Kutoka 1:4

Andiko

Orodha inafungwa kwa majina manne: "Dani, Naftali, Gadi, na Asheri." Hawa ni wana wanne wa mwisho katika hesabu ya wale walioshuka Misri pamoja na Yakobo, kila mmoja akiwa na familia yake. Kwa msomaji mwepesi ni mstari wa kupita tu, sehemu ya orodha inayotangulia hadithi halisi. Lakini mstari huu si mkia wa kitu; ni sehemu ya taarifa nzito ya kitabu kizima. Wanne hawa hawakuzaliwa na Lea wala Rahel, bali na Bilha na Zilpa, wajakazi. Nao wamehesabiwa hapa bila maelezo, bila ufafanuzi, bila nyongeza yoyote inayowaweka daraja la chini. Wameorodheshwa tu, kama wengine wote, kati ya "wana wa Israeli waliokuja Misri."

Kiini

Kuna kitu kimya sana kinachotokea hapa, na ni rahisi kukikosa. Agano la Mungu halisafiri kwa mawazo makubwa wala kwa kanuni zisizo na uso; linasafiri kwa watu wenye majina. Na majina hayo yanajumuisha wale ambao, kwa hesabu ya kibinadamu ya heshima na ukoo, wangeweza kuwekwa pembeni. Dani na Naftali, Gadi na Asheri wanaingia katika orodha bila kuombwa radhi. Andiko halisemi kwa nini. Halijitetei. Linawaita tu wana wa Israeli, na kimya hicho ndicho hubeba uzito wote. Hapa tunagusa kitu ambacho kinapinga silika yetu ya kupanga watu madaraja: neema haitegemei tumbo lililokuzaa. Swali linalobaki wazi, na ambalo Kutoka haitalijibu moja kwa moja, ni hili: kwa nini Mungu anaendelea kuchagua kuwahesabu wale ambao ulimwengu ungewahesabu kwa nusu? Tunapokaa kimya na mstari huu, tunasikia sauti isiyokemea wala kufafanua, bali inayoita jina baada ya jina, kana kwamba kuitwa ndiyo kila kitu.

Uzi Unaounganisha

Kutoka kunaanza kwa orodha kwa sababu wokovu wa Mungu daima huanza kwa watu anaowakumbuka kwa majina. Hesabu hii ndogo, sabini tu, ndiyo mbegu ya taifa litakalotoka Misri; na kutoka katika taifa hilo, kwa njia ya vizazi virefu, atakuja yule atakayeitwa Mwokozi. Yaani: Dani, Naftali, Gadi na Asheri si vivuli vya pembeni katika hadithi ya ukombozi, ni sehemu ya mwili wake. Kitabu cha Ufunuo kinapoeleza mji mtakatifu, kinasema malango yake yamebeba majina ya makabila kumi na mawili; hakuna lango lililoachwa bila jina kwa sababu ya mama aliyezaa. Sitanukuu maneno yale hapa, lakini ninaitaja kwa sababu inaonyesha jinsi Mungu anavyomaliza kile alichoanza: alikohesabu mwanzoni, ndiko atakapohesabu mwishoni. Orodha haipotei; inakamilika.

Kioo

Kuna orodha unazobeba moyoni ambazo hukuwahi kuziandika. Ni zile za nani ni "wa kweli" katika familia yako, nani ana sauti kwenye kikao cha kazi, nani anastahili kualikwa mezani nyumbani kwako Jumapili. Sisi sote tuna Dani na Naftali wetu: ndugu wa kambo anayekuja kwenye msiba na hakuna anayejua wapi amketi; mfanyakazi wa muda ambaye hujui jina lake baada ya miaka miwili; mtu wa kanisani asiyefaa katika mzunguko wako. Na kuna uwezekano mwingine, mchungu zaidi: pengine wewe mwenyewe unajihisi kuwa jina la mwisho kwenye orodha, ukiwa umehesabiwa lakini si kwa moyo wote. Andiko halikubali hesabu hiyo. Halijadili; linataja tu. Leo, andika kwenye karatasi jina la mtu mmoja ambaye umezoea kumhesabu nusu, kisha lisome kwa sauti mbele za Mungu, jina zima, bila maelezo.

Wasifu

Wasikilizaji wa kwanza walikuwa watu waliojua maana ya kuwa wa daraja la chini, kwa sababu Misri iliwaonyesha hivyo kwa matofali na mijeledi. Lakini pia walijua migawanyiko yao ya ndani. Kabila la Dani lilikuwa na historia tata; Asheri na Gadi waliishi pembezoni mwa nchi. Orodha hii ilipokuwa ikisomwa kwenye kusanyiko, mtu kutoka Naftali alisikia jina la baba yake likitajwa kwa sauti moja na jina la Yuda, bila tofauti ya kiimbo. Kwa yeye hiyo haikuwa nadharia. Ilikuwa ni haki ya kuwepo. Kwa wale waliozaliwa utumwani na wasiojua kama kweli ni wa Israeli au wa Misri, mstari huu ulikuwa hati ya uraia: uko ndani, na umekuwa ndani tangu mwanzo.

Undani

Angalia mpangilio. Wanne hawa hawajatupwa hovyo mwishoni; wamepangwa kwa uangalifu: Dani na Naftali pamoja, kisha Gadi na Asheri. Hao wawili wa kwanza ni wa Bilha, hao wawili wa mwisho ni wa Zilpa. Maana yake, mwandishi anajua kabisa tofauti hiyo. Hakuisahau. Angeweza kuandika neno moja tu la ufafanuzi, "wana wa wajakazi," na kila msomaji angeelewa. Lakini hakuandika. Anaupanga mpangilio anaoujua na kisha anakataa kuutolea maoni. Kimya hiki ni chaguo, si uzembe. Kuna namna Mungu anavyoshughulika na historia zetu zilizochanganyika: hazifutwi, hazisemwi kwa sauti kubwa, zinabebwa tu ndani ya jina. Labda hii ndiyo rehema ambayo bado hatujajifunza kuiiga.

Mwangwi wa Maandiko

Miaka mingi baadaye, nabii Isaya ataitaja nchi ya Zabuloni na Naftali, eneo lililodharauliwa na kukanyagwa, kama mahali ambapo nuru kuu itaangaza kwanza. Mathayo anachukua maneno hayo na kuyaweka mwanzoni mwa huduma ya Yesu, huko Galilaya. Sinukuu kwa maneno yao hapa, lakini fikiria kwa muda: eneo la mmoja wa hawa wana wa mwisho ndilo linalopokea mwanga wa kwanza wa Ufalme. Hiyo si sadfa ya kijiografia; ni mtindo wa Mungu, unaorudiwa kutoka Kutoka mpaka Injili. Yule anayeorodheshwa mwisho mara nyingi huwa wa kwanza kuona. Na Kutoka 1 yenyewe inaendelea hivyo: si Farao, bali Shifra na Pua, wakunga wawili wasio na cheo, ndio wanaoitwa kwa majina huku wafalme wakibaki bila jina.

Tafakari

Ni orodha gani ya ndani unayoibeba, ambayo ndani yake kuna watu waliowekwa daraja la chini bila wewe kuwahi kusema hivyo kwa sauti?

Kama Mungu anataja jina lako bila kuongeza maelezo yoyote ya kukueleza au kukutetea, hilo linakufanya ujisikieje, na kwa nini?