Aklat ng Galacia: Kalayaan Kay Cristo
Panimula
May isang hapag-kainan sa Antioquia na hindi na natapos nang maayos. Magkakasalo ang mga mananampalatayang Judio at Hentil, iisang mesa, iisang ulam, iisang pamilya. Pagkatapos ay may dumating na grupo mula sa Jerusalem, at unti-unting umurong si Pedro mula sa mesa. Sumunod ang iba. Pati si Bernabe. Isang silyang iniwan, pero ang totoo, isang ebanghelyo ang nanganib.
Doon tumayo si Pablo at humarap sa kaniya nang harapan. Hindi dahil mainitin siya ang ulo, kundi dahil nakita niya kung ano talaga ang nakataya: kung may ikalawang mesa, may ikalawang antas ng pagiging anak ng Diyos, at kung may ikalawang antas, hindi na kagandahang-loob ang tumatawag sa atin kundi kuwalipikasyon.
Mula sa pangyayaring iyon sumibol ang isa sa pinakamatapang na liham sa Bibliya. Sa pahinang ito, makikilala mo ang aklat ng Galacia: kung sino ang sumulat, kailan, bakit, paano ito binuo, ano ang puso ng mensahe nito, at paano ito magiging panlaban mo sa relihiyong nakakapagod.
Ang tuon ng gabay na ito
Karaniwang itinuturo ang Galacia bilang sagupaan ng doktrina: pananampalataya laban sa gawa. Totoo iyon, ngunit may mas konkretong paraan ng pagbasa. Babasahin natin ang Galacia mula sa hapag-kainan sa Antioquia. Sa liham na ito, hindi lamang nangangatwiran si Pablo tungkol sa pagpapawalang-sala; ipinapakita niya kung saan ito nakikita: sa kung sino ang kasalo mo, sino ang tinitingala mo, at saan nakakabit ang pakiramdam mong tanggap ka.
Ang kalayaan kay Cristo ay hindi pangunahing kalayaan mula sa mga tuntunin. Ito ay kalayaan mula sa walang katapusang pagpapatunay ng sarili, at kalayaang maupo sa iisang mesa kasama ang mga taong dati mong iniiwasan.
Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa aklat ng Galacia?
Nagsisimula ang Galacia nang walang papuri, walang pasasalamat, walang mahabang pagbati. Sa lahat ng liham ni Pablo, ito lamang ang bumungad nang ganito kagaspang: "Nagtataka ako kung bakit kayo agad-agad tumalikod sa Diyos na tumawag sa inyo sa pamamagitan ng kagandahang-loob ni Cristo, at bumaling kayo sa ibang magandang balita. Ang totoo'y walang ibang magandang balita, kundi may ilang taong gumugulo sa inyo at nagsisikap na baguhin ang Magandang Balita tungkol kay Cristo" (Galacia 1:6-7).
Pansinin ang sinabi niya. Hindi "tumalikod kayo sa isang doktrina" kundi "tumalikod kayo sa Diyos na tumawag sa inyo." Para kay Pablo, ang pagdagdag ng kahit anong kundisyon sa ebanghelyo ay hindi pagwawasto ng teolohiya kundi pag-iwan sa Persong tumawag sa iyo. At kapag may "iba" kang ebanghelyo, wala ka talagang ebanghelyo, dahil ang salitang "magandang balita" ay nawawalan ng kahulugan kapag may kasama itong listahan ng dapat mong patunayan.
Ano ba ang pinoproblema ng mga taga-Galacia? Hindi nila itinatanggi si Cristo. Hindi sila bumalik sa pagsamba sa mga diyus-diyosan. Gusto lang nilang maging kumpleto: Cristo at saka pagtutuli, Cristo at saka ang Kautusan ni Moises, Cristo at saka ang tamang kalendaryo ng mga pista. Doon sila nahuli. Walang Cristo na may kasamang "at saka."
Kaya ganito ang puso ng argumento: "Ngunit alam natin na ang tao'y pinapawalang-sala ng Diyos hindi dahil sa pagsunod sa Kautusan kundi dahil sa pananalig kay Jesu-Cristo. Kaya't tayo rin ay sumampalataya kay Cristo Jesus upang tayo'y pawalang-sala ng Diyos dahil sa ating pananalig kay Cristo at hindi dahil sa ating pagtupad sa Kautusan. Sapagkat walang sinumang pinawalang-sala dahil sa kanyang pagtupad sa Kautusan" (Galacia 2:16).
Tatlong beses sa isang talata binanggit ang parehong puntos. Hindi iyon kalabisan; iyon ay pagpako ng pako hanggang sa kabila. Ang "pinawalang-sala" ay salitang panghukuman: ang hukom ay nagpapasya na walang maibibintang laban sa iyo. Sinasabi ni Pablo na ang hatol na iyon ay hindi mo kinikita sa pamamagitan ng pagganap, kundi tinatanggap sa pamamagitan ng pagtitiwala kay Jesus.
Ngunit hindi nagtatapos doon ang liham, dahil ang pagpapawalang-sala ay hindi lamang legal na papel. May kasama itong kamatayan at bagong buhay: "Namatay akong kasama ni Cristo sa krus, kaya't hindi na ako ang nabubuhay ngayon, kundi si Cristo na ang nabubuhay sa akin. At ang buhay ko ngayon sa katawang-lupa ay ikinabubuhay ko sa pananalig sa Anak ng Diyos na nagmahal sa akin at naghandog ng kanyang buhay alang-alang sa akin" (Galacia 2:20).
Ito ang sagot ni Pablo sa takot ng bawat relihiyosong puso. Kung hindi ko kikitain ang pagtanggap ng Diyos, paano ako magbabago? Sagot niya: hindi ka gagawing mabuting tao ng mga tuntunin; ang buhay ni Cristo sa loob mo ang magbabago sa iyo. Ang isinulat niya ay hindi "sinisikap kong tularan si Cristo" kundi "si Cristo na ang nabubuhay sa akin."
At dahil ganito ang ebanghelyo, nagbabago ang mga hangganan ng pamilya: "Kayong lahat ay mga anak ng Diyos sa pamamagitan ng pananalig kay Cristo Jesus. Sapagkat kayong lahat ay nabautismuhan kay Cristo, at si Cristo'y siya ngayong bumabalot sa inyo. Kaya't hindi na mahalaga kung Judio o Griego, alipin o malaya, lalaki o babae, sapagkat iisa na kayo kay Cristo Jesus" (Galacia 3:26-28).
Hindi ito pagbura ng pagkakaiba ng lahi, estado, o kasarian. Ito ay pahayag na wala sa mga iyon ang nagtatakda ng iyong puwesto sa hapag ng Diyos. May iisang pintuan, at ang pintuang iyon ay si Cristo.
Sino ang sumulat ng Galacia, kailan, at bakit
Walang matinding pagtatalo tungkol sa may-akda. Si Pablo ang sumulat, at pinangalanan niya ang sarili sa unang talata pa lamang. Sa katunayan, siya mismo ang kumuha ng panulat sa dulo at sumulat ng malalaking titik sa sarili niyang kamay (Galacia 6:11), senyales ng pagkagipit at pagmamalasakit ng isang pastor na ayaw ipaubaya sa eskriba ang huling salita.
Ang pangalang "Galacia" ay maaaring tumukoy sa dalawang bagay. Sa isang banda, may lupain sa hilaga ng Asia Menor kung saan nanirahan ang mga Galata, mga taong may ugat na Celtic. Sa kabilang banda, may malawak na lalawigan ng Roma na tinatawag ding Galacia, na umaabot pasilangan at patimog, kabilang ang mga lungsod na Pisidian Antioquia, Iconio, Listra, at Derbe. Ang mga lungsod na ito ang pinuntahan nina Pablo at Bernabe sa unang paglalakbay-misyon sa Gawa 13 at 14, kung saan sila pinaghagisan ng bato at pinalayas, pero may naiwan silang mga iglesia.
Kung ang liham ay para sa mga lungsod na iyon, maaaring isinulat ito nang maaga, mga taong 48 o 49, bago pa ang pagtitipon sa Jerusalem sa Gawa 15. Kung ang liham naman ay para sa hilagang rehiyon, mas malamang na isinulat ito noong taong 53 hanggang 55, malapit sa panahon ng pagsulat ng Roma. Ang unang pananaw ang maaaring magpaliwanag kung bakit hindi man lamang binanggit ni Pablo ang pasya ng pagtitipon sa Jerusalem; kung mayroon na niyon, iyon sana ang pinakamadaling sandata niya sa pagtatalo.
Hindi gaanong mahalaga sa pagbasa ang pagpili sa dalawa. Mas mahalaga ang sitwasyon. May dumating na mga guro sa mga iglesiang itinayo ni Pablo, at ang itinuro nila ay tila makatuwiran: Mabuti at sumampalataya kayo kay Jesus, ngunit kung talagang gusto ninyong mabilang sa bayan ng Diyos, kailangan ninyong pumasok sa tipan sa pamamagitan ng pagtutuli at pagsunod sa Kautusan ni Moises. Para sa isang Judio, may bigat iyon: libong taon ng kasaysayan, ang mga pangako kay Abraham, ang mga utos na ibinigay ng Diyos mismo.
Kaya hindi laban ito ng mabubuting tao kontra masasamang tao. Laban ito ng dalawang paraan ng pagiging relihiyoso: ang isa ay nagsisimula sa kung ano ang ginawa ng Diyos, ang isa ay nagtatapos sa kung ano ang kailangan mo pang idagdag.
May pangalawang atake, at personal ito. Sinabi nilang hindi tunay na apostol si Pablo, na nakuha lamang niya ang mensahe niya sa mga lider sa Jerusalem, at pinagaan niya ang ebanghelyo para makuha ang loob ng mga Hentil. Kaya ginugol niya ang buong unang dalawang kabanata sa pagsasalaysay ng kaniyang kuwento: ang dating buhay niya bilang masugid na Judio, ang pagharap sa kaniya ng nabuhay na Cristo, ang mga taon sa Arabia at Damasco, ang bihirang pagkikita nila ni Pedro, ang pagsang-ayon ng mga lider sa Jerusalem, at ang pagharap niya kay Pedro sa Antioquia.
Hindi pagmamayabang ang talambuhay na iyon. Argumento iyon. Kung ang ebanghelyo ay galing sa tao, maaari itong baguhin ng tao. Kung galing ito sa Diyos, hindi ito mapag-uusapan sa mesa ng pakikipagkompromiso.
Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya
Ang kakaiba sa Galacia ay hindi ito nagsisimula sa Bagong Tipan. Para patunayan na ang kagandahang-loob ang laging naging paraan ng Diyos, bumalik si Pablo nang higit sa isang libong taon, sa isang matandang lalaking walang anak na tinawagan ng Diyos.
Si Abraham ay pinawalang-sala bago pa may pagtutuli, bago pa may Kautusan, bago pa may templo. Naniwala siya sa pangako, at iyon ang ibinilang sa kaniya bilang katuwiran. Ibig sabihin, ang unang ama ng pananampalataya ay hindi pumasok sa pamilya ng Diyos sa pamamagitan ng kaniyang pagsunod, kundi sa pamamagitan ng pagtitiwala sa sinabi ng Diyos na gagawin niya. Kaya nang sabihin ng mga guro sa Galacia na kailangang maging tunay na anak ni Abraham ang mga Hentil sa pamamagitan ng Kautusan, ipinakita ni Pablo na kabaligtaran ang katotohanan: ang mga sumasampalataya ang tunay na mga anak ni Abraham.
Ano nga ba ang ginagampanan ng Kautusan? Hindi ito kaaway. Sinabi ni Pablo na ito ay tagapag-alaga, isang tagapagbantay na nag-aalaga sa bata hanggang sa dumating ang takdang panahon. Mahalaga ang gawain nito. Ipinakikita nito ang kasalanan, inihahanda nito ang puso, iniingatan nito ang bayan ng Diyos. Ngunit hindi kailanman nilayon ng Kautusan na maging pintuan ng kaligtasan. At nang dumating ang katuparan, nagbago ang lahat: "Ngunit nang dumating ang takdang panahon, sinugo ng Diyos ang kanyang Anak. Isinilang siya ng isang babae, at namuhay sa ilalim ng Kautusan upang palayain ang mga nasa ilalim ng Kautusan, nang sa gayon ay maging mga anak tayo ng Diyos" (Galacia 4:4-5).
Dito nagtatagpo ang buong kuwento ng Bibliya. Ang Lumang Tipan ay puno ng mga mesang may bakod. May banal na dako at may kabanal-banalang dako. May tabing, may paghuhugas, may pagkaing malinis at marumi, may patyo para sa mga Hentil na hindi nila malalampasan. Hindi kalupitan ang mga iyon; mga tanda iyon na may hindi pa nalulutas na suliranin sa pagitan ng banal na Diyos at makasalanang tao.
Nang mamatay si Jesus, nahati ang tabing. Tinanggap niya ang hatol na nararapat sa atin: "Tinubos tayo ni Cristo mula sa sumpa ng Kautusan nang siya'y maging sumpa alang-alang sa atin" (Galacia 3:13). Kaya ngayon, ang bakod na dating naghihiwalay ay naging pinto.
Kaya rin naman hindi nakapagtitimpi si Pablo sa Antioquia. Ang hapag na iyon, kung saan magkasalong kumakain ang Judio at Hentil, ay hindi lamang usapin ng pakikisama. Iyon ay larawan ng natapos na gawain ni Cristo. Kapag umurong ka sa mesang iyon, sinasabi mo sa katawan ng iyong pag-urong na hindi pa sapat ang krus. Ang ebanghelyo ay nakikita sa hapag-kainan.
At ang linyang ito ay hindi natatapos sa Galacia. Patungo ito sa huling larawan ng Kasulatan: ang isang bayan mula sa bawat lahi, wika, at bansa, magkakasalo sa hapunan ng Kordero. Ang mga taga-Galacia ay ginugulo ng tanong kung sino ang maaaring makasalo. Ang sagot ng Bibliya ay matagal nang isinulat: ang lahat ng kay Cristo.
Balangkas at pangunahing tema
Anim na kabanata lang ang Galacia, pero mahigpit ang pagkakatayo nito. Makikita mo ang tatlong malalaking bahagi, at ang bawat bahagi ay sumasagot sa iisang hamon na kinakaharap ni Pablo.
Ang unang dalawang kabanata ay personal. Tinatawag itong pagtatanggol ni Pablo sa kaniyang pagka-apostol, pero mas tumpak na sabihing pagtatanggol niya sa pinagmulan ng ebanghelyo. Pagkatapos ng maigsing pagbati, saka ang matinding pagtataka sa Galacia 1:6-7, saka ang babala na kahit anghel mula sa langit ay sumpain kung magturo ng ibang ebanghelyo, isinalaysay niya ang sarili niyang kasaysayan. Siya ang dating umuusig sa iglesia. Hindi siya kinumbinsi ng tao; hinarap siya ng muling nabuhay na Panginoon. Nang umakyat siya sa Jerusalem, hindi siya tinutulan ng mga haligi ng iglesia kundi iniabot nila sa kaniya ang kamay ng pakikisama. Umakyat ang bahaging ito sa tagpo sa Antioquia, at doon sumasabog ang doktrina sa Galacia 2:16 at Galacia 2:20. Gusto kong tawaging ito ang bisagra ng buong liham: isang kuwento ng isang mesa na nauwi sa pinakamalinaw na pahayag ng kagandahang-loob.
Ang kabanata 3 at 4 ay teolohiko. Dito nangangatwiran si Pablo mula sa karanasan at mula sa Kasulatan. Una, tinanong niya sila: paano ninyo natanggap ang Espiritu, sa pagsunod ba sa Kautusan o sa pakikinig na may pananampalataya? Alam nila ang sagot. Kung ang Espiritu ay regalo sa simula, bakit ngayon ay kakayahan na ng laman ang aasahan nila para matapos? Pangalawa, dinala niya sila kay Abraham, sa pangako, sa Kautusan bilang tagapag-alaga, at sa pagdating ng Anak. Pangatlo, ginamit niya ang matapang na alegorya nina Hagar at Sara, dalawang ina at dalawang tipan, ang isa'y nagluluwal ng mga alipin at ang isa'y ng mga malaya. Sa gitna ng mahigpit na pangangatwirang ito ay may pagsusumamo ng pastor: naaalala ba ninyo ang pagmamahal ninyo sa akin noong una, nang dumating ako sa inyo na may karamdaman?
Ang kabanata 5 at 6 ay praktikal, at dito nalulutas ang pinakamadalas na maling akala tungkol sa liham. Kung tapos na ang Kautusan, wala na bang pakialam ang Diyos kung paano tayo mabuhay? Ang sagot ni Pablo: "Pinalaya tayo ni Cristo upang magtamasa ng kalayaan. Kaya't magpakatatag kayo, at huwag nang magpagapos pang muli sa pamatok ng pagkaalipin" (Galacia 5:1). Pagkatapos ay ipinaliwanag niya na ang kalayaang ito ay hindi lisensya kundi pag-ibig, at ang bunga nito ay inihahasik ng Espiritu, hindi pinipilit ng laman. Nagtatapos ang liham sa buhay-komunidad: pagpapanumbalik ng nagkasala nang may kaamuan, pagdadalahan ng mabibigat na pasanin, at pagtitiyaga sa paggawa ng mabuti.
Kung hahanapin mo ang isang temang tumatahi sa lahat ng ito, hindi lamang ito "pananampalataya laban sa gawa." Ito ay pagkakakilanlan. Alipin ka ba o anak? Nasa labas ka ba ng pinto o nasa hapag? Kinikita mo ba ang iyong puwesto o binigay ito sa iyo? Bawat seksyon ng Galacia ay sumasagot sa tanong na iyon mula sa ibang anggulo.
Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito
Kung isang talata lang ang bibitbitin mo mula sa Galacia, maaaring ito ang pinakamainam: "Namatay akong kasama ni Cristo sa krus, kaya't hindi na ako ang nabubuhay ngayon, kundi si Cristo na ang nabubuhay sa akin. At ang buhay ko ngayon sa katawang-lupa ay ikinabubuhay ko sa pananalig sa Anak ng Diyos na nagmahal sa akin at naghandog ng kanyang buhay alang-alang sa akin" (Galacia 2:20).
Pansinin ang dalawang bagay. Una, hindi ito patula lamang. Sinasabi ni Pablo na may isang bahagi niya na totoong namatay, ang lumang sarili na nagsisikap tumayo sa harap ng Diyos sa sariling kakayahan. Pangalawa, pansinin kung gaano kapersonal ito. Hindi niya sinabing "nagmahal sa amin" kundi "nagmahal sa akin." Ang isang taong dating umuusig sa iglesia ay naglakas-loob na sabihing minahal siya nang isa-isa. Iyan ang kalayaan: hindi mo na kailangang magpanggap para sa isang Diyos na nakakakita na sa lahat at nagmamahal pa rin.
Ang ikalawang susi ay ang pinakamalinaw na deklarasyon ng kalayaan sa buong liham: "Pinalaya tayo ni Cristo upang magtamasa ng kalayaan. Kaya't magpakatatag kayo, at huwag nang magpagapos pang muli sa pamatok ng pagkaalipin" (Galacia 5:1). Ang "pamatok" ay panlapat sa leeg ng hayop na nag-aararo. Sa Judaismo, minsang ginagamit ang salitang ito sa magandang kahulugan, ang pamatok ng Kautusan. Pero ang punto ni Pablo ay madali: kapag ang pagsunod ang nagiging pundasyon ng iyong pagtanggap, ang mabuting bagay ay nagiging kadena. At pansinin ang utos: magpakatatag. Hindi mo kailangang manalo ng bagong laban; kailangan mo lang tumayo sa puwestong binili na para sa iyo.
Ang ikatlong susi ay naglalagay ng balanse: "Mga kapatid, kayo'y tinawag upang maging malaya. Ngunit huwag ninyong gamitin ang inyong kalayaan upang bigyang-daan ang pita ng laman, sa halip, maglingkod kayo sa isa't isa sa diwa ng pag-ibig. Sapagkat ang buong Kautusan ay nabubuod sa isang utos: 'Ibigin mo ang iyong kapwa gaya ng iyong sarili'" (Galacia 5:13-14).
Narito ang hindi inaasahan. Pinalaya ka para maglingkod. Hindi para bumalik sa pagkaalipin, kundi para kusang yumuko sa kapwa dahil wala ka nang dapat patunayan. Ang taong sinusubukang kitain ang pagtanggap ng Diyos ay laging may naiisip na sarili, kahit sa paglilingkod. Ang taong tiyak sa pag-ibig ng Diyos ang tanging may lakas na maglingkod nang hindi naghihintay ng kapalit.
Ang Salamin
Ngayon tingnan mo ang sarili mo sa Galacia, dahil ang liham na ito ay hindi lamang tungkol sa mga Judiong guro noong unang siglo.
Mayroon ka bang listahan? Hindi nakasulat, pero alam mo ito. Kapag nakapagdasal ka nang maaga, nakadalo sa pagsamba, nakapagbigay, nakatiis sa inis, mas magaan ang loob mo sa harap ng Diyos. Kapag hindi, umiiwas ka, parang batang may binagsak na baso. Iyan ay hindi kababaang-loob. Iyan ay pamatok. Ang kabaliktaran ng ebanghelyo ay hindi laging kasalanang halata; kadalasan ito ay isang matinong, marangal, pagod na pagsisikap na maging karapat-dapat.
Tingnan mo rin ang mesa mo. Sino ang hindi mo kasalo? Ang kamag-anak na may nakaraang hindi mo mapatawad. Ang kapatid sa iglesia na mas mahina ang kabuhayan at hindi mo naiimbitahan sa bahay. Ang katrabahong iba ang pinanggalingan, iba ang bigkas, iba ang antas. Ang anak na pumalpak at ngayon ay nakikipag-usap sa iyo nang may pasubali. Sinabi ni Pablo kay Pedro na ang pag-urong sa isang silya ay sapat nang pagtanggi sa ebanghelyo. Hindi ito maliit na bagay. Ang nananalig sa kagandahang-loob ay gumagawa ng malalapad na mesa.
At tingnan mo kung saan mo kinukuha ang halaga mo. Sa kita, sa pangangatawan, sa nagawa ng iyong mga anak, sa dami ng oras na naiuukol mo sa trabaho, sa mabuting imahe sa simbahan. Isa-isang mabibitiw ang mga iyan sa iyong kamay. Natatanggal ang trabaho, humihina ang katawan, pumipili ng ibang landas ang mga anak, lumilipas ang kabataan.
Isang bagay lang ang hindi mabubura, at iyon ang nasa Galacia 3:26: ikaw ay anak ng Diyos sa pamamagitan ng pananalig kay Cristo Jesus. Kung totoo iyan, bakit ka pa pagod na pagod sa pagpapatunay? At kung hindi mo pa iyan napapanghawakan, dito ka magsimula, huwag sa pagsisikap.
Ipinaliwanag para sa mga bata
Ang Galacia ay may isang simpleng larawan na kayang maunawaan kahit ng maliliit: ang pagkakaiba ng pagiging bisita at pagiging anak sa isang tahanan. Ang bisita ay nag-iingat, kumakatok muna, hindi basta bumubukas ng ref, at palaging may bahagyang alanganin kung tanggap nga ba siya. Ang anak ay pumapasok, umuupo sa mesa, at tumatawag ng "Ama." Ang sinasabi ng Galacia ay ganito: dahil kay Jesus, hindi na tayo mga bisita ng Diyos. Mga anak na tayo, at hindi natin kailangang bilhin ang pagmamahal niya dahil ibinigay na niya ito.
Sa mga bata, mahalagang ipaliwanag na hindi masama ang mga tuntunin. Ang mga tuntunin sa bahay ay nagmumula sa pagmamahal. Pero hindi sila ang dahilan kung bakit tayo mahal ng magulang. Ganoon din ang Diyos. Sumusunod tayo hindi para mahalin niya tayo, kundi dahil mahal na niya tayo. Napakahalaga ng pagkakaibang iyan, at kung maituturo ito nang maaga, malaki ang maililigtas nilang mga taon ng takot at pagkukulang.
Iba-iba ang paraan ng pagpapaliwanag ayon sa edad. Para sa mga batang tatlo hanggang anim na taon, kailangan ang maiikling kuwento at larawan: ang mesa, ang pagtawag na "Ama," ang regalong hindi kinikita. Para sa pito hanggang labindalawa, kaya nang ipakilala ang kuwento ni Pablo at ang tagpo sa Antioquia, saka ang bunga ng Espiritu bilang bungang tumutubo at hindi idinidikit. Para sa mga kabataang labindalawa pataas, dito na makabuluhan ang usapin ng pagkakakilanlan, presyur ng pagpapatunay sa paaralan at sa internet, at ang kalayaang hindi nangangahulugang walang hangganan. May mga hiwalay na paliwanag ayon sa bawat pangkat ng edad na maaari mong gamitin kasama ng gabay na ito.
Gabay sa pagbabasa: pitong araw sa Galacia
Maikli ang Galacia. Mababasa mo ito nang buo sa loob ng tatlumpung minuto, at iyan mismo ang unang mungkahi: basahin mo ito nang sunod-sunod, isang upuan, bago mo ito hatiin. Isinulat ito para basahin nang malakas sa isang pagtitipon, kaya nawawala ang bugso nito kapag puro talata-talata ang tingin mo.
Sa unang araw, basahin ang kabanata 1 at itanong: ano ang nakataya para kay Pablo? Markahan mo ang bawat pagbanggit sa salitang "magandang balita" at pansinin kung gaano siya kapanatag na ang mensaheng ito ay hindi niya sariling imbento.
Sa ikalawang araw, basahin ang kabanata 2 nang dahan-dahan, lalo na ang tagpo sa Antioquia. Isipin mo ang eksena. Sino ang kumikilos, sino ang tahimik, ano ang nararamdaman ng mga Hentil na naiwan sa ibang mesa? Pagkatapos ay basahin ang Galacia 2:16 at Galacia 2:20 nang malakas, at manalangin ng maiksi mula sa mga salitang iyon.
Sa ikatlong araw, basahin ang kabanata 3 at hanapin ang mga tanong ni Pablo. Marami siyang itinatanong, at bawat tanong ay may hangaring pagisipin, hindi hiyain. Tumigil ka sa Galacia 3:26-28 at pangalanan mo ang mga pader na nabasag ng krus sa sarili mong buhay.
Sa ikaapat na araw, basahin ang kabanata 4 at bigyang-pansin ang mga salitang "anak," "tagapagmana," at "Ama." Dito ipinapakita ni Pablo na ang kaligtasan ay hindi lamang pagpapatawad kundi pag-aampon.
Sa ikalimang araw, basahin ang kabanata 5. Pagnilayan ang Galacia 5:1 at Galacia 5:13-14 nang magkasama, dahil magkabilang panig sila ng iisang barya. Pagkatapos ay basahin ang listahan ng bunga ng Espiritu at tanungin kung aling bunga ang pinakakulang sa iyo ngayon.
Sa ikaanim na araw, basahin ang kabanata 6, at tumigil sa talatang ito: "Huwag tayong magsawa sa paggawa ng mabuti; sapagkat darating ang araw ng pag-aani kung hindi tayo panghihinaan ng loob" (Galacia 6:9). Isulat mo ang pangalan ng isang taong kailangan mong tulungan ngayong linggo.
Sa ikapitong araw, basahin muli ang buong liham. Mas marami kang mapapansin sa ikalawang pagbasa kaysa sa una. At kung may kasama kang magbabasa nito, mas mabuti; isang liham ito para sa isang pamilya, hindi para sa isang tao lamang.
Mga madalas itanong
Sino ang sumulat ng aklat ng Galacia?
Si Apostol Pablo ang sumulat ng aklat ng Galacia, at ipinakikilala niya ang sarili sa unang talata bilang apostol na hindi hinirang ng tao kundi ni Jesu-Cristo at ng Diyos Ama. Sa dulo ng liham, kinuha pa niya ang panulat upang sumulat sa sarili niyang kamay. Isa ito sa mga liham na halos walang nagtatanong sa pagiging tunay, kahit sa mga iskolar na mapanuri, dahil napakalinaw ng boses, ang matinding damdamin, at ang kasaysayang personal na isinalaysay sa unang dalawang kabanata.
Kailan isinulat ang Galacia?
May dalawang pangunahing panukala. Kung ang mga tumanggap ay ang mga iglesia sa katimugang bahagi ng lalawigan ng Galacia na itinayo nina Pablo at Bernabe sa Gawa 13 at 14, maaaring isinulat ito noong mga taong 48 o 49, posibleng ang pinakamaagang liham ni Pablo. Kung sa mga iglesia naman sa hilagang rehiyon, mas malamang sa taong 53 hanggang 55. Ang katahimikan ni Pablo tungkol sa pasya ng pagtitipon sa Jerusalem sa Gawa 15 ay kadalasang ginagamit bilang argumento para sa maagang petsa.
Ano ang pangunahing mensahe ng aklat ng Galacia?
Na ang tao ay tinatanggap ng Diyos dahil lamang sa ginawa ni Cristo, na tinatanggap sa pananampalataya, at walang anumang maidaragdag dito nang hindi sinisira ang buong ebanghelyo. Ipinagtatanggol ni Pablo ang katotohanang ito laban sa mga nagtuturo na kailangan pang tumupad ang mga Hentil sa Kautusan ni Moises. Pagkatapos ay ipinapakita niya na ang kalayaang ito ay hindi nagbubunga ng kapabayaan kundi ng pag-ibig, dahil ang Espiritu Santo mismo ang gumagawa ng pagbabago sa loob natin.
Ano ang ibig sabihin ng pinawalang-sala sa pamamagitan ng pananampalataya?
Ang "pinawalang-sala" ay salitang mula sa hukuman. Ibig sabihin, ipinahahayag ka ng Diyos na walang pananagutan sa harap niya, hindi dahil sa nagawa mong mabuti, kundi dahil kay Cristo na pumalit sa iyo. Malinaw ito sa Galacia 2:16, kung saan tatlong beses binanggit ni Pablo na walang sinumang pinawalang-sala dahil sa pagtupad sa Kautusan. Hindi pagkukunwari ang pahayag na ito; batay ito sa tunay na kamatayan at muling pagkabuhay ni Jesus, at kinukumpleto ito ng bagong buhay na ibinibigay ng Espiritu.
Bakit tila galit si Pablo sa liham na ito?
Dahil hindi lamang doktrina ang nakataya kundi ang mga tao mismong inaalagaan niya. Nakita niyang muling binibihag ng takot ang mga taong pinalaya. Doon nagmula ang matalim na pananalita, pati na ang babalang sumpain kahit ang anghel na magturo ng ibang ebanghelyo. Pero hindi ito galit na walang puso. Sa kabanata 4, tinawag niya silang mga anak na muli niyang pinagdadalahan ng sakit ng panganganak. Ang bigat ng kaniyang pananalita ay sukat ng bigat ng kaniyang pagmamahal.
Hindi ba salungat ang Galacia sa sinasabi ni Santiago tungkol sa pananampalataya at gawa?
Hindi, dahil magkaiba ang tinutukoy nilang tanong. Tinutugunan ni Pablo ang mga nagsasabing kailangang dagdagan ng pagsunod sa Kautusan ang pananampalataya upang maging katanggap-tanggap sa Diyos. Tinutugunan naman ni Santiago ang mga nagsasabing may pananampalataya sila ngunit walang anumang nagbago sa buhay nila. Sang-ayon sila sa punto: ang tunay na pananampalataya ay laging may bunga. Sinasabi mismo ni Pablo sa Galacia 5:6 na ang mahalaga ay ang pananampalatayang ipinapakita sa pag-ibig.
Kailangan pa ba nating sundin ang Sampung Utos kung malaya na tayo kay Cristo?
Hindi binubura ng Galacia ang kabanalan; binabago nito ang pundasyon. Hindi na natin sinusunod ang Diyos upang kitain ang kaniyang pagtanggap, kundi dahil tanggap na tayo at may bagong buhay sa loob natin. Sinabi ni Pablo na ang buong Kautusan ay nabubuod sa pag-ibig sa kapwa (Galacia 5:13-14), at ang bunga ng Espiritu na inilista niya sa kabanata 5 ay siya ring mga bagay na nais ng Diyos mula pa noong simula. Ang nagbago ay ang lakas at ang dahilan ng pagsunod.
Ano ang pagkakaiba ng kalayaan kay Cristo at kalayaang gawin ang gusto ko?
Ang kalayaang pansarili ay karaniwang nagtatapos sa panibagong pagkaalipin: sa bisyo, sa pera, sa opinyon ng tao, sa sariling kagustuhan. Ang kalayaan sa Galacia ay kalayaan mula sa paghatol at mula sa pangangailangang patunayan ang sarili, at ito ay nauuwi sa paglilingkod. Malinaw ang Galacia 5:13: huwag gamitin ang kalayaan bilang pagkakataon para sa pita ng laman, kundi maglingkod sa isa't isa sa diwa ng pag-ibig. Ang taong tunay na malaya ay kayang yumuko nang hindi nababawasan.
Ano ang ibig sabihin ng Galacia 3:28 na walang lalaki o babae?
Sinasabi ni Pablo na walang pagkakaiba sa lahi, katayuan sa lipunan, o kasarian ang nagtatakda kung sino ang maaaring maging anak ng Diyos. Ang lahat ay pumapasok sa iisang pintuan, si Cristo, at ang lahat ay may ganap na katayuan bilang tagapagmana. Hindi nito binubura ang pagkakaiba ng pagkatao o ng tungkulin sa tahanan at iglesia, na tinatalakay sa ibang bahagi ng Kasulatan. Ang paksa ng Galacia ay pagkakakilanlan at pagbilang sa pamilya ng Diyos, at doon ay walang mas mataas o mas mababa.
Ano ang bunga ng Espiritu at paano ito lumalago?
Inilista ito sa Galacia 5:22-23: pag-ibig, kagalakan, kapayapaan, katiyagaan, kabaitan, kabutihan, katapatan, kahinahunan, at pagpipigil sa sarili. Napakahalaga ng salitang "bunga." Hindi ito produktong ginagawa sa pabrika kundi bungang tumutubo mula sa puno, dahan-dahan at mula sa loob. Ibig sabihin, hindi ito nakukuha sa pagsisikap na magpanggap kundi sa pananatili kay Cristo at sa pagsunod sa udyok ng Espiritu sa araw-araw na desisyon. Likas ang paglago nito, ngunit hindi awtomatiko; hinuhubog ito ng pagtitiyaga.
Ano ang kaugnayan ng Galacia sa aklat ng Roma?
Madalas tawaging maliit na Roma ang Galacia, dahil pareho nilang tinatalakay ang pagpapawalang-sala sa pananampalataya, ang halimbawa ni Abraham, at ang papel ng Kautusan. Ang pagkakaiba ay nasa tono at layunin. Ang Galacia ay madalian, maikli, at matalas, isinulat sa gitna ng isang krisis. Ang Roma ay mas mahaba, mas maingat, at mas sistematiko, isinulat sa mga taong hindi pa nakikilala ni Pablo. Mabuting basahin ang Galacia muna upang maramdaman ang bugso, saka ang Roma upang makita ang kabuuang larawan.
Bakit mahalaga pa rin ang Galacia sa iglesia ngayon?
Dahil hindi nawala ang tukso ng pagdaragdag. Maaaring hindi na pagtutuli ang isyu, ngunit madali pa ring maniwala na ang tunay na Kristiyano ay ang sapat na aktibo, sapat na disente, sapat na mapagbigay, sapat na malinis ang nakaraan. Binabalikan ng Galacia ang iglesia sa pundasyon: si Cristo at siya lamang. Hinahamon din nito ang anumang paghahati sa loob ng iglesia batay sa uri, lahi, o katayuan, dahil ang isang ebanghelyo ay laging nagluluwal ng isang hapag.
Bilang pagtatapos
Isang mesa ang pinagmulan ng liham na ito, at isang mesa pa rin ang pinakamalinaw na pagsubok kung naniniwala tayo sa ipinaglaban ni Pablo. Kung ang pagtanggap ng Diyos ay kinikita, laging may mas mataas at mas mababa, laging may silyang inuurungan, at laging may pagod na pusong nagtatanong kung sapat na ba. Kung ang pagtanggap ng Diyos ay regalong binili ng krus, ang buong gusali ng pagpapatunay ng sarili ay bumabagsak, at ang natitira ay pagkakakilanlang hindi kayang bawiin ng kahit sino: anak ka ng Diyos sa pamamagitan ng pananalig kay Cristo Jesus.
Ang kalayaan ay hindi pag-iisa; ito ay pagsapi sa pamilya.
Kaya huwag mong basahin ang Galacia bilang lumang pagtatalo tungkol sa pagtutuli. Basahin mo ito bilang liham sa iyo, sa linggong puno ng listahan at pagkukulang. Simulan mo sa isang buong pagbabasa, pagkatapos ay balikan ang Galacia 2:20 araw-araw sa loob ng isang linggo, at hayaan mong unti-unting pumasok sa iyong isipan ang salitang "nagmahal sa akin." Pagkatapos ay magbukas ka ng pinto, mag-imbita ka ng kasalo, at tumayo kang matatag sa kalayaang hindi mo pinaghirapan.
