Warumi 12:21

Maandiko

Paulo anamalizia orodha ndefu ya maagizo kuhusu maisha ya kila siku kwa sentensi fupi inayokaa kama msumari: "Usishindwe na ubaya, bali ushinde ubaya kwa wema." Haisemi "kwepa ubaya" wala "vumilia ubaya." Inasema: ubaya ni mpinzani anayetaka kukushinda wewe, na kuna njia moja tu ya kumshinda. Mstari uliotangulia uliagiza kumlisha adui mwenye njaa na kumnywesha mwenye kiu; sasa Paulo anatoa kanuni iliyo nyuma ya tendo hilo. Mapambano hayako kati yako na yule aliyekuumiza. Yako kati yako na nguvu inayotaka kukugeuza uwe kama yeye. Na silaha pekee inayoshinda vita hivyo si ukimya, si kisasi, bali wema wa makusudi, uliochaguliwa, unaogharimu.

Kiini

Kuna mantiki ya ajabu hapa: ubaya huzaana. Ukimjibu mtu mkali kwa ukali, ubaya haujapungua duniani, umeongezeka maradufu na sasa umepata makazi ndani yako pia. Paulo anaona hili kama kushindwa, si kujitetea tu. Ndiyo maana anatumia lugha ya vita: "ushinde." Neno la Kiyunani hapa, nikao, ni neno la mwanajeshi arudiye na nyara, si la mtu anayejikaza tu asilipize. Wema si kukubali kushindwa; ni mkakati wa ushindi wa Mungu mwenyewe. Na hili linawezekana kwa sababu ya mstari wa 19: hukumu ni ya Mungu, si yako. Unapokataa kulipiza, hupuuzi haki; unaiachia mikono yenye uwezo wa kuitekeleza kwa haki kuliko yako. Hapo ndipo wema unapokuwa huru kuwa wema kweli, si mkakati wa kujilinda uliofichika.

Uzi Unaounganisha

Hii si kanuni ya maadili iliyobuniwa na Paulo; ni maelezo ya kile Mungu mwenyewe alichofanya. Pale msalabani ubaya ulifanya kila kitu kilichokuwa katika uwezo wake: usaliti, mateso, kejeli, kifo cha mtu asiye na hatia. Ubaya ulitumia nguvu zake zote, nao ulijibiwa kwa wema uliotoka kwa mtu aliyeomba msamaha kwa wauaji wake. Pale ndipo ubaya ulipoishiwa. Haukubadilishwa kuwa mzuri; ulishindwa kwa kumezwa na wema mkubwa zaidi. Kwa hiyo wakati Paulo anaandika "ushinde ubaya kwa wema," hakutuita tuvumbue mbinu mpya, bali tuingie katika mkakati wa ushindi ambao tayari umejaribiwa na kufanikiwa. Sura hii ilianza na "itoeni miili yenu iwe dhabihu iliyo hai." Dhabihu ni lugha ya msalaba. Mstari wa 21 unaonesha dhabihu hiyo inavyoonekana Jumatatu asubuhi: mwili wako ukiwa mahali pa kuonesha kwamba njia ya Yesu inafanya kazi.

Kioo

Fikiria yule mtu unayemwona kila siku na bado unamkwepa kwa macho. Mfanyakazi mwenzako aliyechukua sifa ya kazi yako. Ndugu aliyegeuza familia dhidi yako wakati wa mgawanyo wa urithi. Jirani anayefanya kelele kwa makusudi. Unajua umeshindwa si wakati unapolipiza, bali wakati unapolala ukipanga maneno makali utakayomwambia kesho. Hiyo ndiyo hatari ya mstari huu: unakuonesha kwamba uchungu wako, ambao umeuita "haki," umekuwa nyumba ya ubaya ndani yako. Na kuna kiburi kilichofichika humo, hisia tamu ya kuwa mimi ni mzuri kuliko yeye. Paulo anavunja hilo. Hakuambii usikasirike; anakuambia usishindwe. Leo, kabla ya jua kuzama: chukua simu yako, mtumie yule mtu ujumbe mfupi wenye jambo moja la kweli la heri juu yake, bila kidokezo chochote cha malalamiko, bila kutegemea jibu.

Undani

Angalia umbo la sentensi: "Usishindwe na ubaya." Hapo wewe si mtendaji, wewe ni unayetendewa. Ubaya ndio mwenye kutenda; wewe ni uwanja wa mapambano. Hii ni muhimu kuliko inavyoonekana. Mtu anaweza kujiona safi kwa sababu hajamgusa adui yake, wakati ndani yake amekwisha shindwa kabisa: amekuwa mkali, mwenye mashaka, asiyejua tena kucheka. Hujafanya ubaya wowote, lakini ubaya umekufanya kitu. Ndiyo maana sehemu ya pili inageuza sarufi: "ushinde." Sasa wewe ndiye mtendaji. Hakuna nafasi ya kati, hakuna hali ya kutoegemea upande wowote. Ama ubaya unakuumba, ama unaubomoa kwa wema. Kutokufanya chochote si kutoegemea; ni kukubali kushindwa polepole, kwa adabu, bila mtu kujua.

Wasikilizaji wa Kwanza

Waliopokea barua hii walikuwa vikundi vidogo vya waumini katika mji wa Rumi, wengi wao watumwa, wageni, Wayahudi waliokuwa wamerudi baada ya kufukuzwa. Hawakuwa na mahakama ya kuwatetea wala jina la kuwalinda. Katika utamaduni wa heshima wa Warumi, kutolipiza kisasi ilikuwa aibu; mwanamume aliyevumilia matusi bila kujibu alionekana si mwanamume. Paulo anawaambia watu wasio na uwezo wa kulipiza kwamba kutolipiza kwao si udhaifu bali ni ushindi. Hiyo ni maneno makubwa sana. Na si maneno matupu, kwa sababu yameunganishwa na mstari wa 19: "kisasi ni changu; Mimi nitalipa." Walisikia hapa kitu ambacho sisi mara nyingi hatukisikii: ahadi kwamba dhuluma yao imeandikwa, imeonwa, na siku moja italipwa na Mungu ambaye hakosei.

Mhusika Mkuu

Mhusika halisi wa mstari huu si wewe wala adui yako, bali ni Mungu anayesemwa katika mstari wa 19. Yeye si Mungu asiyejali ubaya; ghadhabu yake ni halisi, na Paulo anatuambia tuipishe, tuiachie nafasi. Hilo linamaanisha kwamba uvumilivu wa Mungu si kutojali, na subira yake si usahaulifu. Yeye anaona kila kitu ulichofanyiwa, zaidi kuliko wewe mwenyewe unavyoona. Lakini huyo huyo Mungu, mwenye haki kamili ya kulipiza, alichagua kwanza kulisha, kunywesha, kubariki, kufa. Ndiyo tabia yake: nguvu inayojizuia, si kwa sababu haiwezi, bali kwa sababu inataka kumwokoa adui badala ya kumwangamiza. Unapoamua kutenda wema kwa aliyekukosea, hufanyi jambo la kijinga. Unafanya jambo linalofanana na Mungu.

Maswali ya Kutafakari

Ni jina gani linalokuja akilini mwako kabla hata hujafikiri, na ubaya umeshakufanya nini ndani yako tangu siku ile?

Je, unataka Mungu amhukumu mtu huyo, au unataka wewe mwenyewe uone hukumu hiyo ikitendeka? Tofauti kati ya hayo mawili inakuonesha nini?