Si Abraham, Anak ni Terah at Ama ni Isaac
Sino si Abraham
Si Abraham ay lalaking nabuhay sa panahon ng mga patriyarka, anak ni Terah (Genesis 11:26-27), at kapatid nina Nahor at Haran. Ayon sa Ussher, Annals of the World (1650): ipinanganak 1996 BC, pumanaw 1821 BC (175 taong gulang). Kakaunti sa mga tauhan ng Kasulatan ang may ganitong laki ng bakas: 275 talata sa 82 sipi, mula sa unang banggit sa Genesis 11:26 hanggang sa huling banggit sa 1 Peter, at 164 sa mga talatang iyon ay nasa Genesis. Sa tala ng kaniyang pamilya, nakalista ang tatlong kabiyak, sina Sarah, Hagar at Keturah, at walong anak na lalaki: sina Ishmael, Isaac, Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak at Shuah. Kapansin-pansin na si Sarah ay nakatala kapwa bilang kaniyang asawa at kabilang sa kaniyang mga kapatid.
Ang pag-alis sa Haran
Sa unang eksenang naisalaysay nang buo, tinawag pa siyang Abram. "Kaya humayo si Abram, gaya ng sinabi ni Yahweh na kaniyang gawin, at sumama si Lot sa kaniya. Pitumpu't-limang taong gulang si Abram nang umalis siya sa Haran" (Genesis 12:4-7). Isinama niya si Sarai na kaniyang asawa, si Lot na anak na lalaki ng kaniyang kapatid, ang lahat ng ari-ariang naipon nila, at ang mga nakuha nilang tauhan sa Haran. Umalis sila patungo sa lupain ng Canaan at naglakbay hanggang sa Shekem sa kakahuyan ng Moreh, at sa panahong iyon ay ang mga Cananeo ang naninirahan sa lupain. Doon nagpakita si Yahweh at nangako: "Ibibigay ko ang lupaing ito sa iyong mga kaapu-apuhan." Ang tugon ni Abram ay isang altar para kay Yahweh (Genesis 12:4-7).
Ang lawak ng pangako
Sa Genesis 18:16-19 nakikita natin kung gaano kalayo ang inaabot ng pangakong iyon. Habang naghahatid siya sa mga lalaking papuntang Sodoma, sinabi ni Yahweh: "Dapat ko bang itago kay Abraham ang gagawin ko, gayong tiyak na magiging dakila at makapangyarihang bansa si Abraham, at pagpapalain ang lahat ng bansa sa daigdig sa pamamagitan niya?" At ipinaliwanag ang dahilan ng pagpili sa kaniya: "Dahil pinili ko siya para maturuan ang kanyang mga anak pati na ang sambahayan na susunod sa kanya na mapanatili ang kaparaanan ni Yahweh, na gumawa ng matuwid at makatarungan" (Genesis 18:16-19). Ang pangako ay may kalakip na tungkulin sa loob mismo ng kaniyang bahay.
Ang anak sa katandaan
Dumating ang katuparan nang wala nang natural na pag-asa. "Nabuntis at nagsilang ng isang anak na lalaki si Sara para kay Abraham sa kanyang katandaan, sa itinakdang panahong sinabi ng Diyos sa kanya" (Genesis 21:2-5). Pinangalanan niya itong Isaac, tinuli niya ito nang walong araw na gulang ayon sa iniutos ng Diyos, at siya ay isandaang taong gulang nang isilang ito sa kaniya. Sinabi ni Sara: "Sinong makapagsasabi kay Abraham na si Sara ay magaalaga ng mga anak, at gayunpaman nagsilang ako sa kanya ng isang anak na lalaki sa kanyang katandaan!" (Genesis 21:7).
Ang punit sa loob ng bahay
Ang bahay na ito ay hindi payapa. Sa araw ng malaking pagdiriwang nang hiwalayin na si Isaac sa kaniyang ina, "Nakita ni Sara na nangungutya ang anak ni Agar na taga-Ehipto, na isinilang niya kay Abraham." Hiniling ni Sara: "Palayasin mo ang babaeng aliping ito kasama ang kanyang anak: dahil hindi magiging tagapagmana ang anak ng babaeng aliping iyan kasama ng anak kong si Isaac." At ganito ang tugon ng ama: "Ang bagay na ito ay labis na nagpalungkot kay Abraham dahil sa kanyang anak" (Genesis 21:7-12). Ang bunga ng dalawang ina sa isang sambahayan ay sakit na nakatala nang hayag.
Ang lugar na sinabi ng Diyos
Ang pinakamahabang tuloy-tuloy na eksena sa kaniyang buhay ay ang paglalakbay sa Genesis 22:3-11. "Kaya maagang bumangon kinaumagahan si Abraham, inihanda ang kanyang asno, at isinama ang dalawa sa kanyang mga kabataang lalaki, kasama si Isaac na kanyang anak. Nagsibak siya ng kahoy para sa handog na susunugin, at naglakbay patungo sa lugar na sinabi ng Diyos sa kanya." Sa ikatlong araw ay natanaw niya ang lugar sa kalayuan. Ipinapasan niya kay Isaac ang kahoy; dinala niya sa kaniyang kamay ang apoy at ang kutsilyo; "at kapwa silang umalis na magkasama." Saka dumating ang tanong ng anak: "Narito, ang apoy at ang kahoy, ngunit nasaan ang tupa para sa handog na susunugin?" (Genesis 22:3-11).
Ang mga siping nakatala lamang
Marami sa kaniyang kuwento ang nasa listahan ng mga sipi ngunit hindi isinalaysay dito, kabilang ang Genesis 12:16-18, Genesis 16:1-3, Genesis 16:5-6, Genesis 20:1-2, Genesis 20:9-11 at Genesis 20:17-18. Binabanggit ko sila bilang sanggunian at hindi ko sila kukuwentuhan, sapagkat hindi nakalatag sa harapan ko ang kanilang teksto. Basahin mo sila mismo; nakatala sila hindi upang itago kundi upang mabasa. Gayundin ang Genesis 25:5-8 at Genesis 25:10-12 tungkol sa kaniyang katapusan.
Ang hindi natin alam
Walang nakatalang bukas na tanong sa mga talang ito tungkol sa kaniya. Ang tapat na sabihin ay ito: ang alam natin ay kasindami lamang ng nasusulat, at ang mga siping nakalista nang walang tekstong nasa harapan natin ay hindi natin dapat punuan ng haka o ng tradisyon.
Ang linya patungo kay Cristo
Sa Galatians 3:6-9 dinala ang buhay na ito sa ebanghelyo: "Nanampalataya si Abraham sa Diyos at ito'y ibinilang sa kaniya na katuwiran." At idinagdag: "Sa gayon ding paraan, unawain ito, na ang mga nananampalataya ay mga anak ni Abraham." Ang pangakong narinig sa Genesis 18:16-19 ay tinawag doon na ebanghelyo: "Ang ebangelyo noon pa man ay ipinahayag na kay Abraham: 'Dahil sa iyo ang lahat ng bansa ay pagpapalain.' Kaya nga, ang mga may pananampalataya ay pinagpala kasama ni Abraham, sila na may pananampalataya" (Galatians 3:6-9). Ang pananampalatayang ito ay binabanggit din sa Romans 4:1-3, ang kaniyang gawa sa James 2:21 at James 2:23, ang kaniyang paglakad at ang kaniyang paghandog sa Hebrews 11:8 at Hebrews 11:17. Nasa simula siya ng talaan sa Matthew 1:1-2 at Luke 3:34, at sinasalita siya sa John 8:56-58, sa Luke 16:22-25 at sa Matthew 8:11. Ang lalaking umalis sa Haran ay hindi umabot sa dulo ng pangako sa loob ng kaniyang sariling buhay; sa Galatians 3:29 nakatala pa rin ang linyang iyon.
