1Wafalme 13

Maandiko

Mtu wa Mungu kutoka Yuda anakuja Betheli kwa amri kali ya Bwana: kutangaza hukumu dhidi ya madhabahu ya Yeroboamu, kutokula wala kunywa mahali hapo, na kutorudi kwa njia ile ile aliyokuja. Anafanya vizuri, mkono wa mfalme umepooza kisha unarejeshwa, hadi anapokutana na nabii mzee anayemdanganya kwa kutumia jina la malaika. Anarudi, anakula, na njiani simba anamuua, mwili wake ukisimama pembeni ya punda na simba ambao hawagusi mtu wala mnyama mwingine.

Kiini

Hiki ni kisa kigumu. Mtu wa Mungu hakushindwa kwa sababu ya tamaa mbaya au uasi wa moyo. Alishindwa kwa sababu alisikia sauti nyingine iliyodai pia kuwa ya Bwana, na akaamini kwamba amri mpya inaweza kufuta amri ya kwanza. Kiini cha sura hii ni kikali: utii kwa Mungu haupimwi kwa nia zetu njema, wala kwa jinsi sauti mpya inavyosikika ya kiroho. Unapimwa kwa neno ambalo umekwisha kupewa. Bwana hachezei tofauti kati ya kutii kidogo na kutokutii. Mtu wa Mungu aliyeuvunja madhabahu kwa nguvu ya Bwana ni yule yule aliyekufa kwa sababu ya chakula na maji. Wito na kuanguka vinaweza kutokea katika mwili mmoja siku moja.

Uzi wa Pamoja

Sura hii inaunganika na hadithi kubwa ya Israeli katika njia mbili. Kwanza, unabii wa mtu wa Mungu unatajwa jina la mfalme Yosia (mstari wa 2), ambaye atakuja miaka mia tatu baadaye kubomoa madhabahu hii hii. Neno la Bwana halianguki chini, hata kama mjumbe wake anaanguka. Pili, sura hii inatuonyesha tatizo ambalo hatimaye Kristo pekee analitatua: mjumbe mkamilifu. Kila nabii katika Agano la Kale ana mpasuko, mtu wa Mungu ambaye anasema kweli asubuhi na anadanganywa jioni. Yesu ndiye Mtu wa Mungu ambaye hakusikia sauti nyingine bustanini, hakugeuka njiani, hakula chakula ambacho Baba hakumpa. Alipojaribiwa jangwani kwa maneno "imeandikwa," alishikilia neno la kwanza.

Kioo

Uongo ambao ulimuua mtu wa Mungu ulikuwa uongo wa kidini, siyo wa kidunia. Nabii mzee hakumwambia "acha huduma yako," alimwambia "njoo ule pamoja nami, malaika amesema." Hapa ndipo sura hii inatuchoma. Ni rahisi kupinga majaribu ambayo yanavaa nguo za dhambi wazi. Ni vigumu zaidi kupinga ushauri wa mwamini mzee anayekuambia, katika lugha ya kiroho, kufanya kile ambacho tayari unajua Mungu amekataza. Fikiria hali halisi: kiongozi wa kanisa anayekushauri kupuuza dhamiri yako kwenye mkataba wa kazi ambao unajua ni potofu. Rafiki wa Kikristo anayekuambia kwamba talaka yako ni "amani ya Mungu" wakati unajua ni kukimbia tu. Mshauri anayekuambia "Bwana ameniambia" kitu ambacho kinapingana na kile Bwana alikwisha sema wazi katika Maandiko. Sura hii inasema: neno jipya kutoka kwa mtu mwingine haliwezi kufuta neno ulilopewa moja kwa moja. Hata kama linakuja na "malaika" ndani yake.

Mhusika Mkuu

Mtu wa Mungu kutoka Yuda anabaki bila jina, na hii ni muhimu. Yeye ni kila mmoja wetu ambaye amewahi kufanya jambo la ujasiri kwa ajili ya Bwana. Alisimama mbele ya mfalme, akatangaza hukumu, akaomba na mkono wa mfalme ukapona. Alikataa hongo ya mfalme kwa maneno makali: "Hata kama utanipa nusu ya miliki yako, staende na wewe" (mstari wa 8). Alikuwa na uti wa mgongo mbele ya mamlaka. Lakini akaketi chini ya mti wa mwaloni akiwa amechoka, na ndipo alipoanguka. Sio mbele ya mfalme, bali mbele ya nabii aliyeonekana kama ndugu. Somo lake ni la kuchoma: mahali pako pa ushindi mkuu si mahali pa usalama wako mkuu. Baada ya kutimiza wito mkubwa unahitaji uangalifu zaidi, siyo kidogo, kwa sababu ndipo sauti tulivu zenye kuvutia zinapokuja.

Mazingira

Yeroboamu alikuwa amejenga madhabahu Betheli na Dani ili wana wa Israeli wa kaskazini wasiende Yerusalemu kuabudu. Hii ilikuwa kazi ya kisiasa iliyovaa nguo za kidini, ibada iliyobuniwa ili kulinda ufalme wake. Kufukiza uvumba mwenyewe kwenye madhabahu hii ni ishara ya mfalme kujifanya kuhani, kuvunja mipaka ambayo Mungu alikuwa ameweka. Mtu wa Mungu anakuja kutoka Yuda, ufalme wa kusini, mahali ambapo hekalu la kweli lipo. Umbali huu wa kijiografia ni umbali wa kitheolojia pia. Yeye ni sauti ya nje, sauti ambayo haiwezi kununuliwa na mfumo wa Betheli, ndiyo sababu amri ya kutokula na kutokunywa mahali hapo ni muhimu sana. Kula ni kushiriki, ni kukubali. Alikatazwa kushiriki kabisa katika mfumo aliokuja kuuhukumu.

Wasikilizaji wa Kwanza

Wasomaji wa kwanza wa Wafalme walikuwa Wayahudi walioko uhamishoni Babeli, wakijaribu kuelewa jinsi walivyofika hapo. Sura hii iliwaambia kwamba anguko la Israeli halikuanza na Nebukadneza, lilianza na madhabahu ya Betheli na na Yeroboamu ambaye "hakuuacha uovu wake" (mstari wa 33) hata baada ya ishara ya wazi kama hiyo. Waliisikia hadithi hii kama onyo dhidi ya dini iliyobuniwa kwa urahisi wa kisiasa, na kama faraja kwamba neno la Bwana bado litatokea, hata kama mjumbe atakufa njiani. Kwa watu waliokosa hekalu na waliozungukwa na miungu mingine, sura hii ilisema: shikilia neno la kwanza, hata mtu wa dini akikuambia vinginevyo.

Tafakari

*Ni ipi "amri ya kwanza" katika maisha yako ambayo