Deuteronomio 34

Ang Teksto

Umakyat si Moises mula sa kapatagan ng Moab patungo sa tuktok ng Pisga, at doon ipinakita sa kaniya ni Yahweh ang buong lupain, mula Galaad hanggang Dan, ang Neftali, Efraim, Manases, Juda, ang Negev, hanggang sa lambak ng Jerico. Sinabi sa kaniya ng Panginoon: ito ang lupaing ipinangako kay Abraham, kay Isaac, at kay Jacob, "Pinayagan kitang tingnan iyon sa iyong mga mata, pero hindi ka makakapunta roon." Namatay si Moises doon sa Moab, at ang Panginoon mismo ang naglibing sa kaniya sa isang libingang hanggang ngayon ay walang nakakaalam. Tatlumpung araw siyang tinangisan ng Israel. Si Josue naman, na pinatungan ni Moises ng kamay, ang pinakinggan ng bayan. At isinara ang aklat ng isang pahayag: wala nang ibang propeta sa Israel na tulad ni Moises, na kilala ng Panginoon mukha sa mukha.

Ang Ubod

Dito nagtatagpo ang biyaya at ang hatol, at hindi sila naghihiwalay nang maayos. Nakita ni Moises ang lupain, hindi bilang aliw lang kundi bilang katuparan ng pangako sa mga patriyarka: ang tingin niya mula sa Pisga ay isang uri ng pagpapatotoo na tapat ang Diyos sa kaniyang tipan. Pero ang parehong tingin ay hatol din sa kaniya: hanggang mata, hindi hanggang paa. Hindi binawi ng Diyos ang parusa, at hindi rin niya binawi ang pag-ibig. Kaya nga ang Panginoon mismo ang naglibing sa kaniya, isang kababaang-loob ng Diyos na kakaiba sa buong Kasulatan. Ang aral ay matalim: ang pagiging "lingkod ni Yahweh" ay hindi kalasag laban sa mga bunga ng ating pagkukulang, ngunit hindi rin ito nabubura ng mga bungang iyon. Ang pangako ay nakasalalay sa katapatan ng Diyos, hindi sa haba ng buhay ng kaniyang tagapaglingkod.

Ang Sinulid na Nag-uugnay

Namatay si Moises sa labas ng lupain, at ang taong nagdala sa kaniya papasok ay si Josue, na ang pangalan sa Griyego ay Jesus. Hindi ito maliit na detalye. Ang Kautusan, na dumating sa pamamagitan ni Moises, ay kayang dalhin ang bayan hanggang sa gilid ng pangako, kayang ituro ang lupain, kayang ipakita nang buong linaw kung ano ang inihanda ng Diyos, pero hindi nito kayang ipasok ang tao. Kailangan ng iba, isang pinatungan ng kamay, puno ng espiritu, para tumawid sa Jordan. At may ikalawang sinulid: ang libingan ni Moises ay hindi nakilala ninuman, samantalang ang libingan ni Jesus ay tiyak na tinukoy, binantayan, at nakitang walang laman. Ang isa ay itinago ng Diyos; ang isa ay ibinuyangyang niya sa liwanag, dahil doon natapos ang kamatayan. Sa Bundok ng Pagbabagong-anyo, tumayo si Moises sa lupaing hindi niya narating, kasama ang Anak. Naibigay rin sa kaniya, sa bandang huli, ngunit sa ibang paraan.

Ang Salamin

May trabahong sinimulan mo na hindi mo matatapos. Ang anak na pinalaki mo ay magiging matanda sa panahong hindi mo na masasaksihan. Ang simbahan o grupong pinaghirapan mo ay lalago o babagsak sa kamay ng iba. May mga bagay tayong gustong maabot bago tayo mamatay, isang pagkakasundo, isang pangarap, isang nakikitang bunga, at may bahagi sa atin na naniniwalang utang sa atin iyon ng Diyos dahil naglingkod tayo nang tapat. Sinira ng kabanatang ito ang kalkulasyong iyon. Naglingkod si Moises ng apatnapung taon at nakita lang ang lupain mula sa malayo. Pero tingnan mo kung ano ang ginawa niya bago mamatay: ipinatong niya ang kaniyang kamay kay Josue. Ngayong araw, isulat mo sa papel ang pangalan ng isang taong magpapatuloy ng isang bagay na sinimulan mo, at ipanalangin mo siya nang malakas, isang beses, nang may pangalan.

Ang Tanong

Bakit hindi na lang siya pinatawad ng Diyos nang buo? Isang pagkakamali sa Meriba, isang sandali ng galit at pagmamalaki sa harap ng bato, at apatnapung taon ng katapatan ang hindi sapat para mabura iyon. Mukhang labis-labis. At hindi ito pinapalambot ng teksto; walang paliwanag, walang paumanhin, tanging "hindi ka makakapunta roon." Marahil mas mabigat ang pananagutan ng nakakikilala sa Diyos nang mukha sa mukha. Marahil kailangang malaman ng Israel na kahit si Moises ay nasa ilalim ng salita ng Diyos, at hindi ang salita ng Diyos ang nasa ilalim ni Moises. Pero hindi ito nagpapaginhawa nang mura. Ang natitira ay ito: ang parehong Diyos na tumanggi sa kaniya ang siya ring bumaba sa lambak para ilibing siya. Hindi natin mapagkakasundo ang dalawa. Kailangan nating tanggapin silang magkasama.

Konteksto

Nasa kapatagan ng Moab ang Israel, sa silangang pampang ng Jordan, katapat ng Jerico, sa dulo ng apatnapung taong paglalakbay. Halos lahat ng nakaalis sa Ehipto ay patay na; ito ang ikalawang henerasyon, mga taong ipinanganak sa disyerto at hindi pa nakakatikim ng inaning trigo. Ang buong aklat ng Deuteronomio ay ang huling pananalita ni Moises sa kanila, at ito ang epilogo. Ang Beth Peor, na malapit sa libingan, ay ang mismong lugar kung saan sumamba ang Israel kay Baal at nagkasala nang malaki. Doon inilibing ang lingkod ng Panginoon, sa lupain ng ibang bayan, sa tabi ng alaala ng pagtataksil. Ang tatlumpung araw na pagluluksa ay ang pinakamataas na parangal sa kulturang iyon, mas mahaba kaysa karaniwan. Pagkatapos noon, kailangang tumawid. Hindi maaaring manatili ang bayan sa libingan ng kanilang pinuno.

Ang Pangunahing Tauhan

Isang daan at dalawampung taon, at "hindi lumabo ang kaniyang mata, ni humina ang kaniyang likas na lakas." Hindi namatay si Moises dahil ubos na siya. Namatay siya "gaya ng salitang ipinangako ni Yahweh," ibig sabihin, ibinigay niya ang isang buhay na may lakas pa, sa utos ng Diyos. Iyon ang pinakahuling pagsuko ng taong minsang tumanggi sa Diyos sa nagniningas na palumpong at nakipagtalo sa kaniya sa Sinai. Umakyat siya sa bundok nang mag-isa, alam kung bakit. Walang pagtutol na itinala, walang panawagan sa kaniyang mga nagawa. At ang paglalarawan sa kaniya ay hindi "dakilang pinuno" kundi "lingkod ni Yahweh," ang titulong hindi mo kayang ipagmalaki. Ang pagiging kilala ng Diyos mukha sa mukha ang gumawa sa kaniyang natatangi, at iyon din ang gumawa sa kaniyang kayang maglakad pataas sa Nebo nang hindi lumilingon.

Pagninilay

Ano ang lupaing nakikita mo mula sa malayo pero malamang na hindi mo maaapakan, at handa ka na bang gawin itong pasasalamat sa halip na hinanakit?

Sino ang iyong Josue, at kailan mo huling sinabihan siya nang malinaw na pinagkakatiwalaan mo siya sa gawaing hindi mo na kayang tapusin?