Yohana 13:1

Maandiko Yenyewe

Kabla ya sikukuu ya Pasaka, Yesu anajua jambo moja kwa uhakika: saa yake imewadia, saa ya kuondoka duniani na kurudi kwa Baba. Na kwa kujua hivyo, hafanyi kile tunachotarajia. Hajiandai kuondoka; anawageukia wale wake. Yohana anaandika kwamba Yesu, "akiwa amewapenda watu wake ambao walikuwa duniani, aliwapenda upeo." Mstari huu ni mlango wa kuingia katika sura nzima: kila kitu kinachofuata, taulo, maji, miguu michafu, hata mkate unaotolewa kwa msaliti, kinatiririka kutoka kwenye sentensi hii moja.

Kiini

Tunadhani kwamba mtu anayejua mwisho wake unakaribia huvuta mikono yake ndani. Huhesabu nguvu zake. Huwalinda walio muhimu tu. Yesu anafanya kinyume kabisa: ujuzi wa saa yake unamfanya kuwa mkarimu zaidi, si mdogo zaidi. Hapa ndipo Yohana anatuambia kitu cha msingi kuhusu Mungu, si tu kuhusu Yesu. Upendo wa Mungu si hisia inayoyumba kulingana na hali; ni uamuzi unaoshikilia hata pale ambapo gharama imekwisha kuwekwa wazi. Na ona anawapenda nani: wale "walikuwa duniani", yaani wale wanaobaki nyuma, waliochoka, watakaokimbia usiku ule ule. Upendo huu hauanzii kwa ubora wa anayependwa. Unaanzia ndani ya moyo wa anayependa, na ndiyo maana hauwezi kuvunjwa na usaliti wa Yuda wala kukana kwa Petro.

Uzi Unaounganisha

Yohana hataji Pasaka kwa bahati mbaya. Katika Misri, damu ya mwana-kondoo ilipakwa kwenye miimo ya milango, na watu wakatoka utumwani usiku ule ule. Sasa Pasaka nyingine inakaribia, na Yesu anajua yeye ndiye atakayepita katikati ya giza badala yetu. Kutoka Misri kulikuwa kutoka kwa taifa; hapa ni kutoka kwa Mwana, "atatoka katika dunia hii kwenda kwa baba," na anawabeba watu wake katika safari hiyo. Agano la Kale lilikuwa likijengea hapa: Mungu asiyewaacha watu wake hata wanapomgeuka jangwani. Katika mstari wa 34 Yesu anaita hii "amri mpya", si mpya kwa sababu upendo haukuwepo awali, bali kwa sababu sasa kuna kipimo kilichoonekana kwa macho: "kama mimi nilivyo wapenda ninyi."

Kioo

Fikiria mara ya mwisho ulipojua kwamba jambo fulani linakwisha. Kazi inayomalizika, urafiki unaofifia, ndoa iliyochoka, afya inayoshuka. Ulifanya nini? Wengi wetu tunajifunga mkanda. Tunahesabu nani anastahili bado nguvu zetu. Tunaanza kuwatenga kimya kimya wale waliotuumiza, kwa sababu tunaamini upendo ni rasilimali inayopungua. Mstari huu unakugusa hapo hasa: Yesu alijua kwamba mmoja wa wale aliokuwa anaenda kuwaosha miguu alikuwa tayari ameuza jina lake, na hakumwacha nje ya chumba. Je, wewe unapenda "upeo", au unapenda hadi pale ambapo bado ni salama? Kuna uchungu hapa, kwa sababu mara nyingi tunaficha ubinafsi wetu nyuma ya maneno ya busara: "najilinda tu." Lakini pia kuna uhuru: wewe mwenyewe ni mmoja wa "watu wake walikuwa duniani", na hukuchaguliwa kwa sababu ulikuwa safi.

Leo, andika jina la mtu mmoja uliyeacha kumpenda kwa sababu alikuumiza, kisha mtumie ujumbe mfupi wa salamu bila kudai chochote.

Jambo Dogo Lenye Uzito

Neno "upeo" linabeba zaidi ya linavyoonekana. Katika Kigiriki ni eis telos, nalo lina nyuso mbili ambazo haziwezi kutenganishwa: "hadi mwisho kabisa" na "kwa ukamilifu, bila kubakiza." Yohana anachagua maneno yanayoshika wakati na kina kwa pamoja. Upendo wa Yesu hauishii kwa muda, unafika mpaka msalabani; na hauishii kwa kipimo, unatoa kila kitu. Ndiyo maana neno hili lina kivuli cha neno lile la mwisho msalabani, "imekwisha." Kile kilichotangazwa hapa chumbani kinakamilishwa pale juu. Hivyo unapojiuliza kama Mungu amekwisha kuchoka na wewe, jibu la mstari huu si "bado kidogo." Jibu ni kwamba upendo wake tayari umeshafika mwisho wake, na haukusimama njiani.

Mhusika Mkuu

Yesu hapa si mwathirika anayeburuzwa na matukio. Yohana anasisitiza mara mbili kwamba "alifahamu": anajua saa, anajua anakotoka, anajua anakokwenda, anajua hata ni nani atakayemsaliti. Hii si hali ya mtu aliyezidiwa. Ni hali ya mtu aliye huru kabisa, na uhuru huo unatumika kwa jambo moja tu: kupenda. Hapa tunaona moyo wa Mungu ukiwa wazi. Nguvu zake hazimfanyi kuwa mbali; zinamfanya kuinama. Na kuna uchungu wa kweli ndani yake, kwani baadaye Yohana anasema "alisumbuka rohoni." Yesu si mtu asiyejali anayepita juu ya maumivu kwa utulivu baridi. Anajua, anaumia, na bado anapenda. Hiyo ndiyo tofauti kati ya kujikakamua na upendo halisi.

Walioisikia Kwanza

Wakristo wa kwanza waliosoma Yohana walikuwa jamii ndogo, wengi wao wakiwa wametengwa na masinagogi yao, wakipoteza familia na biashara kwa ajili ya jina la Yesu. Walijua maana ya kusalitiwa na mtu aliyekuwa mezani mwao. Kusikia kwamba Yesu aliwapenda watu wake "upeo" akiwa anajua kuwa mmoja wao ni msaliti, kulikuwa habari njema inayowagusa moja kwa moja: kundi lililoumizwa kutoka ndani si kundi lililoachwa na Mungu. Zaidi, walisikia neno "watu wake" kama jina lao jipya. Walikuwa wamepoteza nafasi yao katika jumuiya waliyozaliwa nayo, lakini sasa walikuwa wa Kristo. Sisi tunasoma mstari huu kama utangulizi mzuri; wao waliusoma kama hati ya kuwepo kwao.

Tafakari

Ni nani ambaye nimekata kimya kimya kutoka kwenye orodha ya wale ninaowapenda, na ni hofu gani iliyonifanya nifanye hivyo?

Kama upendo wa Kristo kwangu tayari umefika "upeo", ni jambo gani ninaloendelea kujaribu kulifanya ili nikubalike?