Ano ang Sampung Utos ng Diyos?

Panimula

May isang lumang kuwadro sa dingding ng bahay ng maraming pamilyang Pilipino: dalawang tapyas ng bato na nakaukit ang mga bilang mula isa hanggang sampu, karaniwang katabi ng larawan ng Huling Hapunan. Marami sa atin ang tinuruang isaulo ito noong bata pa, kasama ng "Ama Namin," bago pa natin naiintindihan ang kahit isang salita. At ngayon, bilang mga nasa hustong gulang, may tanong na bumabalik: listahan ba ito ng mga bawal na dapat kong iwasan para hindi magalit ang Diyos? Sukatan ba ito kung gaano ako kabuti? O may ibang sinasabi ang Sampung Utos na hindi natin narinig sa pagsasaulo?

Sa gabay na ito, tuklasin natin ang bawat utos, ang lugar nito sa buong kuwento ng Bibliya mula Genesis hanggang Apocalipsis, ang mga maling akalang kumapit dito, at kung paano ito nagiging landas ng kalayaan at hindi bilangguan.

Ang tuon ng gabay na ito

Karaniwang binabasa ang Sampung Utos bilang panimulang linya: "Huwag kang..." Pero hindi doon nagsisimula ang teksto. Nagsisimula ito sa pagpapakilala ng Diyos na kumalag na ng tanikala: "Ako ang Panginoon mong Diyos, na naglabas sa iyo sa lupain ng Egipto, sa labas ng bahay ng pagkaalipin" (Exodo 20:2). Ibig sabihin, tinig ito ng Tagapagpalaya, hindi ng tagapagbilanggo. Bawat utos ay paglalarawan ng buhay ng isang bayang pinalaya na, hindi kondisyon upang mapalaya. Iyon ang anggulo ng buong pahinang ito: ang Sampung Utos ay kasunduan ng pag-ibig sa pagitan ng Manunubos at ng mga sinubos niya, kaya hindi kailanman dapat basahin nang hiwalay sa biyaya.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Sampung Utos ng Diyos?

Ang Sampung Utos, o Dekalogo (mula sa salitang Griyego na ang ibig sabihin ay "sampung salita"), ay matatagpuan sa dalawang lugar: Exodo 20:1-17 at Deuteronomio 5:6-21. Ibinigay ito sa Bundok Sinai, mga tatlong buwan matapos lumabas ang Israel sa Egipto. Mahalagang tandaan ang pagkakasunod-sunod. Hindi kinausap ng Diyos ang mga alipin sa Egipto at sinabing, "Sundin ninyo ito at ilalabas ko kayo." Inilabas niya sila muna, hinati ang dagat, pinakain sila ng manna, at pagkatapos ay nagsalita sa bundok.

Nauna ang pagliligtas bago ang pag-uutos.

Ang unang apat na utos ay tungkol sa relasyon natin sa Diyos. Ang pinakauna ay ang pundasyon ng lahat: "Huwag kang magkakaroon ng ibang diyos maliban sa akin" (Exodo 20:3). Hindi ito basta pagbabawal sa pagsamba sa mga diyus-diyosan ng Canaan; ito ang paghahayag na may iisang Diyos na may karapatan sa buong buhay natin, at walang ibang makapagliligtas. Kasunod nito ang pagbabawal sa paggawa ng mga larawang inanyuan para sambahin, sapagkat hindi maaaring ilagay sa kahon o kahoy ang Diyos na buhay. Ang pangatlo ay ang paggalang sa pangalan ng Panginoon, na hindi lamang tungkol sa pagmumura kundi sa paggamit sa pangalan ng Diyos para bigyan ng bigat ang sarili nating agenda. At ang pang-apat: "Alalahanin mo ang araw ng Sabbath upang ipangilin" (Exodo 20:8). Napakarevolusyonaryo ng utos na ito para sa dating mga alipin. Sa Egipto, ang halaga nila ay nakasalalay sa produksyon ng laryo. Sa Sinai, sinabi ng Diyos na may isang araw na hindi sila magtatrabaho, at hindi rin ang kanilang mga alipin, mga anak, at mga hayop. Ang pamamahinga ay pahayag ng pagtitiwala: buhay ang mundo kahit huminto ako, dahil hindi ako ang bumubuhay dito.

Ang huling anim na utos ay tungkol sa relasyon natin sa kapwa, at nagsisimula ito sa tahanan: "Igalang mo ang iyong ama at ang iyong ina, upang ang iyong mga araw ay tumagal sa ibabaw ng lupa na ibinibigay sa iyo ng Panginoon mong Diyos" (Exodo 20:12). Ito ang tanging utos na may kalakip na pangako, at hindi nagkataon iyon. Kapag nabubuwag ang paggalang sa magulang, nabubuwag ang pagtuturo ng pananampalataya sa susunod na henerasyon, at nawawala ang bayan sa lupain. Pagkatapos ay ang pagbabawal sa pagpatay, pangangalunya, pagnanakaw, pagsaksi ng kabulaanan, at ang huli na tumatagos sa loob ng dibdib: huwag kang mag-iimbot, huwag mong pagnasaan ang pag-aari ng iyong kapwa.

Pansinin: ang huling utos ay hindi mabibigyan ng multa ng kahit anong korte sa mundo. Walang pulis na makakahuli sa iyo dahil sa inggit. Doon pa lamang, malinaw na hindi lamang batas panlipunan ang Dekalogo. Kaya nang tanungin si Moises kung ano ang kabuuan ng kautusan, ang ibinigay niyang tugon ay hindi bilang kundi pag-ibig: "Iibigin mo ang Panginoon mong Diyos ng iyong buong puso, at ng iyong buong kaluluwa, at ng iyong buong lakas" (Deuteronomio 6:5). Ang Sampung Utos ay ang hugis ng pag-ibig na iyon sa totoong buhay: sa pagsamba, sa oras, sa pamilya, sa katawan, sa ari-arian, sa dila, at sa puso.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Bago pa may Sinai, may mga utos na. Sa Genesis, nagpahinga ang Diyos sa ikapitong araw at pinagpala iyon, kaya may ugat sa pagkakalalang ang Sabbath at hindi lamang tuntunin para sa Israel. Nang patayin ni Cain si Abel, walang nakasulat na batas na "huwag kang pumatay," ngunit alam ni Cain na may nagawa siyang mali. Nang tuksuhin si Jose ng asawa ni Potifar, ang itinanong niya ay hindi "ano ang batas?" kundi "paano ako makagagawa ng ganitong malaking kasamaan, at magkakasala laban sa Diyos?" Nakasulat na sa dibdib ng tao ang tinig ng Diyos bago pa naukit ito sa bato.

Sa Sinai, ginawang pormal ang tinig na ito para sa isang bayang nasa disyerto. Sa mga propeta, ang mga akusasyon sa Israel ay halos literal na paglalakad sa Dekalogo. Sa Hosea, sinabi ng Diyos na "nanunumpa, at nagsisinungaling, at pumapatay, at nagnanakaw, at nangangalunya" ang bayan. Sa Awit 119, ang kautusan ay tinatawag na matamis, ilaw, at kaligayahan, hindi pasanin. At sa Jeremias, may pangako ng bagong tipan: "Aking itatatak ang aking kautusan sa kanilang kalooban, at aking isusulat yaon sa kanilang mga kalooban" (Jeremias 31:33). Kasama nito ang pangako sa Ezekiel 36:26, "At aking bibigyan kayo ng bagong puso, at aking ilalagay ang bagong diwa sa loob ninyo." Mula pa noon, alam na ng Diyos ang problema: hindi ang tapyas ng bato ang sira, kundi ang puso ng tao.

Dito papasok ang Panginoong Jesus. Hindi siya dumating na may bagong listahan. "Huwag ninyong isiping ako'y naparito upang sirain ang kautusan o ang mga propeta: ako'y naparito hindi upang sirain, kundi upang ganapin" (Mateo 5:17). Sa Sermon sa Bundok, hinukay niya ang utos hanggang sa ugat: ang galit ay kamag-anak ng pagpatay, ang pagnanasa ay kamag-anak ng pangangalunya. Nang tanungin siya kung alin ang pinakadakilang utos, ang sagot niya ay ang mismong tinuran ni Moises: "Iibigin mo ang Panginoon mong Diyos ng buong puso mo, at ng buong kaluluwa mo, at ng buong pag-iisip mo" (Mateo 22:37), at kasunod nito ang pag-ibig sa kapwa. Ganoon din ang buod ni Pablo: "Sapagkat ito, Huwag kang mangangalunya, Huwag kang papatay, Huwag kang magnanakaw, Huwag kang mag-iimbot, at kung mayroon pang ibang utos, ay nauuwi sa salitang ito, Iibigin mo ang iyong kapuwa na gaya ng iyong sarili" (Roma 13:9).

At paano nagtatapos ang kuwento? Sa Apocalipsis, ang bayan ng Diyos ay inilalarawan bilang "mga nagsisitupad ng mga utos ng Diyos, at ng pananampalataya kay Jesus" (Apocalipsis 14:12). Hindi nawawala ang kautusan sa langit; natutupad ito. Sa dulo ng Bibliya, walang idolo, walang pagsisinungaling, walang pagnanakaw, walang pagpatay, at panghabang-panahon na ang pamamahinga. Ang Sampung Utos ay larawan ng mundong ipinangako sa atin ng Tagapagpalaya.

Mga karaniwang maling akala

Unang maling akala: pinawalang-bisa na ng biyaya ang Sampung Utos. Madalas nating sabihin, "Wala na tayo sa ilalim ng kautusan," at tama iyon sa tamang pakahulugan: wala na tayo sa ilalim ng hatol nito. Pero hindi ibig sabihin na wala na itong halaga. Si Pablo mismo, ang pinakamalakas na tagapagsalita ng biyaya, ang gumamit ng apat na utos sa Roma 13:9 upang ipaliwanag kung ano ang hitsura ng pag-ibig. Kung inalis ng biyaya ang kautusan, ang pag-ibig ay magiging basta damdamin na walang hugis. Ang biyaya ang nagbibigay sa atin ng bagong puso upang sa wakas ay magustuhan natin ang inuutos ng Diyos, ayon sa 1 Juan 5:3: "Sapagkat ito ang pag-ibig sa Diyos, na ating tuparin ang kaniyang mga utos; at ang kaniyang mga utos ay hindi mabibigat."

Pangalawang maling akala: kapag natupad ko ang Sampung Utos, maliligtas ako. Ito ang pinakamalawak na kalituhan, at dito napakahalaga ng anggulo natin. Ang Dekalogo ay ibinigay sa mga taong naligtas na. Hindi ito hagdan pataas sa Diyos; ito ang paglalakad ng mga inialis na sa Egipto. At kung akala natin kaya nating maabot ang pamantayan, dinudurog iyon ng Santiago 2:10: "Sapagkat ang sinumang gumaganap ng buong kautusan, datapuwat natitisod sa isa, ay nagkakasala sa lahat." Kaya sinabi ni Pablo na ang kautusan ay "siyang naging tagapagturo natin upang ihatid tayo kay Cristo" (Galacia 3:24).

Hindi hagdan ang kautusan; salamin ito at gabay.

Pangatlong maling akala: panlabas na kilos lamang ang tinatakpan nito. Marami ang nakakahinga nang maluwag dahil "hindi naman ako pumatay o nagnakaw." Pero ang ikasampung utos ay tungkol sa nasa loob, at ipinakita ni Jesus na ganoon ang lahat ng utos. Ang pagkasuklam sa kapatid ay pagpatay sa puso. Ang tinatago mong pagnanasa ay pangangalunya sa harap ng Diyos. Ang tsismis ay pagsaksi ng kabulaanan kahit sabihin pa nating "concern" lamang. Hindi lang kilos ang tinitingnan ng Diyos kundi ang pinagmumulan nito.

Pang-apat na maling akala: maaari kang mamili ng utos na susundin. May mga taong maingat sa Sabbath ngunit mapait sa magulang. May mga taong tapat sa asawa ngunit sinungaling sa negosyo. Ipinaliwanag ni Santiago na ang kautusan ay hindi bunton ng magkakahiwalay na tuntunin kundi isang buo, sapagkat isang Diyos ang nagsalita ng lahat ng iyon. Ang pagpili ng utos ay isa nang paraan ng paggawa ng sariling diyos, kaya paglabag ito sa unang utos habang pinag-uusapan natin ang pang-apat.

Isabuhay ito ngayon

Isipin natin ang isang linggo ng buhay. Alas singko ng umaga, bago pa magising ang lahat, ang unang inaabot ng kamay ay ang telepono. Doon pa lamang, tinatanong na tayo ng unang utos: sino ang unang kinakausap ko, at kaninong tinig ang unang nagsasabi sa akin kung sino ako? Hindi kailangang rebulto ang idolo. Puwedeng ito ay bilang ng nakatingin sa post natin, ang halaga ng sinuweldo, o ang opinyon ng isang taong kinatatakutan nating biguin.

Sa hapunan, may tawag mula sa probinsya. Tumatanda na ang tatay, may gamot na kailangan, at may lumang sakit ng damdamin na hindi pa nagagamot. Ang Exodo 20:12 ay hindi nagsasabing "igalang mo ang iyong magulang kung karapat-dapat siya." Hindi ito pagsang-ayon sa lahat ng kanilang ginawa, at hindi ito pagpapatuloy sa pang-aabuso. Ito ay pagsasabi ng katotohanan: may utang ako sa buhay na dumaan sa kanila. Sa praktika, ito ay tulong, oras, mga tawag na inaantala natin, at pagpapatawad na paulit-ulit nating pinipili.

Sa trabaho, may resibong hindi tumutugma at may tsansang walang makakaalam. Ang "huwag kang magnanakaw" ay hindi lang tungkol sa pagkuha ng pera; ito rin ay tungkol sa oras na binayaran sa iyo, sa kredito sa trabahong hindi mo ginawa, at sa hindi pagbabayad ng nararapat sa iyong kawani. Sa usapan sa canteen, may kuwento tungkol sa katrabaho na sadyang masarap ikuwento. Doon papasok ang "huwag kang magsasaksi ng kabulaanan," at kadalasan ang porma nito sa atin ay hindi kasinungalingan kundi katotohanang sinabi nang walang habag.

At sa pagtingin sa social media bago matulog, may kaibigang may bagong sasakyan, may kapamilyang nagbakasyon, may kakilalang tila mas maayos ang buhay. Ang huling utos ay tumatambang doon. Ang pag-iimbot ay hindi paghangad ng magandang bagay; ito ang paniniwalang hindi ka mabubuhay nang buo kung wala ka sa lugar ng iba.

At kung punong-puno ang linggo mo, huwag mong laktawan ang pang-apat na utos. Ang pagpapahinga ay isang gawa ng pananampalataya, hindi katamaran. Kapag humihinto ka, sinasabi mo na hindi ka alipin ng Egipto. May Diyos na patuloy na kumikilos habang tulog ka.

Ang Salamin

Tanungin mo ang sarili mo ngayon: kaninong tinig ang naririnig mo kapag binabasa mo ang mga utos na ito? Kung ang naririnig mo ay tinig ng nakakunot-noong tagabantay na naghihintay lang na madapa ka, hindi pa nakarating sa iyo ang Exodo 20:2. Ang nagsasalita sa Sinai ay ang parehong Diyos na naghati ng dagat para sa iyo. Kapag sinabi niyang "huwag ka," ang ibig niyang sabihin ay "hindi ka na kailangang mamuhay ng gaya ng dati."

Pero sabihin din natin ang mahirap. May utos sa listahang ito na hindi mo kayang sagutin ngayon nang tapat. Baka ang oras: dalawang taon nang hindi ka humihinto, at ang inaakala mong kasipagan ay talaga namang takot na maging walang halaga kapag hindi ka produktibo. Baka ang katawan: may relasyon o kaugaliang alam mong sinisira ka, at nagsanay ka nang bigyan ito ng magandang pangalan. Baka ang salapi: may kinuha kang hindi sa iyo, kahit sa maliit na paraan lang, at napanatag ka dahil walang nakapansin. Baka ang mga magulang: may masakit na kabanata sa pamilya, at pinalayo mo ang sarili mo bilang proteksyon, ngunit sa loob-loob mo, alam mong hindi lang proteksyon iyon kundi galit. Baka ang kalungkutan: nag-imbot ka sa buhay ng iba nang napakatagal, hanggang naging bulag ka na sa binigay sa iyo.

Hindi ko sinasabi ito para mabuhat ka ng kahihiyan. Sinasabi ko dahil hindi kailanman ibinigay ng Diyos ang kautusan para durugin ka at iwan kang durog. Ibinigay niya ito para malaman mong may Isang gumanap na nito para sa iyo, at ngayon ay ninanais niyang isulat ito sa loob mo. Ilagay mo ang pangalan mo sa harap ng utos na kumurot sa iyo, at sabihin mo ito sa Diyos nang tapat. Iyon ang simula ng kalayaan, hindi ang katapusan nito.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Kapag itinuturo ang Sampung Utos sa mga bata, madaling maging listahan ng bawal na nagpaparamdam sa kanila na galit ang Diyos. Mas mabuting simulan sa kuwento. Sabihin muna kung paano inilabas ng Diyos ang kaniyang bayan sa Egipto, kung paanong sila ay dating mga alipin na napapagod at nasasaktan, at kung paanong binuksan ng Diyos ang dagat para sila makatawid. Pagkatapos ay ipaliwanag na sa bundok, binigyan ng Diyos ang kaniyang mga anak ng sampung salita, hindi para muling maging alipin, kundi para malaman nila kung paano mamuhay nang malaya at magkakasama nang maayos.

Isang simpleng paraan: ang unang apat ay tungkol sa pagmamahal sa Diyos, at ang huling anim ay tungkol sa pagmamahal sa mga tao sa paligid natin. Kaya nang tanungin si Jesus kung alin ang pinakamahalaga, dalawang bagay ang sinabi niya: mahalin ang Diyos, mahalin ang kapwa. Kung matatandaan ng bata ang dalawang iyon, may tamang balangkas na siya para sa lahat ng iba pa.

Iba-iba naman ang paraan ayon sa edad. Para sa mga preschool na tatlo hanggang anim, ang tuon ay kuwento, larawan, at ilang simpleng salita na kayang ulitin. Para sa mga elementarya na pito hanggang labindalawa, kaya nang pag-usapan ang bawat utos nang isa-isa gamit ang mga tunay na sitwasyon sa paaralan at tahanan. Para sa mga teenager na labindalawa pataas, mahalaga nang harapin ang mga mabibigat na tanong tungkol sa pagsamba sa mga bagay sa mundo, kasunduan sa relasyon, katapatan, at biyaya. May mga hiwalay na paliwanag na inihanda para sa bawat antas ng edad, at makakatulong iyon sa mga magulang at guro na hindi lamang maglista ng tuntunin kundi maghatid ng mga bata sa Panginoong Jesus.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Kung isang bagay lamang ang tatandaan mo sa buong pahinang ito, ito na lang: ang Sampung Utos ay nagsisimula sa isang pagliligtas, hindi sa isang pagbabawal. Bago pa sinabi ng Diyos ang unang "huwag," ipinakilala na niya ang sarili bilang ang naglabas sa iyo sa bahay ng pagkaalipin. Kaya hindi kadena ang mga utos na ito; hugis sila ng buhay na malaya. Ang unang utos ay nagsasabing hindi ka na kailangang magsilbi sa maliliit na diyos na hindi kailanman nasisiyahan. Ang pang-apat ay nagsasabing hindi ka na kailangang gumawa ng laryo hanggang mamatay ka. Ang ikasampu ay nagsasabing may sapat kang tinanggap.

At kung sa bawat pagbasa mo ay nakikita mo ang kakulangan mo, tama ang nangyayari. Doon ka inihahatid ng kautusan: kay Cristo, na tumupad nito para sa atin, at ngayo'y isinusulat ito sa loob natin sa pamamagitan ng Espiritu Santo.

Tinig ito ng Tagapagpalaya, hindi ng tagapagbilanggo.

Ipagpatuloy mo ang pag-aaral sa Exodo 20, sa Deuteronomio 5 at 6, at sa Mateo 5 hanggang 7. Piliin ang isang utos ngayong linggo, dalhin sa panalangin, at hayaang ang biyaya ang magbago sa iyo mula sa loob.