Filemoni 1:21

Maandiko Yenyewe

Baada ya kumsihi Filemoni kwa maneno marefu, Paulo anafunga ombi lake kwa sentensi moja iliyojaa uzito: "Nikiwa na imani kuhusu utii wako, nakuandikia nikijua kwamba utafanya hata zaidi ya vile ninavyokuomba." Hasemi tena "tafadhali." Anasema kwa hakika kwamba anajua Filemoni atatenda, na si tu kile kilichoombwa bali kitu kikubwa zaidi. Ni imani inayowekwa hadharani, mbele ya kanisa lote lililokuwa likikutana katika nyumba ile.

Kiini

Fikiria chumba chenyewe. Nyumba ya mtu tajiri huko Kolosai, taa za mafuta, harufu ya moshi na jasho, watu wamesimama na wamekaa sakafuni: wafanyabiashara, wake zao, na watumwa waliokuwa mali ya mwenyeji mwenyewe. Barua inasomwa kwa sauti. Onesimo yuko pale, amerudi. Sheria ya Kirumi ilimpa Filemoni haki ya kumpiga, kumtia chapa ya moto usoni, hata kumuua. Hakuna aliyeweza kumshtaki. Lakini sasa maneno yanamfikia mbele ya mashahidi wote: Paulo anajua utafanya zaidi. Hapa ndipo Injili inapoingia katika mfumo wa mamlaka wa dunia, siyo kwa amri kutoka juu, bali kwa kuweka moyo wa mtu mmoja mbele ya jamii nzima ya waamini. Neema haiombi ruhusa ya utamaduni.

Uzi Unaounganisha

Katika ulimwengu wa Kirumi, uhusiano wa mlinzi na mtegemewa ulikuwa msingi wa kila kitu. Ukimfanyia mtu wema, anakuwa na deni la heshima kwako; anakulipa kwa utii na sifa. Paulo anajua mchezo huu vizuri, na anaugeuza. Katika mstari wa 19 amekwisha sema, "Sisemi kwako kwamba nakudai maisha yako hasa." Deni la Filemoni si la fedha bali la wokovu. Hivi ndivyo Kristo anavyofanya kazi katika mahusiano yetu: hatuvunji minyororo ya kijamii kwa nguvu ya upanga, bali kwa deni jipya. Yesu hakudai utii kwa nguvu; alilipa gharama kwanza, kisha akatuita ndugu. Filemoni anaitwa kutenda kwa Onesimo kile Kristo alichomtendea yeye.

Kioo

Kuna kitu kinachoumiza katika mstari huu, na ni hiki: Paulo hamwachi Filemoni na nafasi ya kukwepa. Anaweka matarajio hadharani. Wewe pia unayo nafasi kama hiyo mahali fulani leo. Mfanyakazi uliyempunguzia mshahara kwa sababu unaweza. Ndugu wa damu ambaye ulishinda kesi ya shamba dhidi yake na sheria iko upande wako. Mtu anayekuhudumia nyumbani kwako ambaye hujawahi kumuuliza jina la mtoto wake. Sheria haikulazimishi kitu chochote. Ndiyo maana mstari huu unauma: unaonyesha kwamba imani halisi hufanya zaidi ya kile kinachoombwa, si kidogo kuliko hicho. Leo, chukua jina la mtu mmoja aliye chini yako kwa mamlaka, mwandikie ujumbe mfupi ukimuuliza kwa dhati hali ya familia yake, na subiri jibu lake.

Mhusika Mkuu

Paulo anaandika akiwa mzee na mfungwa, mikono yake pengine imefungwa kwa mnyororo mwepesi, akitegemea mtu mwingine kubeba barua barabara ya kwenda Asia. Hana nguvu ya kisheria hata kidogo. Na bado sauti yake ni ya mtu mwenye mamlaka makubwa kuliko ya bwana wa nyumba. Anachagua kutotoa amri ingawa anaweza (mstari wa 8). Hii si udhaifu wala si ujanja wa maneno matupu; ni ufahamu wa kina kwamba utii unaozaliwa kwa shinikizo hauna thamani mbele za Mungu. Paulo anataka moyo wa Filemoni, si tu tabia yake. Ni mtu anayependa kiasi cha kuhatarisha kukataliwa, akijua fika kwamba barua yake inaweza kutupwa motoni na Onesimo akapigwa hadi kufa.

Undani

Neno "utii" hapa linashangaza. Kwa Kiyunani ni hypakoē, neno linalotumika kwa mtumwa anayemtii bwana wake, au kwa mwamini anayemtii Mungu. Paulo hamwombi Filemoni amtii yeye binafsi; halisemi hivyo waziwazi. Anasema tu "utii wako," bila kutaja kwa nani. Na hapa ndipo ncha ya kisu ilipo: Filemoni ni bwana katika nyumba yake, lakini katika Kristo yeye pia ni mtumishi anayedaiwa utii. Yule anayemiliki watu naye anamilikiwa. Anaposoma neno hilo mbele ya Onesimo, tofauti kati yao inayeyuka. Wote wawili ni watumwa wa Bwana mmoja, na huyo Bwana anasema nini kuhusu ndugu?

Swali

Kwa nini Paulo hakusema tu, "Mwachie huru"? Kwa nini ashikilie lugha ya kufumba, "utafanya hata zaidi ya vile ninavyokuomba," badala ya kudai ukombozi waziwazi? Jibu rahisi ni kwamba alishinikizwa na mazingira ya kisiasa, lakini hilo halitoshi kwa mtu aliyekuwa gerezani kwa ajili ya Injili tayari. Pengine ni kwamba Paulo alitaka Filemoni afike mwenyewe kwenye hitimisho ambalo Injili ilikuwa imeliweka ndani yake, kwa sababu utumwa ungeisha kabisa siku moyo wa mmiliki utakapoona ndugu badala ya mali. Lakini tuwe wakweli: karne zilifuata ambazo Wakristo walitumia ukimya huu kuhalalisha ukatili. Maandiko yaliacha nafasi, na wanadamu wakaijaza vibaya. Mstari huu haututulizi; unatuachia jukumu la kuamua tunachomaanisha kwa "zaidi."

Tafakari

Ni nani anayekutegemea kwa hisani yako, ambaye sheria haikulazimishi kumtendea wema, na umekuwa ukijificha nyuma ya haki zako?

Kama mtu angeandika barua kuhusu wewe akisema "najua utafanya hata zaidi," ungeisoma kwa furaha au kwa hofu?