Kutoka 1

Maandiko

Sura inafunguliwa kama orodha ya mazishi na kuzaliwa kwa wakati mmoja: majina ya wana wa Yakobo waliokuja Misri, jumla yao sabini, kisha sentensi fupi inayofunga enzi nzima, "Ndipo Yusufu, pamoja na kaka zake wote, na kizazi chote wakafa." Lakini kifo si neno la mwisho; watu wanaongezeka hadi "nchi ilijazwa na wao." Mfalme mpya, asiyemjua Yusufu, anaona wingi huo kama tishio la kijeshi na kuubadilisha kuwa kazi ya matofali na uchungu. Anapoona mateso hayapunguzi uzazi, anawaendea wakunga wawili, Shifra na Puha, akiamuru watoto wa kiume wauawe mara wanapozaliwa. Wakunga wanamwogopa Mungu badala ya Farao, na Farao anamalizia sura kwa amri ya wazi: kila mtoto wa kiume atupwe mtoni.

Kiini

Sura hii ni mgongano kati ya ahadi na hofu. Maneno "wakaongezeka sana" si taarifa ya takwimu tu; ni sauti ya Mwanzo ikirudi, pale Mungu alipomwambia Adamu na baadaye Nuhu wazae na kuijaza nchi, na pale alipomwahidi Abrahamu uzao kama nyota. Kinachomtisha Farao ni hasa kile Mungu alichoahidi. Na hapo ndipo tunaona jinsi mamlaka ya kibinadamu yanavyofanya kazi: yanapokosa kuzuia uhai, yanageukia kuua. Lakini sura hii ina mantiki yake ya kushangaza, "kadiri Wamisri walivyowatesa, ndivyo Waisraeli waliendelea kuongezeka na kusambaa." Mungu hajatajwa katika mipango ya Farao wala katika machungu ya matofali; anatajwa kwa mara ya kwanza katika hofu ya wakunga wawili. Hapo ndipo ukombozi unapoanzia, si katika ikulu, bali katika chumba cha kuzalia.

Uzi Mkuu

Kile kinachotokea hapa si ajali ya historia; ni kutimia kwa jambo Mungu alilokuwa amemwambia Abrahamu zamani: uzao wake utakuwa wageni katika nchi isiyo yao, watatumikishwa na kuteswa, lakini watatoka na mali nyingi. Yaani giza la Misri lilikuwa tayari limeandikwa ndani ya ahadi. Hili linabadilisha jinsi tunavyosoma matofali na uchungu: si ushahidi kwamba Mungu amesahau, bali ni sehemu ya njia anayoijua. Na mtindo huu unarudi tena na tena hadi kwa Kristo. Mtawala anaogopa mtoto, anaamuru watoto wa kiume wauawe, na mtoto mmoja anaokoka ili kuwa mkombozi wa wengi. Musa anatoka majini; Yesu anatoka Misri. Injili ya Mathayo inapomnukuu nabii akisema Mungu alimwita mwanawe kutoka Misri, inatuambia kwamba sura hii bado inapumua ndani ya hadithi ya Yesu.

Kioo

Ni rahisi kujiona upande wa Waisraeli: wingi wa kazi, mwajiri anayeongeza mzigo, mwili unaochoka, miaka inayopita bila mabadiliko. Lakini sura hii pia inauliza swali gumu zaidi: uko wapi katika mfumo unaoumiza wengine? Farao hakutekeleza amri yake mwenyewe; alihitaji wasimamizi, wakunga, na hatimaye "watu wote." Ukandamizaji daima unahitaji watu wa kawaida wanaosema, hiyo ndiyo sera, mimi ni mfanyakazi tu. Shifra na Puha walikuwa na nguvu ndogo sana, hawakuwa na jeshi wala kura, walikuwa na mikono miwili tu na chaguo moja: kumwogopa nani. Walichagua kumwogopa Mungu, na Mungu akawapa familia. Leo, chagua jambo moja dogo: andika jina la mtu mmoja ambaye usalama au heshima yake inategemea uamuzi wako wa kimya, kisha mwombee kwa dakika tano ukiwa umeshikilia karatasi hiyo mkononi.

Wasifu

Hadithi hii iliandikwa kwa watu waliokuwa tayari wametoka Misri, au kwa wazao wao walioishi katika nchi yao wenyewe wakijiuliza wao ni akina nani. Kwao, orodha ya majina mwanzoni haikuwa kurasa za kuruka; ilikuwa cheti chao cha kuzaliwa. Sabini tu walishuka Misri, na sasa wanasimama kama taifa. Walisikia pia onyo lililofichika: mamlaka yoyote yanayoogopa watu yatawatesa, na hata walinzi na magereza hayawezi kuzuia baraka ya Mungu. Kwa watu waliokuwa wakikabiliana na wafalme wa Kanaani, Ashuru au Babeli baadaye, sura hii ilikuwa kumbukumbu: tumeshawahi kuwa chini ya mtu aliyejiona mungu, na tulitoka. Walisikia pia kwamba Mungu anakumbuka majina ya wakunga wawili na kusahau jina la Farao.

Mwangwi wa Maandiko

Mstari wa saba ni Mwanzo ukisemwa upya: zaeni, mkaongezeke, mkaijaze nchi. Ahadi ya uumbaji sasa inatimizwa katika taifa moja, na Farao anajikuta anapigana na agizo la Mungu la kwanza kabisa. Pia kuna mwangwi wa Nuhu: maji yaliyopaswa kuangamiza yanakuwa njia ya kuokoa, na mtoto atakayewekwa mtoni ataokoka ndani ya kikapu. Kinyume kikali kinakuja katika Mathayo, ambapo Herode anarudia mpango wa Farao kwa watoto wa Bethlehemu. Na sauti ya wakunga, "Lakini wale Wakunga walimwogopa Mungu na hawakufanya kama mfalme wa Misri alivyowaagiza," inaungana na mitume waliposimama mbele ya baraza wakisema ni lazima kumtii Mungu kuliko wanadamu. Utii usio na kelele, uliofichwa ndani ya kazi ya kawaida, ndio unaofungua mlango wa Kutoka.

Kipengele

Angalia maneno "mfalme mpya asiyemjua Yusufu." Kitenzi cha kujua hapa si suala la kumbukumbu tu; ni suala la kutambua uhusiano na wajibu. Yusufu aliyeiokoa Misri kutoka njaa amefutwa katika akaunti ya taifa. Hii ndiyo asili ya ukandamizaji: kusahau deni. Pale ambapo historia inakatwa, mtu anakuwa tishio badala ya ndugu. Na ni kwa makusudi kwamba Farao hapewi jina katika sura nzima, wakati wakunga wawili wanaitwa Shifra na Puha. Mwandishi anakataa kumpa mtesaji heshima ya kukumbukwa, lakini anahifadhi majina ya wanawake wawili waliosimama kimya kinyume na amri. Mungu anaandika historia tofauti na vitabu vya ikulu.

Tafakari

Ni wapi katika maisha yangu ninategemea kutokumjua mtu fulani, kutokumbuka deni au hadithi yake, ili niendelee kuwa na raha?

Shifra na Puha walikuwa na nafasi ndogo sana ya kuathiri mambo, lakini waliitumia. Ni nafasi gani ndogo niliyonayo leo ambayo nimekuwa nikiidharau kwa kusema haitasaidia chochote?