Aklat ng Kawikaan: Karunungan para sa Pang-araw-araw na Buhay

Panimula

Alas-singko ng umaga. Nakapatong sa mesa ang bill ng kuryente, may text mula sa kapatid na nanghihiram ng pera, at sa kabilang kuwarto ay may anak na tumatanggi nang pumasok sa eskuwela. Hindi ka nag-iisip ng malalim na doktrina sa oras na iyon. Isang tanong lang ang gumugulo sa iyo: ano ang gagawin ko ngayon?

Doon eksaktong nakatayo ang Aklat ng Kawikaan. Hindi ito nagsisimula sa langit at bumababa; nagsisimula ito sa pintuan ng bahay, sa palengke, sa bibig na madaling mainis, sa pitaka na kulang. At ang sinasabi nito ay nakagugulat: ang paraan ng pamumuhay mo sa maliliit na sandali ay may kinalaman sa pagkakilala mo sa Diyos.

Sa gabay na ito, matutuklasan mo kung sino ang sumulat ng Kawikaan at kailan, kung paano ito binuo, ano ang mga pangunahing tema nito, paano ito tumutungo kay Cristo, at paano ka makakabasa nito nang hindi nagiging listahan lamang ng magagandang payo. Ang mga sipi sa gabay na ito ay mula sa Ang Dating Biblia.

Ang tuon ng gabay na ito

Karaniwang binabasa ang Aklat ng Kawikaan na parang koleksiyon ng mga pormula: gawin mo ito, tiyak na mangyayari iyon. Iba ang tuon natin dito. Titingnan natin ang Kawikaan bilang isang pagsasanay, isang paghubog sa ilalim ng isang guro, hindi isang makinang nagbibigay ng garantisadong resulta. Ang karunungan sa aklat na ito ay hindi lamang kaalaman sa isip kundi kasanayan sa pamumuhay, tinuturuan sa apat na lugar na hindi kayang pagkunwarian ninuman: ang bahay, ang mesa, ang pitaka, at ang bibig. Mahalaga ito dahil marami ang bumibitiw sa Kawikaan kapag hindi agad nangyari ang inaasahan. Hindi sila nabigo sa aklat; nabigo sila sa maling pag-asa dito.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Aklat ng Kawikaan?

Ang salitang Hebreo para sa "kawikaan" ay mashal, na nangangahulugang paghahambing, isang matalas na pagsasalita na nagpapakita ng hugis ng buhay sa maiikling salita. Hindi ito batas na may parusa, hindi rin propesiya. Ito ay pagtuturo. At maliwanag na ipinahayag ng aklat ang sarili nitong layunin sa unang mga talata: upang malaman ang karunungan at turo, upang maunawaan ang mga salita ng pagkaunawa, upang mabigyan ng katalinuhan ang musmos at ng kaalaman ang kabataan.

Ang pundasyon ng lahat ay nakalagay sa Kawikaan 1:7: "Ang pagkatakot sa Panginoon ay pasimula ng kaalaman: nguni't ang mangmang ay humahamak sa karunungan at turo." Pansinin: hindi sinasabi na ang pagkatakot sa Panginoon ay isa sa mga sangkap ng karunungan. Ito ang pasimula, ang pintuan. Ibig sabihin, walang tunay na karunungan sa labas ng tamang pagkakilala sa Diyos. Ang "pagkatakot" dito ay hindi ang takot ng batang binubugbog; ito ang paggalang na nagsasabi, "Hindi ako ang Diyos, at hindi ko sukatan ang lahat." Ang mangmang sa Kawikaan ay hindi ang mahina sa aritmetika. Siya ang taong ayaw maturuan.

Mula sa pundasyong iyon, tinatawag ka ng aklat sa isang pagtitiwala na mas malawak sa iyong pananaw. "Tumiwala ka sa Panginoon ng buong puso mo, at huwag kang manalig sa iyong sariling kaunawaan: Kilalanin mo siya sa lahat ng iyong mga lakad, at kaniyang ituturo ang iyong mga landas" (Kawikaan 3:5-6). Hindi ito panawagan na huwag nang mag-isip. Ang buong aklat ay puno ng pag-iisip, pagmamasay sa langgam, sa alitaptap ng gabi, sa nagpapautang at sa nangungutang. Ang sinasabi nito ay huwag kang manalig sa iyong pag-iisip na parang huling hukom ito. May mga bagay na tila tama sa atin ngunit patungo sa kamatayan, gaya ng ipinapaalala ng Kawikaan 14:12.

Ang karunungan sa aklat na ito ay hindi abstrakto. Nasusukat ito sa bibig: "Ang malubay na sagot ay nagpapapawi ng poot: nguni't ang mabigat na salita ay humihikayat ng galit" (Kawikaan 15:1). Hindi ito payo sa pagiging plastik. Ito ay pagsasanay: kailangan mong ulit-ulitin ang malumanay na sagot sa gitna ng tunay na inis bago ito maging tunay na iyo.

Nasusukat din ito sa pagpapalaki ng anak: "Turuan mo ang bata sa daan na kaniyang lalakaran, at pagka tumanda man siya ay hindi niya hihiwalayan" (Kawikaan 22:6). At nasusukat sa mga kaibigan: "Ang bakal ay nagpapatalas sa bakal; gayon ang tao ay nagpapatalas sa mukha ng kaniyang kaibigan" (Kawikaan 27:17). Ang larawan ay hindi masayang tsika sa kapehan; ang bakal na nagpapatalas ay may lagkit ng alitan, ingay, at kislap.

At sa dulo, nagiging tao ang karunungan. Isang babae na tapat, masipag, matalino sa pera, malakas ang kamay at malumanay ang bibig: "Isang mabait na babae sinong makakasumpong? Sapagka't ang kaniyang halaga ay higit na mahalaga kay sa mga rubi" (Kawikaan 31:10). Ang aklat ay nagsisimula sa isang panawagan at nagtatapos sa isang portrait.

Ang karunungan ay hindi lamang alam; ito ay kasanayan.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Ang Kawikaan ay hindi isang isla sa loob ng Bibliya. Bumabalik ito sa unang mga pahina. Sa Genesis, may punungkahoy ng kaalaman ng mabuti at masama, at may pagpiling gawing sariling sukatan ang tao ng mabuti at masama. Ang buong Kawikaan ay parang pagwawasto sa pagkakamaling iyon: may Diyos na siyang nagtakda ng hugis ng katotohanan, at ang matalino ay ang tumutugma sa hugis na iyon, hindi ang lumalaban.

Sa Kautusan, sinabi kay Israel na ang pagsunod ang magiging karunungan nila sa harap ng mga bansa. Ang mga awit at propeta ay paulit-ulit na naghahanay ng dalawang daan, ang daan ng matuwid at ang daan ng masama, gaya ng Awit 1. Iisa ang gramatika: ang buhay ay may dalawang direksiyon, at hindi neutral ang bawat araw.

Sa loob ng karunungang panitikan, hindi nag-iisa ang Kawikaan. Ang Job ay nagtatanong: paano kung ang matuwid ay naghihirap? Ang Eclesiastes naman ay nagsusuri: paano kung ang lahat ay tila walang saysay sa ilalim ng araw? Kailangan ng tatlo. Kung Kawikaan lamang ang babasahin mo, iisipin mong may formula ang buhay. Kung Job lamang, iisipin mong walang kaayusan. Magkasama, tinuturuan nila tayo ng pagtitiwalang mapagpakumbaba.

Nagiging matalas ang lahat sa Bagong Tipan. Nagsalita si Jesus sa mga parabula, na sa Hebreo ay ganoon din ang salita, mashal. Nagsalita siya tungkol sa daan na makipot at malapad, sa dalawang tao na nagtayo ng bahay sa bato at sa buhangin, sa mga hangal na dalaga na kinapos ng langis. Hindi lang siya nagturo ng karunungan; sinabi niya na may isang lalong dakila kay Solomon na nasa harap na nila, at ang nangyari ay dumating ang Karunungan mismo na may laman at dugo, kumakain kasama ng mga makasalanan.

Kaya naman tinawag ni Pablo si Cristo na karunungan ng Diyos para sa atin, at sinabi niyang nakatago kay Cristo ang lahat ng kayamanan ng karunungan at kaalaman. Ito ang bumabago ng pagbabasa natin ng Kawikaan. Hindi na natin ito binabasa para maging mahusay na tao na nagbibigay-lugod sa Diyos sa sariling lakas; binabasa natin ito bilang mga anak na naligtas na, na tinuturuan ngayon ng Ama sa loob ng bahay. Ang pagsasanay ay hindi kondisyon ng pag-aampon. Ito ang bunga nito.

At may isa pang bagay. Ang Kawikaan 8, kung saan nagsasalita ang Karunungan bilang isang persona na kasama ng Diyos sa paglalang, ay hindi tuwirang propesiya tungkol kay Cristo, ngunit inihanda nito ang tainga ng bayan ng Diyos upang makilala ang Salitang nagkatawang-tao, na sa kaniya nagkaroon ng anyo ang lahat ng bagay.

Balangkas at pangunahing tema

Ang Aklat ng Kawikaan ay may tatlumpu't isang kabanata, at may hindi iisang manunulat. Si Solomon, anak ni David, ang pangunahing pigura. Ayon sa 1 Mga Hari 4, nagsalita siya ng tatlong libong kawikaan, at ang kaniyang paghahari sa ikasampung siglo bago si Cristo ang panahon ng kayamanan, kapayapaan, at internasyonal na ugnayan ng Israel, na siyang mainam na lupa para sa karunungan. Ngunit maliwanag ding sinasabi ng aklat mismo na may iba pang nag-ambag: may kalipunan ng "mga salita ng pantas," may kasabihan ni Agur na anak ni Jache, may bilin ng ina ni Lemuel na hari, at may pahayag sa Kawikaan 25:1 na ang mga kawikaang iyon ni Solomon ay tinipon ng mga tauhan ni Hezekias, mga dalawang daang taon matapos mamatay si Solomon. Kaya ang aklat na hawak natin ngayon ay isang aklat-aralin na pinagbuti sa loob ng mga siglo, tinipon at inayos ng mga tapat na tagapagturo hanggang sa panahon ng monarkiya at maaaring mas huli pa.

Kung titingnan natin ito bilang kurso ng pagsasanay, gumagalaw ang balangkas nang may layunin. Ang mga kabanata 1 hanggang 9 ay hindi pa mga kasabihan; mga mahahabang panawagan ito ng isang ama sa isang anak, at ng Karunungan na sumisigaw sa lansangan. Dito inilalatag ang pundasyon at ipinapakita ang dalawang tinig na nagtutunggali sa loob ng lungsod: ang Karunungan, at ang babaeng nangangaral ng kahangalan. Bago ka bigyan ng tuntunin, kailangang maayos muna ang tanong na, kanino ako makikinig?

Sa Kawikaan 10 hanggang 22:16, saka pa lang bumuhos ang mga maiikling kasabihan, halos tatlong daan at pitumpu't limang tula na may dalawang linya, malimit na magkasalungat: ang matuwid at ang masama, ang masipag at ang tamad, ang bibig na nagpapagaling at ang bibig na nagpapasira. Dito nagsisimula ang tunay na trabaho, dahil hindi mo ito kayang lamunin sa isang upuan. Kailangan mong ngatngatin.

Ang 22:17 hanggang 24:34 ay isa pang koleksiyon ng mga salita ng pantas, at may pagkakahawig sa ilang sinaunang panitikang Ehipsiyo, isang paalala na kayang kunin ng Diyos ang mga pangkalahatang pagmamasid ng sangkatauhan at ilagay ito sa loob ng pagkatakot sa Panginoon. Ang 25 hanggang 29 ay ang koleksiyon ng mga tauhan ni Hezekias, mas maraming larawan mula sa hari, sa hukuman, at sa kapitbahayan. Ang kabanata 30 ay ang mapagpakumbabang pag-amin ni Agur na maliit ang kaniyang pagkakilala sa Diyos. Ang 31:1-9 ay pagtuturo ng isang ina sa isang hari tungkol sa alak at sa hustisya para sa dukha. At ang 31:10-31 ay isang tula na ang bawat taludtod ay nagsisimula sa magkasunod na titik ng alpabetong Hebreo, isang buong-buong larawan ng karunungang isinabuhay.

Apat na tema ang paulit-ulit na tumatama: ang bibig, ang trabaho at pera, ang pagnanasa at katapatan sa pamilya, at ang pakikitungo sa kapwa lalo na sa dukha. Ang mga ito ang mga silid kung saan nangyayari ang totoong pagsasanay.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Tatlong talata ang tumatayo bilang haligi ng buong aklat, at bawat isa ay nagpapakita ng bahagi ng pagsasanay na tinatawag tayo.

Ang una ay Kawikaan 1:7. Kung tatanggalin ang talatang ito, magiging koleksiyon na lamang ng mabuting payo ang Kawikaan, kapareho ng anumang libro ng tagumpay. Kasama ito, nagiging teolohiya ang bawat kasabihan. Ang ibig sabihin ng "pasimula" ay hindi lamang unang hakbang na maaari nang iwan; ito ang ugat na patuloy na sumusuplay ng lakas sa buong halaman. Kapag pinapasok mo ang isang usapan, isang kontrata, o isang tampuhan sa loob ng bahay nang may kamalayang nasa harap ka ng Diyos, iba ang timpla ng lahat. At napakalinaw ng kabilang linya: ang mangmang ay humahamak sa turo. Ang unang tanda ng kahangalan ay hindi kamangmangan; ito ay pagtangging pakinggan ang pagwawasto.

Ang ikalawa ay Kawikaan 3:5-6. Ito ang pinakaminemorya at pinakamadaling mapagkamalan. Madalas itong ginagamit na parang lihim na paraan upang mapilitan ang Diyos na sabihin sa atin ang gagawin. Ngunit ang literal na larawan ay "kilalanin mo siya sa lahat ng iyong mga lakad." Hindi lamang sa malalaking desisyon: pagpili ng trabaho, pagpapakasal, paglipat ng bansa. Sa lahat ng iyong lakad. Kasama ang pagsagot sa mensahe ng inaaway mong kasamahan, ang paghawak sa sukli, ang oras ng pagtulog. Ang ipinangako ay hindi mapa na nakabalangkas hanggang dulo, kundi Diyos na nagtutuwid ng landas ng lumalakad na kasama niya.

Ang ikatlo ay Kawikaan 22:6, at dito madalas masaktan ang mga tapat na magulang. Sa Hebreo, ang "sa daan na kaniyang lalakaran" ay maaari ring maunawaan bilang pagtuturo na sumasaalang-alang sa hugis ng batang iyon. Hindi ito magic na kontrata na nagtatakda ng resulta anuman ang kalooban ng anak. Ito ay isang kasabihan, at ang kasabihan ay naglalarawan ng landas na karaniwang nagbubunga, hindi ng garantiyang walang eksepsiyon. Kung ganoon, bakit pa? Dahil hindi tayo nagtuturo upang kontrolin ang kinabukasan. Nagtuturo tayo dahil tapat ang Diyos, at siya ang humahawak sa mga anak na paulit-ulit nating ipinagdadasal.

Hindi formula ang Kawikaan; daan ito.

Ang Salamin

Kunin natin ang isang araw mo, hindi ang buong buhay mo. Ilang beses kang nagsalita kahapon nang hindi mo tinantiya ang bigat? May text ba na pinadala mo dala ng inis, at kinabukasan gusto mo nang bawiin? Sinasabi ng Kawikaan 15:1 na may kapangyarihan ang malumanay na sagot, at alam mo iyon. Ang totoong tanong ay bakit hindi natin ito nagagawa. Hindi dahil hindi natin alam, kundi dahil hindi tayo nagsanay.

Tingnan mo rin ang pera. Ilang beses kang nagpaubaya sa kagustuhan ngayon at pinagbayaran mo pagkatapos ng tatlong buwan? Hindi tinutuya ng Kawikaan ang kahirapan; buong tapang nitong ipinagtatanggol ang dukha at sinasaway ang mapagsamantalang mayaman. Ngunit hindi rin ito nag-aalangang magsabi na ang pagpaplano, sipag, at pagtitipid ay bahagi ng pagkatakot sa Panginoon. Hindi espirituwal ang pagbaling sa hindi pag-iisip.

At ang katahimikan ng gabi. May bahagi ba ng buhay mo na alam mong hindi tapat, na nakikita ng Diyos, na maiingat mo pang ilang buwan bago bumagsak? Ang unang siyam na kabanata ng Kawikaan ay walang tigil sa paksang ito, hindi dahil mahilig ito sa pangaral, kundi dahil totoong nawawasak ang mga tahanan sa paraang unti-unti at parang wala lang.

Narito ang mabigat na bahagi. Hindi ka magiging matalino sa isang gabi ng pagbabasa. Walang lihim na daan. Kaya nga sinabi ng Kawikaan 27:17 na sa mukha ng kaibigan tayo napapatalas. Ibig sabihin, kailangan mo ng taong makakapagsabi sa iyo ng hindi mo gustong marinig, at kailangan mong hayaan siya.

At narito ang nagpapalaya. Hindi ka sinasalubong ng Kawikaan bilang hukom. Ito ang tinig ng isang ama na nagsasabing, "Anak, makinig ka." Kay Cristo, hindi ka na naghahabol upang maging karapat-dapat; tinuturuan ka na ngayon sa loob ng pamilya. Hindi mo binabayaran ang pag-aampon; namumuhay ka bilang inampon.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Madaling maging mapangaral kapag ikinuwento natin ang Kawikaan sa mga bata, kaya mas mabuting magsimula sa larawan. Maaari mong sabihin: ang Kawikaan ay parang mga bilin ng isang tatay o nanay bago ka lumabas ng bahay, pero mula sa Diyos, at hindi ito bilin ng isang araw lamang kundi para sa buong buhay. Sinasabi ng Diyos, "Ako ang gumawa ng mundo, kaya alam ko kung paano ito gumagana. Kapag nakinig ka sa akin, tinutulungan mo ang sarili mo. Kapag hindi, nasasaktan ka at nasasaktan ang iba."

Sa maliliit na bata, ang bibig at ang kamay ang pinakamabuting simulan. Ang malumanay na sagot ay nagpapawi ng galit: puwede itong ipakita sa dalawang tinig, ang isang malakas at ang isang mahinahon, at itanong kung alin ang nagpapatahimik ng away sa magkapatid. Sa mas malalaking bata, puwede nang ipakilala ang ideya ng dalawang daan, na may pagpili tayo sa bawat araw at may kinahihinatnan ang bawat pagpili. Sa mga kabataan, doon mabubuksan ang mga paksa ng kaibigan, pagnanasa, pera, at katapatan, at ang katotohanang ang karunungan ay hindi tungkol sa pagiging mabait sa harap ng iba kundi sa pagkakilala sa Diyos.

Huwag ding kalimutang ihabi ang biyaya. Ang Kawikaan ay hindi listahan upang makuha ang pagmamahal ng Diyos; mga bilin ito ng Diyos na nagmamahal na. Sa Faith.network ay makakakita kayo ng mga tiyak na paliwanag para sa iba't ibang edad, para sa mga preschooler na tatlo hanggang anim, para sa mga bata sa elementarya na pito hanggang labindalawa, at para sa mga kabataang labindalawang taon pataas, upang bagay sa kanilang pang-unawa ang bawat pagbabahagi.

Mga madalas itanong

Gabay sa pagbabasa ng Kawikaan

Para sa unang buwan, huwag magsimula sa kabanata 10. Basahin ang kabanata 1 hanggang 9 nang mabagal, isang kabanata sa isang araw o kahit kalahati lamang, at bigyan ng pansin ang mga tinig: ang tinig ng ama, ang tinig ng Karunungan sa lansangan, at ang mga tinig na nang-aakit sa kahangalan. Tanungin sa bawat araw kung kaninong tinig ka nakikinig nitong nakaraang linggo. Ito ang pundasyon, at kung lalaktawan mo ito, magiging mga tip lamang ang lahat ng susunod.

Sa ikalawang buwan, pumasok sa mga maiikling kasabihan mula 10 hanggang 22:16, ngunit huwag nang subukang buuin ang isang kabanata sa isang araw. Pumili ng anim hanggang sampung talata. Sumulat ng isang pangungusap: ano ang inilalarawan nito tungkol sa Diyos, at anong maliit na bagay ang gagawin ko ngayon dahil dito. Mainam ding sundan ang isang tema sa loob ng isang linggo, halimbawa ang bibig, na siyang pinakamadalas na paksa ng aklat, o ang trabaho at pera, o ang pagpapalaki ng anak, o ang pakikitungo sa dukha.

Sa ikatlong buwan, basahin ang 22:17 hanggang 31, at tapusin sa tulang alpabetiko ng 31:10-31 bilang larawan ng buong pagsasanay. Kung may kaibigan o pamilyang makakasama mo, gawin itong dalawahan, at hayaan ang isa't isa na magtanong ng mahirap na tanong. Iyan ang Kawikaan 27:17 na isinasabuhay. Isang huling paalala: idalasal ang binabasa mo. Ang Kawikaan ay hindi lamang pinag-iisipan; ito ay hinihingi. Ipinangako ng Diyos sa Bagong Tipan na ibibigay niya ang karunungan sa sinumang humihingi nang walang pag-aalinlangan.

Bilang pagtatapos

Kaya nga kapag binuksan mo ang Aklat ng Kawikaan, huwag kang maghanap ng mabilisang sagot sa lahat ng problema mo, dahil hindi iyon ang ipinangako nito. Ang inaalok nito ay mas magandang bagay: isang mahabang pagsasanay sa ilalim ng isang mapagmahal na Guro, sa mga lugar kung saan totoong nangyayari ang buhay natin, sa bahay, sa mesa, sa pitaka, at sa bibig. Ang pundasyon ay ang pagkatakot sa Panginoon, ang paraan ay ang pagtiwala nang hindi umaasa sa sariling pag-uunawa, at ang katuparan ay isang Persona na mas dakila kay Solomon, na naging karunungan natin mula sa Diyos.

Kung may isang bagay lamang na gagawin mo pagkatapos ng pahinang ito, gawin itong maliit at tunay: pumili ng isang kabanata bukas, isang talata na dadalhin mo sa maghapon, at isang tao na papayagan mong magsabi sa iyo ng katotohanan. Sa loob ng ilang buwan, hindi ka magiging perpekto, ngunit magiging mas matalino ka, at mas mapagpakumbaba, dahil mas malapit ka sa Diyos na nagtuturo. Ipagpatuloy ito sa Job at Eclesiastes, at sa Ebanghelyo ni Mateo, at pansinin kung gaano nagiging pamilyar ang tinig ng Karunungan.