Zaburi 103:2

Maandiko

Mstari wa pili unarudia kile kilichosemwa katika mstari wa kwanza, lakini kwa zamu mpya: nafsi inaitwa tena kumsifu Yahwe, na mara hii sifa inapewa mzizi wake. Kumbukumbu. "Maishani mwangu mwote nitamsifu Yahwe, na kukumbuka matendo yake yote mazuri." Mwandishi hajisemeshi kwa kuhisi tu; anajikumbusha. Sifa haipandi juu kutoka kwenye hisia njema za asubuhi, bali kutoka kwenye orodha ya mambo ambayo Mungu ametenda, orodha inayoanza kufunguliwa mara moja katika mstari wa tatu: msamaha, uponyaji, ukombozi, taji ya uaminifu wa agano. Kwa maneno mengine: mstari wa pili ni mlango, na nyuma yake kuna chumba kilichojaa matendo ya Mungu yanayostahili kutajwa jina kwa jina.

Kiini

Neno la Kiebrania hapa ni gemul, "tendo lililolipwa", kitu alichokifanya Mungu kwa mkono wake kwa ajili yako, siyo hisia aliyokupa. Hapo ndipo moyo wa mstari huu unaposimama: imani ya Biblia si hali ya roho inayojirudia yenyewe, ni jibu kwa historia. Israeli waliambiwa mara kwa mara, "jihadhari usije ukamsahau Bwana Mungu wako" (Kumbukumbu la Torati 8), na sababu iliyotolewa pale ni ya kushangaza: hatari kubwa si njaa jangwani, bali shibe katika nchi nzuri. Kusahau ni dhambi ya watu walioshiba. Ndiyo maana Daudi anajiamuru mwenyewe. Sifa, katika Zaburi hii, ni kazi ya kumbukumbu inayofanywa kwa makusudi, kwa sababu nafsi yetu imejengwa kusahau neema haraka kuliko inavyosahau maumivu.

Uzi Mkuu

Kumbukumbu si jambo dogo katika Biblia; ni njia ambayo Mungu anaiunganisha historia yake na watu wake. Pasaka ilikuwa chakula cha kukumbuka, na kila kizazi kilipaswa kueleza watoto wake kwa nini usiku ule ulikuwa tofauti. Ndani ya Zaburi hii, kumbukumbu hiyo inapanuliwa: mstari wa saba unasema Mungu "alimjulisha Musa njia zake", na mstari wa nane unanukuu moja kwa moja yale maneno ya Sinai kuhusu huruma na uvumilivu. Yaani, Daudi anakumbuka kwa kutumia maneno ambayo Mungu mwenyewe alijitamkia. Na hapa ndipo uzi unakwenda hadi kwa Yesu: usiku ule wa mwisho alivunja mkate na kuwaambia wanafunzi wafanye hivyo kwa ukumbusho wake. Kanisa linakumbuka kwa kula. Sifa ya Kikristo, kama ya Daudi, haiundwi na hisia bali na tendo la Mungu lililotokea kwenye historia, mwili na damu, msalaba na kaburi tupu.

Kioo

Fikiria mwenyewe mwaka uliopita. Kuna jambo Mungu alilokufanyia ambalo wakati ule ulisema hutalisahau kamwe: mkopo uliolipika, uchunguzi wa hospitali uliorudi safi, ndoa iliyosimama ilipokuwa karibu kuanguka, kazi iliyopatikana mwezi wa mwisho. Je, bado unaweza kulitaja kwa tarehe? Au limezama chini ya mahangaiko ya wiki hii? Hii ndiyo hatari ambayo Daudi anaiona: hatuachi kumwamini Mungu kwa sababu tumeshindwa kimawazo, bali kwa sababu tumeshiba na kusahau. Nafsi yetu inakumbuka vizuri sana yale yaliyotuumiza; inakumbuka vibaya sana yale yaliyotuokoa. Kwa hiyo leo, kabla ya kulala, chukua karatasi na andika matendo matatu mahususi ambayo Mungu amekutendea, ukitaja mwaka na mahali. Siyo maneno ya jumla kama "amenibariki", bali mambo yenye tarehe. Kisha yaweke mahali utakapoyaona tena.

Kidokezo

Kiswahili kinasema "matendo yake yote mazuri", na neno "yote" ndilo linalobeba uzito. Linarudi mara nne katika mistari minne ya kwanza: nitalisifu kwa vyote vilivyomo ndani yangu, matendo yake yote, dhambi zako zote, magonjwa yako yote. Zaburi hii haipendi kugawa. Haitaki roho iliyogawanyika wala msamaha wa nusu. Lakini "yote" pia ni neno gumu, kwa sababu linakataa kutuacha tuchague kumbukumbu zinazotufurahisha pekee. Matendo yote yanajumuisha yale ya kipindi kigumu, yale tuliyoyaelewa baadaye, na yale ambayo bado hatujayaelewa. Kukumbuka yote ni kukubali kwamba historia yako na Mungu si mfululizo wa mafanikio, bali kazi moja endelevu ya mkono mmoja uliokushika hata ulipokuwa hujui.

Mhusika Mkuu

Mhusika hapa ni Yahwe, lakini anaonekana kupitia kioo cha mtu anayejikumbusha. Na Mungu anayetokea ni wa aina gani? Siyo mamlaka ya mbali inayodai sifa, bali yule ambaye matendo yake yanaweza kuhesabika: anasamehe, anaponya, anakomboa, anavika taji. Mstari wa kumi na tatu unamwita baba mwenye huruma; mstari wa kumi na nne unasema anajua kwamba sisi ni mavumbi. Huu ni Mungu asiyejidanganya kuhusu udhaifu wetu na hata hivyo asiyeondoa upendo wake. Yeye anakumbuka tulivyoumbwa, nasi tunaitwa kukumbuka alivyotenda. Uhusiano mzima umejengwa juu ya kumbukumbu mbili zinazokutana: yake ikiwa ya huruma, yetu ikiwa ya shukrani, na yake ikiwa imara zaidi kuliko yetu.

Swali

Lakini mstari wa tatu unasema Mungu "huponya magonjwa yako yote", na wewe unamjua mtu aliyeomba na hakupona. Mama aliyezikwa. Mtoto aliyeendelea kuugua. Je, tunakumbuka nini pale? Zaburi yenyewe haikwepi swali hili, kwa sababu mistari kumi na tano na kumi na sita inasema wazi kwamba siku za mwanadamu ni kama majani, upepo hulipiga, nalo hutoweka. Mwandishi huyohuyo anayeimba uponyaji anajua kwamba sisi sote tutatoweka. Hivyo ahadi hii haimaanishi maisha yasiyo na kifo, bali Mungu ambaye uaminifu wake wa agano unadumu "milele hata milele" wakati majani yanapoanguka. Hilo halipunguzi uchungu. Linabadilisha tu mahali ambapo tunaweka tumaini letu: siyo kwenye mwili unaodumu, bali kwa yule anayeendelea kutukumbuka tukiwa mavumbi.

Tafakari

Ni tendo gani la Mungu maishani mwako ambalo umeacha kulitaja kwa sababu ni la zamani sana, na litakuwaje ukilitaja tena leo kwa sauti?

Kama sifa yako ingetegemea kumbukumbu badala ya hisia, ingebadilikaje siku ambazo huhisi chochote?