Yoshua: Kiongozi Aliyewaingiza Waisraeli Katika Nchi ya Ahadi
Utangulizi
Fikiria mtu aliyezaliwa katika utumwa wa Misri, akakua akiwa anavuta udongo na kufyatua matofali chini ya mjeledi wa wasimamizi. Hakuna mtu aliyemwambia siku moja atasimama mbele ya taifa lote akiwa kiongozi. Halafu, miaka mingi baadaye, mwanamume huyo huyo anasimama kando ya Mto Yordani uliojaa maji ya masika, akiwaambia watu waanze kutembea kuelekea majini. Hadithi ya Yoshua ni hadithi ya mtu aliyetoka kuwa mtumwa akawa mtumishi, na kutoka kuwa mtumishi akawa mchungaji wa taifa.
Wengi wanamjua Yoshua kwa sababu ya kuta za Yeriko na kwa mstari mmoja maarufu: "Uwe hodari na moyo wa ushujaa." Lakini hadithi yake ni pana kuliko hilo. Katika kurasa hizi tutatembea nayo hatua kwa hatua, kutoka vita yake ya kwanza hadi kaburi lake milimani, tukiona nguvu zake na udhaifu wake pia, na tukiuliza swali muhimu zaidi: kwa nini Roho Mtakatifu aliweka hadithi hii katika Biblia yetu, na inatuelekeza kwa nani?
Mtazamo wa mwongozo huu
Mara nyingi Yoshua huelezwa kama shujaa wa vita, jenerali mwenye upanga. Mwongozo huu unamsoma kwa namna nyingine: Yoshua alikuwa mtumishi kwanza, kiongozi baadaye. Ujasiri wake haukuzaliwa katika uwanja wa mapigano bali katika hema la kukutania, mahali alipokaa kimya alipokuwa kijana, akitazama Mungu akizungumza na Musa. Na jina lake, Yehoshua, "Bwana ni wokovu," ni jina lile lile la Yesu. Kwa hiyo Yoshua si kilele cha hadithi; ni kibao cha barabara kinachoelekeza mbele. Alitoa nchi, lakini hakuweza kutoa raha ya kweli. Huyo alikuja baadaye.
Biblia inasema nini kuhusu Yoshua?
Tunamkuta kwa mara ya kwanza katikati ya mgogoro. Waisraeli walikuwa wametoka Misri, wakiwa jangwani, na Waamaleki wakawashambulia. Ndipo tunasikia jina lake:
"Musa akamwambia Yoshua, Utuchagulie watu, kisha utoke kupigana na Amaleki; nami nitasimama juu ya mlima, na fimbo ya Mungu mkononi mwangu" (Kutoka 17:9).
Angalia jambo dogo lenye maana kubwa: Yoshua anaingia katika Biblia akiwa anapokea maagizo. Hakujichagua. Aliitwa. Na ushindi wa siku hiyo haukutoka kwa mkakati wake; ulitegemea mikono ya Musa iliyoinuliwa juu ya mlima. Tangu mwanzo Yoshua alifundishwa somo ambalo lingemwandama maisha yake yote: vita ni ya Bwana, na mtumishi hupigana chini ya kivuli cha neema ya Mungu.
Baada ya vita, Yoshua hajarudi kwenye fahari ya jeshi. Anarudi hemani:
"Bwana akasema na Musa uso kwa uso, kama vile mtu asemaye na rafiki yake. Naye Musa akarudi maragoni, lakini mtumishi wake, Yoshua mwana wa Nuni, kijana, hakutoka hemani" (Kutoka 33:11).
Huu ni mstari muhimu sana kwa kuelewa Yoshua. Wakati taifa lilikuwa kambini, wakati Musa mwenyewe alirudi kwa watu, kijana huyu alibaki mahali pale ambapo Mungu alizungumza. Hakuwa na jukumu lolote hapo. Hakuwa kuhani. Alikuwa tu mtu ambaye hakutaka kuondoka mahali pa uwepo wa Mungu. Ujasiri huzaliwa katika hema, si katika uwanja wa vita.
Kutoka hapo tunamwona akiwa mmoja wa wapelelezi kumi na wawili waliotumwa kuiona Kanaani. Musa mwenyewe alibadilisha jina lake kutoka Hoshea kuwa Yoshua (Hesabu 13:16), kama ushuhuda wa hai kwamba wokovu ni wa Bwana. Wapelelezi kumi walirudi na hofu; Yoshua na Kalebu walirudi na imani, wakisema kwamba Bwana akiwafurahia atawaingiza. Taifa lilitaka kuwapiga mawe. Hapa tunakutana na Yoshua wa aina nyingine: si mtu mkali wa mapigano, bali mtu tayari kupoteza sifa yake kwa sababu ya neno la Mungu. Matokeo yalikuwa machungu kwake: miaka arobaini ya kusubiri jangwani, akitazama kizazi chote cha marafiki wake kikizikwa mchangani, kwa sababu ya kutokuamini kwao.
Mungu hakumsahau. Musa akiwa karibu kufa, aliwekwa mikono juu ya Yoshua mbele ya taifa lote:
"Musa akamwita Yoshua, akamwambia mbele ya macho ya Israeli wote, Uwe hodari, na ushujaa; maana wewe utakwenda na watu hawa mpaka nchi ile Bwana aliyowaapia baba zao kwamba atawapa, nawe utawagawia iwe urithi wao" (Kumbukumbu la Torati 31:7).
Jukumu lake si kushinda tu; ni kugawa. Mchungaji, si mnyang'anyi.
Kisha, katika kitabu chake mwenyewe, Mungu anazungumza naye moyo kwa moyo:
"Je! sikukuamuru? Uwe hodari na moyo wa ushujaa; usiogope, wala usifadhaike; kwa kuwa Bwana, Mungu wako, yu pamoja nawe kila uendako" (Yoshua 1:9).
Chanzo cha ujasiri hakiko ndani ya Yoshua. Kiko katika sentensi ya mwisho: "Bwana, Mungu wako, yu pamoja nawe." Na njia ya kudumu katika ujasiri huo ilielezwa mistari michache mapema: "Kitabu hiki cha torati kisiondoke kamwe kinywani mwako, bali yatafakari maneno yake usiku na mchana" (Yoshua 1:8). Kiongozi huyu wa kijeshi alipewa kitabu, si mkuki, kama silaha yake kuu.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Hadithi ya Yoshua haiishi katika kitabu chake. Inaanza mapema na inaendelea mbali.
Inaanza na ahadi aliyompa Mungu Abrahamu: nchi, uzao, na baraka kwa mataifa yote. Kila hatua ya Yoshua kuvuka Yordani ni Mungu akitimiza neno lililosemwa mamia ya miaka mapema. Ndiyo maana katika mwisho wa ushindi tunasoma maneno haya makubwa: "Hapana neno lililopunguka katika mambo yote mema Bwana aliyoyanena kwa nyumba ya Israeli; yote yalitokea" (Yoshua 21:45). Kitabu cha Yoshua ni kitabu cha uaminifu wa Mungu zaidi kuliko kitabu cha ushujaa wa mwanadamu.
Lakini kuna mpasuko unaobaki. Baada ya Yoshua kufa, Waamuzi inaandika kwa unyofu:
"Yoshua mwana wa Nuni, mtumishi wa Bwana, akafa, mwenye umri wa miaka mia na kumi" (Waamuzi 2:8).
Angalia jina lake la heshima: hakuandikwa "mfalme wa Israeli" wala "shujaa mkuu," bali "mtumishi wa Bwana." Hiyo ni sifa kubwa zaidi aliyopewa. Na hapo hapo, aya zinazofuata zinaonyesha kwamba kizazi kilichofuata hakikumjua Bwana, na mzunguko wa dhambi na uokoaji ukaanza. Yoshua aliwaingiza katika nchi, lakini hakuweza kuingiza nchi ndani ya mioyo yao.
Hapo Agano Jipya linatuchukua mkono. Mwandishi wa Waebrania anagusa jambo hili moja kwa moja: "Kwa maana kama Yoshua angaliwapa raha, asingaliyanena baada ya hayo, habari za siku nyingine. Basi imesalia raha kwa watu wa Mungu" (Waebrania 4:8-9). Yoshua alitoa mipaka, mashamba, na miji. Hakuweza kutoa pumziko la ndani, pumziko la dhambi kuondolewa na moyo kufanywa mpya. Kwa hiyo Mungu aliahidi raha nyingine, na raha hiyo ni Mtu, si eneo.
Uhusiano huo unaonekana zaidi katika jina. Yehoshua kwa Kiebrania, Iesous kwa Kiyunani, Yesu kwa Kiswahili. Mtoto aliyezaliwa Bethlehemu alipewa jina lile lile la mwana wa Nuni, kwa sababu ile ile: "Bwana ni wokovu." Yoshua aliongoza jeshi kuvuka maji ya Yordani kuingia nchi; Yesu alisimama katika maji ya Yordani ile ile akianza kazi ya kutuvusha kutoka mauti kuingia uzima. Yoshua alishinda miji kwa kuangusha kuta; Yesu alishinda kwa kubomoa ukuta wa uadui kati yetu na Mungu, kwa kufa mwenyewe.
Kuna uzi mwingine mzuri. Rahabu, kahaba wa Yeriko aliyeamini na akapewa uzi mwekundu dirishani, anaonekana kwenye orodha ya wazazi wa Yesu katika Mathayo 1:5, na anasifiwa kwa imani yake katika Waebrania 11:31 na Yakobo 2:25. Yaani, katikati ya kitabu cha hukumu, Mungu alikuwa akichukua mwanamke wa kigeni na kumfanya nyanya wa Mwokozi. Kuta zilianguka, lakini neema ilisimama.
Hata jina la Yoshua linarudi tena kwa nabii Zekaria, ambapo Yoshua kuhani mkuu anavikwa mavazi safi badala ya yale machafu (Zekaria 3), picha nyingine ya wokovu tunaopewa bure. Toka mwanzo hadi mwisho, uzi ni mmoja: Bwana ni wokovu, na wokovu huo utakuwa na uso wa mwanadamu.
Kiini cha maisha yake
Katika maisha marefu ya miaka mia na kumi, matukio matatu yanaeleza moyo wa Yoshua kuliko mengine yote.
Kwanza, siku alipobaki hemani. Tukio hili halina mapigano, halina umati unaoshangilia; ni kijana anayekaa kimya mahali Mungu alizungumza (Kutoka 33:11). Miaka arobaini kabla ya kupewa uongozi, Yoshua alikuwa akijifunza kitu kimoja: kuwa karibu na Mungu ni thamani yenyewe. Hapa ndipo tunaona mtazamo wa mwongozo huu wazi kabisa. Yoshua hakuwa kiongozi aliyejifunza kuomba; alikuwa mwabudu aliyefundishwa kuongoza. Ndiyo maana baadaye, alipokutana na mtu mwenye upanga karibu na Yeriko na akauliza kama ni wa kwao au wa maadui, na yule akajibu kwamba yeye ni amiri wa jeshi la Bwana, Yoshua aliyeanguka kifudifudi na kuvua viatu vyake bila mabishano (Yoshua 5:13-15). Alikuwa amejifunza tayari kwamba mkubwa hapo hakuwa yeye.
Pili, siku kuta zilianguka. Yeriko ilikuwa mji wa kwanza, mji wa mtihani. Mkakati wa Mungu ulikuwa wa kushangaza: kuzunguka, kunyamaza, kupiga baragumu, kupiga kelele.
"Basi watu wakapiga kelele, na makuhani wakazipiga zile baragumu; ikawa hata watu waliposikia sauti ya baragumu, watu wakapiga kelele kwa sauti kuu, na ukuta ukaanguka chini kabisa, hata watu wakakwea na kuingia mjini, kila mtu kukabili mbele yake, nao wakautwaa mji" (Yoshua 6:20).
Hakuna kifaa cha vita kinachotajwa. Waebrania 11:30 inaliita kwa jina lake: imani. Ushindi wa kwanza wa Yoshua katika Nchi ya Ahadi ulikuwa ushindi ambao hakuweza kujidai. Na ushindi huo ulifuatwa haraka na kushindwa kwa aibu huko Ai, kwa sababu ya dhambi ya Akani iliyofichwa (Yoshua 7). Yoshua akaanguka kifudifudi akilalamika kwa Mungu, akiwa amevunjika moyo. Kiongozi huyu hakuwa mtu wa chuma; alikuwa mtu anayeweza kuvunjika.
Tatu, siku ya mwisho ya kuhutubia taifa. Akiwa mzee na nchi imegawanywa, Yoshua aliwakutanisha makabila yote Shekemu na kuwaweka mbele ya uchaguzi:
"Lakini kwamba mwaona ni vibaya kumtumikia Bwana, chagueni hivi leo mtakayemtumikia; kwamba ni miungu waliyoitumikia baba zenu waliokuwa ng'ambo ya Mto, au kwamba ni miungu ya Waamori mimi nikaao katika nchi yao; lakini mimi na nyumba yangu, tutamtumikia Bwana" (Yoshua 24:15).
Maisha yake yalikwisha kama yalivyoanza: kwa utumishi. Hakusema "nimeshinda"; alisema "tutamtumikia." Na alisema hivyo bila kuwalazimisha wengine, akiwaacha huru kuchagua, lakini akiweka wazi upande wake mwenyewe.
Ukweli wa Biblia ni kwamba pamoja na haya yote, Yoshua alikuwa na mapungufu ya kweli. Alipodanganywa na Wagibeoni waliovaa nguo kuukuu na kuleta mikate iliyoumuka, Andiko linasema kwamba walichunguza masurufu yao, "wala hawakutaka shauri kwa kinywa cha Bwana" (Yoshua 9:14). Mtu aliyefundishwa hemani alisahau kuuliza. Pia, ushindi wa nchi ulibaki haujakamilika (Yoshua 13:1), na hakuandaa mrithi wa kuchukua nafasi yake, jambo lililoacha pengo lililotokeza machafuko ya kitabu cha Waamuzi. Biblia haimficha. Wala haimtukuza kupita kiasi. Yeye ni mtumishi mwaminifu mwenye viatu vya udongo.
Tunachojifunza kutoka kwa Yoshua
Kwanza, kwamba Mungu huwaandaa watu wake gizani kabla ya kuwatumia mwangani. Yoshua alitumia miaka mingi zaidi akiwa msaidizi wa Musa kuliko akiwa kiongozi wa taifa. Alibeba mizigo, aliandaa hema, alisikiliza, alisubiri, na kwa miaka arobaini alitembea jangwani akijua kwamba hakuwa na hatia kwa dhambi iliyowafanya wazunguke. Kama unajihisi kuwa maisha yako ni ukumbi wa kusubiri, hadithi hii ni faraja: Mungu hapotezi muda. Yale unayojifunza kwa kimya leo ni msingi wa kile atakachokuomba kesho.
Pili, kwamba ujasiri wa Kikristo si hisia, ni jibu la ahadi. Yoshua 1:9 haisemi "jitengenezee nguvu za moyo." Inasema Bwana yu pamoja nawe, kwa hiyo usifadhaike. Tofauti hiyo ni kubwa. Ujasiri usio na Mungu ni ushupavu wa bure; ujasiri wenye Mungu ni imani inayotembea. Hii ni sababu Mungu alimwambia Yoshua kutafakari kitabu cha torati usiku na mchana. Moyo unaotaka kuwa hodari lazima uwe unalishwa na Neno, kwa kuwa hofu haiondolewi kwa kupuuzwa; inaondolewa kwa kusikia sauti ya Mungu ikiwa kubwa zaidi kuliko sauti ya vitisho. Hofu haipungui kwa kupuuzwa; hupungua kwa kusikia Neno.
Tatu, kwamba uongozi wa kweli hupimwa kwa yale unayoacha nyuma. Yoshua aliwagawia watu urithi, hakujilimbikizia; sehemu yake mwenyewe alichukua mwishoni (Yoshua 19:49-50). Aliwasimamia Wareubeni na Wagadi kuvuka Yordani kupigana pamoja na ndugu zao, hata ingawa urithi wao ulikuwa nyuma. Lakini pia aliacha pengo kwa kutokuwaandaa wafuasi wa kuendeleza kazi. Somo hilo linatugusa sisi kama wazazi, waalimu, wachungaji na viongozi wa vikundi: kazi yetu haikamiliki kwa kufanya vizuri wakati wetu; inakamilika tunapowaimarisha wale wanaokuja baada yetu. Mtumishi mwaminifu huwaza kizazi kijacho, si tu msimu wake.
Kioo
Sasa niulize wewe. Ni ukuta gani unaokuzuia leo, ukuta ambao umeuzungukia mara nyingi hata umeanza kuamini kwamba hautaanguka kamwe? Kwa wengine ni ndoa iliyopoa; kwa wengine ni deni linaloongezeka kila mwezi; kwa wengine ni mwili ulioanza kuchoka au ugonjwa unaobadili mipango yote; kwa mwingine ni upweke wa jioni unaomfanya asogeze simu badala ya kuomba. Yoshua hakuambiwa avunje ukuta wa Yeriko kwa nguvu zake. Aliambiwa atii, azunguke, anyamaze, na amwamini Mungu atakayebomoa. Wapi umekuwa unajitahidi kuvunja ukuta kwa mabega yako, huku Mungu akiuliza kwanza utii wako, si mbinu zako?
Na kuna swali la pili, gumu zaidi. Yoshua alisimama mbele ya taifa akisema, "mimi na nyumba yangu, tutamtumikia Bwana." Hakusema itakuwa rahisi; alisema itakuwa uchaguzi. Uchaguzi huo unafanywa kwa mambo madogo: fedha inayotoka mkononi na kuelekea wapi, jinsi unavyozungumza na mwenzi wako ukiwa umechoka, ratiba ya Jumapili, mambo unayotazama usiku wakati hakuna anayekuona, tabia yako kwa mfanyakazi wa chini yako. Miungu ya Waamori haikuwa na nguvu ya kupigana; ilikuwa na nguvu ya kuvutia. Ndivyo ilivyo kwa miungu yetu leo. Haitupigi; hutuvutia kidogo kidogo hadi tunakuwa watumishi wake bila kutangaza.
Lakini sikiliza faraja hii, kwa sababu ndiyo moyo wa hadithi hii. Yoshua aliwaingiza watu katika nchi, lakini hakuweza kuwapa pumziko la mioyo yao. Yesu anaweza. Ukiwa umechoka kujaribu kuwa hodari, jua kwamba hukuitwa kwanza kuwa shujaa; umeitwa kwanza kuwa mtu anayekaa hemani, karibu na Mungu, akimwamini. Ujasiri utakuja baadaye, na utakuja kama zawadi.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto huipenda hadithi ya Yoshua kwa sababu ina baragumu, mto unaogawanyika, na kuta zinazoanguka. Lakini kiini cha hadithi ni rahisi zaidi na kizuri zaidi kuliko matukio hayo, na kinaweza kuelezwa kwa sentensi chache: Yoshua alikuwa msaidizi wa Musa aliyependa kuwa karibu na Mungu. Mungu alimwambia, "Uwe hodari; mimi nakuwa pamoja nawe." Kwa hiyo Yoshua alifanya vitu vigumu, si kwa sababu hakuwa na hofu, bali kwa sababu alijua Mungu hakumwacha. Alipofika mto mkubwa, Mungu akaufungua. Alipofika mji wenye kuta kubwa, watu walizunguka, wakapiga kelele, na Mungu akaziangusha kuta. Mwishoni mwa maisha yake, Yoshua aliwaambia watu wote, "Mimi na nyumba yangu tutamtumikia Bwana."
Ukiwa unafundisha nyumbani au darasa la watoto, unaweza kuwauliza swali moja rahisi: "Ni jambo gani linalokuogopesha, na tunaweza kumwomba Mungu nini juu yake?" Watoto wadogo wanahitaji picha na sauti; watoto wakubwa wanaweza kuelewa kwamba Yoshua alitii hata kabla kuelewa, na vijana wanaweza kuvutiwa na ukweli kwamba jina la Yoshua na jina la Yesu ni jina moja, na kwamba Yoshua alishindwa mara kadhaa lakini Mungu hakumwacha.
Katika Faith.network tunaandaa maelezo maalum kwa makundi tofauti ya umri, yaani watoto wa shule ya awali wenye miaka mitatu hadi sita, watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili, na vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea, ili kila mtoto apate hadithi hii kwa kiwango anachoweza kufurahia na kukumbuka. Hakikisha unatumia maelezo yanayolingana na umri wa mtoto wako, kwa sababu hadithi hii inastahili kueleweka, si kusikilizwa tu.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Yoshua alikuwa nani katika Biblia?
Yoshua alikuwa mwana wa Nuni, kutoka kabila la Efraimu, aliyezaliwa katika utumwa wa Misri na kutoka nao katika Kutoka. Alikuwa msaidizi wa karibu wa Musa, kamanda wa vita ya kwanza dhidi ya Waamaleki, na mmoja wa wapelelezi wawili waliomwamini Mungu. Baada ya kifo cha Musa, Mungu alimweka kuwa kiongozi wa Israeli, akawavusha Mto Yordani, akaongoza kuchukua nchi ya Kanaani na kugawa urithi kwa makabila. Biblia inamkumbuka kwa jina la heshima "mtumishi wa Bwana" katika Waamuzi 2:8.
Jina Yoshua linamaanisha nini?
Jina la awali lilikuwa Hoshea, likimaanisha "wokovu." Musa alilibadilisha kuwa Yehoshua, "Bwana ni wokovu" au "Bwana huokoa" (Hesabu 13:16). Jina hili lilikuwa ushuhuda wa maisha: mtu huyu hakuwa mwokozi, bali alikuwa kielelezo kinachoelekeza kwa yule anayeokoa kweli. Jina hilo lilipoingia katika Kiyunani likawa Iesous, ambalo kwa Kiswahili tunalisema Yesu. Kwa hiyo Yoshua na Yesu wanashiriki jina moja, na hilo si bahati mbaya bali ni mwelekeo wa Mungu katika historia ya wokovu.
Kwa nini Yoshua aliingia Nchi ya Ahadi lakini Musa hakuingia?
Musa hakuruhusiwa kuingia kwa sababu ya kutokumtakasa Mungu mbele ya watu huko Meriba, alipopiga mwamba badala ya kunena naye kama alivyoagizwa (Hesabu 20:12). Yoshua na Kalebu, kwa upande mwingine, walikuwa wapelelezi wawili waliomwamini Mungu wakati taifa lote lilipogoma, na Mungu aliahidi kwamba wao peke yao wa kizazi hicho wataingia. Jambo hili linaonyesha uzito wa imani na utii, na pia unyofu wa Biblia: watumishi wakubwa wa Mungu wanajibika kwa matendo yao kama kila mtu mwingine.
Yoshua aliishi miaka mingapi na alizikwa wapi?
Aliishi miaka mia na kumi, kama inavyoandikwa katika Yoshua 24:29 na kurudiwa katika Waamuzi 2:8: "Yoshua mwana wa Nuni, mtumishi wa Bwana, akafa, mwenye umri wa miaka mia na kumi." Alizikwa katika urithi wake mwenyewe, Timnath-sera, katika nchi ya milima ya Efraimu. Biblia inaeleza kwamba Israeli walimtumikia Bwana siku zote za Yoshua na siku zote za wazee waliomwona kazi ya Bwana, lakini kizazi kilichofuata kikaanza kupotoka, jambo linaloonyesha kwamba imani haipitishwi kwa kumbukumbu tu.
Nani aliandika kitabu cha Yoshua?
Mapokeo ya Kiyahudi na ya Kikristo yanahusisha sehemu kubwa ya kitabu na Yoshua mwenyewe, na kitabu chenyewe kinasema kwamba aliandika maneno katika kitabu cha torati ya Mungu (Yoshua 24:26). Sehemu za mwisho, kama habari za kifo chake na matukio yaliyofuata, zilipaswa kuandikwa na mtu mwingine, na wengi hudhani ni kuhani au nabii aliyekamilisha kumbukumbu hizo. Jambo la msingi kwa mwamini si kujua kalamu iliyotumika, bali kutambua sauti ya Mungu inayozungumza kwa uaminifu katika kitabu hicho.
Kuta za Yeriko zilianguka jinsi gani?
Kwa maagizo ya Mungu, Israeli walizunguka mji mara moja kwa siku kwa siku sita, wakiwa kimya, makuhani wakibeba sanduku la agano na kupiga baragumu. Siku ya saba walizunguka mara saba, kisha wakapiga kelele kwa sauti kuu, na Yoshua 6:20 inaeleza kwamba "ukuta ukaanguka chini kabisa." Hakuna zana ya vita inayotajwa. Waebrania 11:30 inaeleza tukio hilo kwa neno moja: imani. Hii ilikuwa hatua ya kwanza kabisa katika nchi, na Mungu aliifanya kwa njia ambayo hakuna mtu ambaye angeweza kujigamba.
Kwa nini Mungu aliamuru vita dhidi ya mataifa ya Kanaani?
Hili ni swali gumu na la haki kuuliza. Biblia inaeleza sababu mbili: kwanza, ni hukumu ya Mungu juu ya uovu uliokomaa wa mataifa hayo, uovu uliohusisha hata kuwatoa watoto kafara (Kumbukumbu la Torati 9:4-5), na Mungu alikuwa amesubiri vizazi vingi kabla ya kuhukumu. Pili, ni ulinzi wa ahadi ya wokovu iliyokuwa ikipita kwa Israeli. Wakati huo huo, Rahabu na nyumba yake, na Wagibeoni, walipata rehema walipoamini na kutafuta hifadhi, ishara wazi kwamba mlango wa neema ulikuwa wazi kwa yeyote aliyemwelekea Mungu wa Israeli.
Je, Yoshua alifanya makosa yoyote?
Ndiyo, na Biblia haiyafichi. Alishindwa vibaya kwa mara ya kwanza huko Ai kwa sababu dhambi ya Akani ilipuuzwa, akaanguka akilalamika kwa Mungu akiwa amevunjika moyo. Aliingia mkataba na Wagibeoni waliomdanganya kwa sababu, kama Yoshua 9:14 inasema, hawakutaka shauri kwa kinywa cha Bwana. Ushindi wa nchi ulibaki haujakamilika, na hakuandaa mrithi wa kuongoza baada yake, pengo linaloonekana katika machafuko ya kitabu cha Waamuzi. Yoshua alikuwa mwaminifu, lakini hakuwa mkamilifu.
Yoshua na Yesu wanahusiana vipi?
Wanahusiana kwa jina, kwa kazi, na kwa unabii. Wote wawili wanaitwa "Bwana ni wokovu." Yoshua aliwavusha watu kutoka jangwani kuingia nchi ya ahadi; Yesu anatuvusha kutoka mauti kuingia uzima wa milele. Yoshua alishinda maadui wa mwili; Yesu alishinda dhambi, shetani na mauti. Lakini tofauti ni muhimu zaidi kuliko mfano: Waebrania 4:8-9 inaeleza kwamba Yoshua hakuweza kuwapa watu raha ya kweli, kwa hiyo raha nyingine ilibaki, na raha hiyo tunaipata katika Kristo peke yake.
Nini maana ya "Uwe hodari na moyo wa ushujaa"?
Amri hii, inayorudiwa mara kadhaa katika Yoshua 1, haimaanishi kujitengenezea nguvu za kihisia. Sababu inayotolewa ni ahadi, si tabia: "kwa kuwa Bwana, Mungu wako, yu pamoja nawe kila uendako" (Yoshua 1:9). Ujasiri wa kibiblia ni utii unaotembea mbele huku unategemea uwepo wa Mungu, hata hofu ikiwa bado ipo moyoni. Ndiyo maana amri hii ilifungamanishwa na kutafakari Neno la Mungu usiku na mchana; moyo hodari hulishwa kwa ahadi za Mungu, hauzalishi ujasiri wake mwenyewe.
Yoshua 24:15 inamaanisha nini kwa familia yangu leo?
Mstari huu ni tamko la kiongozi aliyechagua upande wake hadharani: "lakini mimi na nyumba yangu, tutamtumikia Bwana." Kwa familia ya leo, maana yake si kubandika mstari ukutani, bali kuweka maamuzi ya kila siku chini ya Bwana, yaani jinsi fedha inatumika, jinsi wanandoa wanazungumza, jinsi watoto wanafundishwa kuomba, na yale yanayopewa nafasi ya kwanza katika ratiba. Yoshua hakuwalazimisha wengine; alieleza msimamo wake kwa uwazi. Uongozi wa kiroho nyumbani huanza na mtu mmoja anayeamua kwa uwazi, bila kulazimisha.
Kwa nini jua lilisimama katika siku za Yoshua?
Katika Yoshua 10, Israeli walipigana kuwalinda Wagibeoni, na Yoshua akaomba kwa sauti mbele ya Mungu kwamba jua lisimame, ili vita ikamilike. Kitabu kinaeleza kwamba haikuwa siku ya kawaida, na kwamba Bwana alisikiliza sauti ya mtu, jambo ambalo ni la kipekee katika Biblia yote. Wasomi wanatoa maelezo tofauti kuhusu jinsi tukio hilo lilitokea, lakini lengo la maandiko ni wazi: Bwana mwenyewe alipigania Israeli, na hata mwendo wa mbingu uko chini ya mamlaka yake.
Kuna tofauti gani kati ya Yoshua mwana wa Nuni na Yoshua kuhani mkuu?
Ni watu wawili tofauti waliobeba jina moja. Yoshua mwana wa Nuni ni kiongozi wa Kutoka na wa kitabu cha Yoshua, aliyeishi karne nyingi mapema. Yoshua kuhani mkuu anaonekana katika vitabu vya Ezra, Hagai na Zekaria, katika kipindi cha kurudi kutoka utumwani Babeli, na anajulikana zaidi kwa maono ya Zekaria 3 anapovuliwa nguo chafu na kuvikwa mavazi safi. Wote wawili, kwa njia tofauti, ni vielelezo vinavyoelekeza kwa Yesu: mmoja kama mwongozaji, mwingine kama kuhani aliyesafishwa kwa neema.
Kwa kuhitimisha
Ukirudi nyuma na kutazama maisha yote ya Yoshua, hutaona shujaa aliyejitengeneza mwenyewe. Utaona mtumwa wa Misri aliyekuwa mtumishi wa Musa, kijana aliyekataa kuondoka hemani, mpelelezi aliyethubutu kuamini akiwa wachache, mzee aliyesubiri miaka arobaini bila kunung'unika, kiongozi aliyeshindwa na kuinuka tena, na mtu ambaye maneno yake ya mwisho hayakuwa kuhusu ushindi wake bali kuhusu utumishi wake. Ndiyo sababu heshima kubwa aliyopewa katika Biblia ni "mtumishi wa Bwana."
Na huo ndio mwelekeo wa hadithi hii yote. Yoshua alifungua nchi, lakini hakuweza kufungua mioyo. Aligawa urithi, lakini hakuweza kugawa pumziko la kweli. Kwa ajili hiyo Mungu aliahidi Yoshua mwingine, mwenye jina lile lile, ambaye hatuvusha si mto bali mauti yenyewe. Yoshua alitoa nchi; Yesu anatoa pumziko la moyo.
Kwa hiyo soma kitabu cha Yoshua bila haraka, sura kwa sura, na ujiruhusu kushangaa uaminifu wa Mungu unaosomwa katika Yoshua 21:45. Kisha uende Waebrania 3 na 4, mahali ambapo hadithi hii inakamilika. Na unapoomba leo, omba kama mtu anayeanza pale Yoshua alipoanza: hemani, karibu na Mungu, akisikiliza.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
