Amosi 1:11

Maandiko

Mungu anatamka hukumu ya nne kati ya hukumu za mataifa: "Kwa dhambi tatu za Edomu, hata kwa nne, sintobadilisha adhabu." Sababu inatajwa waziwazi: Edomu alimwinda ndugu yake kwa upanga, akakanyaga rehema zote, na hasira yake haikupoa bali ikawa hali ya kudumu. Adhabu yake ni moto juu ya Temani na majumba ya kifalme ya Bozra, miji mikuu ya nchi hiyo ya milimani.

Kiini

Neno "ndugu" ndilo mzigo wa mstari huu. Amosi hasemi Edomu alimshambulia adui; anasema alimfuatilia ndugu yake. Mungu hahukumu hapa uvunjaji wa Torati, kwa sababu Edomu hakupewa Torati; anahukumu uvunjaji wa kitu kinachojulikana na kila mtu mwenye moyo, yaani kwamba damu moja haiwindwi kwa upanga. Hii inatuambia jambo zito kuhusu Mungu: mamlaka yake hayaishii mipakani mwa Israeli. Yeye ni Hakimu wa mataifa yote, na anadai kutoka kwa kila taifa kiasi cha ubinadamu. Ni kiini kilekile kinachomfanya Paulo aseme kwamba mataifa yasiyo na sheria ni sheria kwa nafsi zao. Dhambi ya Edomu si kutokujua; ni kujua na kuchagua kutojali.

Uzi Unaounganisha

Kutoka Mwanzo hadi Ufunuo, Maandiko yanafuatilia hadithi ya ndugu wawili: Kaini na Abeli, Yakobo na Esau, ndugu wa mwana mpotevu. Kila mara swali ni lilelile: je, mimi ni mlinzi wa ndugu yangu? Edomu anajibu kwa upanga. Na hapo ndipo Kristo anapoingia si kama mfano bali kama jibu. Yeye ndiye Ndugu ambaye hakutupilia mbali rehema zake pale tulipomfuatilia kwa upanga na msalaba. Kile ambacho Esau alishindwa kudumisha, na kile ambacho Yakobo mwenyewe alikivuruga kwa udanganyifu, Yesu anakitimiza: anakuwa mzaliwa wa kwanza asiyeuza haki yake wala kulipiza kisasi. Katika yeye undugu unaovunjika katika Amosi 1:11 unatengenezwa upya, si kwa upanga bali kwa damu yake mwenyewe.

Kioo

Uchungu wa kudumu ndio sehemu inayouma. Amosi hasemi Edomu alikasirika; anasema hasira yake "ikaendelea kuwa kali" na ghadhabu yake "ikabaki milele." Hiyo si milipuko ya ghafla; ni uamuzi wa kuutunza uchungu kama mali. Tunajua hali hiyo. Ndugu wawili ambao hawajazungumza tangu urithi wa shamba uligawanywa vibaya miaka kumi na tano iliyopita. Mume anayekumbuka kila kosa la mkewe kwa tarehe. Mfanyakazi anayesubiri kwa subira ya ajabu siku ambayo mwenzake atatelezesha mguu. Tunaita hii "kuwa na msimamo," lakini Mungu anaiita dhambi ya nne. Swali si kama umeumizwa; huenda umeumizwa vibaya sana. Swali ni kama unautunza uchungu huo kama urithi wa familia unaopitishwa kwa watoto wako.

Mwangwi wa Maandiko

Mstari huu unatetemesha Biblia nzima. Unaanza tumboni mwa Rebeka, ambapo mapacha wanapigana kabla ya kuzaliwa, na unaendelea pale Esau anapoapa kumwua Yakobo. Ajabu ni kwamba katika Mwanzo 33 ndugu hao wawili wanakumbatiana na kulia; msamaha ulikuwepo. Amosi anasema kizazi cha Edomu kilikichagua kile kilichoachwa. Kisha njia ya Israeli kutoka Misri inazuiwa na Edomu kwa upanga katika Hesabu 20, na hatimaye Obadia anaandika kitabu kizima juu ya mstari huu mmoja: Edomu alisimama pembeni siku Yerusalemu ilipoanguka, akifurahia. Zaburi 137 inakumbuka sauti zao zikipiga kelele "bomoeni." Malaki anaanza unabii wake pale pale, akitofautisha Yakobo na Esau. Amosi 1:11 ndio kitovu cha uzi huu mrefu wa damu.

Mhusika Mkuu

Ingawa Edomu anatajwa, mhusika mkuu ni Yahwe anayenguruma kutoka Sayuni. Angalia jinsi anavyoongea: "sintobadilisha adhabu." Ni kauli ya Hakimu ambaye ameshaamua, si mwenye hasira ya papo kwa papo. Lakini kuna kitu cha kushangaza. Mungu anayemshtaki Edomu kwa hasira ya kudumu ndiye yuleyule ambaye Maandiko yanasema hasira yake ni ya kitambo kidogo na rehema zake za milele. Tofauti hii ndiyo moyo wa sura hii. Hasira ya Mungu ina mwisho kwa sababu ina lengo; hasira ya Edomu haina mwisho kwa sababu imekuwa dini yake. Mungu hukasirika ili kurejesha; mwanadamu hukasirika ili kuharibu. Na kwa sababu Mungu ni Baba wa mataifa yote, ukatili wa Edomu dhidi ya Yakobo ni jeraha katika familia yake mwenyewe.

Undani

"Kutupilia mbali huruma zote." Neno la Kiebrania hapa ni rachamim, rehema, na linatokana na rechem, tumbo la uzazi. Ni upendo wa mama kwa mtoto aliyembeba, hisia inayotokea tumboni. Sasa kumbuka: Esau na Yakobo walitoka tumbo moja. Amosi anachagua neno hilihili kwa makusudi. Edomu hakuua tu; aliharibu ndani yake kile kiungo kinachomfanya mtu ahisi uchungu wa mwenzake. Kitenzi kinachotumika kinamaanisha kuoza, kuchafua, kama nyama iliyoharibika. Uchungu uliolelewa kwa muda mrefu hauachi tu tabia yako; huoza uwezo wako wa kuhisi. Hilo ndilo onyo. Unaweza kuamua kuacha kuhurumia mara ya kwanza, mara ya pili, mara ya kumi, hadi siku unapogundua kwamba huwezi tena hata ukitaka.

Maswali ya Kutafakari

Ni uchungu upi ulioutunza kwa muda mrefu hivi kwamba umeanza kuuita "haki yangu" badala ya kuuita jeraha linalohitaji kuponywa?

Ni nani katika maisha yako ambaye Mungu anamwita "ndugu yako," lakini wewe umeamua kumwita kitu kingine ili kuhalalisha ukimya wako?