Mwanzo 13:13

Maandiko

Baada ya Lutu kuchagua nchi tambarare iliyonyweshwa maji vizuri, msimulizi anasema kwa ufupi kwamba Abram alibaki Kanaani, lakini Lutu "akatandaza hema zake hadi Sodoma." Kisha, kama mtu anayeshika mkono wako na kukusimamisha kabla hujaendelea kusoma, anaongeza hukumu fupi: "Na sasa watu wa Sodoma walikuwa waovu na wenye dhambi nyingi dhidi ya Yahwe." Hakuna maelezo, hakuna orodha ya makosa, hakuna tukio. Ni sentensi moja tu inayoingizwa katikati ya hadithi ya ndugu wawili waliogawana nchi, na inabadilisha kabisa jinsi tunavyosoma uchaguzi wa Lutu. Kile kilichoonekana kuwa busara ya mfugaji mwenye macho makali kinakuwa ghafla hatua ya kwanza katika njia inayoelekea mahali ambapo Mungu tayari ameshatoa uamuzi wake.

Kiini

Aya hii inasema jambo zito kuhusu dhambi: si kosa la kijamii tu, ni kitu kinachofanyika "dhidi ya Yahwe." Watu wa Sodoma hawakuwa wameonana na Mungu wa Abram; hawakuwa na agano, hawakuwa na madhabahu, hawakuwa na ahadi. Hata hivyo uovu wao unapimwa kwa kipimo chake, si kwa kipimo cha utamaduni wao. Hapo ndipo Biblia inapokataa wazo kwamba maadili ni suala la mapatano ya kibinadamu tu. Kuna Mtu anayeumizwa na mambo yanayofanywa gizani, na yeye ni Mungu mwenyewe. Lakini kumbuka pia kinachofuata: Mungu anajua hali ya Sodoma katika aya ya 13, na bado hakuiangamiza mara moja. Kati ya kujua kwake na kutenda kwake kuna sura tano za subira, maombezi na onyo. Hukumu yake si hasira ya haraka.

Uzi Unaopita Katikati

Sodoma inakuwa jina la kudumu katika Biblia nzima, aina ya alama ya onyo inayorudiwa na manabii hadi kwa Yesu mwenyewe. Lakini kumbuka mahali ilipo aya hii: imewekwa mara tu kabla Mungu hajamwambia Abram atazame kaskazini, kusini, mashariki na magharibi na kumpa nchi yote milele. Kuna mji unaooza, na kuna mwanamume mmoja mwenye hema na madhabahu ambaye kupitia kwake mataifa yatabarikiwa. Hivi ndivyo mpango wa wokovu unavyosogea mbele daima: si kwa kusafisha ulimwengu kwa nguvu, bali kwa kuchagua mtu mmoja, familia moja, hatimaye Mwana mmoja, na kuanzia pale. Yesu anakuja kuwa yule mwenye haki ambaye uwepo wake unaweza kuuokoa mji mzima, jambo ambalo Abram alitamani liwepo Sodoma lakini halikupatikana.

Kioo

Lutu hakuamua kuishi Sodoma. Alitandaza hema zake "hadi Sodoma," yaani mwelekeo tu, karibu kidogo, bado nje ya malango. Lakini sura sita baadaye anakaa ndani ya mji na malango yamemfunga ndani. Ndivyo tunavyosogea sisi: hatuchagui kuanguka, tunachagua mwelekeo. Kazi inayolipa vizuri lakini inakula Jumapili zako. Urafiki unaokufanya ucheke kwa mzaha ambao miaka mitano iliyopita ungekusikitisha. Simu inayolala karibu na kichwa chako. Hakuna uamuzi mkubwa unaofanyika; kuna hema linalosogezwa hatua moja kila mwaka kuelekea upande ule ule. Na kama Lutu, tunahesabu maji na malisho, si tabia ya watu tutakaolala kati yao. Leo: chukua karatasi, andika jina moja la mahali, kundi au tabia ambayo umekuwa ukisogeza hema lako kuelekea kwake mwaka huu, kisha ikiri kwa sauti mbele za Mungu.

Mhusika Mkuu

Mhusika mkuu wa aya hii hayupo katika hesabu ya Lutu hata kidogo. Lutu alitazama maji, malisho, utajiri; aliona "kama vile bustani ya Yahwe," lakini jina la Yahwe halikumjia kama Mtu wa kuulizwa, bali kama kipimo cha uzuri wa ardhi tu. Msimulizi anamrudisha Mungu katikati ya hadithi: dhambi ni "dhidi ya Yahwe." Hii ni picha ya Mungu asiye mbali, asiyejali, bali anayeona kila kitu kinachotokea katika miji ya tambarare wakati Abram anajenga madhabahu Hebroni. Yeye ndiye anayehesabu, anayesubiri, na hatimaye atakayeshuka kuangalia mwenyewe. Mungu wa Biblia si hakimu baridi mwenye kanuni; ni Mungu anayeumia, na ndiyo maana hukumu yake ina uzito.

Undani Mmoja

Neno dogo "nyingi sana" linastahili usikivu. Katika aya ya 6 tumesoma kwamba mali za Abram na Lutu "zilikuwa nyingi sana," kiasi kwamba nchi haikuwatosha. Sasa katika aya ya 13 tunasikia neno lile lile kuhusu dhambi ya Sodoma. Msimulizi anatuonyesha ulimwengu wa ziada mbili: wingi wa baraka unaogawanya ndugu, na wingi wa uovu unaoandaa maangamizi. Wingi wenyewe si baraka wala laana; swali ni wingi wa nini. Lutu alihamia kuelekea wingi mmoja bila kujua kuhusu mwingine. Na hapa ndipo Biblia inakuwa kali: utajiri ulioleta mgawanyiko kati ya Abram na Lutu ndio uliomsukuma Lutu mahali ambapo utajiri wenyewe hatimaye ulimponyoka mikononi.

Maandiko Yanayoitikiana

Aya hii inaitikiana na Mwanzo 6:5, ambapo msimulizi anatoa hukumu kama hiyo juu ya kizazi cha Nuhu kabla ya gharika; mtindo ni ule ule, na matokeo yanafanana. Lakini pia inatazama mbele: katika Mwanzo 18 Mungu anasema kilio cha Sodoma kimempanda, na Abram anasimama kuombea mji ambao mpwa wake amehamia. Ezekieli 16:49 inatuvuruga kidogo, maana nabii anataja dhambi ya Sodoma kuwa kiburi, shibe ya chakula na kutojali maskini, si tu yale tunayofikiri kwanza. Na 2 Petro 2:7 inamwita Lutu "mwenye haki" aliyeteseka rohoni kwa yale aliyoyaona kila siku. Yaani Mungu alimwokoa mtu aliyechagua vibaya. Yesu, akizungumzia siku za mwisho, anatoa onyo fupi kabisa: mkumbuke mke wa Lutu.

Tafakari

Je, kuna uamuzi gani katika maisha yangu ambao niliufanya kwa kutazama "maji na malisho" pekee, bila kuuliza ni watu gani na tabia zipi zitakazonizunguka?

Kama dhambi ni "dhidi ya Yahwe," hilo linabadilishaje jinsi ninavyohesabu makosa yangu madogo ninayodhani hayamgusi mtu yeyote?