Aklat ng Hebreo: Si Cristo ang Higit sa Lahat

Panimula

May mga mananampalatayang hindi tumalikod dahil sa isang malaking kasalanan. Unti-unti lang silang napagod. Dati, sila ang unang dumadating sa pagtitipon. Ngayon, kapag Linggo ng umaga, mas mabigat ang katawan kaysa sa pananabik. Hindi sila nagmura sa Diyos; tumahimik lang sila. Hindi sila lumayo sa isang hakbang; dumausdos sila, parang bangkang hindi naitali sa pantalan.

Sa mga taong ganito isinulat ang aklat ng Hebreo. Hindi ito liham para sa mga baguhan na puno ng sigla. Liham ito para sa mga nanawa, mga nakaranas ng pang-uusig, mga nawalan ng ari-arian at ng dangal, mga natutuksong bumalik sa dati dahil mas madali doon. At ang tugon ng sumulat ay hindi "magsumikap pa kayo." Ang tugon niya ay isang tao: si Jesus, na higit sa lahat.

Sa pahinang ito, matutuklasan mo kung sino ang sumulat, kailan, para kanino, paano binuo ang aklat, ano ang mga pangunahing tema nito, at paano ito babasahin nang may pakinabang sa totoong buhay.

Ang tuon ng gabay na ito

Karaniwang itinuturo ang Hebreo bilang isang mabigat na aral sa teolohiya: mga paghahambing ng pari, dugo, at tabernakulo. Pero ang aklat mismo ang nagsabi kung ano ito: "salita ng pangaral" (Hebreo 13:22), isang sermon para sa kongregasyong nanlalambot ang tuhod. Kaya ito ang tuon ng gabay na ito: ang gamot na ibinibigay ng Hebreo sa pagod na pananampalataya ay hindi karagdagang pagsisikap kundi mas malinaw na pananaw kay Cristo. Ang bawat "higit" at "mas mabuti" sa aklat ay hindi paglalaban ng mga relihiyon; panggamot ito sa isang lokal na iglesyang malapit nang sumuko. Bawat doktrina dito ay may bendang kasama.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa aklat ng Hebreo?

Walang panimulang pagbati ang Hebreo. Wala itong "Mula kay Pablo, alipin ni Cristo Jesus." Sa halip, bumubukas ito na parang kortina na biglang umangat sa isang malaking tanawin:

"Nang unang panahon, nagsalita ang Diyos sa ating mga ninuno sa iba't ibang paraan sa pamamagitan ng mga propeta. Ngunit nang sumapit ang mga huling araw na ito, nagsalita siya sa atin sa pamamagitan ng kanyang Anak. Siya ang pinagkatiwalaan ng Diyos ng lahat ng bagay, at sa pamamagitan niya ginawa ang sanlibutan. Siya ang maningning na sinag ng kaluwalhatian ng Diyos at larawan ng kanyang likas, at siya ang nagpapanatili sa lahat ng bagay sa pamamagitan ng kanyang makapangyarihang salita. Matapos niyang linisin ang mga tao sa kanilang mga kasalanan, siya ay lumuklok sa kanan ng Diyos, ang Kataas-taasan sa kalangitan" (Hebreo 1:1-3).

Tingnan ang tindig ng pangungusap na ito. Hindi nagsimula ang sumulat sa problema ng mga mambabasa; nagsimula siya sa kadakilaan ng Anak. Ganito ang paraan ng buong aklat. Kapag nanlalata ang pananampalataya, hindi mga pangaral tungkol sa sarili ang kailangan, kundi paglalahad tungkol kay Cristo. Apat na bagay ang sinabi agad tungkol sa kanya: siya ang huling salita ng Diyos, siya ang tagapagmana ng lahat, siya ang tunay na larawan ng likas ng Diyos, at siya ang naglinis ng ating kasalanan at nakaluklok na ngayon bilang Hari. Wala nang idadagdag pagkatapos nito. Ang buong Hebreo ay paglalatag lamang ng kayamanang inihayag na sa tatlong talatang iyon.

Ngunit ang aklat ay hindi lang paglalahad; may ngipin ito. Ang parehong Cristo na nagsalita sa pagsisimula ay patuloy na nagsasalita ngayon, at ang kanyang salita ay hindi malambot: "Ang salita ng Diyos ay buhay at mabisa, mas matalas pa sa alinmang tabak na magkabila ang talim. Nakakatagos ito hanggang sa pinagsasanib ng kaluluwa at espiritu, ng mga kasukasuan at ng utak ng buto. Nahihiwatigan nito ang mga iniisip at binabalak ng tao" (Hebreo 4:12). Ang talatang ito ay hindi isang malayang kasabihan tungkol sa Bibliya; bahagi ito ng isang babala sa mga taong ayaw nang makinig. Ang dahilan kung bakit nakakatagos ang salita ay dahil hindi tayo kayang lokohin ng sarili nating dahilan. Ang pagod nating pananampalataya ay hindi lang pagod; may pagtanggi rin doon, at kailangang maabot ng liwanag.

At saka ito ang aklat na nagbigay sa Iglesya ng isa sa pinakamatibay na sandata laban sa pagbabago ng panahon: "Si Jesu-Cristo ay hindi nagbabago, kahapon, ngayon, at magpakailanman" (Hebreo 13:8). Hindi ito basta pampatibay ng damdamin. Sinabi ito sa isang kongregasyong namatayan ng mga lider (Hebreo 13:7) at hinarap ang mga kakaibang aral. Nagbabago ang mga pastol, nagbabago ang mga kalagayan, nagbabago ang ating mga pakiramdam, pero hindi nagbabago ang Pinakapunong Pari. Iyan ang dahilan kung bakit may saysay pang tumayo kapag hindi mo na maramdaman ang sigla.

Ang aklat ng Hebreo ay may labintatlong kabanata, isinulat sa napakahusay na Griyego, siksik sa mga sipi mula sa Lumang Tipan, at nagtatapos na parang liham kahit nagsimula na parang sermon. Hindi nito sinabi ang pangalan ng sumulat, pero malinaw nitong sinabi ang pangalan ng Tagapagligtas.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Walang aklat sa Bagong Tipan na mas maraming binanggit mula sa Lumang Tipan kaysa sa Hebreo. Ang Awit 110 ("Ikaw ay pari magpakailanman"), ang Jeremias 31 (ang pangako ng bagong tipan), ang Levitico (ang Araw ng Pagtubos), ang Genesis (si Melquisedec at si Abraham), ang Exodo (ang tabernakulo at ang dugo ng tipan): lahat ay ipinasok sa isang argumento. Ang sumulat ay hindi nagtapon ng Lumang Tipan. Ipinakita niya kung saan ito palaging tumutungo.

Ang sistema ng pari at handog ay hindi kamalian. Utos iyon ng Diyos. Pero mula pa sa simula, may kakulangan iyon na hayag: bawat taon, muli. Ang pari ay namamatay at pinapalitan. Ang kortina ay hindi natatanggal. Ang dugo ng baka at kambing ay nakakalinis ng panlabas na karumihan, pero hindi nito naaabot ang budhi. Kaya may isang malaking "ngunit" sa gitna ng aklat:

"Ngunit dumating na si Cristo bilang Pinakapunong Pari ng mga mabubuting bagay na narito na. Ang toldang kanyang pinasok ay higit na dakila at mainam kaysa sa una, sapagkat hindi ito gawa ng tao ni bahagi ng sanlibutang ito. Minsan lamang siyang pumasok sa Dakong Kabanal-banalan, at ang dugong kanyang dala ay hindi dugo ng kambing o ng guyang baka kundi ang sarili niyang dugo, at sa gayon kinamit niya ang walang hanggang kaligtasan para sa atin. Kung ang dugo ng mga kambing at mga toro at ang abo ng dumalagang baka ay iwinisik sa mga taong marumi at sila'y naging malinis, gaano pa kaya ang dugo ni Cristo? Sa pamamagitan ng walang hanggang Espiritu, inihandog niya ang kanyang sarili na walang kapintasan sa Diyos, upang linisin ang ating budhi mula sa mga gawang walang kabuluhan at makapaglingkod tayo sa Diyos na buhay" (Hebreo 9:11-14).

Iyan ang dugtungan ng dalawang Tipan. Ang Araw ng Pagtubos sa Levitico 16 ay isang larawang taon-taong iginuguhit hanggang dumating ang tunay. Ang tabernakulo ay isang anino ng langit. Ang paring Lebita ay isang pansamantalang kinatawan hanggang dumating ang Pari na hindi mamamatay. Si Melquisedec, na sumulpot sa Genesis 14 na walang talaan ng angkan, ay naging larawan ng isang pagkapari na hindi nakabatay sa lahi kundi sa buhay na walang hanggan.

At may isang salitang pumupuwing sa buong argumento: ang budhi. Hindi lang legal na kalagayan ang inaayos ng dugo ni Cristo; inaayos nito ang iyong panloob na pakiramdam ng karumihan, ang tinig sa loob mo na nagsasabing "hindi ka pa sapat." Dito na naman lumalabas ang tuon ng gabay na ito: ang pagod na mananampalataya ay madalas napapagod dahil naniniwala pa rin siyang siya ang dapat magbayad. Ang sagot ng Hebreo ay hindi paalalang magsikap. Ang sagot nito ay isang handog na tapos na, minsanan, at hindi na kailangang ulitin.

Tapos na ang handog; hindi na kailangang ulitin.

Balangkas at pangunahing tema

Bago ang balangkas, ang mga tanong tungkol sa pinagmulan. Sino ang sumulat? Hindi alam natin. Sinabi ni Origen noong ikatlong siglo na tanging ang Diyos ang tunay na nakaaalam. Sa kasaysayan, iniugnay ito kay Pablo, pero kakaiba ang estilo ng Griyego, hindi nagpakilala ang manunulat, at sinabi niyang natanggap niya ang mensahe mula sa mga nakarinig sa Panginoon (Hebreo 2:3), na hindi karaniwang pananalita ni Pablo. Iba pang hula: si Bernabe, si Apolos, si Silas, kahit si Priscila. Ang mahalaga ay ito: tinanggap ng Iglesya ang aklat sa kanon hindi dahil sa pangalan ng sumulat kundi dahil sa kapangyarihan at katapatan ng mensahe nito sa turo ng mga apostol.

Kailan ito isinulat? Malamang bago ang taong 70, bago pa nawasak ang templo sa Jerusalem, dahil binabanggit ng aklat ang mga handog na parang nangyayari pa (Hebreo 8:4; 10:11). Sinipi na ito ni Clemente ng Roma sa bandang taong 95, kaya sigurado na nauna ito. Ang mambabasa ay mga Kristiyanong Judio, marahil sa Roma o sa palibot nito, dahil sa pagbati ng "mga mula sa Italia" (Hebreo 13:24). Alam natin ang pinagdaanan nila: pinagtawanan, ipinakulong ang ilan, sinamsam ang ari-arian (Hebreo 10:32-34). Ngayon, ang tukso nila ay hindi paganismo kundi pag-urong sa mas ligtas at mas iginagalang na dating buhay.

Tatlong malalaking bahagi ang aklat. Sa Hebreo 1:1 hanggang 4:13, si Cristo ay higit sa mga propeta, sa mga anghel, at kay Moises, at ang kanyang pangako ng kapahingahan ay higit pa sa lupain ng Canaan. Sa Hebreo 4:14 hanggang 10:18, ang gitna ng aklat: si Cristo bilang dakilang Pinakapunong Pari sa pagkapari ni Melquisedec, ang tagapamagitan ng bagong tipan, at ang minsanang handog na nagwakas sa lahat ng handog. Sa Hebreo 10:19 hanggang 13:25, ang bunga ng lahat ng ito sa totoong buhay: lumapit, manindigan, magtiis, magmahal, mag-abuloy, sumunod sa mga lider, tanggapin ang disiplina, umalis sa labas ng kampo kasama si Jesus.

Ang paraan ng pagbuo ay natatangi. Hinabi ng sumulat ang paglalahad at ang babala. Limang pagkakataon na humihinto ang argumento at diretsong kinakausap ang kongregasyon (Hebreo 2:1-4; 3:7-4:13; 5:11-6:12; 10:26-31; 12:25-29). Ang bawat babala ay may parehong hugis: kung ganito kadakila ang Anak, huwag mong ipagwalang-bahala ang kanyang tinig. Kaya hindi mababasa nang tama ang Hebreo kung doktrina lang ang hahanapin doon. Ang doktrina ay nasa serbisyo ng pagtitiyaga. At dito muling lumilitaw ang tuon natin: ang mga paghahambing ay hindi pagmamalaki sa kaalaman kundi paglalagay ng matibay na sahig sa ilalim ng nanginginig na mga paa.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Tatlong talata ang naglalagom sa puso ng Hebreo, at bawat isa ay para sa taong hirap nang tumayo.

Ang una ay ang pinto sa gitnang bahagi: "Kaya't yamang mayroon tayong dakilang Pinakapunong Pari na pumasok na sa kalangitan, si Jesus na Anak ng Diyos, manindigan tayo sa pananampalatayang ipinapahayag natin. Sapagkat ang Pinakapunong Pari natin ay nakakadama ng ating mga kahinaan. Tinukso siya sa lahat ng paraan, subalit hindi siya nagkasala. Kaya't lumapit tayong may pagtitiwala sa trono ng kagandahang-loob ng Diyos, upang tumanggap tayo ng habag at kagandahang-loob na tutulong sa atin sa panahon ng pangangailangan" (Hebreo 4:14-16). Pansinin ang pagkakasunod: dahil siya ay dakila, manindigan tayo; dahil siya ay nakakadama, lumapit tayo. Ang kanyang kadakilaan ay hindi lumalayo sa atin; siya ang Anak sa kanan ng Ama, pero alam niya kung paano magutom, mapagod, iwan, at umiyak. Ang trono ay hindi upuan ng hukom na naghihintay ng pagkakamali mo; trono ito ng kagandahang-loob, at ang inaasahan doon ay ang paglapit mo.

Ang ikalawa ay ang pundasyon ng kabanata labing-isa: "Ang pananampalataya ay katiyakan tungkol sa mga bagay na inaasahan at pananalig sa mga bagay na hindi nakikita" (Hebreo 11:1). Hindi ito paglalarawan ng malabong pag-asa. Ang salitang ginamit ay may bigat ng katitikan, isang dokumentong nagsasabing sa iyo na talaga ang hindi pa nasa kamay mo. Kaya sa buong kabanata, ang mga taong tinawag na matapat ay mga taong kumilos: nagtayo ng daong, umalis sa bayan, nagtago ng sanggol, nanatiling dayuhan. Ang pananampalataya ay ang pagtitiwala sa isang pangako na sapat upang mabago ang kalendaryo at pitaka mo.

Ang ikatlo ay ang tawag sa pagtakbo: "Kaya nga, yamang napapalibutan tayo ng makapal na ulap ng mga saksi, alisin natin ang bawat pabigat at ang kasalanang bumabalakid sa atin, at buong tiyaga nating takbuhin ang takbuhing itinakda sa atin. Ituon natin ang ating paningin kay Jesus, na siyang pasimula at kabuuan ng ating pananampalataya. Dahil sa kagalakang nakalaan sa kanya, tiniis niya ang krus at hindi ininda ang kahihiyan nito, at ngayon ay nakaluklok na sa kanan ng trono ng Diyos" (Hebreo 12:1-2). Ito ang buong aklat sa isang larawan: isang mahabang takbuhan, isang gradong puno ng mga nauna, at isang Jesus na nauna at nagtapos ng lahi ng pananampalataya. Ang lunas sa pagod ay direksyon ng mata.

Gabay sa pagbabasa ng Hebreo

Kung unang beses mong babasahin ang Hebreo nang buo, gawin mong sermon, hindi aralin. Basahin ang kabuuan sa isang upuan, malakas kung maaari, dahil ganito ito naranasan ng unang mga tagapakinig. Aabutin ka ng humigit-kumulang isang oras. Huwag kang tumigil sa mga detalyeng hindi mo maintindihan sa unang pasada; hayaan mong dumaan ang alon ng pananalita, at pansinin lang kung gaano kadalas bumabalik ang salitang "higit," "mas mabuti," at "minsanan."

Pagkatapos, gawin ang ikalawang pasada sa tatlong yugto. Sa isang linggo, basahin ang kabanata 1 hanggang 4 at hanapin ang sagot sa tanong: bakit hindi maikukumpara kaninuman si Jesus? Sa ikalawang linggo, basahin ang kabanata 5 hanggang 10 at hanapin ang sagot sa tanong: ano ang ginawa niya para sa aking budhi? Sa ikatlong linggo, basahin ang kabanata 11 hanggang 13 at hanapin ang tanong: paano ako tatakbo bukas?

Dalawang tulong ang makabubuti. Una, buksan ang Lumang Tipan katabi nito. Kapag inabot mo ang kabanata 7, basahin ang Genesis 14:17-20 at Awit 110. Kapag inabot mo ang kabanata 8, basahin ang Jeremias 31:31-34. Kapag inabot mo ang kabanata 9, basahin ang Levitico 16. Bibigla ka sa laki ng pagbabago ng lasa ng mga kabanata kapag naaninag mo ang inaaninag ng manunulat.

Ikalawa, huwag laktawan ang mga babala. Marami ang tumatalon mula sa magagandang talata patungo sa ibang magagandang talata at iniiwasan ang Hebreo 6 at 10. Pero ang mga babala ang dahilan ng liham. Basahin ang mga ito bilang tinig ng isang pastol na nagmamahal, hindi bilang pananakot, at tanungin ang sarili: saan ba ako dumadausdos nang hindi namamalayan? Isulat ito. Sabihin sa isang kapatid. Ang Hebreo ay hindi para sa nagbabasang mag-isa; ang mga utos nito ay maramihan: magpalakasan tayo, magmasdan natin ang isa't isa, huwag nating iwan ang pagtitipon (Hebreo 10:24-25).

Isang mungkahing panalangin habang nagbabasa: "Panginoon, ipakita mo sa akin ang kadakilaan ng Anak, at gawin mong maliit ang mga bagay na pinapanghinaan ko." Iyan ang paraan ng aklat. Hindi nito pinipilit ang pagod na maging masigla sa sarili niyang lakas; ipinapakita nito si Cristo hanggang sa muling makatayo ang mga paa.

Ang Salamin

Alam mo ba kung saan ka madalas hulihin ng aklat na ito? Hindi sa mga malalaking tanong tungkol sa pagkapari at tabernakulo. Sa maliliit na pagkilos ng pag-urong. Sa pagsabi mong "next week na lang" sa pagtitipon dahil pagod ka sa trabaho, at ang next week ay naging tatlong buwan. Sa pananalanging naging maikli hanggang naging katahimikan. Sa pakikinig ng sermon nang nakabukas ang telepono. Walang malaking pagtalikod dito; may lumalaking distansya lamang.

At may mas malalim pang pinapakiramdaman ng Hebreo sa iyo: ang lihim na paniniwala na kailangan pa ring bayaran ang isang bagay. Kaya nagtatrabaho ka nang sobra para masabi ng iba na may kabuluhan ka. Kaya hindi mo maiwan ang pagkakamali mo noong 2019 kahit ilang taon nang nakalipas. Kaya may bahagi ng katawan mo, pitaka mo, o kasaysayan mo na hindi mo pa nailapit sa Diyos, dahil sa isip mo mas marumi iyon kaysa sa kayang linisin ng kanyang dugo. At sinasabi sa iyo ng Hebreo 9:11-14 na ang dugo ni Cristo ay hindi naglinis lamang ng talaan; naglinis ito ng budhi, ang tinig sa loob mo na nagsasabing hindi ka tinatanggap.

Kaya tanungin mo ang sarili mo ngayon nang tapat. Anong "pabigat" ang kailangan mong bitiwan sa takbuhan? Baka hindi kasalanan; baka isang ambisyon, isang relasyong hinihila ka pababa, isang gawing labis na paggamit ng oras. At anong kahihiyan ang kinakatakutan mong pasanin dahil sa pangalan ni Jesus? Sa iglesyang binasahan ng liham na ito, ang halaga ay ari-arian at reputasyon. Sa iyo, baka kasama sa kantina, o pamilyang hindi nakakaintindi, o kabiguang makasabay sa antas ng pamumuhay ng iba.

Hindi ka pinapalo ng Hebreo. Binubuksan nito ang pintuan at sinasabi: lumapit ka, may habag. Hindi ka naiwan sa labas ng pintuan. Hindi ang lakas mo ang nagpapanatili sa iyo, kundi ang Pari na buhay magpakailanman at namamanhik para sa iyo sa mismong sandaling ito.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Madali namang sabihin sa bata ang mensahe ng Hebreo kung gagamit ka ng larawan na alam nila. Sabihin mo: noong unang panahon, may isang malaking tolda kung saan sinasamba ang Diyos, at may makapal na kurtina sa loob. Iisang tao lamang, ang pinakapunong pari, ang maaaring pumasok sa likod ng kurtina, at isang beses lang sa isang taon, at may dugo pa ng hayop na dala. Ang ibig sabihin ng kurtina ay ito: may sagabal sa pagitan ng tao at ng Diyos dahil sa kasalanan. Pagkatapos, dumating si Jesus. Siya ang naging pari, at siya rin ang naging handog. Nang mamatay siya sa krus, napunit ang kurtina, at ngayon ay maaari na tayong lumapit sa Diyos anumang oras, kahit maliit pa lang tayo, kahit nagkamali tayo kaninang umaga.

Idagdag mo ang Hebreo 13:8 sa simpleng salita: si Jesus ay hindi nagbabago kahapon, ngayon, at magpakailanman. Napakalakas nito para sa mga batang dumaranas ng pagbabago sa tahanan, sa eskuwelahan, o sa pamilya.

Para sa mas malalim na pagtalakay, may hiwalay na mga paliwanag na inihanda para sa bawat antas: para sa maliliit na bata na tatlo hanggang anim na taong gulang, may maikling kuwento tungkol sa napunit na kurtina; para sa mga nasa elementarya na pito hanggang labindalawa, may gabay tungkol sa pananampalataya sa kabanata labing-isa at sa larangan ng takbuhan; at para sa mga kabataang labindalawa pataas, may mas malawak na aralin tungkol sa mga babala ng Hebreo at sa kahulugan ng pagtitiyaga kapag pinagtatawanan ka dahil sa pananampalataya.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Hindi isinulat ang Hebreo para sa mga taong gustong magpalalim ng kaalaman sa tabernakulo. Isinulat ito para sa mga taong nanlulumo at gustong bumalik sa dating buhay na mas madali. Kaya ang lahat ng kadakilaan ng Anak sa aklat na ito ay may direksyon: patungo sa iyong nanginginig na mga tuhod. Kung lilisanin mo ang pahinang ito na may isang bagay lamang, sana ito: ang lunas sa pagod na pananampalataya ay hindi mas mabigat na pagsisikap kundi mas malinaw na pananaw kay Cristo, ang huling salita ng Diyos, ang naglinis ng iyong budhi, ang Pari na buhay magpakailanman.

Ituon ang paningin kay Jesus, at tumakbo muli.

Kung nais mong ipagpatuloy, gawin ang tatlong linggong plano sa gabay sa pagbabasa, at ilagay sa tabi ng Hebreo ang Levitico 16, ang Awit 110, at ang Jeremias 31:31-34. Ipanalangin ang Hebreo 4:16 tuwing umaga: lumapit nang may pagtitiwala, humingi ng habag, tumanggap ng biyayang tutulong sa panahon ng pangangailangan. At huwag mong basahin ang aklat na ito nang mag-isa; ang mga utos dito ay para sa magkakasama. Maghanap ng isang kapatid na makakatakbo kasama mo, dahil iyon ang paraan na itinakda ng Diyos para hindi ka na dumausdos pa.