Kutoka 1:1

Maandiko

Mstari huu hauanzi kwa tukio; unaanza kwa orodha. "Haya ndiyo majina ya wana wa Israeli waliokuja Misri pamoja na Yakobo kila moja na familia yake." Hakuna mgogoro bado, hakuna Farao, hakuna damu ya Nile. Kuna tu kikundi cha wahamiaji kilichoingia nchi ya kigeni miaka mingi iliyopita, kikihesabiwa jina kwa jina, familia kwa familia. Mwandishi anataka tujue kwamba kabla ya kuwa taifa la watumwa, hawa walikuwa watu wenye majina, wenye baba mmoja, wenye historia. Kitabu kizima cha ukombozi kinasimama juu ya sentensi hii tulivu, kama mlango unaofunguliwa kimya kabla ya dhoruba kuingia. Na ni sentensi inayoendelea: haisimulii mwanzo mpya, inaunganisha na kile kilichokwisha andikwa katika Mwanzo.

Kiini

Katika Kiebrania kitabu hiki kinaitwa Shemot, yaani "Majina", kikichukua neno la mstari huu wa kwanza. Hilo si jambo dogo. Katika ulimwengu wa Misri ya kale, majina yaliyohifadhiwa kwenye mawe yalikuwa ya mafarao; watumishi walikuwa idadi tu, nguvu kazi, matofali yanayohesabiwa. Lakini Mungu anaanza simulizi lake la ukombozi kwa kutaja majina ya wanaume kumi na wawili wa familia moja isiyo na madaraka wala hekalu. Hapa ndipo tunapoona tabia ya Mungu wa agano: hakumbuki makundi tu, anakumbuka watu. Ukombozi utakaokuja si mradi wa kisiasa uliotokea ghafla, bali utimilifu wa ahadi aliyoitoa kwa Yakobo na baba zake. Mungu anayewahesabu kwa majina kabla ya mateso ndiye atakayewatoa kwa mkono ulionyooshwa baada ya mateso.

Uzi Unaopita

Sentensi hii inaanza kwa kiunganishi: "Haya ndiyo majina." Ni mwendelezo, si mwanzo. Mwanzo 46 kiliorodhesha wale sabini walioshuka Misri wakati wa njaa, na sasa Kutoka kinachukua orodha ile ile na kuiweka mbele ya hadithi mpya, kana kwamba mwandishi anasema: msisahau hawa ni nani. Kila jina ni ahadi inayosubiri kutimizwa, kwa sababu Mungu alimwambia Abrahamu kwamba uzao wake utakuwa mgeni katika nchi isiyo yao, na kisha atawatoa. Uzi huu huu unafika mbali zaidi: Injili ya Mathayo nayo inaanza kwa orodha ya majina, ikimfikisha msomaji kwa Yesu. Ukombozi wa Mungu daima unashikamana na watu halisi, si na mawazo matupu. Mwana wa Yuda, mmojawapo wa majina ya mstari huu, atazaliwa Bethlehemu na kuitwa Mwokozi.

Kioo

Kuna jambo linaloumiza katika kuwa mtu asiye na jina. Unaifahamu hisia hiyo: barua kutoka benki inayoanza "Mteja mpendwa"; mkutano wa kazi ambapo wewe ni idadi katika lahajedwali; hospitali ambapo unaitwa kwa namba ya kitanda. Wengine wenu ni wahamiaji, au watoto wa wahamiaji, na mnajua vizuri jinsi jina lako linavyopotoshwa au kufupishwa hadi lisikike kama halina asili. Mstari huu unasimama kinyume na hayo yote. Mungu alianza kitabu chake cha ukombozi kwa kuhesabu majina ya familia moja ndogo iliyokuwa ikisogea kuelekea utumwa. Aliwajua kabla hawajajua kwamba wanahitaji kuokolewa. Leo, chukua karatasi na uandike majina ya wazazi wako na wazee wako kadiri unavyoyakumbuka, kizazi kimoja hadi kingine, kisha uyasome kwa sauti mbele za Mungu ukimshukuru kwamba anayajua yote.

Swali

Kama Mungu anawajua kwa majina, kwa nini anawaacha waingie Misri na kubaki huko vizazi vinne? Mstari wa sita unakata kwa ubaridi wa kutisha: "Ndipo Yusufu, pamoja na kaka zake wote, na kizazi chote wakafa." Kizazi kizima kinafariki bila kuona ahadi ikitimia, na kinachofuata ni matofali, mijeledi na watoto wa kiume mtoni. Hakuna sehemu katika sura hii inayoelezea kwa nini Mungu alichelewa. Maandiko hayatoi udhuru. Ukweli mmoja tu unabaki: majina hayakupotea. Aliyeyaandika mwanzoni mwa kitabu ndiye aliyeyakumbuka mwishoni. Hiyo haifuti maumivu ya miaka mia nne, wala haijibu maswali yako kuhusu kusubiri kwako mwenyewe. Lakini inasema kwamba ukimya wa Mungu si usahaulifu wake.

Mhusika Mkuu

Mstari mmoja unabeba majina mawili ya mtu mmoja: "wana wa Israeli… pamoja na Yakobo." Israeli ni jina la agano, jina alilopewa baada ya kushindana usiku kucha na kuondoka akichechemea. Yakobo ni jina la awali, lenye harufu ya udanganyifu na kisigino kilichoshikwa. Mwandishi anatumia yote mawili kwa makusudi. Taifa linalokuja ni taifa la Israeli, lenye ahadi, lakini asili yake ni Yakobo: familia iliyovunjika, iliyouza ndugu yake, iliyofika Misri kwa njaa si kwa ushindi. Mzee huyu aliteremka Misri akiwa na miguu inayotetemeka, akimtafuta mwana aliyemwona amekufa. Hakuwa shujaa. Alikuwa baba mzee anayekimbia baa la njaa. Na juu ya udhaifu huo Mungu alijenga taifa lake.

Muktadha

Misri ya wakati huo ilikuwa dola kubwa kuliko zote katika ulimwengu wao: mahekalu ya mawe, maghala yaliyojaa nafaka, mto unaofurika kwa uhakika kila mwaka. Wafugaji wa Kisemiti kutoka Kanaani waliingia mara kwa mara katika eneo la delta wakati wa njaa, wakikaribishwa kwa uvumilivu lakini si kwa heshima; wachungaji walikuwa machukizo kwa Wamisri. Familia ya Yakobo ilikaa Gosheni, ardhi ya malisho pembezoni mwa himaya, wakiwa wageni wenye kibali cha muda kutokana na cheo cha mtu mmoja tu, Yusufu. Kibali cha aina hiyo hakidumu. Farao mpya "asiyemjua Yusufu" angeweza kuwageuza wageni kuwa tishio la kitaifa kwa hotuba moja. Msomaji wa kwanza, aliyekuwa jangwani au uhamishoni, alijua vizuri jinsi ilivyo kuishi kwa hisani ya mtu mwingine.

Tafakari

Ni jina gani la mtu unayemjua ambaye anahisi hahesabiki, na utamwita kwa jina lake lini tena?

Unapoanza kusoma hadithi ya maisha yako, unaanzia wapi: kwa mafanikio yako, au kwa majina ya waliokutangulia na Mungu aliyewajua?