Mathayo 7:19

Maandiko

Yesu anamalizia mfano wa miti kwa hukumu fupi, kali kama shoka: kila mti usiozaa matunda mazuri utakatwa na kutupwa motoni. Hakuna nafasi ya kati, hakuna hatua ya tatu. Mti unaoshindwa kuzaa haubaki shambani kama pambo; unatumika kama kuni.

Mazingira

Wasikilizaji wa Yesu walikuwa wakulima na wafanyakazi wa Galilaya, watu waliojua udongo chini ya kucha zao. Katika nchi yao kuni zilikuwa adimu. Misitu ilikuwa imekatwa tangu zamani, na mama wa nyumbani alihitaji moto kila siku kwa mkate wa tanuri. Kwa hiyo mti usiozaa haukuwa tatizo la kidini tu; ulikuwa hasara halisi. Ulinyonya maji ya mvua ya thamani, ulichukua nafasi ya udongo uliolimwa kwa jasho, na ulitoa kivuli bila malipo. Mkulima aliyekuwa na mtini wa miaka mitano usio na tunda hakuhitaji mahubiri; alihitaji shoka. Wale wanaomsikiliza Yesu mlimani waliweza kunusa moshi wa tanuri wakati anasema maneno haya. Hukumu hii haikuwa picha ya mbali, ilikuwa kazi ya Jumanne asubuhi.

Kiini

Lakini ndiyo maana mstari huu unauma. Yesu hasemi kwamba mti mbaya utafundishwa vizuri zaidi, au utapewa mbolea ya ziada, au utahesabiwa kuwa mzuri kwa sababu ulisimama karibu na miti mizuri. Anasema utakatwa. Na kumbuka anazungumza juu ya manabii wa uongo, watu wa kidini, waliovaa ngozi ya kondoo. Hatari kubwa katika Mahubiri ya Mlimani si mtu wa nje aliye mbali na Mungu; ni mtu wa ndani anayeonekana mzuri. Hapa Mungu anajitokeza si kama hakimu anayehesabu makosa madogo, bali kama mwenye shamba anayetafuta matunda. Anachotaka ni maisha yanayozaa: haki, rehema, msamaha, utii wa moyo. Kukosa matunda si udhaifu unaosameheka kimyakimya; ni ushahidi kwamba mti wenyewe si ule unaodhaniwa kuwa.

Undani

Neno "utakatwa" linabeba uzito zaidi ya adhabu. Mkulima hakati mti kwa hasira; anakata kwa sababu ameshahukumu kwamba hauna maana tena shambani. Ni uamuzi wa utulivu, si ghadhabu. Na angalia mpangilio: utakatwa, kisha utatupwa. Mti ambao ulisimama miaka mingi ukionekana kama sehemu ya shamba unakuwa rundo la kuni. Kilichokuwa hai kinakuwa mafuta ya moto. Hii ndiyo picha inayotisha: si kwamba mti unaharibiwa na adui, bali kwamba mwishowe unatumika kwa kitu kingine kabisa kuliko kusudi lake. Uliumbwa kuzaa; unaishia kuwaka. Na maneno "kila mti" hayaachi mwanya. Hakuna cheo, wala jina la nabii, wala miujiza, inayozuia shoka.

Uzi Unaounganisha

Sauti hii tumeisikia awali. Yohana Mbatizaji alisimama kando ya Yordani, akiwa na wana wa Ibrahimu mbele yake, akitamka maneno yaleyale kuhusu shoka lililowekwa kwenye shina la miti. Nyuma yake kuna wimbo wa Isaya kuhusu shamba la mizabibu ambalo Mungu alilichimba, akalizungushia ukuta, akasubiri zabibu nzuri na kupata zabibu mwitu. Israeli ilijua kwamba Mungu ni mkulima mwenye subira ambaye hata hivyo anavuna. Lakini sasa yule anayeshika shoka ni Yesu mwenyewe, na hapa ndipo Injili inapoingia: Kristo aliyetangaza hukumu ndiye aliyekatwa na kutupwa nje, akabeba ukame wetu msalabani. Matunda yetu si malipo ya kujinunulia usalama; ni matokeo ya kuunganishwa naye, mzabibu wa kweli, mzizi mpya uliopandwa ndani ya wale waliokufa.

Mwangwi wa Maandiko

Mistari inayofuata inatoa tafsiri ya mfano huu kwa uwazi usiofichika. Yesu anasema, "Si kila mtu aniambiaye mimi, 'Bwana, Bwana,' ataingia katika ufalme wa mbinguni, bali ni yule pekee atendaye mapenzi ya Baba yangu aliye mbinguni." Hapo ndipo tunaona matunda ni nini: si hisia kali, wala si huduma yenye mafanikio, bali kutenda mapenzi ya Baba. Na wale wanaokataliwa si wanafiki dhahiri; ni watu waliotoa unabii na kufukuza pepo. Pia Yohana Mbatizaji, katika Mathayo sura ya tatu, alitumia picha ileile ya shoka, akiwaonya wale waliojiamini kwa ukoo wao. Ujumbe ni mmoja katika vinywa vyote viwili: uhusiano na Mungu unathibitishwa na maisha, si kwa lugha ya kidini.

Kioo

Kuna aina ya Ukristo unaoweza kudumu miaka thelathini bila kuzaa chochote. Unahudhuria, unaimba, unajua misamiati yote, unaweza hata kufundisha kikundi cha Biblia, na bado nyumbani kwako mke au mume anajua kwamba hukuwahi kuomba msamaha mara moja. Mtini wenye majani mengi unaonekana mzuri kutoka barabarani. Swali la Yesu si "unajua nini" bali "kuna nini kwenye matawi yako": pesa zinazoshikwa kwa mkono uliofunguka au uliofumba, ulimi unaowajenga wafanyakazi wenzako au unaowachambua kwa utani wa hila, muda unaotolewa kwa yule asiyeweza kukulipa. Usiogope swali hili kupita kiasi; mwenye shamba ni Baba yako anayependa kutoa vitu vizuri. Lakini usilipuuze pia. Leo, chukua dakika tano, taja kwa sauti tunda moja halisi ambalo maisha yako yamezaa wiki iliyopita, na kama hukupata hata moja, mwambie Mungu hivyo kwa maneno yako mwenyewe.

Tafakari

Ni sehemu gani ya maisha yangu ninayoionyesha hadharani kama majani mazuri, ambapo kwa siri najua hakuna tunda?

Nikiangalia mwaka uliopita, ni nani angeweza kusema kwamba maisha yake yalifaidika kwa sababu mimi nipo?