Zaburi 103:13

Andiko Lenyewe

Mstari huu unaweka kipimo cha ajabu: "Kama vile baba alivyo na huruma kwa watoto wake, ndivyo Yahwe alivyo na huruma kwao wamchao." Mwandishi hatumii lugha ya mahakama wala ya hekalu hapa; anatumia lugha ya nyumbani. Baada ya kusema kwamba Mungu ameziondoa hatia zetu mbali kama mashariki ilivyo mbali na magharibi, sasa anaeleza kwa nini: kwa sababu moyo wake ni moyo wa baba. Na mstari unaofuata unaongeza sababu ya pili, ya kushangaza zaidi, kwamba "anajua tulivyo umbwa; anajua kuwa tu mavumbi." Huruma ya Mungu haitokani na kutokujua udhaifu wetu, bali hasa kwa sababu anaujua vizuri kuliko sisi wenyewe.

Kiini

Neno la Kiebrania linalotumika hapa kwa huruma ni rachamim, lenye mzizi mmoja na neno la tumbo la uzazi. Ni huruma inayouma ndani, si hisani ya mbali inayotolewa kwa utaratibu. Hilo linabadilisha kila kitu tunachofikiri kuhusu Mungu anapotutazama tukiwa tumeanguka tena kwenye kosa lilelile la mwaka jana. Lakini angalia kipimo kingine kilichofichwa humu: huruma hii inaelekezwa "kwao wamchao." Hofu ya Mungu si woga wa kipigo; ni mtoto anayejua baba yake ni mkubwa kuliko yeye na anayekaa katika ukweli huo. Hapa ndipo maadili yetu huzaliwa. Mtu aliyetendewa huruma inayouma ndani hawezi tena kuhesabu makosa ya mwenzake kwa kalamu kali, kazini, nyumbani, au kwa yule anayedaiwa pesa.

Uzi Unaounganisha

Wazo la Mungu kama baba halianzii hapa. Lilizaliwa pale Misri, Mungu alipomwita Israeli mwanawe wa kwanza na kumtoa utumwani, na Zaburi hii inalikumbuka pale inaposema "Alimjulisha Musa njia zake." Daudi hasemi jambo jipya; anasoma historia ya taifa lake kwa macho ya nyumbani. Lakini kuna jambo ambalo mstari huu unaliacha wazi: baba huyu anawezaje kuziondoa hatia mbali bila kuzipuuza? Jibu linakuja karne nyingi baadaye, pale Mwana wa pekee anapoichukua hiyo umbali kati ya mashariki na magharibi mwilini mwake msalabani. Yesu hakufundisha tu kwamba Mungu ni Baba; alituonyesha gharama ya baba kuwa na rehema bila kuusaliti ukweli. Huruma ya Zaburi 103 ina damu ndani yake.

Kioo

Hapa ndipo andiko linapoanza kukwaruza. Wewe unayetenda haki ofisini, unayelipa kodi, unayewalea watoto kwa nidhamu: unamjua mtu mmoja ambaye bado unamhesabia deni la zamani. Labda ni mfanyakazi mwenzako aliyekuponza kwenye mkutano, labda ni ndugu ambaye hakurudisha pesa, labda ni mzazi aliyekuumiza miaka thelathini iliyopita. Mstari huu haukuambii kwamba kosa lake lilikuwa dogo. Unakuambia kwamba Mungu alikutazama wewe, akajua kwamba wewe ni mavumbi, na akachagua rehema badala ya hesabu. Ukishika hesabu kali mkononi mwako huku mikono ya Mungu ikiwa wazi kwako, umekuwa mtoto anayekataa kufanana na baba yake. Pia kuna upande mwingine: huruma hii inakuhusu wewe mwenyewe, unayejiadhibu kwa makosa ambayo Mungu ameshayasahau.

Leo, chukua karatasi, andika jina la mtu mmoja unayemhesabia kosa, kisha sema kwa sauti juu ya jina hilo maneno haya: "anajua tulivyo umbwa; anajua kuwa tu mavumbi." Kisha ichane hiyo karatasi.

Mhusika Mkuu

Mungu wa mstari huu si mzee mkali aliyeketi mbali akisubiri makosa. Ni baba anayeinama. Mstari wa nane ulishatuambia kwamba "ni mvumilivu," yaani ni mwepesi kukawia hasira, na mstari wa tisa unaongeza kwamba "hataadhibu siku zote; hakasiriki siku zote." Hiyo ni picha ya mzazi anayejua lini kuacha kugombeza. Jambo linaloshangaza zaidi ni msingi wa huruma yake: si kwa sababu tumeahidi kubadilika, bali kwa sababu anajua umbile letu. Baba wa kibinadamu mara nyingi huchoka na udhaifu wa mtoto wake; Mungu ndiye anayeukumbuka udhaifu huo na kuugeuza kuwa sababu ya upole. Huyu ndiye anayeketi kwenye kiti cha enzi mbinguni, ambaye "ufalme wake watawala juu ya kila mtu." Mamlaka na ulaini katika moyo mmoja.

Mazingira

Zaburi hii ni ya Daudi, mtu aliyejua udhaifu wa mwili na uzito wa hatia binafsi. Katika ulimwengu wa Mashariki ya Kale, baba alikuwa mtu wa mamlaka kamili juu ya nyumba: alikuwa na haki ya kuamua urithi, ndoa, hata adhabu. Kumwita Mungu "baba" hakukuwa na ulaini wa kisasa; kulikuwa na mamlaka ndani yake. Ndiyo maana mshairi anaunganisha huruma na hofu katika mstari mmoja bila kuona mgongano. Miungu ya mataifa jirani ilidai sadaka ili kutulizwa; ilikuwa biashara ya kununua upendeleo. Israeli, ikiwa taifa dogo kati ya milki kubwa, ilikuwa imefundishwa kitu tofauti kabisa: Mungu wao alijifunga kwa agano, na agano hilo lilimfanya ashikilie watu wake hata walipomwangusha.

Swali

Lakini watu wengi waliosoma mstari huu walikuwa na baba waliowapiga, waliowatelekeza, au ambao hawakuwepo kabisa. Kwao, picha hii haifariji; inaumiza. Je, Mungu alichagua mfano mbaya? Ninafikiri jibu la unyoofu ni hili: mstari hausemi Mungu ni kama baba yako. Unasema baba anapokuwa na huruma ya kweli, anaonyesha kivuli kidogo cha kitu kikubwa zaidi. Ukiwa na baba aliyekushinda, basi unajua kwa maumivu makali zaidi kuliko wengine kile ambacho kilipaswa kuwepo. Kiu hiyo yenyewe ni ushahidi. Zaburi haikuahidi kwamba hilo jeraha litafutika haraka, wala sitadanganya kwamba litafutika. Ila inaahidi kwamba kuna mmoja ambaye hatakuchoka, na kwamba huruma yake inajengwa juu ya kujua udhaifu wako, si kuupuuza.

Tafakari

Ni nani ambaye nimeamua kimyakimya kwamba hastahili huruma, na ninatumia hoja gani kujihesabia haki katika uamuzi huo?

Je, ninaruhusu Mungu anijue kama mavumbi, au bado ninajifanya mwenye nguvu ili nisimwache aniguse mahali ninapoumia?