Mithali 31

Maandiko

Sura hii inafunguliwa na sauti isiyotarajiwa katika kitabu kizima cha Mithali: si baba anayemfundisha mwana, bali mama anayemfundisha mfalme. Mama yake Lemueli anamwonya asitoe nguvu zake kwa wanawake wala akili yake kwa kileo, kwa sababu mfalme mlevi "watasahau sheria ni nini, na kupotosha haki za wote walioonewa," na badala yake ampe mvinyo yule "mwenye kutaabika kwa uchungu" na kufungua kinywa chake kwa ajili ya "wasioweza kuongea." Kisha, kuanzia mstari wa kumi, shairi la herufi za alfabeti linamchora mwanamke hodari: mfanyabiashara, mkulima, mfumaji, mwalimu, mlinzi wa nyumba yake, mwenye mkono ulionyooshwa kwa masikini, ambaye "wakati ujao huucheka" kwa sababu anamcha Bwana.

Kiini

Sehemu hizi mbili si vipande viwili vilivyoshonwa kwa bahati. Mama anamwambia mfalme kwamba utawala wa kweli ni kutetea "dai la masikini na watu wahitaji," kisha shairi linaonyesha mwanamke ambaye "mkono wake huwafikia watu masikini." Cheo cha mfalme na kazi ya nyumbani zinapimwa kwa kipimo kimoja: je, mikono yako inawafikia wale wasio na sauti? Hapa Mithali inakamilisha safari iliyoanza mstari wake wa kwanza, kwamba kumcha Bwana ndio mwanzo wa maarifa; sasa mwishoni tunaambiwa "madaha ni udanganyifu, uzuri ni ubatili; bali mwanamke amchaye Yehova, atasifiwa." Hekima haikai kwenye vitabu, inakaa kwenye mikono inayofanya kazi, mdomo unaosema haki, na maisha yanayoshikwa na kicho cha Mungu. Ndiyo maana Ruthu, mgeni Mmoabu asiye na mali, anaitwa kwa jina hilohilo, "mwanamke hodari," kabla hajapata chochote.

Uzi Mwekundu

Mithali ilianza na Hekima akiwa mwanamke anayepaza sauti barabarani, akiwaita wajinga waingie nyumbani kwake. Kitabu kinafungwa na mwanamke wa nyama na damu ambaye anafanya hasa yale Hekima aliyoahidi: anajenga nyumba, anaandaa chakula, anafungua kinywa chake kwa hekima. Yaani shairi hili si kanuni ya ndoa tu; ni picha ya mwisho ya kile ambacho maisha ya hekima yanaonekana yakiwa yamevaa mwili. Na hapo ndipo uzi unapoendelea: Agano Jipya linamwita Yesu Kristo hekima ya Mungu, si wazo tunaloamini bali mtu anayefanya kazi, anayewapa maskini, anayewatetea wasio na sauti hadi kwenye msalaba. Mama yake Lemueli alimwambia mfalme, "Ongea kwa ajili yao wasioweza kuongea." Mfalme mmoja pekee amelitimiza agizo hilo hadi mwisho, na anaendelea kutuombea sasa.

Kioo

Shairi hili limewaumiza watu wengi. Wanawake wamelisoma kama orodha ya madai wasiyoweza kutimiza; wanaume wamelitumia kama fimbo. Lakini angalia mstari wa mwisho: "Mpeni tunda la mikono yake." Hii si amri kwake, ni amri kwetu. Shairi zima ni wimbo wa sifa unaoimbwa na familia iliyoona kile ambacho wengine hawakuona. Watu wengi wanaotutunza wanaishi bila kutambuliwa: mke anayeamka usiku, mume anayebeba mzigo kimya, mzazi anayelipa ada bila kulalamika. Tunapima thamani kwa madaha na mafanikio yanayoonekana mtandaoni, wakati "madaha ni udanganyifu, uzuri ni ubatili." Leo, chagua mtu mmoja katika nyumba yako, andika kwenye karatasi mambo matatu mahususi anayoyafanya kwa mikono yake, kisha msomee kwa sauti. Usiongeze ushauri wala ombi. Sifa tu.

Mhusika Mkuu

Kinachonivutia zaidi kwa mwanamke huyu si bidii yake bali utulivu wake. "Wakati ujao huucheka." Hii si dharau, ni kicheko cha mtu ambaye hana hofu ya kesho kwa sababu amejiandaa na, muhimu zaidi, kwa sababu anamcha Bwana. Theluji ikija, hana wasiwasi. Biashara ikibadilika, anafikiria shamba na kulinunua. Amevaa "nguvu na heshima" kama nguo, si kama silaha. Na katika nguvu hizo zote hakuna ugumu wa moyo: mikono ileile inayoshika kisokotea nyuzi inawafikia wahitaji, na ulimi wake una "sheria ya ukarimu." Huyu ni mtu asiye na hofu wala majivuno, mchanganyiko adimu sana. Wengi wetu tunapofanikiwa tunakuwa wakali; yeye anapoimarika anakuwa mkarimu zaidi.

Muktadha

Lemueli hatajwi popote pengine katika Biblia, na jina lake linaonekana si la Kiisraeli. Mausia haya yametoka kwa mama malkia, cheo chenye nguvu halisi katika falme za Mashariki ya Kati; mama wa mfalme mara nyingi alikuwa mshauri wake mkuu. Anaongea kwa mamlaka, si kwa kubembeleza. Nyumba katika ulimwengu huo haikuwa mahali pa kupumzika tu bali kiwanda: sufu, kitani, mvinyo, biashara, watumishi. Mwanamke aliyeisimamia alikuwa msimamizi wa uchumi mzima wa familia. Na malango ya mji yalikuwa mahali pa mahakama na maamuzi, mahali pa wanaume wazee. Kwamba shairi hili linamalizia kwa kusema kazi zake "zimsifu katika malango" ni jambo la kushtua kwa wasikilizaji wa kwanza.

Kidokezo

Neno "hodari" katika mstari wa kumi ni neno la Kiebrania ḥayil, ambalo mahali pengine linamaanisha jeshi, nguvu za kivita, au utajiri mkubwa. Linatumika kwa mashujaa wanaoingia vitani. Hivyo swali "Mke hodari ni nani anaweza kumpata?" lina mwangwi wa uwanja wa mapigano, si wa jikoni. Na hapa ndipo uzi wa Ruthu unapokamilika: Boazi alimwita Ruthu kwa neno hilohilo, na alimwita akiwa mjane maskini anayeokota masazo, kabla ya harusi, kabla ya mtoto, kabla ya chochote. Hii inatuzuia kusoma sura hii kama alama ya mafanikio ya kiuchumi. Ḥayil si kiasi cha ulichonacho; ni aina ya mtu uliye, mtu anayejitoa kwa uaminifu hata pale ambapo hana kitu.

Tafakari

Ni nani katika maisha yako anayefanya kazi ambayo umeizoea kiasi cha kutoiona tena, na ni nini kinakuzuia kumsifu wazi?

Mama yake Lemueli aliunganisha ulevi wa mfalme na kusahau haki za walioonewa. Ni nini kinachokufanya usahau sauti za wale wasio na sauti karibu nawe?