Aklat ng Jonas: Ang Awa ng Diyos sa Mga Ayaw Nating Patawarin

Panimula

Isipin mo ang taong pinakamahirap mong patawarin. Hindi ang kapitbahay na nakalimutang magbayad ng utang, kundi ang tunay na sumakit sa iyo: ang magulang na umalis, ang asawang nagtaksil, ang among sumira sa pangalan mo, ang sindikatong kumitil sa buhay ng kapamilya mo. Ngayon, isipin mo na isang umaga, sinabi sa iyo ng Diyos: "Pumunta ka sa kanila at sabihin mong may pag-asa pa sila."

Ganito sumikip ang mundo ni Jonas. Hindi siya tumakas dahil duwag siya. Tumakas siya dahil kilala niya ang Diyos, at ayaw niyang maranasan ng kaaway niya ang awa na iyon.

Sa gabay na ito, lalakarin natin ang buong Aklat ng Jonas: kung sino ang sumulat, kailan ito naganap, paano ito binuo, at bakit ito nagtatapos sa isang tanong na hindi sinagot. At sa dulo, malamang na hindi na si Jonas ang nakikita mo sa kuwento, kundi ang sarili mo.

Ang tuon ng gabay na ito

Karamihan sa mga pagtalakay sa Aklat ng Jonas ay tumitigil sa isda. Dito, ang isda ay isang talata lamang; ang tunay na dramang pinapasok natin ay ang galit ng isang propetang tama ang teolohiya ngunit sarado ang puso. Titingnan natin ang aklat bilang salamin ng ating sariling pag-ayaw sa awa: ang awang natutuwa tayong tanggapin para sa sarili, at ipinagdadamot natin sa mga ayaw nating patawarin. Kaya hindi ito aklat tungkol sa pagsunod lamang, kundi tungkol sa isang Diyos na hinahabol ang dalawang mapagmatigas na puso sa isang kuwento: ang lungsod ng Ninive, at ang propetang galit sa Ninive.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Aklat ng Jonas?

Nagsisimula ang aklat na parang lahat ng aklat ng propeta: dumating ang salita ng Panginoon. Ngunit sa ikatlong pangungusap pa lang, may nabali na. Ang propeta ay tumalikod:

"Nguni't si Jonas ay bumangon upang tumakas sa Tarsis mula sa harapan ng Panginoon; at siya'y lumusong sa Joppe, at nakasumpong ng sasakyan na patungo sa Tarsis: sa gayo'y nagbayad siya ng upa niyaon, at lumulan, upang pumaroong kasama nila sa Tarsis mula sa harapan ng Panginoon" (Jonas 1:3).

Pansinin ang direksyon. Ang Ninive ay nasa silangan, sa kasalukuyang Iraq. Ang Tarsis ay pinakamalayong dulo ng kilalang mundo noon, sa gawing kanluran, malamang sa Espanya. Hindi lang pagsuway ang ginawa ni Jonas; isa itong pagtakas na eksakto sa kabilang panig ng mapa. At tatlong beses sa isang talata, sinasabi ng manunulat na "lumusong" siya: lumusong sa Joppe, lumusong sa sasakyan, at sa 1:5, lumusong sa loob ng bapor at nahimbing. Ang landas pababa ay nagpatuloy hanggang sa ilalim ng dagat. Kapag tumakas tayo sa Diyos, walang patag na daan; palaging paibaba.

Sa ilalim ng tubig, sa tiyan ng isda, nanalangin si Jonas: "Tumawag ako dahil sa aking kadalamhatian, sa Panginoon, at siya'y sumagot sa akin; mula sa tiyan ng Sheol ako'y sumigaw, at iyong dininig ang aking tinig" (Jonas 2:2). Ito ang unang pagkakataon sa aklat na kinausap ni Jonas ang Diyos. Kinailangan ng bagyo, ng pagkakahagis sa dagat, at ng kadiliman bago siya magbukas ng bibig sa panalangin. At ang panalanging iyon ay nagtatapos sa isa sa pinakamagandang linya ng Kasulatan: "Nguni't ako'y maghahain sa iyo ng tinig ng pagpapasalamat; aking tutuparin yaong aking ipinangako. Kaligtasan ay sa Panginoon" (Jonas 2:9).

Kaligtasan ay sa Panginoon. Alam niya ang doktrina; sarado pa rin ang puso.

Pagkatapos siyang isuka ng isda, dumating ang salita ng Panginoon sa ikalawang pagkakataon, at nagpunta na siya sa Ninive. Isang pangungusap lang ang ipinangaral niya: apat na pung araw pa at ang Ninive ay mawawasak. Walang tawag sa pagsisisi, walang pangako ng awa, walang paliwanag. Ngunit nangyari ang di-inaasahan: "At ang bayan ng Ninive ay sumampalataya sa Dios; at sila'y nangaghayag ng ayuno, at nangagsipanamit ng kayong magaspang, mula sa kadakilaan sa kanila hanggang sa kaliitan sa kanila" (Jonas 3:5). Mula hari hanggang sa pinakamaliit, bumagsak ang buong lungsod sa pagsisisi.

At dito lumitaw ang tunay na tema ng aklat. Nang hindi wasakin ng Diyos ang lungsod, nagalit si Jonas, at sa wakas sinabi niya ang totoong dahilan ng pagtakas niya: "Ako'y nakikiusap sa iyo, Oh Panginoon, di baga ito ang aking sinabi, nang ako'y nasa aking lupain pa? Kaya't ako'y nagmadaling tumakas sa Tarsis; sapagka't talastas ko na ikaw ay Dios na mapagbiyaya, at puspos ng kahabagan, banayad sa pagkagalit, at sagana sa kagandahang-loob, at nagsisisi ka sa kasamaan" (Jonas 4:2).

Iyon ang pinakanakakagulat na linya sa buong aklat. Hindi tumakas si Jonas dahil hindi niya kilala ang Diyos. Tumakas siya dahil kilala niya ang Diyos nang husto, at ayaw niyang mapunta ang awang iyon sa Ninive. Sinipi pa niya ang sariling pahayag ng Diyos tungkol sa kaniyang pangalan sa Exodo 34:6. Ang mismong katangian ng Diyos na nagligtas kay Jonas sa dagat ay ang katangiang kinaiinisan niya nang ipagkaloob sa iba.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Hindi bagong tema ang awa ng Diyos sa mga tagalabas. Nagsimula ito bago pa man mabuo ang Israel. Nang tawagin ang Diyos si Abram, ang pangako ay hindi lamang para sa isang lipi: pagpapalain sa kaniya ang lahat ng angkan ng lupa (Genesis 12:3). Ang pagpili sa Israel ay hindi pagkulong ng biyaya, kundi pagbukas ng bintana para makita ng mga bansa kung sino ang tunay na Diyos.

Kaya paulit-ulit na nakikita natin ang mga tagalabas na tumatanggap ng awa: si Rahab sa Jerico, si Ruth na Moabita na naging lola ni David, si Naaman na Siryano na nagpagaling sa Jordan, ang biyuda sa Sarepta na pinakain ni Elias. Sa gitna ng mga kuwentong ito, ang Aklat ng Jonas ay parang direktang tanong sa bayan ng Diyos: masaya ba kayo sa ginagawa ng Diyos sa labas ng inyong bakuran?

Mahalaga na si Ninive ay kabisera ng Asiria, ang imperyong lalamon sa Hilagang Israel. Buksan mo ang Aklat ni Nahum at makikita mo kung gaano kabangis ang lungsod na ito: lungsod ng dugo, ng pandarambong, ng paghihiwalay ng mga pamilya. Kaya hindi katamaran ang galit ni Jonas; galit ito ng isang biktima. At doon mismo pumasok ang awa.

Sa Bagong Tipan, hinawakan mismo ni Jesus ang aklat na ito at ginawa itong tanda ng kaniyang sariling kamatayan at muling pagkabuhay: "Sapagka't kung paanong si Jonas ay napasa tiyan ng isang balyena na tatlong araw at tatlong gabi; ay gayon ding mapapasa ilalim ng lupa na tatlong araw at tatlong gabi ang Anak ng tao" (Mateo 12:40). Ngunit hindi tumigil si Jesus sa pagkakatulad. Sa mga sumunod na talata, sinabi niya na ang mga tao ng Ninive ay tatayo sa paghuhukom kasama ng kaniyang salinlahi at hahatol sa kanila, sapagkat nagsisi ang Ninive sa pangangaral ni Jonas, ngunit narito ang isang lalong dakila kay Jonas at hindi sila nagsisisi.

Ganito magtutugma ang lahat kay Cristo. Si Jonas ay ipinadala sa mga kaaway ng Israel ngunit galit; si Jesus ay ipinadala sa mga kaaway ng Diyos at umiyak para sa kanila. Si Jonas ay inihagis sa dagat para maligtas ang mga taong kasama niya sa bapor; si Jesus ay ibinigay sa kamatayan para maligtas ang mga dumakip sa kaniya. Natulog si Jonas sa bagyo dahil sa pagsuway; natulog si Jesus sa bagyo dahil sa lubos na pagtitiwala sa Ama. Sumigaw si Jonas mula sa tiyan ng Sheol at iniligtas; pumasok si Jesus sa tunay na kamatayan at nagbangon.

At ang pahayag ni Pedro ay tila pinagpapatuloy ang argumento ng aklat sa buong kasaysayan: "Hindi mapagpaliban ang Panginoon tungkol sa kaniyang pangako, na gaya ng pagpapalibang isinasaysay ng iba; kundi mapagpahinuhod sa inyo, na hindi niya ibig na sinoman ay mapahamak, kundi ang lahat ay magsipagsisi" (2 Pedro 3:9). Ang apatnapung araw ng Ninive ay naging dalawang libong taon ng pagtitiis ng Diyos sa mundo. Hindi kabagalan ang pagkaantala ng paghuhukom; pagtitimpi ito na nagbibigay ng puwang sa pagsisisi.

Balangkas at pangunahing tema

Ang Aklat ng Jonas ay may apat na kabanata lamang, humigit-kumulang isang libong salita sa Hebreo, ngunit napakahusay ang pagkakabuo. Ito ay nahahati sa dalawang magkatulad na bahagi na tumatakbo nang parallel. Sa kabanata 1 at 2, dumating ang salita ng Panginoon, tumakas si Jonas, may bagyo, nakaharap siya sa mga paganong marino, at nanalangin siya. Sa kabanata 3 at 4, dumating ang salita ng Panginoon sa ikalawang pagkakataon, sumunod si Jonas, may pagsisisi, nakaharap siya sa isang paganong lungsod, at muli siyang nanalangin. Ang pagkakaiba ay nasa panalangin: ang unang panalangin ay pasasalamat mula sa ilalim ng dagat, ang ikalawa ay hinanakit mula sa burol sa labas ng Ninive.

Sa gitna ng magkabilang bahagi, may dalawang grupo ng mga hindi Israelita na tumutugon sa Diyos nang mas mabilis at mas maganda kaysa sa propeta. Ang mga marino sa kabanata 1 ay nanalangin, nag-ayaw munang ihagis si Jonas, at sa huli ay nag-alay ng hain at nanata sa Panginoon. Ang buong Ninive sa kabanata 3 ay nag-ayuno, nagsisi, at humiling ng awa. Samantala, ang propetang alam ang tamang doktrina ay natutulog, nagrereklamo, at nagnanais mamatay. Ito ang malinaw na pamamaraan ng manunulat: ipinapakita niya sa atin ang mga inaakala nating malayo sa Diyos na lumalapit, at ang inaakala nating malapit na lumalayo.

May dalawa pang tema na hinahabi sa buong aklat. Ang una ay ang salitang "malaki" o "dakila": malaking lungsod, malaking hangin, malaking bagyo, malaking isda, malaking galit, malaking kagalakan. Lahat sa aklat ay sukdulan, kaya ang tanong ay kung alin ang mananaig: ang dakilang awa o ang malaking hinanakit. Ang ikalawa ay ang pandiwang "inihanda" o "iniutos" ng Panginoon. Inihanda niya ang malaking isda, inihanda ang halaman upang lilim ni Jonas, inihanda ang uod upang tuyuin ang halaman, at inihanda ang mainit na hangin mula sa silangan. Ang buong kalikasan ay masunurin sa Diyos; ang tao lamang ang matigas.

Ang pangunahing tema, kung gayon, ay hindi pagsuway at ikalawang pagkakataon. Ito ay ang awa ng Diyos bilang paghamon sa puso ng mga nakakilala na sa kaniya. Kaya tumatapos ang aklat sa isang bukas na tanong mula sa bibig ng Diyos mismo: "At hindi baga ako manghihinayang sa Ninive, sa malaking bayang yaon, na mayroong higit na isang daan at dalawangpung libong katao na hindi marunong magmunimuni sa pagitan ng kanilang kamay ng kanan at ng kanilang kamay na kaliwa; at marami ring hayop?" (Jonas 4:11). Hindi ito sinagot ni Jonas. Hindi rin sinabi ng aklat kung nagbago siya.

Nagtatapos ang aklat sa isang tanong, at ikaw ang sasagot.

Ukol sa may-akda at panahon: walang pangalan ng manunulat sa mismong aklat, at ang buong kuwento ay isinulat tungkol kay Jonas sa ikatlong panauhan. Kilala natin ang propeta mula sa 2 Hari 14:25, kung saan sinasabing si Jonas na anak ni Amittai, na taga Gath-hepher, ay naghula tungkol sa pagpapalawak ng hangganan ng Israel sa panahon ni Jeroboam II. Nangangahulugan ito na naglingkod siya sa unang kalahati ng ikawalong siglo bago kay Cristo, mga 780 hanggang 750 taon bago dumating si Cristo, noong nasa taas pa ng kapangyarihan ang Hilagang Israel at nagsisimula pa lamang ang paglaki ng Asiria. Ayon sa tradisyong Judio, si Jonas mismo o isang malapit sa kaniya ang nagtala ng kuwento; may mga iskolar na naglalagay sa pagsulat sa panahong pagkatapos ng pagkabihag, dahil sa ilang tanda ng wika at sa paraan ng paglalarawan sa Ninive. Anuman ang eksaktong petsa ng pagkakasulat, ang mismong Panginoong Jesus ay tumukoy sa mga tao ng Ninive bilang totoong mga taong nagsisi, kaya hawak natin ito bilang tunay na kasaysayan at hindi alamat.

Sa kanon, ang Jonas ay ang ikalimang aklat sa Labindalawang Maliliit na Propeta, nakalagay pagkatapos ng Obadias at bago ang Mikas. Bukod-tangi ito sa mga propeta: halos walang pahayag o hula sa loob nito, isang pangungusap lamang ang aktuwal na pangangaral, at ang buong aklat ay salaysay tungkol sa propeta mismo. Kung ang ibang propeta ay nagsasabi ng salita ng Diyos sa bayan, ang Jonas ay naglalantad ng puso ng bayan sa pamamagitan ng propeta.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Tatlong talata ang nagbubukas ng buong aklat kung maingat nating pakikinggan.

Ang una ay Jonas 1:3, ang pagtakas patungong Tarsis. Ang linyang "mula sa harapan ng Panginoon" ay lumilitaw nang dalawang beses sa isang talata, na parang nagpipilit ang manunulat na maunawaan natin: hindi lokasyon ang tinatakasan ni Jonas kundi ang presensya ng Diyos. Ang nakakatawa at nakakapaso ay ang kaniyang sinabi mismo sa mga marino, na siya ay natatakot sa Panginoon, ang Diyos ng langit na gumawa ng dagat at ng tuyong lupa. Sumakay siya sa dagat upang tumakas sa Gumawa ng dagat. Ganito rin tayo: pinaniniwalaan natin na makapangyarihan ang Diyos sa lahat, pero umaasa tayong may isang lugar na hindi niya maaabot ang pagsunod na iniiwasan natin.

Ang ikalawa ay Jonas 2:9, "Kaligtasan ay sa Panginoon." Sa Hebreo, ito ay tatlong salita lamang, at ito ang sentro ng panalangin ni Jonas sa tiyan ng isda. Wala siyang inaalok, wala siyang binabayaran, wala siyang naipon. Nasa ilalim siya ng dagat, nakabalot sa damong-dagat, at ang tanging natitira sa kaniya ay isang pahayag na ang kaligtasan ay pag-aari ng Panginoon at hindi kailanman nagmula sa tao. Ito ang teolohiya ng biyaya sa pinakalinaw nitong anyo. Ngunit tandaan kung kailan niya ito sinabi: nang siya ang nangangailangan. Pagkatapos ng dalawang kabanata, nang maranasan ng Ninive ang parehong walang bayad na awa, nagalit siya. Kaya ang talatang ito ay hindi lamang pinakamagandang pahayag ng aklat; isa rin itong akusasyon sa lahat ng mangangaral ng biyaya na may listahan ng mga taong pinagbabawalan nito.

Ang ikatlo ay Jonas 4:2, ang pagtatapat ni Jonas. Ito ang pinakabukas na paglalantad ng puso sa buong aklat, at nakagagulat na ang mga salita niya ay hindi mali. Talagang mapagbiyaya ang Diyos, puspos ng kahabagan, banayad sa pagkagalit, sagana sa kagandahang-loob. Tamang-tama ang kaniyang doktrina. Iyon nga ang tumutusok: kaya niyang isipin ang lahat ng tama tungkol sa Diyos at hindi pa rin siya natutunaw. Ang kaalaman na hindi umaabot sa puso ay nagiging dahilan ng galit at hindi ng pagpapatawad. At sa mga talatang kasunod, tinuruan siya ng Diyos hindi sa pamamagitan ng sermon kundi sa pamamagitan ng isang halamang natuyo. Naawa siya sa halamang nagbigay sa kaniya ng ginhawa. Hindi siya naawa sa isang daan at dalawampung libong tao.

Paano basahin ang Aklat ng Jonas: isang praktikal na gabay

Simulan mo sa isang pagbabasa ng buong aklat sa isang upuan, mas mabuti pa kung malakas ang pagbabasa. Mga sampu hanggang labindalawang minuto lang ito, at kailangang maramdaman ang bilis at ang katatawanan ng salaysay. Habang binabasa, bantayan kung ilang beses lumitaw ang salitang "malaki" o "dakila" at ilang beses sinabing may "inihanda" ang Panginoon. Makikita mo agad na ang tunay na pangunahing tauhan ay hindi si Jonas.

Sa ikalawang araw, basahin ang kabanata 1 at 2 nang mabagal, at ihambing ang tugon ng mga marino sa tugon ni Jonas. Tanungin ang sarili: sino ang mas malapit sa Diyos sa eksenang ito? Sa ikatlong araw, basahin ang kabanata 3 at tingnan ang laki ng pagsisisi ng Ninive kaugnay ng kaliitan ng pangangaral ni Jonas. Nagpapaalala ito na ang bunga ng pangangaral ay gawa ng Diyos at hindi ng talino ng nangangaral. Sa ikaapat na araw, basahin ang kabanata 4 nang dalawang beses at manatili nang tahimik sa huling tanong.

Para sa lalim, magbukas ng ilang kasamang bahagi ng Kasulatan. Basahin ang 2 Hari 14:25 para makita ang pampulitikang konteksto ni Jonas. Basahin ang Nahum 3 para maunawaan kung bakit tunay na nakakatakot at kasuklam-suklam ang Ninive. Basahin ang Exodo 34:6 upang malaman kung saan hinango ni Jonas ang pahayag niya sa 4:2. Basahin ang Lucas 15:11-32, lalo na ang huling bahagi tungkol sa nakatatandang anak na ayaw pumasok sa handaan, dahil doon ay nakikita natin ang Jonas sa loob ng talinghaga ni Jesus. At tapusin sa Mateo 12:38-41 upang makita si Jesus bilang ang lalong dakila kay Jonas.

Sa pagninilay, may tatlong tanong na sulit isulat sa kuwaderno. Sino ang aking Ninive, ang taong ayaw kong bigyan ng awa ng Diyos? Ano ang aking Tarsis, ang lugar na tinatakasan ko kapag hindi ko nagustuhan ang utos ng Diyos? At ano ang aking halaman, ang maliit na ginhawang mas pinagluluksa ko pa kaysa sa kaligtasan ng mga tao? Tapusin ang bawat pagbabasa sa panalangin ng mga salitang mismong ipinahayag ng Diyos tungkol sa sarili niya, at hilingin na maging totoo ang mga ito hindi lamang sa ulo kundi sa dibdib.

Ang Salamin

Kilala mo ang pangalan. Hindi mo kailangang isipin nang matagal. May pangalan kang hindi mo binabanggit sa panalangin, o binabanggit mo lang kapag sinasabi mong "Panginoon, huwag mo siyang palampasin."

Naiintindihan ko. Hindi manipis ang sakit na iyon. Pero pansinin kung paano nagsasalita ang Diyos kay Jonas sa dulo ng aklat. Hindi siya sinigawan. Hindi siya kinastigo. Tinanong siya nang dalawang beses kung tama ba ang kaniyang galit, at binigyan siya ng halaman para tuksuhin ang kaniyang puso. Kung ganito ang pakikitungo ng Diyos sa isang propetang nagnanais mamatay dahil sa inggit, paano kaya siya makikitungo sa iyo sa mga oras na sumisikip ang dibdib mo dahil sa isang taong pinagpapalang tila hindi nararapat?

Kumakayod ka sa trabaho at ang nakakuha ng promosyon ay ang sipsip. Nagtitiis ka sa loob ng iyong pamilya at ang sumusuway na kapatid ang laging binibigyan ng pera. Nagtitipid ka at nagbibigay sa iglesya, at umuunlad ang negosyante na alam mong nagsisinungaling sa buwis. Umaga't gabi kang nagdadasal para sa katawan mong may sakit, at ang mahilig maglasing ay malakas pa rin. At sa gabing malungkot ka, tahimik na pumapasok ang tanong: Diyos ko, bakit sa kanila ka mabait?

Sa puntong ito, may panganib. Hindi ang panganib na hindi mo kilala ang Diyos, kundi ang panganib na kilala mo siya at hindi ka nagbago. Ang Ninive ay nagsisi sa isang pangungusap mula sa isang mangangaral na ayaw naman talaga sa kanila. Si Jonas ay nakarinig ng tinig ng Diyos, nakaranas ng himala ng pagkaligtas mula sa dagat, at natapos siya sa isang burol, mainit ang ulo, umaasang wawasakin ang isang lungsod. Ang pinakamalaking distansya sa buhay espirituwal ay ang labingwalong pulgada mula sa isip papunta sa puso.

Kaya narito ang mabuting balita: ang parehong awa na ipinagdadamot mo sa iba ang kumakapit sa iyo ngayon. Hindi nagtapos ang aklat sa pagbagsak ni Jonas; nagtapos ito sa Diyos na patuloy na kinakausap siya. Hindi ka tinalikuran. Tinatanong ka.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Ang Jonas ay madalas ituro sa mga bata bilang kuwento ng malaking isda, at may katuwiran naman iyon, dahil naaalala nila ito hanggang sa pagtanda. Ngunit kung sa isda lang magtatapos, matututuhan nila ang isang kuwentong pambata at hindi ang kalooban ng Diyos.

Ang pinakasimpleng paraan ay ganito: may isang lalaking pinapadala ng Diyos sa isang lungsod ng mga taong gumagawa ng masasamang bagay. Ayaw siyang pumunta, kaya sumakay siya ng barko sa ibang direksyon. Nagpadala ang Diyos ng bagyo, nalunok siya ng isang malaking isda, at doon sa loob nanalangin siya at iniligtas siya ng Diyos. Nang pumunta siya sa lungsod at nagsalita, nagsisi ang mga tao, at pinatawad sila ng Diyos. Pero hindi natuwa si Jonas. Nagtampo siya, dahil ayaw niyang mabuti ang Diyos sa mga taong hindi niya kaibigan. At ang huling bagay na sinabi ng Diyos sa kaniya ay isang tanong: hindi ba dapat akong mahabag sa kanila?

Doon puwedeng magtanong sa bata: may kaklase o kapatid ka bang mahirap patawarin? Ano kaya ang gagawin ng Diyos kung magsorry siya?

May mga hiwalay na paliwanag na maihahanda para sa iba't ibang edad, dahil magkaiba ang kailangan nila. Para sa mga preschool na tatlo hanggang anim na taon, mainam ang maikli at paulit-ulit na kuwento na nakatuon sa katotohanang laging naaabot ng Diyos ang mga anak niya. Para sa elementarya na pito hanggang labindalawa, kaya na nilang pag-usapan ang pagsuway, ang pagsisisi, at ang pagpapatawad sa mga kalaban. Para sa mga teenager na labindalawang taon pataas, dito mabubuksan ang pinakamatapang na tanong ng aklat: bakit mahirap tanggapin na mahal ng Diyos ang taong kinamumuhian ko, at paano ito konektado sa krus at sa muling pagkabuhay ni Jesus.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Ang Aklat ng Jonas ay hindi kuwento tungkol sa isda, at hindi lamang ito kuwento tungkol sa ikalawang pagkakataon. Isa itong salamin na dinala ng Diyos sa harap ng mga taong nakakilala na sa kaniya. Tumakas si Jonas dahil kilala niya ang Diyos, at hindi niya matanggap ang pagkakaroon ng awa sa direksyong hindi niya inaprubahan. Sa dulo, bumalik ang tanong sa kaniya, at ngayon, sa atin.

Kung may isang pangalan na pumasok sa isip mo sa simula ng gabay na ito, doon ka ngayon magsimula. Buksan ang Jonas 4 at dalhin ang pangalang iyon sa panalangin, hindi para hilingin ang kaniyang pagbagsak kundi para hilingin na maawa ang Diyos sa iyong puso habang siya ay naaawa sa kaniya. Basahin ang Lucas 15 kasabay nito at hanapin ang nakatatandang anak na ayaw pumasok sa handaan. Tapusin sa Mateo 12:38-41, kung saan pinangalanan ni Jesus ang sarili bilang ang lalong dakila kay Jonas: ang propetang hindi tumakas, kundi lumusong sa kamatayan alang-alang sa mga kaaway ng Diyos, kasama na tayo.

Ang awang hindi mo maipagkait ay ang awang nagligtas sa iyo.