Kushinda Hasira: Jinsi ya Kuutawala Moyo Wako Kwa Hekima ya Mungu
Utangulizi
Mwanamke mmoja aliniambia jambo ambalo sijaweza kulisahau. Alisema, "Nikiwa kanisani mimi ni mtu mpole kabisa. Lakini mtoto wangu akimwaga maji sakafuni saa mbili usiku, sauti inayotoka kinywani mwangu haifanani na mimi hata kidogo." Kisha akaniuliza swali ambalo pengine na wewe umewahi kulibeba kimyakimya: "Je, huyo mwingine anayelipuka ndani yangu ni nani?"
Hasira ina njia ya kutufichua. Haitungojei tuwe tayari. Inakuja barabarani, inakuja kwenye ujumbe mfupi usiojibiwa, inakuja mezani wakati wa chakula, inakuja hata tunaposali. Na mara nyingi tunabaki tukijiuliza kama Mungu anatuhukumu kwa kuhisi hivyo, au kama kuna njia nyingine zaidi ya kuikandamiza tu mpaka ilipuke tena.
Katika ukurasa huu tutafuata uzi wa hasira tangu bustani ya kwanza mpaka kiti cha enzi cha mwisho, tutaona kwa nini Mungu mwenyewe anakasirika bila kutenda dhambi, na tutashuka hadi kwenye jikoni na ofisi yako, mahali ambapo hekima ya Mungu inataka kuutawala moyo wako kwa upendo.
Mtazamo wa mwongozo huu
Hasira haijawahi kuwa hisia inayosimama peke yake. Hasira daima ni mlinzi. Inasimama mlangoni mwa kitu fulani tunachokithamini sana na kuapa kukilinda: heshima yetu, haki yetu, muda wetu, jina letu, mamlaka yetu. Kwa hiyo swali la kwanza siyo "Kwa nini nimekasirika?" bali "Ninalinda kiti cha enzi cha nani?" Mwongozo huu unasoma hasira kama kioo kinachofunua ni nani anayetawala ndani yetu. Ndiyo maana suluhisho la Biblia si kukandamiza hisia wala kuilipua, bali kumrudishia Mungu kiti cha enzi alichoanzisha yeye, kisha kuacha mikono yetu ikifunguka kwa neema.
Biblia inasema nini kuhusu hasira?
Biblia haichukulii hasira kama tatizo dogo la tabia. Inaichukulia kama nguvu halisi inayoweza kujenga au kubomoa, na inaizungumzia kwa uwazi wa kushangaza. Neno la Mungu halituambii tusihisi chochote; linatuambia tusitawaliwe na kile tunachohisi.
Mahali pa kuanzia ni kwamba Mungu mwenyewe ana hasira, na hasira yake ni takatifu. Anapojitambulisha kwa Musa mlimani, anasema maneno haya: "Bwana, Bwana, Mungu mwingi wa huruma, mwenye fadhili, si mwepesi wa hasira, mwingi wa rehema na kweli" (Kutoka 34:6). Sikia uzito wa maneno hayo. Hasema "sina hasira"; anasema "si mwepesi wa hasira". Kuna tofauti kubwa. Mungu anakasirishwa na uovu kwa sababu anapenda haki, lakini hasira yake haitangulii rehema yake. Zaburi 103:8 inarudia wimbo huohuo: "Bwana ni mwingi wa huruma, mwenye neema, Si mwepesi wa hasira, ni mwingi wa fadhili."
Hapa ndipo tofauti yetu na Mungu inaonekana wazi. Hasira yake ni ya polepole kwa sababu kiti chake cha enzi ni imara. Hasira yetu ni ya haraka kwa sababu viti vyetu vya enzi vinayumbayumba. Tunalipuka tunapohisi mtu amegusa kitu tunachokiabudu kimyakimya.
Ndiyo maana Maandiko yanatuita kwenye kujitawala. Zaburi 37:8 inasema, "Uache hasira, uache ghadhabu, Usikasirike, mwisho wake ni kutenda mabaya." Zaburi hiyo nzima inahusu mtu anayewaona waovu wakifanikiwa na moyo wake ukichemka. Jibu la Mungu si "wewe huna haki ya kuumia", bali "usijitwalie kazi ambayo si yako". Hasira inayobebwa kwa muda mrefu huzaa matendo mabaya, kwa sababu mtu mwenye hasira hujipa cheo cha hakimu.
Mithali inatufundisha ustadi wa vitendo. Mithali 15:1 inasema, "Jawabu la upole hugeuza hasira; Bali neno liumizalo huchochea ghadhabu." Mstari huu ni wa ajabu kwa sababu unaweka nguvu mikononi mwako. Katika mazungumzo makali, wewe ndiye unayechagua ikiwa moto utazimika au utaenea. Jawabu la upole si udhaifu; ni uwezo wa kugeuza mwelekeo mzima wa mapambano kwa sentensi moja.
Mithali 29:11 inakwenda ndani zaidi: "Mpumbavu hutoa hasira yake yote; Bali mwenye hekima huizuia na kuituliza." Hekima haikatai kwamba hisia zipo. Inakataa kuzifanya ziwe bwana. Mpumbavu anamwaga kila kitu kwa sababu anaamini kwamba kutoa ndiyo uhuru. Mwenye hekima anajua kwamba kuna tofauti kati ya kumwagika na kueleza.
Hisia ni mgeni mzuri, lakini ni bwana mbaya.
Agano Jipya linachukua uzi huohuo. Yakobo 1:19 inasema, "Hayo mnajua, ndugu zangu wapendwa. Basi kila mtu na awe mwepesi wa kusikia, bali si mwepesi wa kusema; wala kukasirika." Mpangilio ni wa makusudi: sikio kwanza, kinywa pili, hasira mwisho. Sehemu kubwa ya milipuko yetu huzaliwa pale tunapoanzia upande wa mwisho. Na mstari unaofuata unatoa sababu nzito: hasira ya mwanadamu haitendi haki ya Mungu. Yaani hata hasira yako inapokuwa na hoja ya kweli, mara nyingi haizalishi matunda ya haki ambayo unafikiri itayazaa.
Hatimaye, Paulo anatoa maagizo mawili yanayoonekana kuvutana lakini kwa kweli yanakamilishana. Waefeso 4:26 inasema, "Mwe na hasira, ila msitende dhambi; jua lisichwe na uchungu wenu bado haujawatoka." Hasira inakubaliwa kama hisia, lakini inapewa ukomo wa muda. Halafu Waefeso 4:31 inasema, "Uchungu wote na ghadhabu na hasira na kelele na matukano yaondoke kwenu, pamoja na kila namna ya ubaya." Na Wakolosai 3:8 inarudia: "Lakini sasa yawekeni mbali nanyi haya yote; hasira, na ghadhabu, na uovu, na matukano, na matusi vinywani mwenu."
Tofauti iko hapa: hasira ya muda mfupi inayolenga uovu ni hisia; hasira iliyojengewa nyumba ndani ya moyo ni tabia mpya ambayo Kristo anataka kuivua kama nguo kuukuu.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Hasira inaingia kwenye hadithi ya Biblia mapema sana. Sura nne tu baada ya uumbaji, Kaini anainamisha uso. Mungu hamkemei kwa kelele; anamwuliza swali na kumpa onyo la ajabu: "Kama ukitenda vyema, hutapata kibali? Usipotenda vyema dhambi iko, inakuotea mlangoni, nayo inakutamani wewe, walakini yapasa uishinde" (Mwanzo 4:7). Tazama picha hiyo. Hasira ni mnyama aliyelala mlangoni, akisubiri mlango ufunguliwe. Kaini alikuwa akilinda kiti chake cha enzi, heshima yake mbele za Mungu, na alipoona kaka yake amekubaliwa, mlinzi akaamka na kuua.
Tangu hapo uzi unaendelea. Yakobo analaani ukatili wa hasira ya Simeoni na Lawi akiwa kitandani cha kufa. Musa, mtu aliyeitwa mpole kuliko watu wote, anapoteza fursa ya kuingia nchi ya ahadi kwa sababu ya hasira iliyompeleka kuupiga mwamba badala ya kuusemesha. Sauli anatupa mkuki kwa Daudi. Nabii Yona anakaa nje ya Ninawi akichemka kwa sababu Mungu alionyesha rehema, na Mungu anamwuliza kwa upole kama ni vema kwake kukasirika hivyo. Katika kila hadithi, hasira inafunua kitu kimoja: mtu anadai kiti cha enzi ambacho si chake.
Lakini Agano la Kale halizungumzii hasira ya binadamu tu. Linazungumzia ghadhabu ya Mungu dhidi ya dhuluma, ukandamizaji wa yatima na mjane, na ibada ya sanamu. Na kila wakati ghadhabu hiyo ina mipaka ya rehema. Manabii wanalia kwa ajili ya watu, lakini pia wanashangaa kwa jinsi Mungu anavyozuia mkono wake.
Kisha anakuja Yesu. Hapa ndipo picha inakamilika. Yesu anakasirika, na hasira yake haina doa hata moja. Marko 3:5 inatuambia: "Akawakazia macho pande zote kwa hasira, akihuzunika kwa ajili ya ugumu wa mioyo yao, akamwambia yule mtu, Nyosha mkono wako." Angalia maneno mawili yakiwa pamoja: hasira na huzuni. Hasira ya Kristo haikuzaliwa na kiburi kilichogusiwa, bali na upendo ulioona mioyo migumu ikimnyima mtu mlemavu uponyaji. Vivyo hivyo anapoingia hekaluni na kuzipindua meza; hakuwa akilinda jina lake, alikuwa akilinda nyumba ya Baba yake na nafasi ya mataifa kumkaribia Mungu.
Na kisha, kilele. Yule aliyekuwa na kila sababu ya kulipiza kisasi anapelekwa msalabani. Petro anaandika juu yake: "ambaye alipotukanwa, hakurudisha matukano; alipoteswa, hakuogofya; bali alijikabidhi kwake yeye ahukumuye kwa haki" (1 Petro 2:23). Hapo ndipo siri yote inafunuliwa. Yesu aliweza kutokulipiza kwa sababu alimwamini Hakimu wa kweli. Na pale msalabani maneno ya kwanza kutoka kinywani mwake yalikuwa, "Baba, uwasamehe, kwa kuwa hawajui watendalo" (Luka 23:34).
Msalaba unatatua tatizo la hasira kwa pande mbili. Ghadhabu takatifu ya Mungu dhidi ya dhambi haikupuuzwa; ilibebwa na Mwana. Na hasira yetu inapoteza msingi wake, kwa sababu haki tuliyokuwa tukiidai kwa mikono yetu tayari imeshughulikiwa na mikono iliyotobolewa. Ndiyo maana Paulo anasema, "Wapenzi, msijilipize kisasi, bali ipisheni ghadhabu ya Mungu; maana imeandikwa, Kisasi ni juu yangu mimi, mimi nitalipa, anena Bwana" (Warumi 12:19).
Uzi unakomea katika Ufunuo, ambapo ghadhabu ya Mwana-Kondoo inaonekana, picha inayoshtua kwa makusudi: yule mpole kuliko wote ndiye hakimu wa haki. Na mwisho wa yote, machozi yanafutwa na dhuluma inakoma milele. Haki ya mwisho itakuja, lakini itakuja kutoka kwenye kiti sahihi cha enzi.
Kutokuelewana kwa kawaida
"Kukasirika ni dhambi." Hili ndilo kosa la kwanza na linawatesa Wakristo wengi wanyofu. Waefeso 4:26 inasema wazi, "Mwe na hasira, ila msitende dhambi." Kama hasira yenyewe ingekuwa dhambi, basi Mungu angekuwa mtenda dhambi, na Yesu asingeweza kuwakazia macho Mafarisayo kwa hasira. Hasira ni mfumo wa tahadhari uliowekwa ndani yetu na Muumba, unaopiga kengele kitu kinapovunjwa. Tatizo si kengele; tatizo ni kile tunachofanya baada ya kengele kulia. Mkristo anayejilaumu kwa kuhisi hasira mara nyingi huishia kuificha, na kitu kilichofichwa hakiponywi kamwe.
"Hasira yangu ni ya haki, kwa hiyo haina mipaka." Hii ni hatari kubwa zaidi, kwa sababu inavaa koti la dini. Tunapenda kuita hasira yetu "hasira ya haki" wakati kwa kweli inalinda ubinafsi wetu. Kipimo ni rahisi: hasira ya haki inahuzunika kwa ajili ya mwathirika, hasira ya mwili inachemka kwa ajili yangu. Yakobo anatupa jibu kali, kwamba hasira ya mwanadamu haitendi haki ya Mungu. Hata ikiwa hoja yako ni sahihi kwa asilimia tisini na tisa, njia unayoichagua inaweza kuharibu kila kitu ambacho ulidhani unakitetea. Na kumbuka: hata hasira ya haki inapewa saa za kuchwa jua.
"Nikiimwaga nitapona." Dunia inatuambia kwamba kuficha hisia ni sumu na kuzitoa zote ni uhuru. Mithali 29:11 inagonga wazo hilo moja kwa moja: "Mpumbavu hutoa hasira yake yote; Bali mwenye hekima huizuia na kuituliza." Kuna tofauti kati ya kueleza uchungu kwa maneno ya kweli na kumwaga hasira juu ya mtu. Maneno makali hayapunguzi moto; Mithali 15:1 inaonyesha kwamba "neno liumizalo huchochea ghadhabu". Kila mlipuko unarahisisha mlipuko unaofuata. Unachofanya mara kwa mara, unajifunza kukifanya kwa urahisi zaidi.
"Mkristo mzuri ni yule asiyeonyesha chochote." Upande wa pili wa kosa hilo ni ukimya wa kinafiki. Mtu anatabasamu kanisani huku akiwa amejenga ghala la chuki ndani. Wakolosai 3:8 inatuita "yawekeni mbali nanyi haya yote", si kuyaficha chini ya kitanda. Kuweka mbali kunamaanisha kuvua nguo, siyo kuivaa chini ya nguo nyingine safi. Waefeso 4:31 inaorodhesha uchungu pamoja na ghadhabu kwa makusudi, kwa sababu uchungu ni hasira iliyozeeka na kukaa. Mungu hataki moyo uliokandamizwa; anataka moyo uliosamehewa na unaosamehe.
Katika makosa yote manne, suala ni lilelile: nani anakalia kiti cha enzi? Yule anayejilaumu kupita kiasi na yule anayejihalalisha kupita kiasi, wote wawili bado wamesimama mahali pa Mungu.
Kuishi kwayo leo
Fikiria mazungumzo ya ujumbe mfupi yanayoanza kuwa makali saa nne usiku. Hapa ndipo Mithali 15:1 inakuwa silaha halisi. Sentensi moja ya upole, "Nafikiri nimekuelewa vibaya, naomba unifafanulie", inaweza kugeuza mwelekeo mzima. Haikuponyi tu mazungumzo; inakukinga wewe mwenyewe na masaa matatu ya kuchemka kitandani.
Fikiria mahali pa kazi, ambapo mtu amechukua sifa ya kazi uliyoifanya wewe. Hasira inakuja kwa sababu kitu cha thamani kimeibiwa: utambulisho wako. Hapa Zaburi 37:8 inafanya kazi pamoja na Warumi 12:19. Unapojua kwamba kuna Hakimu anayeona, hulazimiki kuwa wakili wako mwenyewe masaa ishirini na manne. Unaweza kusema ukweli kwa heshima na kisha kulala usingizi.
Fikiria nyumbani, ambapo hasira huvaa sura ya sauti kali kwa watoto. Yakobo 1:19 inatoa mpangilio wa vitendo: sikiliza kwanza. Watoto wengi wanaoonekana wakaidi kwa kweli wamechoka, wana njaa, au wanaogopa. Kumsikiliza mtoto kwa sekunde thelathini kabla ya kumjibu kunaweza kuokoa jioni nzima. Na ukikosea, omba msamaha kwa sauti. Mtoto anayemwona mzazi akiomba msamaha anajifunza injili bila mahubiri.
Fikiria ndoa. Waefeso 4:26 inatoa sheria ya nyumbani isiyo na mbadala: jua lisichwe na uchungu wenu bado haujawatoka. Hiyo haimaanishi kila ugomvi lazima utatuliwe kabla ya saa sita, bali kwamba hamtalala mkiwa maadui. Mnaweza kusema, "Bado sijaelewa, lakini nakupenda, na tutaendelea kesho." Giza ni mbolea nzuri kwa uchungu.
Fikiria fedha. Hasira nyingi za familia zinahusu pesa, kwa sababu pesa hugusa usalama wetu. Hapa swali la mwongozo huu linafaa: ni kiti gani cha enzi ninachokilinda? Nikikasirika kwa sababu bajeti imevunjwa, huenda ninalinda hofu zaidi kuliko haki.
Na mwisho, fikiria mwili wako. Hasira huacha alama: mabega magumu, usingizi mchache, kichwa kinachouma. Mungu alikuumba kama kiumbe kimoja, si roho inayoelea juu ya mwili. Kupumzika, kulala, kutembea, na kuomba kwa sauti ni njia za kiroho kabisa za kuutawala moyo. Na kila siku, kabla ya kuondoka nyumbani, maneno ya Wakolosai 3:8 yanaweza kuwa sala fupi: Bwana, nivue hasira na matusi leo, univike neema.
Kioo
Ngoja nikuulize swali moja gumu. Hasira yako ya mwisho ilikuwa inalinda nini?
Kwa sababu unapojibu kwa unyofu, mara nyingi utagundua kwamba haikuwa haki ya Mungu uliyokuwa ukiitetea, bali kitu kidogo zaidi: haki yako ya kuheshimiwa, kuonekana, kupumzika, kuwa sahihi. Umekasirika kwa sababu mtu alikuchelewesha; kumbe muda wako ulikuwa umekaa kwenye kiti cha enzi. Umelipuka kwa sababu mwenzi wako hakushukuru; kumbe jina lako lilikuwa limevikwa taji. Umechemka kwa sababu mtoto wako alikukatiza unapopumzika; kumbe utulivu wako ulikuwa mungu mdogo uliyekuwa ukimwabudu kimya kimya.
Nakuambia haya bila dharau, kwa sababu ni kioo kinachonionyesha mimi pia. Na habari njema ni hii: unapogundua sanamu iliyofichwa nyuma ya hasira yako, hujakamatwa tu, umepewa ufunguo. Hasira yako imekuwa mwalimu. Inakuonyesha mahali ambapo bado hujamwamini Mungu.
Labda umebeba uchungu wa miaka kumi dhidi ya mtu ambaye hata hajui alikuumiza. Unaudhania ni ushahidi wa kwamba jambo lile lilikuwa baya kweli. Lakini uchungu huo haumtesi yeye; unakula wewe. Waefeso 4:31 haiji kwako kama fimbo, inakuja kama mkono unaofungua jela. "Uchungu wote na ghadhabu na hasira na kelele na matukano yaondoke kwenu."
Mungu hakuombi uvumilie zaidi; anakuomba umkabidhi.
Unaweza kumpa leo. Unaweza kusema, "Baba, hii haikuwa sawa, na siwezi kuilipa. Nakuachia wewe." Na utakapofanya hivyo, utagundua kwamba yule mnyama aliyelala mlangoni mwako ana bwana mwenye nguvu kuliko yeye.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanajua hasira kabla hawajajua jina lake. Mtoto mdogo anayerushia kijiko chini au kijana anayefunga mlango kwa nguvu anahitaji msaada wa kuelewa kinachotokea ndani yake, si aibu tu.
Njia nyepesi ya kuanzia ni picha ya moto. Unaweza kumwambia mtoto kwamba hasira ni kama moto mdogo ndani ya moyo. Moto si mbaya kila wakati; tunapikia chakula kwa moto na tunaota moto tunapohisi baridi. Lakini moto ukitoka nje ya jiko unaweza kuunguza nyumba. Ndiyo maana Mungu anatufundisha kuutunza moto huo, si kuuacha ukimbie.
Kisha unaweza kumwonyesha kwamba hata Mungu anakasirika, lakini yeye "si mwepesi wa hasira" (Kutoka 34:6). Mungu anachukua muda mrefu sana kabla ya kukasirika, na anapenda sana kusamehe. Yesu naye aliumizwa mno, lakini hakurudisha matusi, na pale msalabani aliomba watu wasamehewe. Hapo ndipo mtoto anapoanza kuona kwamba kujitawala si udhaifu, bali ni nguvu ya kweli.
Mstari mmoja wa kukariri nyumbani unatosha: "Jawabu la upole hugeuza hasira" (Mithali 15:1). Mtoto anaweza kuuimba, kuuchora, au kuukumbuka anapogombana na kaka yake.
Kwa wazazi, walimu, na viongozi wa huduma za watoto, tumeandaa maelezo mahususi kwa makundi tofauti ya umri: watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita, watoto wa shule ya msingi wa miaka saba hadi kumi na miwili, na vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea. Kila ngazi ina mifano, maswali ya mazungumzo, na lugha inayofaa hatua yao, ili mtoto asijifunze tu kuficha hasira, bali kuikabidhi kwa Mungu.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Je, Biblia inasema nini kuhusu hasira?
Biblia inatambua hasira kama hisia halisi inayoweza kuwa takatifu au ya dhambi, kulingana na chanzo chake, lengo lake, na muda wake. Mungu mwenyewe ana ghadhabu dhidi ya uovu, lakini anajitambulisha kuwa "si mwepesi wa hasira, mwingi wa rehema na kweli" (Kutoka 34:6). Kwa upande wetu, Maandiko yanatuonya mara kwa mara dhidi ya hasira ya haraka na iliyohifadhiwa moyoni, kama inavyoonekana katika Zaburi 37:8, Mithali 29:11, na Yakobo 1:19. Kwa muhtasari, hasira inaruhusiwa kama hisia, lakini haiwezi kuruhusiwa kutawala.
Je, ni dhambi kukasirika?
Hapana, hisia yenyewe si dhambi. Waefeso 4:26 inasema, "Mwe na hasira, ila msitende dhambi; jua lisichwe na uchungu wenu bado haujawatoka." Mstari huu unatenganisha hisia na matendo, na pia unaweka ukomo wa muda. Hasira inakuwa dhambi inapozaliwa na kiburi, inapoelekezwa kuumiza, inapotufanya tujipe cheo cha hakimu, au inapoachwa ikae moyoni mpaka igeuke uchungu. Kwa hiyo swali sahihi si "Nimekasirika?" bali "Hasira hii inanipeleka wapi, na nitaiacha lini?"
Hasira ya haki ni nini, na ninajuaje kama yangu ni ya haki?
Hasira ya haki ni ile inayochemka kwa ajili ya mambo yanayomchukiza Mungu: dhuluma, unyonyaji, uongo unaoumiza wanyonge. Yesu alionyesha hasira ya namna hiyo alipowakazia macho watu wenye mioyo migumu, akihuzunika kwa ajili yao (Marko 3:5). Kipimo cha kujichunguza ni hiki: hasira ya haki huhuzunika kwa ajili ya aliyeumizwa, ilhali hasira ya mwili huchemka kwa ajili ya heshima yangu iliyoguswa. Pia, hasira ya haki hukufanya utende kwa upendo na kiasi; hasira ya mwili hukufanya utake kulipiza.
Waefeso 4:26 inamaanisha nini kusema jua lisichwe?
Ni picha ya vitendo inayoweka muda wa kuisha kwa hasira. Paulo hakatazi hisia; anakataza kuijengea nyumba. Hasira inayolala nawe usiku huanza kugeuka kuwa uchungu, na uchungu hugeuka kuwa chuki inayojenga kuta ndani ya ndoa, familia, na kanisa. Agizo hili halimaanishi kwamba kila tatizo lazima litatuliwe ndani ya saa chache, bali kwamba hautalala ukiwa adui wa mtu. Unaweza kusema ukweli, kuomba msamaha au kusamehe, na kumkabidhi Mungu kilichobaki kabla ya kulala.
Kwa nini Mungu anaitwa "si mwepesi wa hasira"?
Kwa sababu ghadhabu yake haitokani na hisia zinazoyumba, bali na haki yake isiyobadilika, na daima inapitia moyo wa rehema. Zaburi 103:8 inasema, "Bwana ni mwingi wa huruma, mwenye neema, Si mwepesi wa hasira, ni mwingi wa fadhili." Mungu anachukia uovu kwa sababu anapenda walioumbwa kwa mfano wake. Lakini kwa sababu kiti chake cha enzi ni imara na hana cha kujitetea, hasira yake kamwe haijatendi kazi kwa haraka wala kwa ubinafsi. Hiyo ndiyo kiwango tunachoalikwa kukifuata.
Tofauti kati ya hasira na uchungu ni ipi?
Hasira kwa kawaida ni mwitikio wa haraka kwa jambo lililotokea; uchungu ni hasira iliyopewa makazi ya kudumu moyoni. Ndiyo maana Waefeso 4:31 inaanza na uchungu kabla ya ghadhabu: "Uchungu wote na ghadhabu na hasira na kelele na matukano yaondoke kwenu, pamoja na kila namna ya ubaya." Hasira huweza kuisha ndani ya saa moja ikiwa itashughulikiwa kwa ukweli na msamaha. Uchungu hukua kimyakimya, hubadilisha jinsi unavyomwona mtu, na mwishowe hugusa afya yako, maombi yako, na uhusiano wako na Mungu.
Je, Yesu alikasirika?
Ndiyo, na hiyo ni faraja kubwa kwetu. Marko 3:5 inatuambia: "Akawakazia macho pande zote kwa hasira, akihuzunika kwa ajili ya ugumu wa mioyo yao." Aliwapindulia meza wafanyabiashara hekaluni kwa sababu nyumba ya sala ilikuwa imegeuzwa soko. Lakini hasira yake haikuwa na uchoyo wala kisasi; ilikuwa upendo ulioona kitu kitakatifu kikivunjwa. Na alipotukanwa yeye mwenyewe, "hakurudisha matukano" (1 Petro 2:23). Yesu anatuonyesha kwamba inawezekana kuhisi hasira kali bila kutenda dhambi hata mara moja.
Ninawezaje kuacha hasira baada ya kuumizwa vibaya sana?
Hatua ya kwanza ni kukubali ukweli wa jeraha mbele za Mungu, bila kuupunguza wala kuupamba; Zaburi zimejaa watu wanaomwaga uchungu wao mbele zake. Hatua ya pili ni kukabidhi haki mikononi mwa Hakimu wa kweli, kama Warumi 12:19 inavyoagiza: "msijilipize kisasi, bali ipisheni ghadhabu ya Mungu." Msamaha si kusema jambo lile halikuwa baya; ni kuacha kudai deni ambalo huwezi kulikusanya. Mara nyingi hii si tukio la siku moja bali uamuzi unaorudiwa, na mara nyingi huhitaji msaada wa mchungaji au rafiki mwaminifu.
Je, kukandamiza hasira ni jambo jema?
Hapana. Biblia haituiti kuficha, bali kuvua. Wakolosai 3:8 inasema, "Lakini sasa yawekeni mbali nanyi haya yote; hasira, na ghadhabu, na uovu, na matukano, na matusi vinywani mwenu." Kuweka mbali ni tofauti na kufunika. Hasira iliyokandamizwa haipotei; hujificha katika ukimya wa kuadhibu, kejeli, au milipuko ya ghafla baadaye. Njia ya Mungu ni ya kati: usiimwage juu ya watu, wala usiifiche moyoni. Isemee kwa ukweli mbele za Mungu, kisha mbele ya mtu anayehusika, kwa upole na kwa lengo la kujenga.
Biblia inasemaje kuhusu hasira katika ndoa na familia?
Inasema mengi, kwa sababu ndipo hasira yetu inajionyesha wazi zaidi. Waefeso 4:26 inatoa kanuni ya kutolala na uchungu, na Yakobo 1:19 inatoa mpangilio wa mazungumzo: kusikia kwanza, kusema baadaye, kukasirika mwisho. Paulo pia anawaonya wazazi wasiwachokoze watoto wao. Nyumba inayojifunza kuomba msamaha kwa sauti hujenga usalama ambao mahubiri peke yake hayawezi kuujenga. Mithali 15:1 inabaki kuwa zana ya kila siku: jawabu la upole hugeuza hasira, hata saa nne usiku.
Nifanye nini kama nina hasira dhidi ya Mungu?
Mwambie. Hiyo ndiyo njia inayoonyeshwa na Biblia yenyewe. Yona alikasirika kwa sababu Mungu alionyesha rehema, naye Mungu hakumtupa; alimwuliza swali la upole lililomwalika kuchunguza moyo wake. Zaburi nyingi zinaanza kwa malalamiko makali na kuishia kwa tumaini. Hasira dhidi ya Mungu mara nyingi huzaliwa na huzuni isiyoeleweka au matumaini yaliyovunjika, na Mungu hana woga wa unyofu wako. Hatari ni kukaa mbali kimya; baraka ni kukaribia na kusema yote, mpaka moyo upate kupumzika kwake tena.
Mistari gani ya Biblia ni mizuri kusoma ninapokuwa na hasira?
Anza na Yakobo 1:19, kwa sababu inakupa hatua ya kwanza: sikiliza kabla ya kusema. Kisha Mithali 15:1 kukukumbusha nguvu ya jawabu la upole, na Mithali 29:11 kukuonyesha tofauti kati ya kumwaga na kuituliza hasira. Zaburi 37:8 inakualika kuiacha kabla haijakuzalia matendo mabaya. Waefeso 4:26 na Waefeso 4:31 zinatoa mipaka ya muda na wito wa kuvua uchungu, na Wakolosai 3:8 inakumbusha kwamba maisha mapya yana mavazi mapya. Soma kwa sauti, polepole, kama sala.
Kwa kuhitimisha
Hasira haitakuacha kabisa upande huu wa mbinguni, na Biblia haikuahidi hivyo. Lakini inakuahidi jambo bora zaidi: unaweza kuacha kuwa mtumwa wake. Ukiisoma hasira yako kama mlinzi anayesimama mbele ya kiti fulani cha enzi, utaanza kuuliza swali sahihi kila wakati moyo wako unapochemka. Ninalinda nini hapa? Heshima yangu, usalama wangu, haki yangu ya kuwa sahihi? Au kweli ninachukizwa na kile kinachomchukiza Mungu?
Hapo ndipo neema inapoingia. Kwa sababu Yesu alipokea ghadhabu tuliyostahili, hatuhitaji tena kuwa mahakimu wa dunia. Kwa sababu amesimama mahali petu, tunaweza kufungua mikono iliyokunjwa. Jawabu la upole linawezekana si kwa sababu wewe ni mtu mpole kwa asili, bali kwa sababu Roho Mtakatifu anazalisha ndani yako kujitawala ambako huwezi kujitengenezea mwenyewe.
Chagua mstari mmoja wiki hii, pengine Mithali 15:1 au Yakobo 1:19, na uubebe kama mkate wa safari. Omba kila asubuhi Mungu akuvue hasira na kukuvika rehema. Na usiposimama vizuri, rudi. Neema yake si fursa ya pili; ni maisha mapya kabisa, na yanaanza tena kila asubuhi.
