Mithali 22:17

Maandiko

Mstari huu ni mwaliko wa ghafla, wenye sauti ya mwalimu anayemwita mwanafunzi karibu: "Tega sikio lako na usikilize maneno ya wenye busara na utumia moyo wako katika maarifa yangu." Si ombi la kusikia tu; ni agizo la kuinamisha kichwa, kukaribia, na kisha kuchukua kile kilichosikika na kukiweka moyoni ili kifanye kazi. Sikio na moyo vinaunganishwa katika kitendo kimoja: kusikiliza kunakobadilisha mtu.

Kiini

Neno la Kiebrania linalotafsiriwa "tega" ni natah, maana yake kuinamisha, kukunja, kama mtu anayeegemea mbele ili asikose neno hata moja. Hiyo ndiyo picha ya kwanza ya mwanadamu mbele za Mungu katika kitabu hiki chote: si mtu anayebuni ukweli, bali mtu anayeuinamia. Hekima katika Mithali si akili kali; ni mtazamo wa mtu aliyekubali kwamba ulimwengu haukuumbwa naye, hivyo hauwezi kuueleza kwa masharti yake mwenyewe. Mstari wa 4 ulikwisha sema, "Thawabu ya unyenyekevu na kumcha Yehova ni utajiri, heshima na uzima." Kutega sikio ni unyenyekevu ukiwa na mwili. Ni kukubali kuwa maarifa yanakuja kwako kutoka nje, kama zawadi, si kama mali uliyoizalisha. Hapa neema inagusa hata elimu.

Uzi Unaounganisha

Israeli walijifunza kumjua Mungu kwa kusikiliza kabla ya kuona. Agano lenyewe lilianza kwa wito: sikiliza. Mungu wa Biblia ni Mungu anayenena, na uzima wa watu wake unategemea kama sikio limeinama au limekakamaa. Ndiyo maana Mithali haitenganishi mafundisho ya mwalimu na tumaini kwa Mungu; mstari wa 19 unaunganisha vitu hivyo wazi: "Basi tumaini lako liwe kwa Yehova, ninayafundisha kwako leo." Kusikiliza hekima ni njia ya kumtumaini Mungu. Na uzi huu unafika mwisho wake pale Neno linapokuwa mwili. Yesu alisema mara kwa mara, "Mwenye masikio na asikie," na akajenga mfano wake wa mwisho katika Mahubiri ya Mlimani juu ya tofauti kati ya anayesikia na kutenda na anayesikia tu. Kristo si mwalimu mwingine katika mstari wa walimu; ni Hekima ya Mungu mwenyewe iliyosimama mbele yetu ikisema, nifuate.

Kioo

Fikiria jinsi unavyosikiliza kwa kawaida. Katika kikao cha kazi unasubiri nafasi ya kujibu, si kuelewa. Nyumbani, mwenzi wako anaposema jambo linalokuumiza, unaandaa utetezi kabla sentensi haijaisha. Kanisani unasikiliza mahubiri ukiwaza ni nani mwingine anayehitaji kusikia hayo. Sikio lililotegwa ni hatari, kwa sababu linakuweka wazi kwa kubadilishwa, na wengi wetu tunapendelea kubaki jinsi tulivyo. Kiburi chetu kikubwa si kusema tunajua yote; ni tabia ya kimya ya kusikiliza kwa kuchuja, tukichukua kinachotufariji na kuacha kinachotukemea. Mstari unadai zaidi: "utumia moyo wako katika maarifa yangu." Moyo, si sikio pekee. Leo, chukua dakika tano: mpigie simu au mtumie ujumbe mtu mmoja unayejua ana neno gumu la kweli kwako, na muulize swali moja tu, "Ni jambo gani unaloona ndani yangu ambalo mimi sioni?" Kisha nyamaza na usikilize bila kujitetea.

Wasikilizaji wa Kwanza

Mstari huu ulikuwa unafungua mkusanyiko mpya wa mafundisho, "misemo thelathini" (mstari wa 20), ukiwalenga vijana walioandaliwa kwa huduma ya kifalme: waandishi, wajumbe, watumishi wa mahakama. Walikuwa wanafunzi wenye ndoto ya kupanda ngazi, kama vijana wa leo wanaomaliza chuo na kutafuta kazi yenye heshima. Mstari wa 21 unaeleza lengo lao halisi: "ili uwe na majibu yenye kutegemewa kwa waliokutuma." Wangeweza kudhani kuwa ustadi ni mbinu tu ya kufanikiwa. Lakini mwalimu anawakabidhi kitu kingine: uaminifu unaotokana na kumcha Mungu, na wajibu kwa masikini ambao mistari inayofuata inauongelea kwa ukali. Kwao, kutega sikio kulikuwa hatua ya kwanza ya kuwa mtu anayeweza kuaminiwa katika mfumo uliojaa vishawishi vya rushwa na kujipendelea.

Mazingira

Tuko katika ulimwengu wa kale wa mashariki ya karibu, mahali ambapo mafundisho ya hekima yalisafiri kuvuka mipaka; walimu wa Misri waliandika mafundisho yanayofanana sana na haya, na Israeli hawakuyaogopa, waliyapokea na kuyaweka chini ya jina la Yehova. Hiyo ni kauli ya kitheolojia: kila kweli ya kweli ni mali ya Muumba. Mfumo wa kijamii ulikuwa mkali; masikini walikandamizwa langoni, madeni yaligeuza watu watumwa, na mstari wa 7 unasema wazi, "Watu matajiri huwatawala watu masikini." Katika ulimwengu kama huo, mwalimu anayemwambia kijana atege sikio anamwandaa kwa jambo zito zaidi ya kazi nzuri: anamwandaa kuishi kwa haki mahali ambapo dhuluma ni kawaida na Mungu mwenyewe ndiye wakili wa wanyonge.

Swali

Kama kusikiliza ni jambo la msingi hivi, kwa nini watu wengi wenye elimu ya Biblia hubaki wagumu wa moyo? Mstari unatoa dokezo lisilo la kufariji: kuna tofauti kati ya kuhifadhi maneno na kuyaweka ndani. Mstari wa 18 unasema itakuwa furaha "kama utayaweka ndani yako," na hiyo "kama" ni ya kutisha. Inawezekana kabisa kujaza kichwa na kuacha moyo ukiwa mtupu. Mithali hairahisishi jambo hili wala haitupi mbinu ya uhakika. Inatuacha na mvutano: maarifa yanatolewa kwa neema, lakini yanahitaji sikio linaloinama, nasi hatuwezi kujilazimisha kuinama kwa hiari safi. Labda hicho ndicho kiini cha sala ya kwanza ya kila asubuhi: Mungu, nipe sikio nisilonalo.

Tafakari

Ni sauti gani unayoikwepa kwa sababu unajua itakugharimu kubadilika?

Kati ya kile ulichojifunza mwaka huu kuhusu Mungu, ni kipi kilichoshuka kutoka kichwani hadi moyoni, na ni kipi kilichobaki maneno matupu?