Malaki 1

Maandiko Yenyewe

Mungu anaanza kwa tamko la upendo: "Nilikupenda," na watu wanajibu kwa swali baridi: "kwa jinsi gani ulitupenda?" Kutoka hapo Bwana anaelekeza maneno yake kwa makuhani: mtoto humheshimu baba yake, mtumwa humheshimu bwana wake, lakini wale wanaomtumikia Mungu wanaleta madhabahuni wanyama vipofu, vilema na wagonjwa, sadaka ambayo hawangethubutu kumpelekea liwali. Sura inafunga kwa kauli kubwa: jina la Mungu litakuwa kuu katikati ya mataifa, kutoka mawio hadi machweo, hata kama Israeli imechoka nalo.

Kiini

Kilichovunjika hapa si utaratibu wa ibada, ni agano. Mungu anajitambulisha kwa majina mawili: Baba na bwana, mmoja anayedai upendo na mwingine anayedai utii. Neno la Kiebrania linalotumika kwa "heshima" ni kabod, uzito, utukufu, kile kinachofanya mtu kuhesabiwa kwa uzito wake wa kweli. Swali la Mungu, "iko wapi heshima yangu?", si kilio cha mtu aliyeumizwa hisia; ni hukumu ya kisheria. Wale walioitwa kuwa daraja kati ya Mungu na watu wamemgeuza Mungu kuwa mtu mwepesi, asiyeonekana, ambaye chochote kinamtosha. Na huu ni ushahidi wa kitu la kutisha: dhambi ya kina kabisa haijitokezi kama uasi wa wazi, bali kama kutojali kwa mtaalamu wa dini.

Uzi Unaopita Katikati

Neno "Nilikupenda" linasimama kabla ya kila lawama katika sura hii, na hilo ni utaratibu wa Biblia yote. Yakobo hakuchaguliwa kwa sababu alikuwa bora; Esau alikuwa mkubwa, na kwa desturi zote za wakati huo urithi ulikuwa wake. Neema huanza kwa uchaguzi ambao hauwezi kuelezwa kwa sifa za mwanadamu. Lakini neema hii inadai jibu, na hapa ndipo Israeli inashindwa. Kwa hiyo mstari wa kumi na moja ni ahadi ya kinabii inayotoboa mipaka ya taifa: sadaka safi itatolewa mahali pote. Hicho kinatimizwa siyo kwa hekalu bora, bali kwa Mmoja aliyeleta mwenyewe kama sadaka isiyo na kilema, na kwa watu wake wanaotoa uvumba wa sifa katika kila lugha. Malaki anafungua mlango ambao Kristo anaupitia.

Kioo

Ni rahisi kusoma sura hii kama shambulio kwa makuhani wa kale. Lakini jiulize: kile unachompa Mungu, ni cha juu au ni mabaki? Muda unaompa ni saa yako bora ya asubuhi, au dakika za mwisho kabla usingizi ukushinde? Pesa unayotoa inagusa maamuzi yako halisi, au inatoka mahali ambapo haitaumiza kamwe? Bidii unayoipa kazi yako, mkutano wako wa kazini, mtaala wako, ni kubwa mara mbili kuliko bidii unayoipa maombi yako, na wote tunajua. Maneno "jambo hili limetuchosha" ni maneno ya mtu ambaye hajaacha kanisa; ameendelea kuja, tu bila uzito. Hicho ni hatari kubwa kwa mwanafunzi mzoefu wa Biblia kuliko kutoamini.

Fanya hivi leo: chukua kalenda yako ya wiki hii, chagua saa moja ya wakati wako ulio bora zaidi, si mabaki ya usiku, na uiandike hapo kwa jina la Mungu, sasa, kabla ufunge kitabu hiki.

Sauti za Maandiko Mengine

Paulo ananukuu Malaki 1:2-3 katika Warumi 9 anapozungumzia uchaguzi wa Mungu, na anafanya hivyo kwa kusudi moja: kuonyesha kuwa wokovu hauanzii katika juhudi za mwanadamu bali katika huruma inayochagua. Yaani lawama zote za sura hii zinasimama juu ya msingi wa neema, sio badala yake. Kwa upande mwingine, Waebrania 13:15 inasema tunamtolea Mungu "dhabihu ya kusifu" kwa njia ya Yesu, matunda ya midomo yetu. Hapo ndipo ahadi ya Malaki kuhusu sadaka safi katikati ya mataifa inapata sura yake. Madhabahu haijaondolewa; imepanuliwa. Na hivyo swali la Malaki linakuwa letu: sifa tunazoleta, ni za kweli au ni za kilema?

Mazingira

Tuko karne ya tano kabla ya Kristo. Watu wamerudi kutoka uhamishoni, hekalu limejengwa tena, lakini ni kivuli cha lile la Solomoni. Hakuna mfalme wa Daudi; kuna liwali aliyewekwa na Uajemi, na kodi zinazolipwa kwake. Mavuno ni hafifu, ndoto za manabii wa uhamisho hazionekani kutimia, na moyo wa taifa umekauka. Ndio maana swali "kwa jinsi gani ulitupenda?" halikuwa la kejeli tu; lilikuwa la watu waliochoka. Edomu, jirani wa karibu na damu ya ndugu, ilifaidika wakati Yerusalemu ilianguka, na sasa Mungu anasema hukumu yake juu yao ni ushahidi wa uaminifu wake kwa Yakobo. Katika ulimwengu huo, kuleta zawadi ya hovyo kwa mtawala ilikuwa jambo la hatari. Kwa Mungu, walijaribu.

Kidogo Kinachofungua Mengi

Angalia kuwa madhabahu inaitwa "meza ya Bwana." Si jiwe la kuchinja tu; ni meza ya karamu, na Mungu ni mwenyeji. Katika utamaduni wa Mashariki ya Kati, meza ni mahali pa urafiki, agano, heshima. Kumpa mgeni chakula kilichoharibika ni tusi lisiloelezeka; kufanya hivyo kwa mfalme ni uhalifu. Na Mungu anasema wazi: "kwa kuwa mimi ni mfalme mkuu." Kwa hiyo shida haikuwa taratibu za sheria zilizovunjwa, bali urafiki uliodhihakiwa. Wanaleta chakula kwenye meza ya Mfalme, chakula kilichokataliwa na wanyama wa mwitu. Na tunapokumbuka kwamba Yesu naye aliweka meza na akasema hii ni yangu, tunaona jinsi uzito wa neno hili unavyoendelea kutufuata hadi leo.

Maswali ya Kutafakari

Kama Mungu angeuliza leo, "iko wapi heshima yangu?", ni sehemu gani ya maisha yako ingekuwa jibu la kuchoma zaidi?

Unaposikia maneno "Nilikupenda" kabla ya lawama zote, hilo linabadilisha vipi jinsi unavyopokea maonyo ya Mungu?