Sulemani: Mfalme Mwenye Hekima na Onyo la Moyo Uliopotoka
Utangulizi
Fikiria kijana anayelala usiku wake wa kwanza kama mfalme. Baba yake, Daudi, amezikwa. Ndugu yake mkubwa alijaribu kunyakua kiti cha ufalme wiki chache zilizopita. Majenerali wanamtazama kwa mashaka, makabila kumi na mbili yanataka majibu, na mbele yake kuna kazi ambayo hakuomba: kutawala watu wa Mungu. Katika usiku huo, Mungu anamtokea usingizini na kumwambia jambo ambalo wengi wetu tunaliota tu: "Omba utakalo nikupe." Sulemani anaomba kitu kimoja, na kile alichoomba hakikuwa mali, umri mrefu, wala kufa kwa maadui zake. Aliomba moyo.
Hapo ndipo hadithi ya Sulemani inaanzia, na hapo pia ndipo inavunjikia. Katika ukurasa huu utaona maisha yake kwa mpangilio, kutoka kuzaliwa hadi kifo, ukweli wa utukufu wake na ukweli wa kuanguka kwake, na kwa nini Biblia inatuambia habari zake kwa uaminifu huo wote. Zaidi ya yote, utaona ni kwa nini Yesu alisema kuna mtu mkuu kuliko Sulemani.
Mtazamo wa mwongozo huu
Sulemani mara nyingi hufundishwa kama somo la akili: mtu mwerevu kuliko wote aliyeandika mithali nyingi. Lakini Biblia yenyewe haielezi maisha yake kwa lugha ya akili; inaelezea kwa lugha ya moyo. Aliomba "moyo wa adili" (1 Wafalme 3:9), Mungu akampa "ukubwa wa moyo" (1 Wafalme 4:29), na mwishowe imeandikwa kwamba "moyo wake haukuwa mkamilifu kwa Bwana" (1 Wafalme 11:4). Kwa hiyo mwongozo huu unasoma maisha yake kama wasifu wa moyo mmoja. Hekima haikumwokoa Sulemani, kwa sababu hekima si mbadala wa moyo uliojitoa. Hilo ndilo onyo na ndiyo neema tunayoihitaji.
Biblia inasema nini kuhusu Mfalme Sulemani?
Sulemani alikuwa mwana wa Daudi na Bathsheba, aliyezaliwa baada ya msiba wa dhambi ya baba yake. Jambo la kwanza Biblia inasema juu yake ni jambo la neema, si la sifa: "Bwana akampenda" (2 Samweli 12:24), na nabii Nathani akampa jina la pili, Yedidia, maana yake mpendwa wa Bwana. Kabla ya kufanya lolote, alikuwa mpendwa. Hiyo ni njia ya Mungu kuanzisha hadithi.
Kupanda kwake kwenye kiti cha ufalme hakukuwa laini. Adoniya, ndugu yake, alijitangaza mfalme wakati Daudi alikuwa mzee (1 Wafalme 1), na ilihitaji Nathani na Bathsheba kuingilia kati ndipo Daudi akatimiza ahadi yake ya kumtawaza Sulemani. Baada ya kufa kwa Daudi, Sulemani akaimarisha ufalme kwa maamuzi magumu, mengine ya haki na mengine ya kutisha, kama tunavyoona katika 1 Wafalme 2.
Kilele cha kiroho cha maisha yake kinatokea Gibeoni. Mungu anamwambia aombe atakalo, na jibu la Sulemani ni sala ambayo ni ya kupendeza kuliko sala nyingi tunazoziomba: "Nipe basi mimi mtumishi wako moyo wa adili niwahukumu watu wako, na kupambanua mema na mabaya; kwa maana ni nani awezaye kuwahukumu watu wako hawa wengi?" (1 Wafalme 3:9). Angalia maneno yake: "mtumishi wako" na "watu wako." Sulemani hajaomba uwezo wa kujifaidisha; aliomba uwezo wa kutumikia mali ya Mungu. Neno la Kiebrania hapa halimaanisha akili tu; linamaanisha moyo unaosikia, moyo unaotii, moyo unaojua kutofautisha mema na mabaya.
Mungu anajibu kwa ukarimu unaozidi ombi: "Mungu akampa Sulemani hekima na ufahamu mwingi mno, na ukubwa wa moyo kama mchanga ulio pwani" (1 Wafalme 4:29). Picha ya mchanga wa pwani ni picha ya kitu kisichoweza kupimwa. Alizungumza mithali elfu tatu, aliimba nyimbo, alijua majina ya mimea na wanyama, na wafalme wa mataifa walituma watu kuja kumsikiliza. Enzi yake ilikuwa enzi ya amani, ya biashara, ya ustawi ambao Israeli hakuwahi kuuona kabla wala baada.
Kazi kubwa ya utawala wake ilikuwa hekalu la Yerusalemu, jengo ambalo baba yake aliota lakini hakuruhusiwa kulijenga. Miaka saba ya kazi, dhahabu, mierezi ya Lebanoni, mafundi kutoka Tiro. Na siku ya kuweka wakfu, Sulemani anasimama mbele ya kusanyiko lote na anasema kitu ambacho hakuna mjenzi mwingine wa hekalu duniani angesema: "Lakini Mungu atakaa kweli kweli juu ya nchi? Tazama, mbingu hazikutoshi, wala mbingu za mbingu; sembuse nyumba hii niliyoijenga!" (1 Wafalme 8:27). Hapa ndipo hekima yake inafikia urefu wake mkuu. Anajua kwamba jengo lake zuri haliwezi kumshikilia Mungu. Hekalu ni mahali pa kukutania, si kifungo cha Mungu.
Na hapo pia ndipo msiba unaanzia, kwa sababu Biblia inaendelea. Maneno yale ya juu ya 1 Wafalme 8 na maneno ya 1 Wafalme 11 ni ya mtu mmoja. "Ikawa Sulemani alipokuwa mzee, wake zake wakamgeuza moyo wake, akaifuata miungu mingine; wala moyo wake haukuwa mkamilifu kwa Bwana, Mungu wake, kama moyo wa Daudi baba yake" (1 Wafalme 11:4). Yule aliyeomba moyo, mwishowe alipoteza moyo. Sheria ya Mungu kwa wafalme ilikuwa wazi katika Kumbukumbu la Torati 17: mfalme asijizidishie farasi, wake, wala dhahabu. Sulemani alivunja vitatu vyote. Hekima yake ilijulikana duniani; utii wake ulififia nyumbani.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Hadithi ya Sulemani haiwezi kusomwa peke yake. Inasimama katikati ya ahadi ambayo Mungu alimpa Daudi: "Nitakiimarisha kiti cha ufalme wake milele" (2 Samweli 7:13). Sulemani alikuwa mtimizo wa kwanza wa ahadi hiyo. Yeye ni mwana wa Daudi aliyejenga nyumba ya Mungu, aliyetawala kwa amani, ambaye jina lake lenyewe linatoka kwa neno shalom. Wakati wake, ilionekana kwamba ndoto zote za Israeli zimefikia mwisho wake mzuri: mipaka pana, adui wanatulia, hekalu limejaa utukufu, na kila mtu anakaa chini ya mzabibu wake.
Kwa hiyo Sulemani ni kivuli. Ni ramani ndogo ya kile Mungu alikuwa akikitengeneza. Lakini kivuli hicho kilipasuka. Ufalme aliouacha ulipasuka mara mbili katika kizazi kimoja (1 Wafalme 12), hekalu alilolijenga lilibomolewa na Wababeli, na mithali alizoziandika hazikumzuia yeye mwenyewe kuinama mbele ya Ashtorethi na Moleki. Israeli iliondoka enzi ya Sulemani ikijua kitu muhimu: tunahitaji mfalme mwingine, mwenye moyo tofauti.
Manabii walisema hilo waziwazi. Isaya alitangaza mtoto ambaye Roho wa hekima na ufahamu atakuwa juu yake (Isaya 11:2), na Yeremia aliahidi "chipukizi la haki" kwa Daudi. Ezekieli alizungumza juu ya Mungu akiwaondolea watu wake moyo wa jiwe na kuwapa moyo wa nyama (Ezekieli 36:26). Angalia jinsi tatizo la Sulemani linakuwa ahadi ya Mungu: si hekima zaidi, bali moyo mpya.
Katika Agano Jipya, Yesu mwenyewe anasimama karibu na Sulemani na anajilinganisha naye. Kuhusu maua ya mashamba anasema: "Sulemani katika fahari yake yote hakuvikwa vizuri kama mmoja wa hao" (Mathayo 6:29). Fahari kubwa ya Israeli inashindwa na ua la mwituni. Na baadaye anasema: "Malkia wa kusini atasimama siku ya hukumu pamoja na watu wa kizazi hiki, na kuwahukumu; kwa sababu yeye alikuja kutoka pande za mwisho za dunia asikilize hekima ya Sulemani; na hapa yupo aliye mkuu kuliko Sulemani" (Mathayo 12:42).
Mkuu kuliko Sulemani yupo hapa.
Kila kitu ambacho Sulemani alikuwa nusu yake, Yesu ni kamili yake. Sulemani alijenga hekalu la mawe; Yesu alisema, "Livunjeni hekalu hili, nami katika siku tatu nitalisimamisha," akinena habari za mwili wake (Yohana 2:19). Sulemani alikuwa mwenye hekima; Paulo anasema Kristo "amefanywa kwetu hekima" na "katika yeye zimesitirika hazina zote za hekima na maarifa" (1 Korintho 1:30; Wakolosai 2:3). Sulemani alishindwa kutii; Yesu alitii hata mauti. Sulemani alichukua wake mia saba kutoka mataifa; Yesu alijitoa kwa bibi arusi mmoja, akiitakasa kwa damu yake. Sulemani alitaka moyo wa adili na kuupoteza; Yesu anatupa moyo mpya kwa Roho wake.
Kiini cha maisha yake
Kama unataka kuelewa Sulemani, kuna nyakati tatu unazopaswa kuzikaa kwa muda. Zote tatu zinahusu moyo.
Usiku wa Gibeoni. Sulemani alikuwa mchanga, na Biblia inaonyesha kwamba alijua hilo: "Mimi ni mtoto mdogo tu; sijui kutoka wala kuingia" (1 Wafalme 3:7). Kutoka mahali pa kujitambua ndipo sala nzuri inatoka. Aliomba moyo wa kusikia, na Mungu akaridhika sana na ombi hilo hata akaongeza kile ambacho hakuomba: utajiri na heshima. Somo hapa si kwamba Mungu hulipa maombi mazuri kwa zawadi; ni kwamba Mungu anakaribia sana mtu anayekiri udogo wake. Siku iliyofuata, hekima hiyo ilijaribiwa kwa kesi chafu ya wanawake wawili na mtoto mmoja, na Sulemani hakuhukumu kwa kanuni bali kwa kuelewa moyo wa mama. Hekima ya Mungu ni hekima inayojua wapendo wa watu.
Siku ya hekalu. Kilele cha pili ni sala ya kuweka wakfu katika 1 Wafalme 8. Sulemani anapiga magoti mbele ya watu, mikono imenyoshwa mbinguni, na anaomba tena na tena kwa maneno yale yale: wakati watu wako watatenda dhambi na kurudi mahali hapa, "usikie huko mbinguni, ukasamehe." Yule mwenye hekima kuliko wote anaandaa mapema nafasi ya toba ya taifa lake. Alijua kwamba baada ya dhahabu yote, kitu ambacho watu wa Mungu wangehitaji zaidi ni rehema. Kejeli ya uchungu ni kwamba baadaye yeye mwenyewe alikuwa ndiye anayehitaji sala hiyo.
Uzee wa kimya. Anguko la Sulemani hakuwa tukio moja la kishindo. Halikuwa vita, halikuwa uasi, halikuwa dhambi ya usiku mmoja. Lilikuwa mchakato wa taratibu: mkataba wa kisiasa hapa, ndoa ya urafiki na Farao pale, madhabahu ndogo kwa mungu wa mke mpendwa juu ya mlima. Kila hatua ilikuwa ndogo; jumla yake ilikuwa uasi. Ndiyo maana Biblia inatumia lugha ya polepole: "wake zake wakamgeuza moyo wake." Moyo haugeuzwi kwa pigo, hugeuzwa kwa kuvutwa kidogo kidogo. Na Mungu, ambaye alimtokea mara mbili, akamwambia kwamba ufalme utapasuka, si kwa sababu Mungu alichoka kwa kumpenda, bali kwa sababu agano lina uzito.
Maisha ya Sulemani, kwa hiyo, si duara la mafanikio. Ni mstari unaoenda juu sana kisha unainama chini. Na Biblia haifichi kuinama huko. Hilo lenyewe ni neema kwetu, kwa sababu tunahitaji kitabu kinachotuambia ukweli.
Tunachojifunza kutoka kwa Sulemani
Kwanza, hekima ni zawadi, si silaha ya kujilinda. Sulemani alikuwa na kila kitu tunachodhani kinatosha kutulinda: ujuzi wa Neno, uzoefu wa maombi yaliyojibiwa, mafanikio yanayoonekana, na mafunuo mawili ya moja kwa moja kutoka kwa Mungu. Hakuna kimojawapo kilichomkinga. Mithali 1:7 inaeleza kwa nini: "Kumcha Bwana ni chanzo cha maarifa; bali wapumbavu hudharau hekima." Chanzo cha hekima si maarifa; ni kumcha Bwana. Ukiondoa hofu ya heshima ya Mungu, hekima inabaki kuwa ujuzi tupu, na ujuzi tupu unaweza kuishi ndani ya mtu anayekwenda kombo. Sulemani anatuonya kwamba unaweza kujua Neno la Mungu vizuri na kumtumikia mungu mwingine kwa moyo wako.
Pili, njia unayoingia haihakikishi mahali unapofikia. Hakuna mwanzo mzuri kuliko wa Sulemani. Aliitwa mpendwa wa Bwana kabla ya kuweza kuzungumza. Alianza kwa sala ya unyenyekevu. Lakini imani ya kweli si tukio la kuanza, ni safari ya kudumu. Neno "haukuwa mkamilifu" katika 1 Wafalme 11:4 halimaanisha kwamba Sulemani alikosea mara moja; linamaanisha moyo uliogawanyika, uliokuwa nusu kwa Bwana na nusu mahali pengine. Yesu alilisema hivi: hakuna awezaye kutumikia mabwana wawili. Uaminifu wa moyo unahitaji utunzaji wa kila siku, na sio wa vipindi vya machangamko tu.
Tatu, jibu la maisha si zaidi, ni kumcha Mungu. Sulemani mwenyewe alifanya jaribio kubwa la maisha na kuandika ripoti yake katika kitabu cha Mhubiri: majengo, mabustani, muziki, mvinyo, mali, wanawake, mafanikio. Hitimisho lake linavunja mgongo wa kila aina ya uchoyo wa kiroho: "Hii ndiyo jumla ya maneno; yote yamekwisha kusikiwa; Mche Mungu, nakushike amri zake, maana kwa jumla hii impasa mwanadamu" (Mhubiri 12:13). Yule aliyekuwa na kila kitu anasema kila kitu ni upepo, isipokuwa kimoja. Hilo ni ushuhuda wa mtu aliyeumia, na kwa hiyo ni ushuhuda tunaoweza kuutumainia.
Kioo
Sasa geuza uso wako kuelekea kioo, kwa sababu hadithi hii ni yako pia.
Wewe unaweza kutokuwa na mia saba wa nyumbani, lakini una vitu unavyovipenda ambavyo, kidogo kidogo, vinavuta moyo wako kutoka kwa Bwana. Simu inayolala kando ya kitanda na kuomba dakika za kwanza za asubuhi zilizokuwa za sala. Kazi inayolipa vizuri lakini ilikuchukua Jumapili zako mbili, kisha nne, kisha zote. Uhusiano ambao unajua vizuri kwamba haujengi imani yako, lakini unaogopa upweke zaidi kuliko unavyoogopa hasara ya kiroho. Deni la sifa lililokufanya useme uongo mdogo mahali pa kazi. Hakuna hatua yoyote iliyoonekana kubwa. Hivyo pia ilikuwa kwa Sulemani.
Angalia hapa: hakuna mahali katika 1 Wafalme 11 tunapoambiwa kwamba Sulemani aliacha kuamini kwamba Bwana ni Mungu. Aliendelea kujua ukweli. Alishindwa kwenye kupenda. Uwezekano wa hatari kwako na kwangu si kuwa wakanaji; ni kuwa waaminifu kwa nusu, tukiimba nyimbo sahihi kwa moyo uliogawanyika.
Lakini kioo hiki hakikuwekwa hapa ili kukuvunja. Kama unatambua uchovu wa kupendeza kila mtu, kama unajua kwamba ndani yako mna eneo ambalo hujampa Mungu, kama unahisi kwamba maisha yako ni "upepo" kama Mhubiri anavyosema, jua hili: yule mkuu kuliko Sulemani hakuja kutafuta wenye mioyo kamilifu. Alikuja kutoa moyo mpya kwa waliovunjika. Sulemani aliomba moyo mmoja mzuri na hakuweza kuutunza. Yesu anatoa Roho Mtakatifu ndani yetu, ili kutaka na kutenda kwa mapenzi ya Mungu kuwe kazi yake, si mzigo wetu.
Neema haitengenezi mioyo migawanyika; inaunda mioyo mipya.
Kwa hiyo, leo, mahali pale unapojua kuna madhabahu ndogo ya kigeni juu ya mlima wa moyo wako, ibomoe. Sasa, wala si baadaye. Hakuna anguko lolote lilianza kwa uamuzi mkubwa.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanaipenda hadithi ya Sulemani, na inafaa kufundishwa kwao kwa sababu ina picha zinazoshikika. Unaweza kuanza kwa swali: "Ikiwa Mungu angekuambia uombe chochote unachotaka, ungeomba nini?" Waache wajibu kwa uhuru, kwa vituko vyao vyote, kisha waambie kwamba mtoto wa kifalme aliyeitwa Sulemani aliuliza swali hilo hilo kutoka kwa Mungu usiku mmoja, na hakuomba pesa wala keki wala kuwa mrefu. Aliomba moyo wa hekima, ili aweze kuwatendea watu haki. Mungu alifurahi sana, akampa hekima na vitu vingine vingi pia.
Kutoka hapo unaweza kueleza hadithi ya wanawake wawili na mtoto mmoja, ambayo watoto huikumbuka maisha yao yote, na hadithi ya jengo kubwa lenye dhahabu ambalo Sulemani alimjengea Mungu, na jinsi Sulemani alisema Mungu ni mkubwa kuliko mbingu, sembuse jengo. Kisha, kwa upole, iambie sehemu ya huzuni: Sulemani alikuwa mwenye hekima, lakini moyo wake ulianza kupenda vitu vingine zaidi kuliko Mungu, na hilo lilileta shida kubwa. Somo linaweza kufungwa kwa maneno rahisi: kujua mambo mengi ni kuzuri, lakini kumpenda Mungu ni kuzuri zaidi.
Kwa kila umri kuna njia yake. Kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita inafaa kusisitiza picha na sauti: mfalme, taji, jengo la dhahabu, Mungu mkubwa. Kwa watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili unaweza kufundisha hukumu ya Sulemani na kuwaonyesha hekima inavyoonekana kwa vitendo, hasa katika migogoro yao ya shuleni. Kwa vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea, hadithi hii ni fursa nzuri ya kuzungumzia jinsi maamuzi madogo yanavyounda mwelekeo wa maisha. Tunatoa maelezo maalum ya Sulemani kwa kila kundi hili la umri, ili kila mtoto asikie hadithi hii kwa kiwango anachoweza kukibeba.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Mfalme Sulemani alikuwa nani katika Biblia?
Sulemani alikuwa mwana wa Mfalme Daudi na Bathsheba, na mfalme wa tatu wa Israeli, aliyetawala kwa takriban miaka arobaini. Alijulikana kwa hekima aliyopewa na Mungu, kwa utajiri mkubwa, kwa amani ya enzi yake, na hasa kwa kujenga hekalu la kwanza katika Yerusalemu. Vitabu vya 1 Wafalme 1 hadi 11 na 2 Mambo ya Nyakati 1 hadi 9 vinasimulia maisha yake. Anahusishwa na vitabu vya Mithali, Mhubiri, na Wimbo Ulio Bora. Habari zake huisha kwa huzuni: alipokuwa mzee, moyo wake uligeuzwa na kuiabudu miungu ya mataifa.
Kwa nini Sulemani aliomba hekima badala ya utajiri?
Kwa sababu alitambua ukubwa wa kazi aliyokuwa nayo na udogo wake mwenyewe. Alisema mbele ya Mungu, "Mimi ni mtoto mdogo tu; sijui kutoka wala kuingia," na ndipo akaomba, "Nipe basi mimi mtumishi wako moyo wa adili niwahukumu watu wako" (1 Wafalme 3:9). Ombi lake lilizingatia watu wa Mungu, sio faida yake mwenyewe, na Mungu aliridhika sana na hilo. Mungu akamjibu kwa hekima na kwa vile ambavyo hakuviomba, utajiri na heshima, kama ushuhuda kwamba anayemtafuta Mungu kwanza hapungukiwi.
Hekima ya Sulemani ilikuwa ya aina gani?
Haikuwa akili tu ya kufikiri, ilikuwa uwezo wa kusikia na kupambanua. Kiebrania kinatumia neno linalomaanisha moyo unaosikia, na 1 Wafalme 4:29 inasema, "Mungu akampa Sulemani hekima na ufahamu mwingi mno, na ukubwa wa moyo kama mchanga ulio pwani." Hekima hiyo ilijitokeza kwa njia nyingi: kutoa hukumu za haki, kuunda mithali elfu tatu, kutunga nyimbo, kuelewa mimea na wanyama, na kutawala taifa kwa mpangilio. Wafalme na malkia wa mataifa walikuja kumsikiliza kwa sababu hekima ile ilikuwa dhahiri kwa kila mtu.
Sulemani alikuwa na wake wangapi na kwa nini hilo lilikuwa tatizo?
Biblia inasema alikuwa na wake mia saba na masuria mia tatu, wengi wao wanawake wa mataifa (1 Wafalme 11:1-3). Tatizo hakuwa idadi peke yake, bali kwamba ndoa hizo nyingi zilikuwa mikataba ya kisiasa iliyokiuka maagizo ya Mungu wazi wazi katika Kumbukumbu la Torati 17, ambayo yalimwonya mfalme asijizidishie wake asije moyo wake ukapotoka. Ndivyo ilivyotokea: "wake zake wakamgeuza moyo wake, akaifuata miungu mingine" (1 Wafalme 11:4). Mahali pa kuwa mfalme wa kipekee kwa Bwana, alijaza Yerusalemu madhabahu za miungu ya kigeni.
Ni kweli kwamba Sulemani aliandika Mithali, Mhubiri na Wimbo Ulio Bora?
Mapokeo ya Kiyahudi na ya Kanisa yanamhusisha Sulemani na vitabu hivyo vitatu, na vitabu vyenyewe vinathibitisha hilo kwa sehemu kubwa. Mithali inaanza kwa kutaja "mithali za Sulemani," ikiwa na sehemu zilizowekwa pamoja baadaye na wengine kama Agur na Lemueli. Mhubiri inazungumza kwa sauti ya "mwana wa Daudi, mfalme katika Yerusalemu." Wimbo Ulio Bora unaitwa wimbo wake. Ni kweli kwamba wasomi wanajadili tarehe za mwisho za kukusanywa kwa vitabu hivi, lakini ushuhuda wa Biblia unamweka Sulemani kama chemchemi yake ya kwanza.
Kwa nini Mungu alichukua ufalme kutoka kwa Sulemani?
Kwa sababu ya kuvunja agano kwa kuabudu miungu mingine, licha ya kwamba Bwana alimtokea mara mbili na kumwonya. Bwana akamwambia, "Kwa kuwa hii imekuwa moyoni mwako, wala hukuulinda agano langu na amri zangu nilizokuamuru, hakika nitaupasua ufalme wako." Hata hivyo, hukumu hiyo iliambatana na rehema: kwa ajili ya Daudi na kwa ajili ya Yerusalemu, kabila moja lingebaki kwa nyumba yake, na kupasuka kungekuja katika siku za mwanawe. Ufalme uligawanyika mara mbili wakati wa Rehoboamu, kama ilivyoandikwa katika 1 Wafalme 12.
Sulemani aliokoka mwishowe?
Biblia haitoi jibu la moja kwa moja, na hapa tunapaswa kuwa waangalifu na wanyofu. Hatuoni maandiko ya toba ya Sulemani kama tunayoona ya Daudi katika Zaburi 51, na Nehemia 13:26 anamtaja kama mfano wa onyo. Wengine wanaona kitabu cha Mhubiri, hasa hitimisho lake katika Mhubiri 12:13, kama sauti ya mtu aliyerudi kwa Mungu baada ya kuyapima yote na kuyaona kama upepo. Hilo ni tumaini linalofaa, lakini si hakika. Kile Biblia inasisitiza si hatima ya Sulemani, bali onyo na wito kwetu tunaobaki.
Kuna tofauti gani kati ya hekima ya Sulemani na hekima ya Kristo?
Hekima ya Sulemani ilikuwa zawadi aliyopewa, ambayo aliweza kuipoteza matumizi yake, kwa sababu haikuwa moja na tabia yake. Kristo, kwa upande wake, ndiye hekima yenyewe; Paulo anasema Kristo "amefanywa kwetu hekima" (1 Korintho 1:30), na Wakolosai 2:3 inasema hazina zote za hekima na maarifa zimesitirika ndani yake. Sulemani alifundisha njia ya uzima kwa maneno; Yesu alisema, "Mimi ndimi njia, na kweli, na uzima." Ndiyo maana Yesu alitangaza, "hapa yupo aliye mkuu kuliko Sulemani" (Mathayo 12:42).
Maana ya "Kumcha Bwana ni chanzo cha maarifa" ni nini?
Mithali 1:7 inasema, "Kumcha Bwana ni chanzo cha maarifa; bali wapumbavu hudharau hekima." Kumcha Bwana hapa haimaanishi hofu ya kuogopa mateso, bali heshima ya kina inayotambua kwamba Mungu ni Mungu na sisi si Mungu. Ni mtazamo unaomweka Mungu mahali pake pa haki, na kutoka hapo ndipo kila ufahamu wa maisha unaanza kupata mpangilio sahihi. Ndiyo maana mtu anaweza kuwa msomi mkubwa na bado kuwa mpumbavu kwa maana ya Biblia: anajua vitu vingi, lakini hajaanza mahali pa kuanzia.
Kwa nini Sulemani alisema kila kitu ni ubatili katika Mhubiri?
Kwa sababu alikuwa amejaribu kila kitu ambacho watu wanadhani kinaleza maana, kazi, mali, anasa, elimu, majengo, na aligundua kwamba hakuna kimojawapo kinachoweza kuzuia kifo au kutoa kusudi la kudumu. Neno alilotumia lina picha ya mvuke au pumzi inayopotea. Lakini Mhubiri haumalizi kwa kukata tamaa: "Mche Mungu, nakushike amri zake, maana kwa jumla hii impasa mwanadamu" (Mhubiri 12:13). Maisha yanapata uzito wake yanaposimama mbele ya Mungu, na sio yanapojazwa vitu vingi zaidi.
Hekalu la Sulemani lilikuwa la umuhimu gani?
Lilikuwa mahali ambapo Mungu alichagua kukaa katikati ya watu wake kwa njia inayoonekana, kitovu cha dhabihu, sala na sikukuu za Israeli kwa karne nyingi. Lakini Sulemani mwenyewe alijua mipaka yake, na akasema kwenye kuwekwa wakfu, "Mbingu hazikutoshi, wala mbingu za mbingu; sembuse nyumba hii niliyoijenga!" (1 Wafalme 8:27). Hekalu lilikuwa ishara, na Agano Jipya linaonyesha kile lililoashiria: Kristo, ambaye mwili wake ni hekalu la kweli, na kanisa, ambalo Roho Mtakatifu anakaa ndani yake.
Nifanye nini ili nisije kuanguka kama Sulemani?
Anza kwa kukubali kwamba unaweza kuanguka; Sulemani hakujua kwamba anaanguka, kwa sababu kuanguka kwake kulikuja kwa hatua ndogo na za busara kwa nje. Kisha tunza moyo wako kwa uangalifu, kama Mithali 4:23 inasema, kwa kudumu katika Neno, katika sala, na katika ushirika wa watu wanaokuambia ukweli. Kuwa mwangalifu na mapenzi yako, sio maarifa yako tu, na ombe kama Daudi, "Uufanye moyo wangu kuwa mmoja." Zaidi ya yote, tegemea neema ya Kristo, si nguvu zako, kwa sababu yeye anayeanza kazi njema ndani yako ni yeye anayeikamilisha.
Kwa kuhitimisha
Sulemani anaingia katika Biblia kama mtoto mpendwa wa Mungu, anafikia kilele kama mfalme mwenye hekima kuliko wote, na anaondoka kama onyo. Njia yote hiyo inapita katika kitu kimoja: moyo. Aliomba moyo wa adili na akapewa moyo mkubwa kama mchanga wa pwani, lakini alishindwa kuulinda, na maneno yenye uchungu zaidi kumhusu ni haya, "moyo wake haukuwa mkamilifu kwa Bwana, Mungu wake." Ndiyo sababu hadithi yake haiwezi kuwa hadithi ya kujivuna kwa akili. Ni wito wa kuiangalia mapenzi yetu, sio maarifa yetu tu.
Na kwa kile ambacho Sulemani hakuweza kutupatia, tunageuka kwa yule mkuu kuliko yeye. Yesu ni mwana wa Daudi asiye na moyo uliogawanyika, mfalme wa amani ya kweli, hekima ya Mungu iliyofanyika mwili, na yeye ndiye anayekamilisha yale ambayo Sulemani aliyaomba kwa niaba ya taifa lake: "usikie huko mbinguni, ukasamehe."
Kama unataka kuendelea, chukua muda na 1 Wafalme 3 na 1 Wafalme 8 pamoja, ndipo usome 1 Wafalme 11 kwa sala. Kisha soma Mhubiri 12 na Mathayo 12:42, na uliza kimya: moyo wangu, leo, ni wa nani?
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
Pakistan
