Mifano ya Yesu Kristo: Maana ya Hadithi Alizofundisha
Utangulizi
Fikiria mtu anasimama kwenye ufuo wa Ziwa Galilaya. Amekuja kusikiliza kwa sababu amesikia habari za mponyaji. Anatarajia hoja nzito, labda mabishano na waandishi. Badala yake anasikia hadithi ya mkulima aliyetoka kwenda kupanda mbegu. Anacheka kidogo; hadithi hii anaijua, ameishi ndani yake maisha yake yote. Anarudi nyumbani akifikiri hakupata kitu. Lakini usiku huo, akiwa amelala kwenye mkeka wake, hadithi inaanza kumtafuna. Mbegu ile iliyoanguka penye miamba, je, si moyo wake? Yule aliyeanza kwa furaha kisha akakauka jua lilipochomoza, je, si yeye mwenyewe?
Hivyo ndivyo mifano ya Yesu inavyofanya kazi. Haikupigi kichwani; inakukaribia kwa upole, inakukaribisha ndani ya hadithi, na kisha, ukiwa umeshaingia, inafunga mlango nyuma yako. Katika ukurasa huu utagundua kwa nini Yesu alifundisha hivi, jinsi mifano inavyopita katika Biblia nzima, makosa manne ya kawaida ya kuielewa, na jinsi hadithi hizi zinavyoweza kubadilisha jinsi unavyoishi wiki hii.
Mtazamo wa mwongozo huu
Kurasa nyingi hueleza mifano kama "hadithi rahisi zenye mafundisho ya kimaadili." Mwongozo huu unachukua njia tofauti: mifano ya Yesu ni mitego ya neema. Ni hadithi zilizotengenezwa kwa ustadi ili zikupite kwenye ulinzi wako, zikuvute ndani kama msikilizaji asiye na hatia, kisha zikugeuzie kidole na kusema, kama Nathani alivyomwambia Daudi, "Wewe ndiwe mtu huyo." Mifano haielezi tu ukweli; inakushtaki na kukukumbatia kwa wakati mmoja. Ndiyo maana Yesu alisema mifano yake huwafunulia wengine na kuwafumba wengine. Tukielewa hivyo, tunaacha kuisoma kama hekaya za watoto na kuanza kuisikia kama sauti ya Mchungaji anayekuita kwa jina.
Biblia inasema nini kuhusu mifano ya Yesu?
Neno la Kiyunani linalotafsiriwa "mfano" ni parabolē, maana yake ni "kitu kilichowekwa kando ya kingine" ili kulinganishwa. Kwa Kiebrania, neno lake la asili ni mashal, ambalo hubeba maana pana: methali, kitendawili, fumbo, wimbo wa dhihaka. Mfano si kielelezo tu; ni ulinganisho unaoleta mshangao. Unachukua kitu kinachojulikana, kama mbegu, chachu, sarafu iliyopotea, mtoto aliyetoroka, na kukiweka kando ya kitu kisichojulikana, yaani Ufalme wa Mungu, ili kile kisichoonekana kianze kuonekana.
Mathayo anatuonyesha mwanzo wa siku kubwa ya mifano: "Akawaambia mambo mengi kwa mifano, akisema, Tazama, mpanzi alitoka kwenda kupanda" (Mathayo 13:3). Angalia lile neno "Tazama." Yesu hafunguzi kwa fundisho; anafungua kwa picha. Anawaomba watu waangalie kitu ambacho tayari wanakijua vizuri sana. Mpanzi, mbegu, njia, miamba, miiba, udongo mzuri. Kila mtu aliyekuwa pale alikuwa amelima. Lakini kabla hadithi haijaisha, udongo si udongo tena; ni mioyo yao.
Kisha inakuja kauli ngumu inayotushtua wengi. Wanafunzi walipomuuliza kwa nini anafundisha hivi, Yesu alijibu: "Kwa sababu hii nasema nao kwa mifano; kwa kuwa wakitazama hawaoni, na wakisikia hawasikii, wala kuelewa" (Mathayo 13:13). Hapa ndipo tunaona uzito wa mtazamo wetu. Mifano si njia ya kurahisisha ujumbe kwa ajili ya watu wasio na elimu. Ni njia ya kuchuja mioyo. Kwa yule anayekuja na njaa, hadithi inafunguka kama mlango. Kwa yule aliyekuja akiwa tayari amejaa majibu, hadithi inabaki kuwa hadithi tu, ya kuchekesha, isiyo na madhara, na anaondoka bila kuguswa. Yesu hakufanya hivi kwa ukatili bali kwa rehema; anawapa nafasi wenye kiburi waendelee kusikia bila kuhukumiwa mara moja, huku akiwapa wenye njaa chakula kinachodumu.
Marko anaongeza upande wa upole wa jambo hili: "Na kwa mifano mingi ya namna hii alikuwa akisema nao neno, kwa kadiri walivyoweza kulisikia" (Marko 4:33). Neno hilo, "kwa kadiri walivyoweza kulisikia," linaonyesha Mwalimu anayejua kipimo cha wasikilizaji wake. Hakuwamwagia kila kitu mara moja. Aliwapa kiasi ambacho mioyo yao ingeweza kubeba, kama mama anayemlisha mtoto kwa vijiko vidogo. Mifano ni huruma iliyofungwa katika hadithi.
Mifano pia ina nguvu ya kukuweka ndani ya hukumu bila wewe kujua. Katika Luka 10:33 tunasoma habari za Msamaria: "Lakini Msamaria mmoja katika kusafiri kwake alifika hapo alipokuwa, naye alipomwona alimhurumia." Mwanasheria aliyeuliza swali alitegemea jibu la kinadharia kuhusu "jirani ni nani." Alipata badala yake picha ya adui wa kikabila akipiga magoti barabarani na kumwaga mafuta na divai kwenye vidonda vya Myahudi aliyeporwa. Swali lake likageuzwa: si "jirani yangu ni nani," bali "mimi ni jirani wa nani."
Na katika Luka 15:20 tunaona kilele cha neema katika mfano wowote aliowahi kusimulia: "Akaondoka, akaenda kwa babaye. Alipokuwa angali mbali, babaye alimwona, akamwonea huruma, akaenda mbio akamwangukia shingoni, akambusu sana." Baba anakimbia. Katika utamaduni ule, mzee mwenye heshima hakimbii. Lakini upendo wa Mungu unavunja heshima ya kidunia ili kumfikia mwana aliyerudi akiwa mchafu na mwenye aibu. Hadithi hii haielezi tu kuwa Mungu husamehe; inakufanya usikie miguu ya Baba ikikimbia kuelekea kwako.
Mifano haitoi habari tu; inatoa mwaliko wa kuingia ndani.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Yesu hakuanzisha njia hii ya kufundisha. Alichukua uzi uliokuwa ukisokotwa tangu Agano la Kale na akaufuma kuwa nguo nzima.
Tunaona mwanzo wake kwa Nathani nabii. Daudi alikuwa amemchukua mke wa Uria na kumuua mumewe, kisha akajifunika kwa haki ya kifalme. Nathani hakuja na mashtaka ya moja kwa moja. Alikuja na hadithi ya tajiri aliyemnyang'anya maskini kondoo wake pekee. Daudi alikasirika sana na kuhukumu, kabla nabii hajasema maneno yale saba yanayotisha: "Wewe ndiwe mtu huyo" (2 Samweli 12:7). Hapo ndipo tunapoona muundo wa mtego wa neema. Hadithi ilimfanya Daudi ahukumu kwa haki, kisha ikamgeuzia hukumu yake mwenyewe. Hakuweza kujitetea kwa sababu tayari alikuwa amekubaliana na hukumu ile.
Yothamu alisimama juu ya Mlima Gerizimu na kusimulia habari za miti iliyotafuta mfalme. Isaya aliimba wimbo wa shamba la mizabibu lililopandwa kwa uangalifu lakini likazaa zabibu mwitu, kisha akatangaza kwamba shamba lile ni nyumba ya Israeli. Ezekieli alitega vitendawili kuhusu tai na mierezi. Zaburi na Mithali zimejaa mashal, semi fupi zinazolinganisha hekima na upumbavu. Manabii walijua kitu ambacho tumesahau: moyo mgumu haufunguliwi kwa hoja, bali kwa hadithi inayoingia kwa mlango wa nyuma.
Ndiyo maana Mathayo anaona utimilifu wa unabii katika njia ya Yesu ya kufundisha, akinukuu Zaburi 78:2 na kuandika kwamba Yesu angefumbua kinywa chake kwa mifano na kutamka yaliyositirika tangu kuwekwa misingi ya ulimwengu. Yesu si tu mtumiaji wa mifano; yeye ndiye mfano mkuu. Mwana wa Mungu anachukua mwili wa kibinadamu, kitu tunachokijua, ili kutuonyesha kile tusichokijua, yaani Mungu mwenyewe. Maisha yake, kifo chake, na ufufuo wake ni hadithi ya Mungu iliyotendwa mbele ya macho yetu.
Kilele cha uzi huu ni Msalaba. Katika mfano wa wakulima waovu, mwenye shamba anamtuma mwanawe mpendwa, nao wanamuua ili kuurithi urithi. Yesu alisimulia hadithi ya kifo chake mwenyewe mbele ya wale waliokuwa wanapanga kumuua, nao walielewa, lakini badala ya kutubu waliufanya mfano ule kuwa kweli. Hadithi ikawa historia.
Na uzi hauishii pale. Katika Ufunuo, picha zinaendelea: harusi ya Mwana-Kondoo, mavuno ya dunia, mji unaoshuka kutoka mbinguni ukiwa umepambwa kama bibi arusi. Yale ambayo Yesu aliyasema kwa mifano yanakuja kutimia kwa utukufu. Karamu aliyoizungumzia inakuwa karamu halisi. Mavuno aliyoyaeleza yanakuwa mavuno ya kweli. Mlango uliokuwa umefungwa kwa wanawali wapumbavu unakuwa mlango wa kweli.
Kutokuelewana kwa kawaida
Kosa la kwanza ni kufikiri kwamba mifano ni hadithi rahisi za maadili, aina ya hekaya za Aesop zenye ngozi ya Kiyahudi. Ukisoma hivyo, mfano wa mwana mpotevu unakuwa fundisho la "usitumie pesa vibaya," na mfano wa Msamaria mwema unakuwa "kuwa mkarimu." Lakini Yesu hakuja kufundisha tabia njema tu. Kila mfano una uhusiano na Ufalme wa Mungu unaokuja katika nafsi yake mwenyewe. Msamaria si mfano wa uungwana tu; ni picha ya yule aliyeshuka kutoka juu kutufikia sisi tuliolala nusu mfu kando ya barabara. Yesu alipomalizia, hakusema "jaribu kuwa mtu mwema." Alisema, "Enenda zako, nawe ukafanye vivyo hivyo" (Luka 10:37), ambayo ni amri isiyowezekana bila kwanza kuguswa na huruma yake mwenyewe.
Kosa la pili ni kufikiri kwamba mifano ilikusudiwa kurahisisha mafundisho magumu. Wengi husema Yesu alitumia hadithi kwa sababu watu hawakuwa na elimu. Lakini Yesu mwenyewe anasema kinyume. Kwa wanafunzi aliwaambia kwamba wamejaliwa kuzijua siri za Ufalme wa mbinguni, bali kwa wale walio nje kila kitu kinakuja kwa mifano (Marko 4:11). Mfano ni kioo na pia pazia. Unafunua kwa mnyenyekevu na kuficha kwa mwenye kiburi. Ndiyo maana maneno ya Mathayo 13:13 ni ya lazima kwetu: wakitazama hawaoni. Tatizo si akili ndogo; ni moyo uliojifunga.
Kosa la tatu ni kuchimba maana ya siri katika kila kipengele cha hadithi. Kwa karne nyingi watu walifasiri mfano wa Msamaria hivi: Yerusalemu ni mbinguni, Yeriko ni dunia, wanyang'anyi ni mashetani, punda ni mwili wa Kristo, na senti mbili ni sakramenti mbili. Hii inaonekana ya kiroho lakini inaipoka hadithi nguvu yake. Mifano mingi ina kilele kimoja au viwili, si maana ya kificho kwa kila neno. Ukitafuta siri katika kila jani, utakosa mti.
Kosa la nne, na pengine la hatari zaidi, ni kufikiri kwamba mifano inahusu watu wengine. Tunasoma mfano wa Mafarisayo na mtoza ushuru tukiwa na uhakika kwamba sisi ni mtoza ushuru. Tunasoma habari za mwana mkubwa aliyekasirika na tukashangaa jinsi alivyokuwa mgumu, bila kuona kwamba ndiye anayeongea kwa sauti yetu kila tunapoona mtu asiyestahili akipata neema. Baba anamtoka mwana mkubwa pia, akimsihi: "Tena, ilipasa kufurahi na kushangilia; kwa kuwa huyu ndugu yako alikuwa amekufa, naye amefufuka; alikuwa amepotea, naye ameonekana" (Luka 15:32). Hadithi inaishia bila jibu la mwana mkubwa kwa sababu jibu ni lako.
Kuishi kwayo leo
Chukua Mathayo 25:21 na uilete kwenye Jumatatu yako: "Bwana wake akamwambia, Vema, mtumwa mwema na mwaminifu; ulikuwa mwaminifu kwa machache, nitakuweka juu ya mengi; ingia katika furaha ya bwana wako." Mfano wa talanta hauhusu vipaji vikubwa vya watu maarufu. Unahusu kile ulichokabidhiwa: kazi unayoichukia kidogo, watoto watatu wanaokuchosha, shamba dogo, duka dogo, saa ishirini na nne ambazo hazikutoshi. Bwana hakumsifu mtumwa kwa sababu alipata faida kubwa kuliko wenzake; alimsifu kwa uaminifu katika machache. Na malipo si cheo; ni furaha ya bwana wake. Unaalikwa ndani ya furaha ya Mungu mwenyewe. Hii inabadilisha jinsi unavyofika kazini kesho asubuhi.
Kisha kuna sala. Luka 18:1 inatuambia kusudi la mfano kabla hata hadithi haijaanza: "Akawaambia mfano, ya kwamba imewapasa kumwomba Mungu sikuzote, wala wasikate tamaa." Yesu anajua kwamba sala ndefu isiyojibiwa huchosha. Anajua ile hali ya kuomba kwa miaka mitatu kuhusu ndoa, ajira, mtoto, au ugonjwa, na kuanza kushuku kama kuna anayesikia. Mjane katika hadithi ile hakuwa na nguvu wala ushawishi, alikuwa na kelele tu na uvumilivu. Na Yesu anahitimisha kwa swali linalouma: atakapokuja Mwana wa Adamu, je, ataiona imani duniani? Mfano huu unakupa ruhusa ya kusumbua mbingu.
Katika mahusiano, mfano wa mtumishi asiyesamehe unakuja kukusumbua. Umesamehewa deni la maisha yote, kisha unamkaba koo mtu aliyekukosea kwa jambo dogo la mwaka jana. Upatanisho na shemeji yako, na jirani aliyehamisha mpaka wa shamba, na mzazi aliyekuumiza ukiwa mdogo, hauanzii kwa kusahau bali kwa kukumbuka kiasi ulichosamehewa wewe.
Na kuna mfano wa hazina iliyositirika shambani, ambapo mtu anauza vyote alivyo navyo kwa furaha yake. Angalia neno "furaha." Huyu hajitoi kama shujaa anayejinyima; anacheka kwa sababu amepata kitu cha thamani kuliko kila alichokuwa nacho. Ndivyo inavyopaswa kuwa unapotoa sadaka, unapomsamehe adui, unapoacha njia fupi ya udanganyifu kazini.
Uaminifu katika machache ndio mlango wa furaha ya Bwana.
Kioo
Sasa niruhusu nikuongelee wewe moja kwa moja.
Umesoma mifano hii mara nyingi. Labda uliifundishwa Shule ya Jumapili ukiwa na miaka minane. Lakini je, umewahi kuachia mmoja wao akugeuzie kidole? Kwa sababu hilo ndilo kusudi lake. Yesu hakusimulia hadithi hizi ili ujaze daftari lako la maandiko; alizisimulia ili zikupime.
Kuna mahali ambapo hadithi hizi zinakubana. Labda ni pesa. Unasoma habari za tajiri mpumbavu aliyejenga ghala kubwa zaidi, na unajua ndani yako kwamba mipango yako yote ya miaka kumi haina nafasi ya Mungu ndani yake, bali ni usalama tu. Labda ni muda. Wale wageni walioalikwa karamu walikuwa na sababu nzuri kabisa: shamba jipya, ng'ombe wapya, ndoa mpya. Hakuna aliyesema "namchukia mwenye karamu." Walisema tu "nina shughuli." Na hiyo ilitosha kuwaacha nje. Je, ratiba yako inasema nini kuhusu mwaliko wa Mungu?
Labda ni upweke. Unahisi kama sarafu ile ya kumi iliyoanguka chini ya kitanda, isiyokosekana na mtu yeyote. Lakini katika hadithi, mwanamke anawasha taa, anafagia nyumba nzima, na anaendelea kutafuta mpaka aipate. Hujapotea kimya kimya. Kuna anayekutafuta akiwa amewasha taa.
Na labda, kama wengi wetu, ndugu yangu, unajitambua kwa yule mwana mkubwa. Umefanya kila kitu sawa. Umehudhuria, umetoa, umejizuia. Na sasa unaona baba akikimbia kumkumbatia mtu ambaye hakustahili, na kitu ndani yako kinauma. Sikiliza: baba huyo alitoka nje kwa ajili yako pia. Hakukuacha ukiwa gizani. Alitoka kwenye karamu yake mwenyewe kuja kukusihi uingie.
Swali si kama unaelewa mifano ya Yesu. Swali ni kama uko tayari kuwa mtu wa kwenye hadithi.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanaipenda mifano kwa sababu wanaipokea kama ilivyokusudiwa: kama hadithi, si kama somo. Njia rahisi ya kuanza ni kusema kwamba Yesu alipotaka kutueleza kuhusu Mungu, hakutumia maneno magumu; alitumia vitu tunavyoviona kila siku. Alisema Mungu ni kama mkulima anayepanda mbegu, kama mwanamke anayetafuta sarafu iliyopotea mpaka aipate, na kama baba anayekimbia njiani kumkumbatia mtoto wake aliyerudi nyumbani. Kwa mtoto, hilo linatosha kabisa. Mungu si mtu wa mbali na mkali; ni yule anayekutafuta na kufurahi akikupata.
Unapokaa na mtoto, jaribu kusimulia badala ya kueleza. Muulize maswali kama "Unafikiri baba alihisije alipomwona mwanawe akirudi?" au "Kwa nini Msamaria alisimama wakati wengine walipita?" Watoto hujibu vizuri wanapopewa nafasi ya kuingia ndani ya hadithi, na mara nyingi wanaona vitu ambavyo sisi watu wazima tumesahau.
Kwa umri tofauti, kina cha maelezo hubadilika. Watoto wa miaka mitatu hadi sita wanahitaji picha na hisia: mbegu, mkate, kondoo, kumbatio la baba. Watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili wanaweza kuanza kuuliza maana ya hadithi na kuhusianisha na maisha yao ya shule na urafiki. Vijana wa miaka kumi na miwili na zaidi wanaweza kukabiliana na upande mgumu wa mifano, yaani hukumu, neema isiyostahiliwa, na mwaliko wa kufuata. Faith.network ina maelezo mahususi ya mifano ya Yesu yaliyoandaliwa kwa kila kundi la umri, ili mzazi, mwalimu, au mchungaji wa watoto apate lugha inayofaa bila kupoteza uzito wa Neno.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Mfano ni nini hasa katika Biblia?
Mfano ni hadithi fupi inayochukua kitu kinachojulikana katika maisha ya kila siku, kama kilimo, biashara, au mahusiano ya familia, na kukiweka kando ya ukweli wa kiroho ili ule ukweli uonekane vizuri zaidi. Neno la Kiyunani parabolē linamaanisha "kuweka kando ya kitu kingine." Tofauti na hekaya ya kawaida, mfano wa Yesu daima unahusiana na Ufalme wa Mungu unaokuja katika nafsi yake. Si mafundisho ya maadili tu; ni mwaliko, na mara nyingi ni changamoto inayodai jibu kutoka kwa msikilizaji.
Mifano ya Yesu ni mingapi katika Injili?
Idadi hutofautiana kulingana na jinsi unavyohesabu, kwa sababu baadhi ya semi fupi za Yesu ni mifano midogo na nyingine ni hadithi ndefu zilizokamilika. Wasomi wengi huhesabu kati ya mifano thelathini na arobaini katika Injili za Mathayo, Marko, na Luka. Luka ana idadi kubwa zaidi ya mifano ya kipekee, ikiwemo Msamaria mwema na mwana mpotevu. Injili ya Yohana haina mifano ya aina hiyo, bali ina picha za mfano kama mchungaji mwema na mzabibu wa kweli, ambazo hufanya kazi kwa njia inayofanana.
Kwa nini Yesu alifundisha kwa mifano badala ya kufundisha waziwazi?
Yesu mwenyewe alitoa sababu katika Mathayo 13:13, akisema kwamba anasema nao kwa mifano kwa sababu wakitazama hawaoni na wakisikia hawasikii wala kuelewa. Mifano hufunua na kuficha kwa wakati mmoja. Kwa mtu mwenye njaa ya kweli, hadithi inafunguka na kumleta ndani ya ukweli bila kumkimbiza. Kwa mtu aliyekuja na moyo mgumu, hadithi inabaki kuwa hadithi tu. Vilevile Marko 4:33 inaonyesha upole wake, kwamba alinena nao kwa kadiri walivyoweza kulisikia, akiwapa kipimo ambacho mioyo yao ingeweza kubeba.
Je, mifano ya Yesu ni hadithi za kweli zilizotokea?
Kwa kawaida mifano si ripoti za matukio ya kihistoria bali ni hadithi zilizoundwa ili kufundisha. Hilo halipunguzi ukweli wake hata kidogo, kwa sababu ukweli wake haupo katika kama mwana mpotevu alikuwepo kihalisi, bali katika kile inachofunua kuhusu tabia ya Mungu. Hadithi hizi zilijengwa juu ya hali halisi za maisha ya wakati ule, kwa hiyo kila msikilizaji aliweza kusema, "Naam, ndivyo inavyotokea." Mfano wa tajiri na Lazaro ndio wa kipekee, kwa sababu ndani yake mhusika mmoja ametajwa kwa jina.
Mfano wa mpanzi unamaanisha nini kwa maisha yangu?
Mfano huo, unaoanza katika Mathayo 13:3, unaeleza aina nne za mioyo inayopokea Neno la Mungu. Njia ni moyo mgumu usiolipokea kabisa. Mahali penye miamba ni furaha ya haraka inayokauka wakati wa taabu. Miiba ni masumbufu ya dunia na udanganyifu wa mali unaosonga ukuaji. Udongo mzuri ni moyo unaosikia, unaoelewa, na unaozaa matunda. Swali la kibinafsi si "wengine ni udongo gani," bali "mimi ni udongo gani leo," kwa sababu udongo unaweza kulimwa na kubadilishwa kwa neema ya Mungu.
Kuna tofauti gani kati ya mfano na fumbo la kiroho?
Katika fumbo la kiroho, yaani tafsiri ya kialegori, kila kipengele cha hadithi kinasimama badala ya kitu kingine, kwa hiyo unatafuta maana ya siri kwa kila mtu, kila kitu, na kila namba. Mfano, kwa upande mwingine, kwa kawaida una kilele kimoja au viwili vya maana, na vipengele vingine vipo ili kufanya hadithi iwe hai. Baadhi ya mifano ya Yesu ina mwelekeo wa kialegori, kama vile mfano wa mpanzi ambao Yesu mwenyewe aliueleza kipande kwa kipande, lakini si kila hadithi inapaswa kuchimbwa hivyo.
Mfano wa Msamaria mwema unatufundisha nini leo?
Luka 10:33 inasema kwamba Msamaria alipomwona alimhurumia, na neno hilo la huruma linaeleza hisia inayotokea ndani kabisa na kusukuma kwenye tendo. Yesu aliuleta mfano huu kujibu swali la mwanasheria aliyetaka kujihesabia haki kwa kufafanua ni nani jirani yake. Jibu la Yesu linabadilisha swali kabisa: usiulize nani anastahili upendo wako, uliza unaweza kuwa jirani wa nani. Leo hii jirani wako anaweza kuwa mkimbizi, mgonjwa aliyetelekezwa, au mfanyakazi mwenzako ambaye kila mtu amemkwepa.
Mfano wa mwana mpotevu unahusu nani hasa?
Ingawa unajulikana kwa jina la mwana mpotevu, hadithi hiyo inamhusu zaidi baba. Katika Luka 15:20 tunasoma kwamba baba alimwona angali mbali, akamwonea huruma, akaenda mbio akamwangukia shingoni, akambusu sana. Kukimbia kwa baba kunavunja kila desturi ya heshima ya wakati ule na kunaonyesha upendo wa Mungu usiosubiri maelezo wala malipo. Hadithi pia inahusu mwana mkubwa, ambaye anawakilisha wale wanaomtumikia Mungu kwa nje huku mioyo yao ikiwa mbali, na Yesu anaiacha bila mwisho ili kila msikilizaji ajibu mwenyewe.
Mathayo 25:21 inamaanisha nini tunaposema uaminifu katika machache?
Katika Mathayo 25:21 bwana anamwambia mtumwa wake, vema, mtumwa mwema na mwaminifu, ulikuwa mwaminifu kwa machache, nitakuweka juu ya mengi, ingia katika furaha ya bwana wako. Kipimo hapa si ukubwa wa mafanikio bali uaminifu katika kile kilichokabidhiwa. Mtumwa aliyepewa vipaji viwili alipokea sifa ile ile kama aliyepewa vitano. Hii inawapa faraja kubwa watu wanaohisi maisha yao ni madogo, kwa sababu Mungu hapimi kwa ukubwa wa jukwaa bali kwa moyo wa uaminifu katika kazi ya kila siku.
Kwa nini mifano mingine ina hukumu kali kiasi hicho?
Mifano kama ile ya wanawali kumi, talanta, au kondoo na mbuzi inaishia kwa milango iliyofungwa na giza la nje, na hilo huwashtua wasomaji wengi. Sababu ni kwamba Yesu anazungumzia mambo ya kweli kabisa: kuna uamuzi wa kufanya, na uamuzi huo una matokeo ya milele. Neema inayotolewa kwa ukarimu wa ajabu inaweza pia kukataliwa. Hukumu katika mifano si ukatili wa Mungu bali ni uthibitisho kwamba maisha yetu ni ya maana na chaguzi zetu si mchezo.
Ninawezaje kujifunza mifano ya Yesu vizuri peke yangu?
Anza kwa kusoma hadithi nzima pamoja na muktadha wake, hasa mistari inayotangulia, kwa sababu mara nyingi Injili hutuambia kwa nini Yesu aliisimulia, kama vile Luka 18:1 inavyoeleza kusudi la kuomba sikuzote bila kukata tamaa. Kisha jiulize wasikilizaji wa kwanza walishtushwa na nini, kwa sababu mshangao ndio moyo wa mfano. Tafuta kilele kimoja kikuu badala ya kutafuta maana ya siri kwa kila kipengele. Mwishowe, uliza mahali unapojiona ndani ya hadithi, na uombe Mungu akufunulie.
Je, mifano ya Yesu inahusu wokovu kwa matendo?
Wakati mwingine mifano inaonekana kusisitiza matendo, kama vile Msamaria aliyeambiwa enenda ukafanye vivyo hivyo, au watumwa waliohukumiwa kwa kile walichofanya na talanta zao. Lakini msingi wa kila mfano ni neema inayotangulia. Mwana mpotevu hakufanya lolote ila kurudi, na baba alimkimbilia akiwa bado mbali. Watumwa hawakujinunulia talanta; walipewa. Matendo katika mifano si bei ya kununua upendo wa Mungu bali ni tunda la kuguswa nao, na mfano unaonyesha tofauti kati ya imani hai na maungamo matupu.
Kwa kuhitimisha
Mifano ya Yesu si vitabu vya hadithi vya kuwatuliza watoto usiku. Ni mitego ya neema iliyotegwa kwa upendo, iliyoundwa kukuvuta ndani kabla hujajitetea, na kisha kukuonyesha nafsi yako kwenye kioo cha Ufalme. Ndiyo maana zinaweza kukufunulia kila kitu au kukuacha bila kitu, kulingana na moyo unaokuja nao, kama Mathayo 13:13 inavyoonyesha. Ndiyo maana zinakuja kwa kipimo cha upole, kwa kadiri tuwezavyo kulisikia, kama Marko 4:33 inavyosema.
Kama ungependa kuendelea, chukua mfano mmoja kwa wiki. Usiusome haraka. Usome hadithi, kaa nayo siku nzima, na jiulize mahali unapojikuta ndani yake. Anza na Luka 15 na ufuate baba anayekimbia. Kisha nenda Mathayo 13 na ujiulize wewe ni udongo gani. Kisha Luka 18 na uanze kuomba tena kile ulichokata tamaa nacho.
Yesu bado anasimulia. Swali pekee ni kama utaruhusu hadithi ikuguse.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
