Tito 3

Andiko

Paulo anamkumbusha Tito awafundishe waamini wa Krete kuwanyenyekea watawala, kuwaepuka watu wa magombano, na kuishi kwa wema hadharani. Katikati ya maonyo haya ya vitendo, anaingiza kifungu kizito kuhusu wokovu: hatukuokolewa kwa matendo yetu, bali kwa huruma ya Mungu, kwa kuoshwa na kuzaliwa upya kwa Roho Mtakatifu, ili tuwe warithi wa uzima wa milele.

Kiini

Sura hii inaonesha uhusiano kati ya neema na tabia. Paulo hasemi "jitahidini kuwa wema ili Mungu awapende," bali "kwa kuwa Mungu amekuokoa alipokuwa hustahili, sasa ishi tofauti." Mstari wa 3 unatuweka mahali petu halisi: tulikuwa wapotevu, watumwa wa tamaa, wenye kuchukiana. Kisha mstari wa 4 unaingia kama mwanga: "Lakini wakati huruma ya Mungu… ulipoonekana." Neno hili "lakini" ndilo kiini cha Injili. Wokovu si zawadi ya wanaostahili, ni uokozi wa waliokwama. Na matokeo yake si kujivuna, bali unyenyekevu wa kweli mbele ya watu wote, hata wapinzani.

Uzi wa Pamoja

Kifungu cha "kuzaliwa upya kwa Roho Mtakatifu" (mst. 5) kinatuunganisha moja kwa moja na mazungumzo ya Yesu na Nikodemo katika Yohana 3: "Mtu asipozaliwa kwa maji na kwa Roho, hawezi kuuingia ufalme wa Mungu." Paulo anachukua fumbo hilo la Bwana na kuliweka kama msingi wa maisha ya kikristo ya kila siku. Pia kuna mwangwi wa Ezekieli 36, ambapo Mungu anaahidi kunyunyiza maji safi juu ya watu wake na kuwapa roho mpya. Ahadi hiyo ya agano jipya, iliyotolewa kwa Israeli walio uhamishoni, sasa inatimizwa kwa Wakristo wa Krete, watu wa mataifa. Uzi wa umwagaji wa Roho unatoka Yoeli 2, kupitia Matendo 2, hadi hapa: neema ile ile inayowamiminia waamini "kwa wingi."

Kioo

Hebu tulete hili kwenye maisha halisi. Mstari wa 2 unasema tusimtendee mtu yeyote ubaya na tuepuke majibizano. Katika enzi ya mitandao ya kijamii, ambapo kila mmoja ana jukwaa la kupigana, andiko hili linagusa mahali paumaji. Ni rahisi kutetea "ukweli" kwa jeuri na kudhani tunamtumikia Mungu. Lakini Paulo anaunganisha unyenyekevu na kumbukumbu: "sisi pia tulikuwa" wapotevu. Ukumbukapo ulikotoka, huwezi kumdharau mtu aliye pale sasa. Kama umekuwa mkali kazini na wenzako, mkavu nyumbani na mkeo au mumeo, mkali kwenye WhatsApp na waamini wengine, mstari wa 3 unakuita urudi. Sio kwa aibu, bali kwa ukweli unaokomboa: neema iliyokupata na wewe ndiyo hiyo hiyo inayowahitaji wengine.

Muktadha

Krete ilikuwa na sifa mbaya katika ulimwengu wa Kirumi. Paulo mwenyewe ananukuu methali ya kale katika sura ya kwanza: "Wakrete ni waongo siku zote." Ilikuwa jamii yenye mivutano, uasi dhidi ya Rumi, na tabia ngumu. Ndiyo maana mstari wa 1 unasisitiza kuwanyenyekea watawala, jambo lisilo la kawaida katika kisiwa hicho chenye moto. Tito aliachwa huko kupanga makanisa machanga (Tito 1:5), na sura hii inafunga waraka kwa maagizo ya kimkakati: watu wa Mungu waonekane kama raia wema, si kama kundi la ugomvi. Paulo anataka kwenda Nikopoli, mji wa magharibi mwa Ugiriki, kupitisha msimu wa baridi. Huduma ya kanisa inaendeshwa kati ya safari, barua, na watu halisi kama Zena na Apolo.

Mtandao wa Andiko

Mstari wa 5, "haikuwa kwa matendo yetu ya haki tuliyofanya, bali alituokoa kwa neema yake," ni pacha wa Waefeso 2:8-9. Paulo anasema jambo lile lile kwa kanisa lingine, na hii inatuonesha kwamba fundisho la neema si nadharia bali ni msingi wa kila jumuiya ya kikristo. Kumbuka pia Warumi 5, ambapo tunahesabiwa haki kwa imani. Neno "tumehesabiwa haki kwa neema yake" (mst. 7) linabeba maana ile ile ya kimahakama: Mungu anatangaza mwenye dhambi kuwa hana hatia, si kwa sababu ya matendo yake, bali kwa sababu ya Kristo. Kinyume chake, mst. 9 unaonya dhidi ya "nasaba" na "migongano kuhusu sheria," mwangwi wa 1 Timotheo 1:4. Krete labda ilikuwa na walimu wa Kiyahudi walioingiza mafundisho ya vizazi na sheria kama njia ya utakatifu. Paulo anasema: hilo halina faida. Neema tu inabadilisha.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wakrete waliopokea barua hii walikuwa waamini wapya, wengi wao wakiwa watumwa au watu wa hali ya chini. Waliishi katika utamaduni uliowadharau, na sasa walikuwa wanajifunza kuwa "warithi… wa uzima wa milele" (mst. 7). Neno hili "warithi" lingegusa masikio ya watumwa kwa nguvu, kwa sababu watumwa hawakurithi kitu. Mungu anawapa hadhi ambayo jamii iliwanyima. Vilevile, agizo la kufanya "kazi njema" (mst. 8, 14) halikuwa kanuni ya kidini bali njia ya kubadilisha sifa ya Wakrete. Walipaswa kuonekana kama watu wanaogusa "mahitaji muhimu" ya jamii. Injili haikuwa jambo la faragha, ilikuwa ushuhuda wa umma. Waliposikia "neema iwe nanyi nyote" mwishoni, walisikia baraka waliyoinyimwa maisha yote.

Tafakari

Mstari wa 3 unakukumbusha ulikotoka. Je, kumbukumbu hii inaathiri vipi jinsi unavyowatendea watu wanaokukwaza leo?

Paulo anaunganisha neema ya bure na kazi njema. Katika maisha yako, je, unaziona hizi kama vitu vinavyoshindana au kama chemchemi na mto?