Yeremia 31:32

Maandiko Yenyewe

Mungu anatangaza kwamba agano jipya analolipanga halitafanana hata kidogo na lile la kwanza: "Halitakuwa kama agano ambalo nilianzisha na baba zao nilipowatoa kwa mkono wao nje ya nchi ya Misri." Anarudi kwenye kumbukumbu ya Kutoka, siku zile za mkono ulioshikwa na kuongozwa nje ya utumwa, na kisha anataja kilichotokea baadaye: "walilivunja agano langu." Na mstari unaishia kwa maneno ambayo hayatarajiwi hapo, maneno yanayogeuza mashtaka ya kisheria kuwa jeraha la ndani kabisa: "ingawa nilikuwa mme kwao." Hapa hakuna mfalme anayelalamika kuhusu mkataba uliovunjwa; kuna mume anayesema wazi kwamba aliachwa, na bado ndiye anayefungua mazungumzo mapya.

Kiini cha Ujumbe

Tatizo la agano la kale halikuwa agano lenyewe. Sheria haikuwa mbovu, wala Mungu hakukosea alipowaokoa Israeli. Kilichoshindikana ni upande wa binadamu: moyo ambao unaweza kuona Bahari ya Shamu ikigawanyika na bado ukarudi kwenye sanamu ndani ya miezi michache. Hapo ndipo mstari huu unapotugusa, kwa sababu unakataa suluhisho rahisi la kujaribu tena kwa bidii zaidi. Mungu hasemi "nitawapa sheria kali zaidi" wala "nitawaadhibu vikali zaidi"; anasema atabadilisha mahali pa sheria kuishi, ndani ya mioyo yao. Na neno "mme" linabeba uzito wote: Mungu anaumia. Agano si biashara iliyovunjika bali ndoa iliyosalitiwa. Ukubwa wa neema haupimwi kwa jinsi Mungu anavyosahau kwa urahisi, bali kwa jinsi anavyoamua kuanza upya akiwa amejeruhiwa kabisa.

Uzi Unaounganisha

Mstari huu unasimama kama bawaba kati ya Sinai na chumba cha juu cha Yerusalemu. Mungu analaumu si sheria bali moyo, na hilo linaacha swali wazi: nani atabadilisha moyo? Yeremia hajibu; anatabiri tu kwamba itatokea. Karne sita baadaye, usiku ule wa mwisho kabla ya msalaba, Yesu anainua kikombe na kusema maneno ambayo kila Myahudi mezani alijua yalitoka wapi: agano jipya, katika damu yangu. Hakuwa anaanzisha dini mpya; alikuwa anafungua bahasha ambayo Yeremia aliiandikia anwani. Na kumbuka mantiki ya mstari wetu: mume aliyesalitiwa ndiye anayelipa gharama ya kuanza upya. Katika Kristo, yule aliyejeruhiwa na uasi wetu ndiye anayebeba matokeo yake mwenyewe. Hapo ndipo msalaba unapoacha kuwa fundisho na kuwa jibu la jeraha lililotajwa hapa.

Kioo

Pengine unajua hisia ya kuvunja ahadi ambayo ulitoa kwa dhati kabisa. Ulipokuwa hospitalini ukisubiri majibu ya vipimo, uliahidi. Ulipookoka kwenye deni lililokuwa likikunyonga, uliahidi. Ulipoona ndoa yako ikipona, uliahidi. Na miezi sita baadaye ulikuwa pale pale, ukifanya kile kile. Mstari huu haukupi kisingizio; unasema wazi "walilivunja agano langu." Lakini pia hausemi kwamba hiyo ndiyo mwisho wa hadithi.

Kuna kitu kingine kioo hiki kinaonyesha: kiburi chetu cha kudhani tatizo letu ni taarifa. Tunasoma vitabu vingine, tunahudhuria semina nyingine, tunaweka ratiba kali zaidi ya maombi, kana kwamba udhaifu wetu ni ukosefu wa maelekezo. Mungu anasema hapana. Israeli waliona Misri ikivunjwa kwa mkono wake na bado wakageuka. Habari njema na habari ngumu ni ile ile: hutajirekebisha kwa jitihada. Lazima uandikiwe upya ndani.

Leo, chukua karatasi au simu yako, andika sentensi moja: ahadi moja uliyomtolea Mungu na ukaivunja. Kisha sema kwa sauti, ukiiangalia: "Nilivunja hili. Na wewe bado ni mume wangu."

Mazingira ya Wakati Ule

Yeremia anaandika haya wakati kila kitu kinaporomoka. Babeli wamezunguka Yerusalemu, njaa iko ndani ya kuta, na nabii mwenyewe amefungwa kwa sababu aliwaambia ukweli ambao viongozi hawakutaka. Sura za 30 hadi 33 zinaitwa Kitabu cha Faraja, na zimewekwa hapo kwa makusudi: ahadi kubwa kabisa za Mungu zinatolewa wakati ushahidi wote unaonyesha kwamba Mungu amewaacha. Ni muhimu kujua kwamba katika ulimwengu ule, maagano yalikuwa mikataba ya kisiasa kati ya mfalme mkuu na mfalme mdogo, yenye masharti na laana. Watu walijua lugha hiyo vizuri. Ndiyo maana kuingiza taswira ya ndoa katikati ya lugha ya mkataba kulikuwa jambo la kushtua: mfalme mkuu hasalitiwi, anaasiwa. Mume ndiye anayesalitiwa. Mungu anachagua neno linalomwonyesha akiwa hatarini.

Neno Moja Linalofumbua

Neno lililotafsiriwa "mme" hapa ni ba'al katika Kiebrania, ambalo lina maana mbili: mume, na pia bwana au mmiliki. Lakini kuna uchungu uliofichwa ndani yake. Konsonanti zile zile ndizo zinazounda jina la Baali, mungu wa Wakanaani ambaye Israeli walimkimbilia mara kwa mara, hasa kwa sababu waliamini ndiye aletaye mvua na mazao. Mungu anasema, kwa kweli: mimi nilikuwa ba'al wenu, mume wenu halisi, naye ninyi mkaenda kutafuta ba'al mwingine. Si tu dhambi ya kuvunja sheria; ni dhambi ya kuchagua mbadala bandia wa kitu ambacho tayari mlikuwa nacho. Na kila tunapotafuta usalama kwenye mshahara, sifa, au mahusiano badala yake, tunarudia neno lile lile.

Swali Gumu

Kama Mungu alijua tangu mwanzo kwamba moyo wa binadamu hauwezi kushika agano la Sinai, kwa nini alilitoa? Je, Sinai ilikuwa jaribio lililoshindwa? Jibu rahisi ni kusema Mungu alitaka kutuonyesha udhaifu wetu, na kuna ukweli ndani yake. Lakini mstari huu haukubali jibu baridi kama hilo, kwa sababu haujasema "nilijaribu mbinu moja ikashindikana." Unasema "walilivunja agano langu, ingawa nilikuwa mme kwao." Hiyo ni lugha ya mtu aliyejitoa kwa dhati, si mtu aliyekuwa akifanya majaribio. Nadhani tunalazimika kukaa na mvutano huu: Mungu anajua mwisho, na bado anajitoa kwa kweli njiani. Hapendi kutudanganya kwa kutupa jukumu tusiloweza kubeba; wala hajifanyi hajui. Ni fumbo la Mungu anayependa akijua gharama mapema, na anayeendelea kupenda.

Maswali ya Kutafakari

Ni ahadi gani uliyomtolea Mungu wakati wa shida ambayo umeiacha kimya kimya, na inakuwaje unapofikiri kwamba yeye bado anaikumbuka?

Kama tatizo lako si ukosefu wa maarifa bali moyo unaohitaji kuandikwa upya, hilo linabadilishaje jinsi utakavyoomba wiki hii?