Debora: Nabii na Mwamuzi Aliyeiongoza Israeli Kwa Ujasiri
Utangulizi
Fikiria barabara ya mlimani iliyoachwa tupu. Wasafiri wameacha kupita; wanaoenda sokoni wanapitia vichochoro vya porini kwa kuhofia magari ya chuma ya Sisera. Vijiji havina kuta, mashujaa hawana mioyo, na taifa zima limejifunza kunyamaza. Katika nchi hiyo iliyopooza kwa hofu, kuna mwanamke anakaa chini ya mtende kati ya Rama na Betheli, akiwaamua watu wanaopanda mlimani kumwendea. Hana jeshi. Hana farasi. Anacho kitu kimoja tu: neno la Bwana, na ujasiri wa kulisema.
Jina lake ni Debora. Wengi humkumbuka kama "mwanamke aliyeenda vitani," lakini hadithi yake ni kubwa kuliko hiyo. Katika kurasa zifuatazo utaona maisha yake kwa mpangilio: alivyotokea, alivyoitwa, alivyoshinda, alivyoimba, na alivyoacha nyuma yake kimya kirefu. Pia utaona jinsi hadithi yake inavyoelekeza mbele kwa Mkombozi mmoja ambaye Israeli walimngoja bila kujua.
Mtazamo wa mwongozo huu
Kurasa nyingi zinamweleza Debora kama "mwanamke shujaa aliyeenda vitani." Mwongozo huu unachukua pembe tofauti: Debora hakushika upanga hata siku moja. Alichoshika ni neno la Mungu, na alikishika akiwa amekaa chini ya mtende, mahali pa hukumu ya haki na sauti ya kweli. Ushindi wa Israeli haukuanzia bondeni kwa Kishoni; ulianzia chini ya ule mtende, siku nyingi kabla jeshi halijakusanyika. Tutafuata uzi huo: kwamba Mungu hubadilisha taifa kwa kuanza na mtu mmoja anayesikia na kusema. Ndiyo sababu Debora hakujiita malkia wala jemadari, bali "mama katika Israeli."
Biblia inasema nini kuhusu Debora?
Hadithi ya Debora inaanza, kama hadithi nyingi za Waamuzi, kwa maneno ya huzuni: wana wa Israeli wakafanya tena yaliyo maovu machoni pa Bwana, baada ya Ehudi kufa. Matokeo yakaja haraka. Yabini, mfalme wa Kanaani aliyetawala Hazori, akawakandamiza kwa mkono wa jemadari wake Sisera, aliyekuwa na magari ya chuma mia kenda, naye aliwaonea wana wa Israeli kwa nguvu miaka ishirini. Miaka ishirini si kitu kidogo. Ni kizazi kizima kilichokua kikijua kunyamaza na kulipa kodi ya hofu.
Ndipo tunapokutana naye: "Na Debora, nabii mke, mkewe Lapidothi, ndiye aliyekuwa akiwaamua Israeli wakati huo" (Waamuzi 4:4). Mstari mmoja mfupi, lakini umejaa mambo. Kwanza, anaitwa nabii, yaani mtu anayesema maneno ya Mungu, si mtu anayebuni mawazo yake mwenyewe. Pili, anatambulishwa kama mke wa Lapidothi, yaani mwanamke mwenye maisha ya kawaida ya nyumbani, si mtu aliyetoka nje ya ulimwengu wa watu. Tatu, alikuwa akiwaamua Israeli, yaani alikuwa na mamlaka ya kusuluhisha mashauri na kurudisha haki katika jamii iliyokuwa imeharibika. Mstari unaofuata unatuonyesha mahali pake pa kazi: "Naye alikuwa akikaa chini ya mtende wa Debora, kati ya Rama na Betheli, katika nchi ya milima ya Efraimu; na wana wa Israeli walikwea kwake ili awaamue" (Waamuzi 4:5).
Hapo ndipo panapoanzia kila kitu. Kabla ya vita, kuna haki. Kabla ya ushindi, kuna neno. Debora hakuanza kwa kukusanya jeshi; alianza kwa kukaa mahali pamoja, akiwa mwaminifu kwa kazi ndogo ya kusikiliza mashauri ya watu na kuyapima kwa sheria ya Mungu. Taifa lilipoteza mashujaa, lakini likapata sauti.
Siku moja sauti hiyo ikageuka wito. Debora akamwita Baraka mwana wa Abinoamu kutoka Kedesh-naftali, akamkumbusha jambo ambalo Bwana alikuwa amekwisha kuamuru: aende mlima Tabori na watu elfu kumi, na Bwana atamvuta Sisera pamoja na magari yake mpaka mto Kishoni na kumtia mkononi mwake. Jambo la kushangaza ni hili: Debora hakupokea ufunuo mpya ili aupeleke; alikuwa akirudia agizo ambalo Baraka tayari alikuwa amelisikia na kulikwepa. Jibu la Baraka linaonyesha hali ya moyo wa Israeli wakati ule: akasema hatakwenda ila Debora aende naye.
Jibu la Debora ni mojawapo ya mistari mikali zaidi katika kitabu chote: "Akasema, Hakika yangu nitakwenda pamoja nawe; lakini safari hii uendayo hutapata heshima; kwa kuwa Bwana atamwuza Sisera katika mkono wa mwanamke. Debora akaondoka, akaenda pamoja na Baraka mpaka Kedeshi" (Waamuzi 4:9). Hapa Debora anafanya mambo mawili kwa wakati mmoja: anakubali kuandamana, na anatangaza hasara. Hakuficha ukweli ili kumfurahisha mtu, wala hakukataa kusaidia ili kumwadhibu. Huo ni mchanganyiko wa ukweli na rehema ambao ni nadra sana.
Kilele cha siku ya vita kinakuja kwa amri fupi kutoka kinywani mwake: "Debora akamwambia Baraka, Haya! Ondoka; kwa maana siku hii ndiyo siku ambayo Bwana amemtia Sisera katika mikono yako; je! Bwana hakutoka mbele yako? Basi Baraka akatelemka kutoka mlima Tabori, na watu elfu kumi nyuma yake" (Waamuzi 4:14). Angalia maneno yenyewe. Hasemi "shambulia," anasema "Bwana amekwisha mtia." Hasemi "tutashinda," anauliza swali: je, Bwana hakutoka mbele yako? Imani yake haikuwa katika idadi ya watu elfu kumi, bali katika Mmoja aliyekuwa ametangulia mbele yao.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Debora si kisiwa. Yeye ni kiungo katika mnyororo mrefu wa watu ambao Mungu aliwainua ili kuokoa watu wasiostahili kuokolewa. Kitabu cha Waamuzi kina mzunguko unaojirudia: watu wanamwasi Mungu, wanakandamizwa, wanalia, Mungu anainua mwamuzi, nchi inastarehe, kisha mwamuzi anakufa na kila kitu kinarudia pale pale. Wimbo wa Debora unaishia hivi: "Na waangamie adui zako wote, Ee Bwana; Bali wale wampendao na wawe kama jua lichomozapo kwa nguvu zake. Nchi ikastarehe miaka arobaini" (Waamuzi 5:31). Miaka arobaini ya raha, halafu ukimya, halafu Wamidiani. Hiyo inatuambia jambo muhimu: hata waamuzi bora kabisa hawakuweza kubadilisha moyo wa taifa. Wangeweza kuvunja nira, lakini si kuponya chanzo cha utumwa.
Kwa hiyo Debora anaelekeza mbele. Kazi yake ina vivuli vitatu vinavyofikia utimilifu wake katika Kristo. Kwanza, alikuwa nabii, akisema neno la Mungu kwa taifa lililolisahau; Yesu ni Neno lenyewe lililofanyika mwili. Pili, alikuwa mwamuzi, akirudisha haki kwa wanaoonewa; Yesu ndiye Mwamuzi wa dunia yote ambaye hukumu yake haina upendeleo wala kosa. Tatu, alikuwa mkombozi aliyemtanguliza Bwana vitani; Kristo ametoka mbele yetu kwenye vita kubwa zaidi, si dhidi ya magari ya chuma bali dhidi ya dhambi, mauti, na yule mwovu, naye hakurudi mikono mitupu.
Agano Jipya linalitaja kundi la waamuzi mara moja kwa heshima kubwa: "Nami niseme nini zaidi? Maana wakati usingenitosha kunena habari za Gideoni, na Baraka, na Samsoni, na Yeftha; na Daudi, na Samweli, na manabii" (Waebrania 11:32). Wengi hushangaa kuona jina la Baraka hapo na kukosa jina la Debora. Lakini kumbuka kwamba orodha ile haitaji wale waliokuwa wakamilifu, bali wale walioamini. Baraka aliamini, japo imani yake ilitetemeka na akahitaji mtu wa kumshika mkono. Na kumshika mkono kwake kulikuwa ni nani? Ni Debora. Mahali Debora alipo katika Waebrania 11 ni ndani ya imani ya Baraka, kama mtu anayeitwa pale alipoitwa yeye. Mungu mara nyingi huandika majina yetu kwa njia ambayo hatukutegemea.
Uzi mwingine unaotoka kwa Debora na kufika msalabani ni huu: Mungu hajawahi kufungwa na mipaka ya matarajio yetu. Alitumia mwanamke asiye jemadari kuwaita majemadari; alitumia mkono wa Yaeli kumwangusha Sisera; alitumia kijana mchungaji kumwangusha Goliathi; na hatimaye alitumia msalaba, chombo cha aibu, kuwaokoa wenye dhambi. Paulo anaeleza matokeo ya mwisho ya njia hii ya Mungu: "Hapana Myahudi wala Myunani. Hapana mtumwa wala huru. Hapana mtu mume wala mtu mke. Maana ninyi nyote mmekuwa mmoja katika Kristo Yesu" (Wagalatia 3:28). Mstari huo hauondoi tofauti za uumbaji; unaondoa ubaguzi wa thamani mbele ya msalaba. Kilichoanza kuonekana kwa mbali chini ya mtende wa Debora kinakamilika katika familia moja ya Mungu, ambapo kila mtu anapokea urithi ule ule kwa neema ile ile.
Ushindi wa Israeli ulianzia chini ya mtende, si bondeni.
Kiini cha maisha yake
Maisha ya Debora yanaweza kuonekana katika matukio matatu, na kila moja linatufundisha kitu ambacho jingine haliwezi.
Tukio la kwanza ni ukaaji wake chini ya mtende. Hili ndilo tukio linalosahaulika zaidi, lakini ndilo msingi wa yote. Waamuzi 4:5 inatuonyesha mwanamke anayefanya kazi ngumu, ya kila siku, isiyo na mashangilio: kusikiliza migogoro ya mirathi, mashamba, ndoa na madeni, na kuyapima kwa haki ya Mungu wakati nchi nzima inatawaliwa na hofu. Hakuhubiri mapinduzi; alirudisha haki mahali pamoja. Lakini pale pale, taifa likajifunza tena sauti ya Bwana inasikikaje. Kabla Mungu hajavunja nira ya Sisera, alianza kwa kuponya dhamiri ya Israeli kupitia mwanamke mmoja mwaminifu katika kazi ndogo. Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unapoanzia: ukombozi huanza mahali pa neno, si mahali pa panga.
Tukio la pili ni ule wito na safari ya kwenda Tabori. Debora hakujiteua kuwa kiongozi wa vita; alimwita mtu aliyepaswa kuongoza na kumkumbusha wajibu wake. Baraka alipositasita, Debora hakumzomea wala hakukimbilia kuchukua nafasi yake. Alikubali kwenda, akisema ukweli kwamba heshima ya ushindi itakwenda kwa mwanamke (Waamuzi 4:9). Jambo linalofuata ni la kushangaza zaidi: aliyepewa heshima hiyo hakuwa Debora, bali Yaeli, mwanamke wa hema aliyeishi pembeni ya historia. Debora hakutafuta sifa yake mwenyewe hata kwenye unabii wake mwenyewe. Na pale wakati ulipotimia, hakuuliza halmashauri ya mashauriano; alitoa neno moja: "Haya! Ondoka" (Waamuzi 4:14), kisha akamwelekeza Baraka macho yake kwa Bwana aliyetangulia mbele yake. Mvua ikanyesha, Kishoni ukafurika, magari ya chuma yakakwama kwenye matope, na nguvu iliyoogopwa kwa miaka ishirini ikageuka mzigo wa chuma usio na msaada.
Tukio la tatu ni wimbo wake, Waamuzi sura ya tano, mojawapo ya mashairi ya kale kabisa katika Biblia. Hapa Debora anajieleza mwenyewe: "Wakuu walikoma katika Israeli, walikoma, hata mimi, Debora, nilipoondoka, nilipoondoka kuwa mama katika Israeli" (Waamuzi 5:7). Hajiiti malkia, jemadari, wala shujaa. Anajiita mama. Ni neno linalobeba ulinzi, maonyo, machozi, kukemea na kufariji kwa wakati mmoja. Wimbo huo pia ni wa kweli bila unafiki: unasifu makabila yaliyojitokeza na kuyataja kwa majina yale yaliyobaki nyumbani kwenye mabanda ya kondoo. Mwishoni, wimbo unakuwa mkali, ukiigeukia mama yake Sisera anayechungulia dirishani akimngoja mwanawe asiyerudi tena. Ni maneno yanayotusumbua, na yanapaswa kutusumbua; yanatukumbusha kwamba hii ni nyimbo ya watu waliotoka chini ya ukatili wa miaka ishirini, na kwamba furaha ya ushindi duniani daima inakandamiza huzuni ya mtu mwingine. Ni Kristo peke yake atakayeleta ushindi usio na mama anayelia dirishani.
Tunachojifunza kutoka kwa Debora
Jambo la kwanza ni hili: mamlaka ya kweli huanza na utii, si na nafasi. Debora alikuwa na uvutano mkubwa kuliko jemadari wa Israeli, siyo kwa sababu alikuwa na cheo kikubwa, bali kwa sababu alikuwa amesikia neno la Bwana na alikuwa tayari kulisema bila kulipunguza. Kuna watu wengi leo wanaotafuta nafasi wakidhani ndipo ushawishi ulipo. Debora anatufundisha kinyume chake. Ukae mahali Mungu alipokuweka, ufanye haki kwa unyenyekevu, useme kweli unapoulizwa, na utaona jinsi Mungu anavyoweza kugeuza mtende mmoja kuwa chemchemi ya ukombozi wa taifa. Mungu hatafuti mashujaa; anatafuta watu wanaosikia.
Jambo la pili: ujasiri wa kweli hujengwa na uhakika kwamba Bwana ametangulia. Swali la Debora kwa Baraka, "je! Bwana hakutoka mbele yako?", ndilo kiini cha imani yote ya Biblia. Hakuwaambia wapigane ili Mungu aje kuwasaidia; aliwaambia Mungu amekwisha kutoka, na wao wanachopaswa kufanya ni kumfuata. Hii inabadilisha kila kitu kwenye maisha yetu. Hatujaitwa kuunda ushindi wetu wenyewe kwa nguvu za mwili; tumeitwa kutembea nyuma ya Yule aliyekwisha kushinda. Yesu aliposema "imekwisha kuwa tayari" msalabani, alituondolea mzigo wa kujaribu kujihesabia haki, na akatuachia wito mmoja tu: kumfuata.
Jambo la tatu: uongozi wa kiroho ni kazi ya mama, siyo ya bwana. Waamuzi 5:7 inagusa mahali Wakristo wengi hawatazami. Debora alikuwa na mamlaka, lakini aliitumia kama mama anavyoitumia: kwa kuwalinda wanyonge, kuwaamsha waliolala, kuwarudi waliokosea, na kujivunia wengine badala ya kujivunia nafsi yake. Hiyo ndiyo sura ya uongozi ambayo Yesu alifundisha aliposema aliye mkubwa kati yenu na awe mtumishi wenu. Ikiwa wewe ni mzazi, mzee wa kanisa, mwalimu, au kiongozi wa kikundi kidogo, swali si "watu wananiheshimu kiasi gani," bali "wale walio chini ya uangalizi wangu wanakua kiasi gani."
Na pamoja na haya yote, Debora pia anatufundisha kwa mapungufu yaliyo katika hadithi yake. Ushindi wake haukubadilisha mioyo; miaka arobaini ya amani ikafuatwa na uasi mwingine. Wimbo wake unabeba uchungu wa binadamu waliojeruhiwa. Hii inatuzuia kumgeuza kuwa shujaa wa kuabudiwa. Debora mwenyewe angetuelekeza mahali pengine, kwa Bwana aliyemtuma.
Kioo
Labda unajua jinsi inavyokuwa kuishi kwenye nchi yenye barabara zilizoachwa tupu. Si kwa sababu ya Sisera, bali kwa sababu ya deni linalokungoja mwisho wa mwezi, au ugonjwa ambao haujasemwa nyumbani, au ndoa iliyonyamaza miaka mitatu sasa, au kazi inayokula saa zako zote na kukuacha bila nafsi. Umejifunza kupitia vichochoro. Umejifunza kukaa kimya ili usiumie zaidi. Na kila mtu anayekuzunguka anafikiri unaendelea vizuri.
Debora anakuuliza swali moja gumu: je, umeacha kusikia neno la Mungu kwa sababu hali yako haijabadilika? Baraka alikuwa amekwisha kupewa agizo; tatizo lake halikuwa ujinga, bali hofu. Sisi mara nyingi tupo hapo hapo. Tunajua tunachopaswa kufanya kuhusu ule msamaha tunaoukwepa, ile tabia tunayoificha, ile simu tunayoogopa kupiga, ile sadaka tunayoikata moyoni kabla haijatoka mfukoni. Hatuhitaji ufunuo mpya. Tunahitaji mtu wa kutuambia, "Haya! Ondoka."
Na hapa ndipo neema inapoingia. Debora hakumwacha Baraka aende peke yake. Alisema ukweli mkali kuhusu matokeo, kisha akaondoka pamoja naye mpaka Kedeshi. Hivyo ndivyo Mungu alivyo kwako. Hakukudanganyi kuhusu uzito wa njia unayopaswa kuiendea, wala hakukuachii uende peke yako. Yesu hakukaa mbinguni akikuhimiza kwa mbali; alishuka, akaingia bondeni, akalowa kwenye matope ya ulimwengu huu, na akabeba hukumu iliyokuwa yako.
Kwa hiyo, swali si kama una nguvu za kutosha. Swali ni hili: je, Bwana hakutoka mbele yako? Kama ndiyo, basi hatua unayoiogopa leo si kuanzisha vita; ni kufuata nyayo za Yule aliyekwisha kushinda. Na jambo moja zaidi: huenda Mungu amekuweka chini ya mtende wako, mahali padogo pa kila siku, ili kupitia uaminifu wako mtu mwingine apate tena moyo wa kusimama.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanampenda Debora, na si kwa sababu ya vita. Ni kwa sababu hadithi yake ina picha wanazoweza kuzishika: mti mkubwa, mvua kubwa, magari yaliyokwama kwenye matope, na mwanamke mwenye ujasiri aliyemwambia mwanaume mwoga, "twende, Mungu ametangulia."
Njia rahisi ya kueleza ni hii: Watu wa Mungu walikuwa wameacha kumsikiliza, na mfalme mkatili aliwatesa kwa miaka mingi hata wakaogopa kutoka nje. Mungu akachagua mwanamke mmoja aliyeitwa Debora. Debora alikuwa akikaa chini ya mti, na watu walikuja kwake wakimwambia matatizo yao, naye aliwaambia Mungu anasemaje. Siku moja Mungu akamwambia kwamba wakati umefika wa kuwaokoa. Debora akamwita Baraka, lakini Baraka aliogopa kwenda peke yake. Debora akaenda naye. Mungu akapeleka mvua kubwa, mto ukafurika, magari ya adui yakakwama, na watu wa Mungu wakawa huru. Baadaye Debora akaimba wimbo wa shukrani, akajiita "mama katika Israeli," kwa sababu aliwapenda na kuwalinda watu wa Mungu kama mama anavyowapenda watoto wake.
Mahali pazuri pa kumalizia na mtoto ni hapa: Mungu anaweza kumtumia yeyote anayemsikiliza, hata kama ni mdogo, hata kama wengine wanadhani hafai. Na Mungu daima hutangulia mbele ya watu wake.
Kwa kila rika kuna njia yake. Kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita inafaa kusimulia kwa picha na sauti, ikisisitiza kwamba Mungu alituma mvua. Kwa wa miaka saba hadi kumi na mbili inawezekana kuingia kwenye maswali ya haki, hofu na ujasiri. Kwa vijana wa miaka kumi na miwili na zaidi, hadithi hii inafungua mazungumzo mazito kuhusu uongozi, jinsia, na ujasiri wa kusimama peke yako. Maelezo maalum kwa kila rika yanapatikana, na tunashauri uyatumie badala ya kujaribu kueleza yote kwa namna moja.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Debora alikuwa nani katika Biblia?
Debora alikuwa nabii na mwamuzi wa nne kati ya waamuzi wa Israeli, hadithi yake ikiwa katika Waamuzi sura ya nne na ya tano. Waamuzi 4:4 inamweleza kama "nabii mke, mkewe Lapidothi," aliyekuwa akiwaamua Israeli wakati Yabini wa Hazori na jemadari wake Sisera walipowakandamiza kwa miaka ishirini. Alikuwa akikaa chini ya mtende katika nchi ya milima ya Efraimu, na watu walipanda mlimani kwenda kwake ili apate kuamua mashauri yao. Yeye ndiye mwanamke pekee kati ya waamuzi, na ndiye aliyemwita Baraka kwenda vitani kwa agizo la Bwana.
Debora aliishi wakati gani katika historia ya Israeli?
Aliishi katika kipindi cha waamuzi, yaani baada ya Yoshua kufa na kabla ya wafalme kuanza kutawala, takriban karne ya kumi na mbili kabla ya Kristo. Kitabu cha Waamuzi kinaonyesha wazi kwamba kila kitu kilitokea baada ya kifo cha Ehudi, wakati Israeli walipoanguka tena katika uasi. Baada ya ushindi dhidi ya Sisera, Waamuzi 5:31 inasema nchi ikastarehe miaka arobaini, kisha mzunguko wa uasi ukaanza tena na ukandamizaji wa Wamidiani ukafuata katika siku za Gideoni.
Kwa nini Baraka alikataa kwenda vitani bila Debora?
Baraka alikuwa amekwisha kupokea agizo la Bwana kupitia Debora, kwa hiyo tatizo lake halikuwa ukosefu wa maelekezo bali udhaifu wa imani. Aliomba Debora aandamane naye kwa sababu alitaka uhakika unaoonekana wa uwepo wa neno la Mungu, badala ya kutosheka na ahadi yenyewe. Debora alikubali, lakini akamwonya kwamba heshima ya ushindi haitakuwa yake: "Bwana atamwuza Sisera katika mkono wa mwanamke" (Waamuzi 4:9). Pamoja na udhaifu huo, Baraka aliamini kiasi cha kutii, na kwa hiyo jina lake limeandikwa kati ya mashujaa wa imani katika Waebrania 11:32.
Je, Biblia inaruhusu mwanamke kuwa kiongozi, kutokana na mfano wa Debora?
Biblia inaonyesha wazi kwamba Mungu alimwita Debora, akamjaza unabii, na akamtumia kuongoza taifa katika haki na ukombozi, na kitabu cha Waamuzi hakimlaumu hata mara moja kwa hilo. Kwa hiyo hakuna njia ya kusema Mungu hawezi kutumia wanawake kwa kazi kubwa za uongozi wa kiroho. Wakristo wanatofautiana katika kuelewa jinsi hili linavyohusiana na mafundisho mengine kuhusu huduma ndani ya kanisa, na mazungumzo hayo yanapaswa kufanyika kwa unyenyekevu. Lakini hoja ya msingi ya Wagalatia 3:28 iko wazi: mbele ya Kristo, thamani na urithi wa mwanamke na mwanamume ni mmoja.
Kwa nini Debora anajiita "mama katika Israeli"?
Katika wimbo wake anasema: "Wakuu walikoma katika Israeli, walikoma, hata mimi, Debora, nilipoondoka, nilipoondoka kuwa mama katika Israeli" (Waamuzi 5:7). Anatumia neno hilo kuelezea aina ya uongozi aliouishi, si cheo cha kisiasa. Mama hulinda, huonya, hukemea, hulia na kufariji, naye Debora alifanya yote hayo kwa taifa lililokuwa limeachwa bila ulinzi. Ni jina la unyenyekevu na la upendo kwa wakati mmoja, na linaonyesha kwamba nguvu yake haikuwa katika silaha bali katika kuwajali watu wa Mungu.
Yaeli alihusiana vipi na Debora?
Yaeli hakuwa ndugu wala msaidizi wa Debora; alikuwa mke wa Heberi Mkeni aliyeishi karibu na uwanja wa vita. Sisera alipokimbia baada ya jeshi lake kushindwa, alikimbilia hemani kwa Yaeli, naye akamkaribisha, kisha akamwua akiwa amelala. Kwa tendo hilo, unabii wa Debora katika Waamuzi 4:9 ukatimia, kwamba Bwana atamwuza Sisera katika mkono wa mwanamke. Katika wimbo wa sura ya tano, Debora anamsifu Yaeli kwa heshima kubwa. Inashangaza kwamba Debora alitabiri heshima itakayokwenda kwa mwanamke, kisha heshima hiyo haikuwa yake bali ya mgeni asiyejulikana.
Lapidothi alikuwa nani?
Waamuzi 4:4 inamtambulisha Debora kama "mkewe Lapidothi," lakini Biblia haisemi lolote zaidi kumhusu Lapidothi. Hatujui kabila lake, kazi yake, wala kama alikuwa na nafasi yoyote katika matukio ya vita. Baadhi ya watu wamejaribu kudai kwamba jina hilo linamaanisha "mienge" na kwa hiyo ni maelezo ya tabia ya Debora mwenyewe, lakini usomaji wa kawaida na ulio salama zaidi ni kwamba alikuwa mumewe. Jambo la maana ni kwamba Debora alikuwa mwanamke mwenye maisha ya kawaida ya familia, naye Mungu akamtumia pale pale alipokuwa.
Je, Debora alikuwa na watoto?
Biblia haitaji watoto wa Debora. Anapojiita "mama katika Israeli" katika Waamuzi 5:7, anazungumzia uhusiano wake na taifa zima, si idadi ya watoto wake nyumbani. Hilo lina faraja kubwa kwa wengi: mtu anaweza kuwa mama wa kiroho kwa watu wengi hata kama hajawahi kubeba mimba, na huduma ya kulea, kulinda na kuelekeza ni ya thamani kubwa machoni pa Mungu. Debora anakumbukwa si kwa ukoo alioacha, bali kwa taifa aliloliinua kutoka chini ya hofu.
Kwa nini jina la Debora halimo katika orodha ya Waebrania 11?
Waebrania 11:32 inataja Gideoni, Baraka, Samsoni, Yeftha, Daudi, Samweli na manabii, lakini mwandishi anasema wazi kwamba muda haumtoshi kutaja kila mtu. Orodha ile si ya watu wakamilifu, wala si orodha kamili; ni mfano tu wa wale walioamini. Kwa kuwa Baraka hakuweza kutenganishwa na Debora katika tukio lile, sifa yake ya imani inabeba ndani yake uaminifu wa Debora. Zaidi ya hayo, maneno "na manabii" yanawakumbatia wote walionena neno la Mungu, naye Debora alikuwa nabii kabla ya kuwa chochote kingine.
Wimbo wa Debora ni nini, na kwa nini ni muhimu?
Wimbo wa Debora ni shairi lililo katika Waamuzi sura ya tano, likiimbwa na Debora pamoja na Baraka baada ya ushindi, na linahesabiwa kuwa mojawapo ya maandiko ya kale kabisa katika Biblia. Linasimulia vita kwa lugha ya mashairi: mvua, mafuriko ya Kishoni, nyota zinazopigana kutoka mbinguni, na magari ya chuma yanayokwama. Linasifu makabila yaliyojitokeza na kuyakemea yaliyobaki nyumbani, kisha linamsifu Yaeli. Linaishia kwa sala: "Na waangamie adui zako wote, Ee Bwana; Bali wale wampendao na wawe kama jua lichomozapo kwa nguvu zake" (Waamuzi 5:31).
Kuna Debora wengine katika Biblia?
Ndiyo, kuna mwanamke mwingine aliyeitwa Debora, naye alikuwa yaya au mlezi wa Rebeka, na kifo chake kinatajwa katika Mwanzo 35:8, alipozikwa chini ya mwaloni karibu na Betheli. Hana uhusiano wowote wa moja kwa moja na Debora nabii, ingawa inavutia kuona kwamba wote wawili wanahusishwa na mti karibu na Betheli. Jina lenyewe lina maana ya "nyuki" katika Kiebrania. Debora nabii ndiye anayejulikana zaidi, na ndiye anayeitwa mwamuzi wa Israeli.
Ni fundisho gani kuu la hadithi ya Debora kwa Mkristo wa leo?
Kuu zaidi ni hili: Mungu huwaokoa watu wake kwa njia ambayo huwaacha bila sifa ya kujivuna. Alitumia nabii mwanamke asiye na jeshi, jemadari aliyeogopa, mwanamke wa hema asiyejulikana, na mvua ya kawaida ya msimu ili kuvunja nguvu iliyoogopwa kwa miaka ishirini. Jambo hili linatuondolea mzigo wa kudhani ushindi unategemea uwezo wetu. Neno la Debora kwa Baraka ndilo neno kwetu pia: "je! Bwana hakutoka mbele yako?" (Waamuzi 4:14). Tumeitwa kufuata, si kuanzisha, kwa sababu Kristo amekwisha kushinda.
Kwa kuhitimisha
Kama ukiiondoa Debora kutoka kwenye picha ya shujaa wa kike anayepanda farasi, utamkuta mahali pake halisi: amekaa chini ya mtende, mikono mitupu, akiwaamua watu kwa neno la Bwana katika nchi iliyokufa moyo. Hapo ndipo ukombozi ulipoanzia. Mto Kishoni ulifurika baadaye; magari ya chuma yalikwama baadaye; wimbo uliimbwa baadaye. Lakini kabla ya yote hayo, kulikuwa na mtu mmoja aliyekuwa tayari kusikia na kusema.
Mama katika Israeli, siyo malkia juu ya Israeli.
Na hadithi yake haikuishia kwake. Miaka arobaini ya amani iliisha, uasi ukarudi, na hitaji likabaki palepale: taifa lilihitaji zaidi ya mwamuzi; lilihitaji Mwokozi anayeweza kubadilisha mioyo, si kuvunja nira tu. Yule Mwokozi amekuja. Yeye ndiye Nabii anayesema neno la mwisho la Mungu, Mwamuzi mwenye haki isiyo na dosari, na Mkombozi aliyetangulia mbele yetu hadi msalabani na kupitia kaburi.
Ukitaka kuendelea, soma Waamuzi sura ya nne na ya tano kwa mkupuo mmoja, halafu soma Waebrania sura ya kumi na moja taratibu, ukiwaza jinsi Mungu anavyoandika majina ya watu dhaifu kwenye orodha yake ya mashujaa. Kisha jiulize mahali gani Mungu amekuweka ukae leo, na kama uko tayari kukaa pale kwa uaminifu, hadi atakapokwambia, "Haya! Ondoka."
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
