Si Abraham: Ang Ama ng Pananampalataya

Panimula

May isang libingan sa Hebron na binili sa halagang apat na raang siklong pilak. Iyon lang ang tanging piraso ng lupa sa Canaan na tunay na naging pag-aari ni Abraham. Isang libingan. Wala nang iba. Ang lalaking pinangakuan ng Diyos ng isang buong lupain, ng lahing kasindami ng bituin, ng pagpapala para sa lahat ng bansa sa mundo, ay namatay na nakatira pa rin sa tolda, na may hawak lamang na isang anak na lalaki at isang yungib na pinaglibingan sa kanyang asawa.

At tinatawag pa rin siya ng Bibliya na ama ng pananampalataya.

Sa gabay na ito, susundan natin ang buong buhay ni Abraham mula sa Ur hanggang sa kanyang libingan, kasama ang mga kabiguan niyang madalas nating nilalaktawan. At makikita mo kung bakit ang pananampalatayang hindi nakatanggap ng lahat ay siya pa ring pananampalatayang nagligtas sa kanya, at kung paano tayo ngayon ang umaani ng ipinangako sa kanya.

Ang tuon ng gabay na ito

Karaniwan nating tinuturo si Abraham bilang bayani ng pagsunod: umalis siya, naghintay siya, itinaas niya ang kutsilyo. Totoo iyon, pero may mas mabigat na katotohanan sa ilalim. Titingnan natin dito si Abraham bilang taong namuhay at namatay sa tolda, isang lalaking hindi natanggap ang halos lahat ng ipinangako sa kanya habang siya ay nabubuhay. Ang pananampalataya niya ay hindi paghawak sa katuparan kundi paghawak sa Nangako. Mahalaga ito dahil marami sa atin ang naghihintay ngayon ng bagay na baka hindi natin makita. Si Abraham ang nagtuturo sa atin kung paano manirahan sa tolda nang hindi nawawalan ng pag-asa sa lungsod.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol kay Abraham?

Nagsimula ang lahat sa isang lalaking walang kakaiba. Si Abram ay anak ni Terah, taga-Ur ng mga Caldeo, isang maunlad na lungsod sa timog ng Mesopotamia kung saan ang mga tao ay sumasamba sa buwan at sa mga diyos-diyosan. Sinabi mismo ni Josue sa bayan ng Israel na ang kanilang mga ninuno, kasama si Terah, ay naglingkod sa ibang mga diyos (Josue 24:2). Walang kabanalang minana si Abraham. Walang dugong pinili. Ang buong kuwento ng kanyang buhay ay nagsisimula sa isang bagay na hindi niya ginawa: nagsalita ang Diyos.

"Sinabi ng Panginoon kay Abram, 'Umalis ka sa iyong lupain, at mula sa iyong mga kamag-anak at sa sambahayan ng iyong ama, at pumunta ka sa lupaing ituturo ko sa iyo. Gagawin kitang isang malaking bansa, at pagpapalain kita, at gagawin kong dakila ang iyong pangalan; at ikaw ay magiging pagpapala. Pagpapalain ko ang mga nagpapala sa iyo, at susumpain ko ang sumusumpa sa iyo; at sa iyo ay pagpapalain ang lahat ng angkan sa lupa'" (Genesis 12:1-3).

Pansinin ang timbang ng tawag na ito. Tatlong bagay ang inuutos na iwanan: lupain, kamag-anak, at sambahayan ng ama. Sa kulturang iyon, ang mga bagay na iyon ang buong seguridad ng isang tao. Walang bangko, walang pensiyon, walang pulisya. Ang pamilya mo ang iyong ekonomiya at ang iyong proteksiyon. Inuutusan siya ng Diyos na talikuran ang lahat ng nakikita niya, kapalit ng lupaing hindi pa nga sinasabi kung saan. Pitumpu't limang taong gulang na si Abram nang umalis siya sa Haran (Genesis 12:4). Hindi siya kabataang naghahanap ng pakikipagsapalaran. Isa siyang matandang lalaking iniwan ang komportableng buhay para sundan ang isang tinig.

Dumating siya sa Canaan at agad nagkaroon ng taggutom. Ang unang natikman niya sa lupang pangako ay kakulangan. Bumaba siya sa Ehipto at doon nagsinungaling tungkol kay Sarai, sinabing kapatid niya ito, dahil natakot siyang patayin siya ng mga Ehipsiyo (Genesis 12:10-20). Ang taong tinawag para maging pagpapala sa lahat ng bansa ay naglagay ng sumpa sa bahay ni Faraon. Ganito kaaga ipinapakita ng Bibliya ang totoong Abraham.

Pagkatapos niyang maghiwalay kay Lot at iligtas ito mula sa mga hari, dumating ang gabing binuksan ng Diyos ang langit sa kanya. Inilabas siya at pinatingala sa mga bituin, at ipinangako ang lahing hindi mabibilang. At doon nakasulat ang pinakamahalagang pangungusap sa buong Lumang Tipan tungkol sa kaligtasan: "At siya ay sumampalataya sa Panginoon; at ito ay ibinilang na katuwiran sa kanya" (Genesis 15:6).

Walang templo. Walang kautusan. Walang pagtutuli pa. Walang paglilingkod na naipon. Sumampalataya lamang siya, at ibinilang siyang matuwid. Ito ang talatang kinuha ni Pablo daang-daang taon ang lumipas: "Sapagkat ano ang sinasabi ng kasulatan? 'Sumampalataya si Abraham sa Diyos, at ito ay ibinilang na katuwiran sa kanya'" (Roma 4:3). Ang buong doktrina ng pag-aaring-ganap sa pananampalataya ay nakatanim sa isang gabing patingala sa bituin.

Pero hindi tuloy-tuloy ang kuwento. Sampung taon ang lumipas na walang anak, at nagpasya sina Abram at Sarai na tulungan ang Diyos sa pamamagitan ni Hagar (Genesis 16). Ipinanganak si Ismael, at ang bunga ng pagmamadali nilang iyon ay pait, inggit, at mga luhang tumagal ng henerasyon. Nang siyam na pu't siyam na taong gulang na si Abram, muling nagpakita ang Diyos, pinalitan ang pangalan niya: "ang iyong pangalan ay magiging Abraham; sapagkat ginawa kitang ama ng maraming bansa" (Genesis 17:5). Isipin mo ang isang matandang walang anak sa kanyang asawa na ipinakikilala ang sarili bilang "Ama ng Marami". Naging paglalakad ng kahihiyan ang mismong pangalan niya, hanggang sa dumating ang katuparan.

Isinilang si Isaac nang isandaang taong gulang na si Abraham (Genesis 21:5). Dalawampu't limang taon ang inabot ng paghihintay mula sa unang pangako. Pagkatapos ay ang pagsubok sa Moria, ang kamatayan ni Sara sa edad na isandaan at dalawampu't pito, ang pagbili ng yungib sa Macpela, ang paghahanap ng asawa para kay Isaac, at sa wakas, ang kanyang kamatayan sa gulang na isandaan at pitumpu't lima, inilibing nina Isaac at Ismael na magkatabing tumayo sa harap ng bangkay ng kanilang ama.

Namatay siyang may hawak na tolda, hindi lungsod.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Kung tatanggalin mo si Abraham sa Bibliya, babagsak ang buong salaysay. Ang mga unang labing-isang kabanata ng Genesis ay kuwento ng paglala ng kasamaan: ang pagkahulog sa Eden, ang pagpatay ni Cain, ang baha, at ang tore ng Babel kung saan nagkalat ang mga bansa sa ilalim ng paghatol. Pagkatapos ng Babel, parang nasa bingit ng pagkakalas ang mundo. At ang sagot ng Diyos sa nagkakawatak-watak na sangkatauhan ay hindi isang malakihang paglilinis kundi isang tawag sa isang matandang mag-asawang walang anak. Sa pamamagitan ng isang pamilya, ililigtas niya ang lahat ng pamilya.

Mula kay Abraham dumaloy ang buong Israel: si Isaac, si Jacob, ang labindalawang tribo, ang pagkaalipin sa Ehipto, ang Exodo, ang kautusan sa Sinai, ang mga hari, ang mga propeta. Sa tuwing nasa panganib ang bayan, bumabalik sila sa pangakong ito. Nang gustong lipulin ng Diyos ang Israel matapos ang gintong guya, ang naging batayan ng panalangin ni Moises ay hindi ang pagiging mabuti ng bayan kundi ang sinumpaan sa kina Abraham, Isaac, at Israel (Exodo 32:13). Ang tipan kay Abraham ang naging angkla ng bansa nang mismong kanilang katapatan ang bumigay.

Pagsapit ng Bagong Tipan, ang unang pangungusap ng Mateo ay nag-uugnay agad: "Aklat ng lahi ni Jesu-Cristo, na anak ni David, na anak ni Abraham" (Mateo 1:1). Kinanta ni Maria at ni Zacarias ang pangalan ni Abraham sa kanilang mga awit ng papuri, dahil naunawaan nilang ang pagdating ng Mesiyas ay pagtupad sa isang sinaunang sumpa. At si Jesus mismo ang nagsabi sa mga Judio: "Nagalak ang inyong amang si Abraham na makita ang aking araw; at nakita niya, at siya ay natuwa" (Juan 8:56).

Diyan nakikita ang buong kabuluhan ng buhay-tolda ni Abraham. Hindi siya naghihintay ng lupa lamang. May nakita siyang mas malayo. Ganito ito ipinaliwanag ng sulat sa mga Hebreo: "Sa pananampalataya, si Abraham, nang siya ay tawagin, ay tumalima upang pumunta sa isang dakong tatanggapin niyang mana; at siya ay umalis na hindi nalalaman kung saan siya pupunta. Sa pananampalataya, siya ay naninirahan sa lupang pangako, na parang sa ibang bayan, na tumatahan sa mga tolda na kasama si Isaac at si Jacob, na mga tagapagmana ng gayunding pangako na kasama niya. Sapagkat hinihintay niya ang lungsod na may mga pundasyon, na ang nagplano at nagtayo ay ang Diyos" (Hebreo 11:8-10).

Hindi siya nagtayo ng bahay na bato dahil may hinihintay siyang lungsod na hindi niya kayang itayo. At ang katuparan ng lahat ng ito ay hindi natapos kina Isaac at Jacob. Ipinaliwanag ni Pablo na ang "binhi" na pinangakuan ay tumuturo sa iisang Tao, si Cristo, at doon nagbukas ang pinto para sa buong mundo: "At kung kayo ay kay Cristo, kayo nga ay binhi ni Abraham, at mga tagapagmana ayon sa pangako" (Galacia 3:29). Ang pangakong "sa iyo ay pagpapalain ang lahat ng angkan sa lupa" ay dumaan sa Krus at umabot sa Pilipinas.

Ang puso ng kanyang buhay

Tatlong sandali ang bumubuo sa hugis ng buong buhay ni Abraham, at ang bawat isa ay pagsubok sa iisang katanungan: mapagkakatiwalaan ba ang Diyos na nangako?

Ang una ay ang pag-alis sa Haran. Walang mapa, walang garantiya, walang detalye. Ang tanging hawak niya ay ang tinig na nagsalita. Sa mundong ang identidad ng tao ay nakatali sa lupang sinilangan at sa pangalan ng ama, ang paglabas ni Abraham ay parang pagbura sa sarili. Ang una niyang gawa ng pananampalataya ay pagkawala ng lahat ng nagbibigay sa kanya ng katiyakan, at mula noon, tolda na ang buhay niya. Kaya nga ang pananampalataya sa Bibliya ay hindi kailanman puro ideya sa isip. May bagahe ito, may distansiya, may mga gabing nagtatanong ka kung tama ba ang narinig mo.

Ang pangalawa ay ang gabi ng tipan sa Genesis 15. Nagreklamo si Abram sa Diyos: wala pa rin siyang anak, at ang alipin niyang si Eliezer ang magmamana ng lahat. Hindi siya sinaway ng Diyos. Inilabas siya sa gabi at pinatingala. Pagkatapos sumampalataya si Abram, may nangyaring kakaiba. Iniutos ng Diyos na hatiin ang mga hayop at ilatag ang mga bahagi sa magkabilang panig. Sa kaugaliang iyon, ang dalawang partido ay dumaraan sa gitna ng mga hinating hayop bilang pagsasabi ng "kung sisirain ko ang tipan, mangyari sa akin ang nangyari sa mga hayop na ito." Pero pinatulog ng Diyos si Abram. Isang umuusok na pugon at isang nagniningas na sulo ang dumaan sa gitna, at ang Diyos lamang ang naglakad. Isang panig lang ang nangako, dahil isang panig lang ang tunay na makakatupad. Doon na nagsimula ang ebanghelyo.

Ang pangatlo ay ang Moria. "Kunin mo ngayon ang iyong anak, ang iyong bugtong na anak na si Isaac, na iyong minamahal, at pumunta ka sa lupain ng Moria; at ihandog mo siya roon bilang handog na susunugin sa ibabaw ng isa sa mga bundok na sasabihin ko sa iyo" (Genesis 22:2). Ang lahat ng ipinangako ay nakatali sa batang iyon. Utusan siyang patayin si Isaac ay parang utusang patayin ang mismong pangako ng Diyos. Tatlong araw silang naglakad, at sa daan ay nagtanong ang bata kung nasaan ang kordero. Ang sagot ng ama: "Ang Diyos ang magkakaloob ng korderong handog na susunugin, anak ko" (Genesis 22:8).

Nang nakataas na ang kutsilyo, tumawag ang anghel ng Panginoon: "Huwag mong pagbuhatan ng kamay ang bata, ni gawan siya ng anuman; sapagkat ngayon ay alam kong ikaw ay natatakot sa Diyos, dahil hindi mo ipinagkait sa akin ang iyong anak, ang iyong bugtong na anak" (Genesis 22:12). At may lalaking tupang nasabit sa mga sanga. "At tinawag ni Abraham ang pangalan ng dakong yaon na Jehova-jireh; gaya ng sinasabi hanggang sa araw na ito, Sa bundok ng Panginoon ay ipagkakaloob" (Genesis 22:14). Nakuha ni Abraham ang anak niya pabalik. Sa parehong kaburulan, daang siglo ang lumipas, hindi ipinagkait ng Ama ang kanyang bugtong na Anak, at walang tinig mula sa langit ang pumigil sa kutsilyo.

Ano ang matututuhan natin kay Abraham

Una, ang pananampalataya ay hindi katiyakan ng pakiramdam kundi paglalakad kahit may takot. Dalawang beses nagsinungaling si Abraham tungkol sa kanyang asawa, sa Ehipto at kay Abimelec sa Gerar, at ang pareho niyang dahilan ay takot na mapatay (Genesis 12:12; Genesis 20:11). Tumawa siya nang sabihin ng Diyos na magkakaanak si Sara sa katandaan nila (Genesis 17:17). Sinubukan niyang tuparin ang pangako sa sarili niyang paraan sa pamamagitan ni Hagar. Kung ang pamantayan ay perpektong tiwala, matagal nang natanggal si Abraham sa listahan ng Hebreo 11. Pero hindi hinahanap ng Diyos ang walang bahid na pagtitiwala. Hinahanap niya ang pusong bumabalik sa kanya pagkatapos ng bawat pagkatisod. Hindi kalakasan ng paghawak ang nagligtas, kundi ang hinawakan.

Pangalawa, matututuhan natin sa kanya kung paano manirahan sa tolda. Nang mamatay si Sara, nakiusap si Abraham sa mga anak ni Het gamit ang sarili niyang salita: dayuhan siya at nakikipamayan sa gitna nila (Genesis 23:4). Animnapung taon na siya sa lupaing iyon, at wala pa rin siyang pag-aari. Ang binili niya ay libingan, hindi bukid na pananiman. Pero hindi ito kabiguan ng pananampalataya, ito ang hugis nito. Alam niyang ang kanyang mana ay hindi nakasalalay sa mga papeles ng lupa kundi sa salita ng Diyos. May mga bagay tayong hihilinging matagal at hindi darating ayon sa gusto natin, at hindi iyon nangangahulugang binitawan tayo ng Diyos. Baka tinuturuan lang niya tayong huwag magtayo ng bahay na bato sa lupang pansamantala.

Pangatlo, ang tunay na pananampalataya ay laging may kasamang pagsuko. Ang Moria ang nagpakita kung ano ang laman ng puso ni Abraham nang mapiga: hindi si Isaac ang diyos niya, kundi ang Diyos na nagbigay kay Isaac. Karamihan sa atin ay may Isaac. Baka ito ang karera, ang anak, ang pangarap na tahanan, ang ipon, ang reputasyon. Hindi laging kinukuha ng Diyos ang mga ito, pero itinatanong niya kung kanino sila. Ang pagsuko ay hindi pagkawala, ito ang pagtatapat na hiram ang lahat mula sa simula pa.

Ang Salamin

May pangako bang matagal mo nang hinihintay? Baka anak na ipinagdarasal mo nang pitong taon. Baka asawa. Baka pagbabago sa isang taong minamahal mo na paulit-ulit kang binibigo. Baka trabahong tapat matapos ang mga taon ng pagpapadala ng aplikasyon. At may bahagi sa iyo ngayon na tahimik nang nag-iisip: baka hindi na ito darating.

Alamin mo ito: hindi ka gagalitan ni Abraham. Dalawampu't limang taon siyang naghintay sa iisang anak, at sa gitna ng paghihintay ay gumawa siya ng malaking kabaguhan na nagdulot ng sakit sa buong sambahayan niya. Naiintindihan niya ang pagod ng paghihintay. Naiintindihan niya ang tukso ng pagmamadali, ang tukso ng pagtulong sa Diyos gamit ang sarili nating mga paraan dahil parang natutulog siya.

Pero tanungin kita nang tapat. Ang tolda mo ba ay talagang tolda, o unti-unti mo na itong ginagawang permanenteng bahay? Nagagawa mo pa bang bitawan ang mga bagay na hawak mo, o ikaw na ang hawak nila? Kapag nawala bukas ang trabaho mo, ang katawan mong malusog, ang pangalan mo sa harap ng mga tao, matitira pa ba ang pananampalataya mo, o mawawala rin iyon kasama ng lahat?

Marami sa atin ang nagmamahal sa Diyos dahil sa mga ipinagkaloob niya. Walang masama roon, mabubuting kaloob ang mga iyon. Ngunit dumarating ang araw na maglalakad ka pa-Moria, at malalaman mo kung sino ang tunay mong sinasamba. Sa araw na iyon, kapag wala nang natitira sa kamay mo, malalaman mong sapat pala ang Diyos na nangako sa iyo. Hindi dahil kaya mong hawakan siya nang mahigpit, kundi dahil siya na ang naglakad sa gitna ng mga hinating hayop noon pa man. Tapos na ang trabaho. Ang tanging kailangan mo ngayon ay maniwala.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Madaling maging masalimuot ang kuwento ni Abraham para sa mga bata, lalo na ang bahagi tungkol sa Moria. Kaya mabuting magsimula sa pinakasimpleng balangkas: may isang matandang lalaki na walang anak, at isang araw ay nakausap siya ng Diyos. Sinabi ng Diyos, "Umalis ka sa bahay mo at pumunta ka sa lupaing ituturo ko sa iyo, at bibigyan kita ng napakaraming apo." Naniwala si Abraham kahit hindi niya alam kung saan siya pupunta. Nakatira siya sa tolda, hindi sa bahay, dahil naglalakbay siya kasama ng Diyos. Naghintay siya nang napakatagal, at tinupad ng Diyos ang pangako niya nang isilang si Isaac. Ang buong punto na dapat maiwan sa bata ay ito: tinutupad ng Diyos ang kanyang mga pangako, kahit matagal.

Para sa mga mas maliliit, huwag munang idetalye ang pag-aalay kay Isaac. Sapat na ang bahaging naghintay si Abraham at tumupad ang Diyos. Para sa mga nasa gitnang edad, maaari nang ipakilala ang Moria sa paraang nakatuon sa kordero: naghanda ang Diyos ng kapalit na handog, at iyon ang larawan ni Jesus. Para sa mga kabataan, mainam nang harapin ang mga kahinaan ni Abraham, ang pagsisinungaling niya at ang pagmamadali kay Hagar, dahil malaking ginhawa para sa kanila na malamang hindi perpektong tao ang tinatawag ng Diyos.

May mga natatanging paliwanag na inihanda para sa iba't ibang edad: para sa mga batang tatlo hanggang anim na taong gulang, para sa mga pito hanggang labindalawa, at para sa mga kabataang labindalawa pataas. Piliin ang angkop sa iyong anak o sa klase mo, at gamitin ito bilang panimula ng usapan, hindi bilang katapusan nito.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Ang buong buhay ni Abraham ay maaaring ibuod sa isang tanawin: isang matandang lalaki sa pintuan ng tolda, nakatingala, binibilang ang mga bituing hindi niya mabibilang. Wala siyang lungsod. Wala siyang bukid. Sa mahabang panahon, wala rin siyang anak. Ang tanging hawak niya ay salita ng Diyos, at sapat na iyon upang siya ay maging matuwid.

Ito ang dahilan kung bakit siya ang ama ng pananampalataya at hindi ang ama ng tagumpay. Hindi niya kinamit ang mga pangako. Hinawakan niya ang Nangako. At habang naghihintay siya, natutong mabuhay sa tolda nang hindi nawawalan ng gana sa lungsod na darating.

Kung nasa panahon ka ngayon ng paghihintay, ipagpatuloy mo ang pagbabasa mula sa Genesis 12 hanggang Genesis 25 nang dahan-dahan, isang kabanata sa bawat araw, at pansinin mo kung gaano kadalas nagsalita ang Diyos sa gitna ng katahimikan. Pagkatapos ay basahin ang Roma 4 at ang Hebreo 11 sa tabi nito. Makikita mo roon na ang pananampalataya mo ngayon, kahit maliit at nanginginig, ay kabilang sa iisang mahabang linya na nagsimula sa isang tolda sa Canaan at nagtatapos sa isang lungsod na hindi na kailanman maibabaklas.