1Yohana 1 3:12

Maandiko Yenyewe

Yohana anaweka mfano mmoja mkali mbele yetu: tusipendane "siyo kama Kaini ambaye alikuwa wa mwovu na alimuua ndugu yake." Kisha anauliza swali ambalo Mwanzo haliulizi waziwazi: "Na kwa nini alimuua?" Na anatoa jibu lililo fupi na la kutisha: "Kwa sababu matendo yake yalikuwa maovu, na yale ya ndugu yake yalikuwa ya haki." Chuki haikuzaliwa kwa sababu Abeli alimkosea Kaini, bali kwa sababu Abeli alikuwa mwema.

Kiini

Hapa Yohana anafunua jinsi uovu unavyofanya kazi. Haki ya mwenzako inakuwa shtaka dhidi yako bila hata neno kusemwa. Abeli hakumhubiria Kaini; aliishi tu, na maisha yake yakawa kioo. Kaini akavunja kioo badala ya kubadili uso wake. Ndiyo maana mstari unaofuata unasema, "Ndugu zangu, msishangae, endapo ulimwengu utawachukia." Yohana hataki tudhani kwamba chuki daima huwa na sababu ya kimantiki tunayoweza kuirekebisha kwa maelezo mazuri. Wakati mwingine chuki ni jibu la giza linapoguswa na nuru. Na kwa sababu hiyo, upendo wa ndugu si jambo la hiari kwa Mkristo; ni alama inayotofautisha "watoto wa Mungu na watoto wa ibilisi," kama alivyokwisha sema katika mstari wa 10.

Uzi Unaopita Katikati

Yohana anaturudisha Mwanzo 4, hadithi ya kwanza ya kifo katika Biblia, na kwa makusudi. Damu ya Abeli ililia kutoka ardhini ikidai haki, na Mungu akasikia. Lakini Waraka kwa Waebrania unatuambia kwamba damu ya Yesu inanena jambo bora zaidi kuliko damu ya Abeli: si kilio cha kudai kisasi, bali cha msamaha. Hapo ndipo uzi unapoungana. Kaini alimwaga damu ya ndugu yake ili kujiokoa na hukumu ya haki yake; Kristo alimwaga damu yake mwenyewe ili kuokoa ndugu zake. Ndiyo maana Yohana anaweka mistari hii karibu: "Kristo aliutoa uhai wake kwa ajili yetu. Nasi yatupasa kuyatoa maisha yetu kwa ajili ya ndugu." Kaini na Kristo ni njia mbili za kushughulika na ndugu yako: kumwondoa, au kujitoa kwa ajili yake.

Kioo

Hili laniuma, na pengine na wewe pia. Mahali pa kazi, mwenzako anayefanya kwa uadilifu anapokataa kushiriki udanganyifu mdogo mnaoufahamu wote, na ghafla unajikuta unamchukia bila sababu ya wazi. Katika familia, ndugu anayebadilika kweli kweli, akaacha pombe, akaanza kuwajibika, na wengine wanaanza kutafuta makosa yake ya zamani. Katika kanisa, mtu anayeishi kwa unyoofu zaidi kuliko wewe anakuwa kero. Haya ni mabaki ya Kaini ndani yetu. Yohana hakuruhusu tujifariji kwamba sisi si wauaji: "Mtu yeyote anaye mchukia ndugu yake ni muuaji." Leo, chagua jina moja la mtu ambaye wema wake unakuudhi, liandike kwenye karatasi, na umwombee Mungu ambariki kwa dakika tano, ukitaja baraka halisi unazotaka apate.

Mhusika Mkuu

Kaini si mnyama; ni mtu wa kawaida kabisa, na hapo ndipo hofu ilipo. Alikuwa mkulima, mtoa sadaka, mtu wa dini. Mwanzo 4 inaonyesha Mungu akimwendea kwa upole, akimwonya kwamba dhambi inamvizia mlangoni na kwamba anaweza kuitawala. Yaani Kaini alipewa nafasi; hakuingia gizani bila onyo. Na bado alichagua. Yohana hasemi Kaini alikuwa na asili tofauti tangu mwanzo; anasema "alikuwa wa mwovu," akimaanisha mwelekeo wa moyo wake uliochaguliwa. Mandhari yake ya ndani ni wivu uliogeuka aibu, na aibu iliyogeuka hasira, na hasira iliyokataa kujishusha. Alipoulizwa alipo ndugu yake, alijibu kwa dharau. Hiyo ndiyo sauti ya mtu anayejua amefanya nini na hataki kuliita jina lake.

Swali Gumu

Je, Yohana anasema kwamba kuna watu waliozaliwa wakiwa wa ibilisi, wasioweza kubadilika? Maneno "Yeyote aliyezaliwa na Mungu hatendi dhambi" na "Atendaye dhambi ni wa ibilisi" yanaonekana kugawa dunia katika makundi mawili magumu. Lakini waraka huo huo unaandikwa kwa watu wanaohitaji kuambiwa wasidanganywe, wasichukiane, wasifunge mioyo yao. Hiyo ni lugha ya onyo, si ya hatima iliyofungwa. Yohana anaelezea mwelekeo wa maisha, si kujikwaa mara moja; neno lake linasisitiza kuendelea, kudumu, kuishi ndani ya dhambi kama nyumbani. Hata hivyo, siwezi kuondoa ukali wote hapa. Mwisho wa siku, maisha ya mtu yanasema upande gani amesimama, na Yohana hakutoa nafasi ya Ukristo usio na ushahidi wa upendo.

Mazingira

Yohana anaandika kwa makanisa yaliyopitia mpasuko. Kundi la watu lilikuwa limeondoka, likidai ujuzi wa juu wa kiroho huku likipuuza maisha ya kila siku ya haki na huruma. Walikuwa wakisema wanamjua Mungu, lakini mahusiano yao na waumini wenzao yalikuwa yamevunjika. Katika jamii ya karne ya kwanza, kuondoka kwenye kundi la imani kulikuwa na gharama kubwa, kijamii na kiuchumi; waliobaki walikuwa wachache, wenye hofu, na wakihisi kuchukiwa na ulimwengu uliowazunguka. Katika mazingira hayo, Yohana hatoi mafundisho ya kinadharia. Anawaambia: mnajuaje kwamba mko upande sahihi? Si kwa maarifa yenu, bali kwa jinsi mnavyoshughulika na ndugu yenu, hasa yule mwenye uhitaji, kama anavyoeleza katika mstari wa 17.

Tafakari

Ni nani ambaye haki yake inakufanya ujihisi mdogo, na unafanya nini na hisia hiyo?

Kama upendo wako kwa ndugu ndiyo ushahidi pekee unaotambulika, ni nini ushahidi wako wa wiki iliyopita?