Mathayo 2

Maandiko

Wasomi kutoka mashariki wanafika Yerusalemu wakiuliza swali linalotikisa jiji zima: yuko wapi yule aliyezaliwa Mfalme wa Wayahudi? Herode, akishtuka, anawakusanya wakuu wa makuhani na waandishi, anapata jibu kutoka kwa nabii, kwamba Bethlehemu ndiko, kisha anatuma wageni hao kwa hila wakamtafute mtoto. Wanamkuta, wanasujudu, wanatoa dhahabu, uvumba na manemane, na wanaonywa katika ndoto wasirudi kwa mfalme. Yusufu naye anaonywa usiku, anakimbia Misri na mtoto na mama yake. Herode, akijiona amedhihakiwa, anaamuru mauaji ya watoto wote wa kiume wa Bethlehemu wenye miaka miwili na chini yake. Baada ya kifo cha Herode familia inarudi, lakini kwa hofu ya Arikelau wanakaa Galilaya, katika mji wa Nazareti. Sura nzima ni safari ya kukimbia, na kila hatua inashikamana na neno la manabii.

Kiini

Mathayo anatuonyesha jambo gumu: Mungu anamtambulisha Mwanae kwa wageni wa mataifa, na mji wake mwenyewe unafadhaika. Wasomi wanaosoma nyota, watu walio nje ya agano, wanasafiri umbali mrefu kumwabudu; wenye Maandiko wanajua jibu sahihi, wanainukuu bila kukosea, lakini hawaondoki Yerusalemu kwenda maili tano hadi Bethlehemu. Ujuzi sahihi wa Biblia hauzai ibada kiotomatiki. Na Mfalme aliyezaliwa hatetewi kwa nguvu; anakimbia. Mungu haizuii upanga wa Herode, anaokoa mtoto mmoja kwa ndoto na safari ya usiku. Hapa tunaona jinsi wokovu unavyokuja duniani: si kwa kuvunja mamlaka ya dhalimu, bali kwa Mwana anayejificha kati ya wakimbizi, akianza mapema kabisa kubeba gharama ya kuwa kati yetu. Mtawala aliyeahidiwa katika Mika anakuja kama mchungaji, si kama askari, na mchungaji hufa kwa ajili ya kondoo.

Uzi Unaopita

Mathayo hanukuu manabii kama mapambo; anaonyesha kuwa maisha ya mtoto huyu yanapitia upya hadithi nzima ya Israeli. Mwana anashushwa Misri na kuitwa kutoka huko: "Kutoka Misri nimemwita mwanangu," maneno yaliyosemwa kwanza kuhusu taifa lililotolewa utumwani, sasa yanamwangukia mtu mmoja. Mfalme mkatili anaua watoto wa kiume, mtoto mmoja anaponyoka usiku, kama ilivyokuwa siku za Musa; lakini huyu hatazitoa amri za sheria mlimani tu, atakuwa yeye mwenyewe wokovu wa watu wake. Na Bethlehemu, kijiji cha Daudi, inatoa "mtawala atakayewachunga watu wangu Israeli." Uzi ni huu: kila kitu ambacho Israeli alishindwa kuwa, Yesu anakuwa, tangu utoto wake, kabla hajasema neno moja.

Kioo

Herode alifadhaika kwa sababu habari ya mfalme mwingine ilitishia kiti chake. Tunamcheka, kisha tunarudi kwenye vitu tunavyovilinda kwa makucha: nafasi kazini ambayo ni utambulisho wetu wote, mtoto tunayetaka ampe maisha yetu maana, akiba inayotuhakikishia kesho, sifa ndogo kanisani tusiyotaka mtu aiguse. Kristo akija kweli, huwa hakai pembeni; anadai kiti. Na upande mwingine wa kioo wako wale waandishi: tunajua jibu sahihi, tunaweza kulitaja fungu, lakini hatutembei maili tano hadi mahali alipo. Leo, kabla jua halijazama, andika kwenye karatasi jina la kitu kimoja unachoogopa kukipoteza ukimtii Yesu kikamilifu, kisha sema kwa sauti: "Hiki si kiti changu, ni chake," na uiweke karatasi mahali utakapoiona kesho asubuhi.

Swali

Mungu alimwonya Yusufu. Hakuwaonya wazazi wa Bethlehemu. Kwa nini ndoto moja ikaokoa mtoto mmoja na si kijiji kizima? Mathayo hajaribu kutuliza jeraha hilo; badala yake anaweka kilio cha Raheli katikati ya hadithi ya Krismasi, mwanamke "alikataa kufarijiwa, kwa sababu hawapo tena." Hakuna sentensi ya kulainisha inayofuata. Jibu rahisi, kwamba ilikuwa lazima ili Masihi aishi, linatuacha na Mungu anayepima maisha kwa mizani ya kutisha. Nadhani jibu pekee tunalopewa ni la mbali zaidi: mtoto aliyeokoka usiku ule hatimaye hakuokoka Ijumaa, na damu yake inatolewa kwa ajili ya watoto wa Bethlehemu pia. Hiyo haifuti machozi; inaahidi tu kwamba yatafutwa.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wasomaji wa kwanza wa Mathayo walikuwa Wayahudi waliomwamini Yesu, wakiishi chini ya kivuli cha Roma, wengi wao wakiwa wamekataliwa na masinagogi yao wenyewe na kuuliza kama walikuwa wamesaliti imani ya baba zao. Walipoona wageni wa mataifa wakisujudu na viongozi wa hekalu wakikaa kimya, walijitambua: hivyo ndivyo mambo yalivyoendelea hadi siku zao. Jina la Herode halikuwa la kihistoria kwao; lilikuwa kumbukumbu hai ya mfalme aliyewaua watoto wake mwenyewe, hivyo amri ya Bethlehemu haikuwashangaza hata kidogo. Na neno "Misri" liliwagusa mahali pa ndani: taifa lililoanzia huko sasa linamwona Masihi wake akirudi njia ile ile, akiwa mkimbizi kama babu zao.

Mhusika Mkuu

Jambo la kushangaza ni kwamba mhusika mkuu wa sura hii hasemi neno, hafanyi kitu, habebi hata hatua yake moja. Anaitwa mara kwa mara "mtoto," kitu kinachochukuliwa, kinachofichwa, kinachosafirishwa usiku. Herode anaamuru, wasomi wanasafiri, Yusufu anaamka na kukimbia, malaika anaonya; Yesu analala. Hapa ndipo tunaanza kuona sura ya Mungu wetu: yule aliyekuja si mfalme anayejilinda, bali mtegemezi, anayeweza kuuawa, anayetegemea wema wa mwanaume maskini na njia za jangwani. Nguvu ya Mungu duniani inaanza kama udhaifu unaobebwa mgongoni. Wasomi walipofungua hazina zao na kumtolea manemane, bila kujua waliweka mafuta ya maziko mikononi mwa mtoto; mwisho ulikuwa tayari umeandikwa katika zawadi.

Tafakari

Ni jambo gani ambalo unalijua vizuri kutoka Maandiko lakini bado hujaondoka kwenda mahali linapokutaka uende?

Ikiwa Kristo alikuja kama mtoto anayebebwa na kukimbizwa, hilo linabadilishaje unavyoelewa nyakati zako za udhaifu na kutokuwa na uhakika?