Mithali 26

Maandiko Yenyewe

Sura hii inakusanya mithali kuhusu aina tatu za watu ambao jamii haiwezi kuwaepuka: mpumbavu, mvivu, na mdanganyifu. Kwanza inakuja safu ndefu kuhusu mpumbavu, ikimlinganisha na theluji wakati wa joto, na farasi anayehitaji mjeledi, na mbwa anayerudia matapishi yake; katikati yake inasimama ile amri inayojipinga yenyewe, "Usimjibu mpumbavu" na mara moja "Mjibu mpumbavu." Kisha mvivu anachorwa kwa ucheshi mchungu, akilalamika juu ya simba barabarani, akizunguka kitandani kama mlango kwenye bawaba zake, akishindwa hata kuinua mkono wake kutoka sufuriani hadi kinywani. Mwisho inakuja mtu hatari kuliko wote: yule anayeficha chuki yake kwa midomo laini, anayeeneza umbea unaoshuka "chini kwenye sehemu za ndani ya mwili," na ambaye mwishowe huanguka ndani ya shimo alilolichimba mwenyewe.

Kiini

Kuna kimya cha ajabu katika sura hii: Mungu hatajwi hata mara moja. Hakuna "Bwana" wala "hekima ya Mungu." Ni kana kwamba Neno linatuacha tuangalie tu ulimwengu jinsi ulivyo, bila maelezo ya haraka. Na hilo lenyewe ni ufunuo. Mungu anayezungumza hapa anaongea kwa sauti ya mtu anayejua jinsi ndimi zinavyofanya kazi, jinsi ugomvi unavyowaka, jinsi uvivu unavyojidanganya. Hekima si kutoroka ulimwengu huu; ni kuuona kwa usahihi. Na kuna hukumu iliyojengwa ndani ya mambo yenyewe: "Anayechimba shimo atatumbukia ndani yake." Si kwamba Mungu analipiza kisasi kutoka mbali; ni kwamba uovu una uzito wake, na mwishowe unamrudia mwenyewe aliyeuanzisha. Je, hii ni faraja au ni onyo? Labda yote mawili, na hatuwezi kuchagua moja tu.

Uzi Mwekundu

Mithali hizi zinatuacha na hesabu isiyolipika: mpumbavu anarudia upuuzi wake kama mbwa arudiavyo matapishi yake, na hakuna tiba inayotajwa. Fimbo inaelekezwa mgongoni, lakini fimbo haibadilishi moyo. Hapa ndipo Agano la Kale linapoanza kuhema kwa shida, likitusubirisha. Kwa sababu yule anayekuja baadaye hakuchukua fimbo mkononi; alichukua mgongo wake mwenyewe na kuupeleka kwenye mijeledi. Na kauli ile ngumu, "Anayechimba shimo atatumbukia ndani yake," inageuka pale Msalabani: wale waliochimba shimo kwa ajili yake waliokolewa na yule aliyeanguka ndani yake badala yao. Hekima ya Mithali inatuonyesha jinsi dunia inavyofanya kazi kwa haki; Injili inatuonyesha mahali ambapo Mungu alivunja utaratibu wake mwenyewe kwa ajili ya rehema. Mithali 26 haiwezi kutuokoa. Inaweza tu kutufanya tujue tunahitaji kuokolewa.

Kioo

Soma mstari wa 12 polepole: "Je unamwona mtu mwenye busara katika macho yake mwenyewe? Mpumbavu anamatumaini zaidi kuliko yeye." Hiyo ndiyo sindano. Umekuwa ukisoma sura nzima ukifikiria watu wengine, yule mwenzako kazini anayerudia kosa lilelile, yule ndugu anayejifanya kuwa anatania wakati amekujeruhi, yule rafiki mwenye umbea unaotamu kama chembe tamu. Na ghafla mithali inakugeukia wewe uliyekuwa unahesabu. Hakuna mahali salama pa kusimama katika sura hii. Je, mara ya mwisho uliposhindwa kukubali kwamba ulikosea, ilikuwa lini? Je, kuna mtu ambaye umemwambia "nilikuwa naongea utani" ili kuficha kile ulichomaanisha kweli?

Leo, kabla jua halijazama: mwambie mtu mmoja ambaye ulimdanganya kwa utani maneno haya mafupi, "Kile nilichosema kilikuwa na nia mbaya, na nakuomba unisamehe." Hakuna maelezo marefu. Sentensi moja tu.

Undani Mdogo

Mistari 4 na 5 inajipinga waziwazi, na mkusanyaji wa mithali hakuyaficha. "Usimjibu mpumbavu… Mjibu mpumbavu." Mtu angeweza kuyatenganisha kwa kurasa nyingi, lakini kayaweka bega kwa bega, kana kwamba anataka tujikwae. Hii si makosa ya uhariri; ni somo la hekima lenyewe. Hekima siyo kanuni unayoitumia bila kufikiri. Ni uwezo wa kusoma wakati, mtu, na nafsi yako mwenyewe, kisha kuamua. Wakati mwingine kujibu ni kujiunga na upumbavu; wakati mwingine kunyamaza kunamwacha mpumbavu akidhani ameshinda. Nani atakuambia ni upi wakati gani? Hakuna mtu. Lazima ujue, na kujua huko kunakua tu kwa miaka ya kutembea na Mungu. Mithali hazitupi mashine ya kufanya maamuzi; zinatupa moyo uliofunzwa.

Wasikilizaji wa Kwanza

Fikiria kijana wa Israeli anayefunzwa katika nyumba ya baba yake au katika mazingira ya mahakama ya mfalme, mahali ambapo neno moja baya mbele ya mtu mwenye mamlaka lingeweza kumgharimu kila kitu. Kwake, "Anayetuma ujumbe kwa mkono wa mpumbavu huikata miguu yake mwenyewe" haikuwa sitiari ya kinadharia. Hakukuwa na barua wala simu; ujumbe ulisafiri kwa mdomo wa mtu. Ukichagua mjumbe vibaya, biashara yako inakufa, mapatano yanavunjika, aibu inakufuata kijijini. Na umbea? Katika kijiji cha watu mia tatu ambapo kila mtu anafahamiana, umbea ulikuwa silaha ya kweli, "unashuka chini kwenye sehemu za ndani ya mwili," ukikaa ndani ya mtu kama chakula kisichosahaulika. Sisi tunaishi mbali zaidi na tunaweza kuhama. Wao hawakuweza. Walijua uzito wa maneno kwa njia tuliyopoteza.

Mhusika Mkuu

Mpumbavu ndiye anayetawala sura hii, lakini angalia alivyochorwa: hakuna mahali anapoitwa mjinga wa akili. Tatizo lake si uwezo wa kufikiri; ni kwamba hataki kuona. Anazunguka kwenye mduara wake, akirudia yaleyale, akitosheka. Na mvivu, ndugu yake, anageuka kitandani kama mlango kwenye bawaba, harakati nyingi bila kwenda popote, mkono umefika sufuriani lakini umechoka safari ya kurudi kinywani. Haya ni maelezo ya kuchekesha, lakini chekesha linaganda unapotambua jinsi yalivyo karibu nawe. Hapa ndipo huruma inapoingia. Mungu anayechora picha hizi hamchukii mpumbavu; anamwona kwa uchungu wa mzazi anayetazama mtoto akikataa kuamka. Kimya chake katika sura hii si kutojali. Ni subira ya yule anayesubiri tukiri kwamba tumekuwa tukijitazama kwenye kioo muda wote.

Maswali ya Kutafakari

Ni upumbavu upi unaourudia, ukijua ni upumbavu, lakini ukiendelea kwa sababu umeuzoea kama mbwa anavyoyazoea matapishi yake?

Kati ya kujibu na kunyamaza, ni lipi linalokuwa gumu zaidi kwako, na hilo linasema nini kuhusu kile unachokilinda ndani yako?