Jotam, ang Bunsong Naiwan ni Jerub Baal

Sino si Jotam, at kailan siya nabuhay

Si Jotam ay anak ni Gideon, ang lalaking tinatawag ding Jerub Baal sa mga talatang nagsasalita tungkol sa kaniya. Ang kaniyang pangalan sa orihinal na anyo ay יוֹתָם. Isa siyang tao na nabuhay bago ang monarkiya ng Israel, sa panahong tinatawag na "mga 1451 BC hanggang 1095 BC" (panahong batay sa kronolohiya ni Ussher (1650)). Apat na talata lamang ang kabuuan ng kaniyang bakas, at lahat ay nasa isang kabanata: Judges 9:5, Judges 9:7, Judges 9:21 at Judges 9:57. Bawat pagbanggit ay isang talata lamang, kaya ang buong larawan natin sa kaniya ay binuo ng apat na maiikling pahayag. Mayroon siyang mga kapatid na pinangalanan sa talaan ng pamilya: si Jether at si Abimelec.

Ang bato sa Ofra

Ang unang pagbanggit sa kaniya ay hindi tungkol sa kaniyang gawa kundi tungkol sa kaniyang pagkaligtas. Ganito ang sabi ng Judges 9:5: "Pumunta siya sa bahay ng kaniyang ama sa Ofra at sa isang bato pinatay niya ang pitumpung kapatid niyang lalaki, mga anak na lalaki ni Jerub Baal. Tanging si Jotam ang naiwan, ang pinakabatang anak na lalaki ni Jerub Baal, dahil itinago niya ang kaniyang sarili."

Pansinin ang bigat ng talatang ito. Pitumpung kapatid ang pinatay sa isang bato, at ang lugar ay ang bahay ng kanilang ama sa Ofra. Ang bunso ang naiwan, at isa lamang ang dahilang ibinibigay ng teksto: itinago niya ang kaniyang sarili. Hindi sinasabi ng talata kung paano niya ito ginawa, kung gaano katagal, o kung may tumulong sa kaniya. Ang itinala lamang ay na siya ang natira.

Ang sigaw sa tuktok ng Bundok Gerizim

Sa Judges 9:7 ay nagsalita siya: "Nang sabihan si Jotam tungkol dito, pumunta siya at tumayo sa tuktok ng Bundok Gerizim. Sumigaw siya at sinabi sa kanila, 'Makinig kayo sa akin, kayong mga pinuno ng Shekem, para pakinggan kayo ng Diyos.'"

Isang tao lamang siya sa tuktok ng bundok, at ang kaniyang boses ang kaniyang tanging sandata. Ang kinakausap niya ay ang mga pinuno ng Shekem. Ang kaniyang unang hiling ay hindi awa para sa kaniyang sarili kundi pakikinig, at ang layunin ng pakikinig na iyon ay malinaw na binanggit: para pakinggan kayo ng Diyos. Sa apat na talatang bumabanggit sa kaniya, ito ang tanging salitang direktang inilalagay ng teksto sa kaniyang bibig.

Pagtakas patungong Beer

Ang susunod na pagbanggit ay pagtakas. "Tumakas si Jotam at tumakbo palayo, At nagtungo siya sa Beer. Nanirahan siya doon dahil malayo iyon mula kay Abimelec, na kaniyang kapatid" (Judges 9:21). Dito tahasang tinatawag ng teksto si Abimelec na kaniyang kapatid, at dito rin ipinapaliwanag kung bakit siya nanirahan sa Beer: dahil malayo iyon mula sa kaniyang kapatid. Hindi sinasabi ng talata kung ano pa ang ginawa niya roon, ni kung hanggang kailan siya nanatili. Walang iba nang lugar na binabanggit tungkol sa kaniya pagkatapos nito.

Ang sumpa na dumating

Ang huling pagbanggit sa kaniya ay hindi na tungkol sa kaniyang kilos kundi sa kilos ng Diyos: "Ibinalik ng Diyos ang lahat ng kasamaan ng mga tao ng Shekem sa kanilang sarili at dumating sa kanila ang sumpa ni Jotam anak na lalaki ni Jerub Baal" (Judges 9:57). Ang sumpa ay tinatawag na kaniya, ngunit ang nagtupad nito ay ang Diyos. Ang taong tumakas at nanirahan nang malayo ay hindi na muling lumitaw sa salaysay; ang bumalik ay ang kaniyang salita.

Ang mga pagkukulang

Makatarungang sabihin nang malinaw: sa apat na talatang ito ay walang itinatala na kasalanan o pagkakamali ni Jotam. Hindi ito nangangahulugang wala siyang kasalanan; nangangahulugan lamang ito na hindi nagsasalita ang teksto tungkol dito, at hindi natin dapat punan ang katahimikan. Ang kasamaang inilalarawan ng mga talatang ito ay ang pagpatay sa pitumpung kapatid sa bahay ng kanilang ama sa Ofra (Judges 9:5) at ang kasamaan ng mga tao ng Shekem na ibinalik ng Diyos sa kanilang sarili (Judges 9:57).

Ang hindi natin alam

Walang anak ni Jotam na pinangalanan. Walang tribo o bayan na itinatakda para sa kaniya. At kahit apat na talata ang bumabanggit sa kaniya, wala ni isang mahabang salaysay na binuo sa paligid ng kaniyang buhay: bawat pagbanggit ay maigsi, isang talata lamang, kaya hindi natin alam ang katapusan ng kaniyang buhay, ang haba nito, o ang kaniyang kalagayan matapos ang Beer. Wala ring anumang karagdagang talata na nakalista tungkol sa kaniya sa labas ng apat na ito, kaya wala tayong idinadagdag na linya na hindi ibinibigay ng teksto.

Ang natitira sa atin ay ito: isang bunsong nagtago at nakaligtas, isang boses sa tuktok ng bundok na humihiling ng pakikinig upang pakinggan ng Diyos, isang taong nanirahan nang malayo sa kaniyang kapatid, at isang sumpang ang Diyos mismo ang nagtupad.