Waraka wa Yakobo: Imani Inayoonekana Kwa Matendo
Utangulizi
Fikiria mkutano wa kanisa siku ya Jumapili. Mlangoni anaingia mtu mwenye viatu vya bei, saa nzuri, gari lake linang'aa nje. Nyuma yake anaingia mama mmoja mwenye kanga iliyochakaa, ameshika mtoto mgonjwa. Nani anapata kiti cha mbele? Nani anaambiwa "karibu sana"? Nani anapewa hongera, na nani anapewa mahali pa kusimama ukutani?
Yakobo aliona hivi kwa macho yake, na hakuweza kunyamaza. Waraka wake ni sauti ya mchungaji aliyechoka kuona imani inayoongelewa vizuri lakini isiyoonekana kwa mikono, kwa mdomo, kwa pochi, na kwa jinsi tunavyowatendea watu wanyonge. Yeye ni ndugu wa Bwana Yesu, mtu aliyekaa mezani moja na Neno lililopata mwili kwa miaka mingi.
Katika ukurasa huu utaona ni nani aliyeandika waraka huu na wakati gani, mpangilio wake, mada zake kuu, mistari yake ya moyo, jinsi unavyoshikamana na injili ya neema, na mwongozo wa kusoma sura zake tano.
Mtazamo wa mwongozo huu
Wengi humsoma Yakobo kama hakimu mkali mwenye orodha ya matakwa, na hapo waraka huu unakuwa mzigo. Mwongozo huu unamsoma tofauti: Yakobo ni ndugu aliyekulia nyumba moja na Yesu, mtu aliyeona imani ikitembea, ikigusa wakoma, ikilisha wenye njaa, ikinena kwa upole. Ndiyo sababu hawezi kuvumilia imani inayobaki kwenye midomo tu. Na chombo alichoshika si mjeledi; ni kioo (Yakobo 1:23-25). Anatuweka mbele ya sura yetu halisi, ili tuone tofauti kati ya kile tunachokiri na kile tunachokiwa.
Yakobo hashikilii mjeledi; anashikilia kioo.
Biblia inasema nini kuhusu Waraka wa Yakobo?
Waraka huu unajitambulisha kwa unyenyekevu wa kushangaza: "Yakobo, mtumwa wa Mungu, na wa Bwana Yesu Kristo, kwa kabila kumi na mbili waliotawanyika; salamu" (Yakobo 1:1). Hakuna cheo kikubwa, hakuna kujitapa kwa ukoo. Lakini kanisa la kwanza lilijua ni Yakobo yupi: yule ndugu wa Bwana, kiongozi wa kanisa la Yerusalemu. Injili zinamtaja kati ya ndugu wa Yesu (Marko 6:3), na Yohana anasema wazi kwamba mwanzoni "ndugu zake hawakumwamini yeye" (Yohana 7:5). Kilichobadilisha kila kitu ni Pasaka: Paulo anaorodhesha kuonekana kwa Bwana aliyefufuka, na anaandika "Baadaye akamtokea Yakobo" (1 Wakorintho 15:7). Baada ya hapo tunamwona akiwa nguzo ya kanisa (Wagalatia 2:9), akiongoza mkutano wa Yerusalemu (Matendo 15:13-21), na akiwapokea Paulo na wenzake (Matendo 21:18).
Hiyo historia inaeleza sauti ya waraka huu. Anayeandika si mtu aliyeisoma imani kwenye vitabu; ni mtu aliyeiona ikiishi mbele yake kwa miaka mingi, na kisha akalazimika kuinama mbele ya kaka yake mkubwa akimwita Bwana wa utukufu (Yakobo 2:1).
Waraka unaanza pale ambapo watu wengi wanajikuta: katikati ya taabu. "Ndugu zangu, hesabuni ya kuwa ni furaha tupu, mkiangukia katika majaribu mbalimbali" (Yakobo 1:2). Hii si kufurahia maumivu, wala si kujifanya hujisikii kitu. Ni hesabu ya imani: majaribu yanapokuja, yanafanya kazi ndani yetu, yanachonga saburi, na saburi hutuweka wakamilifu. Kwa waliokimbia mateso na kutawanyika, hilo lilikuwa neno la uhai.
Kutoka hapo Yakobo anakwenda haraka kwenye jambo lake kuu: neno la Mungu halikupewa ili kusikilizwa tu. "Lakini iweni watendaji wa neno, na si wasikiaji tu, hali mkijidanganya nafsi zenu" (Yakobo 1:22). Neno "kujidanganya" ni la kutisha, kwa sababu linaonyesha kwamba mtu anaweza kukaa kanisani kila wiki, akifurahia mahubiri, akiitikia "amina," na huku akijiaminisha uongo kuhusu hali ya moyo wake.
Ndipo anafikia sentensi inayoutambulisha waraka wote: "Vivyo hivyo imani, isipokuwa ina matendo, imekufa nafsini yake" (Yakobo 2:17). Yakobo hasemi kwamba matendo yanatuhesabia haki mbele za Mungu; anasema imani isiyo na matendo haina uhai kabisa, kama mwili usio na pumzi. Anatoa mfano wa mtu anayemwambia mwenye njaa "enendeni zenu kwa amani" bila kumpa chakula, na anauliza: faida iko wapi?
Kisha kioo kinatuelekezwa kwenye ulimi: "Vivyo hivyo ulimi nao ni kiungo kidogo, tena hujivuna majivuno makuu. Angalieni jinsi moto mdogo uwashao msitu mkubwa sana" (Yakobo 3:5). Ni ushuhuda mkali kwamba imani hupimwa hasa katika mambo madogo yanayotoka mdomoni: minong'ono, dharau, ahadi za uongo, maneno ya kuchoma nyumbani.
Sura ya nne inashughulikia chembe ya tatizo: tamaa ndani ya moyo, ugomvi ndani ya kanisa, urafiki na dunia. Na tiba ni ya wanyenyekevu: "Basi mtiini Mungu. Mpingeni Shetani, naye atawakimbia" (Yakobo 4:7). Mwisho, waraka unaishia katika kusanyiko linaloombeana: "Ungameni dhambi zenu mmoja kwa mmoja, na kuombeana, mpate kupona. Kuomba kwake mwenye haki kwafaa mno, akiomba kwa bidii" (Yakobo 5:16). Kile kilichoanza kama kioo kinaishia kama sala ya ndugu wanaosaidiana kusimama.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Ukisoma Yakobo kwa uangalifu, unasikia sauti nyingi za Agano la Kale zikiimba pamoja. Mtindo wake ni mtindo wa Mithali na Mhubiri: sentensi fupi, kali, zenye picha za kila siku, hekima inayoshuka kutoka juu na kutembea barabarani. Yakobo 1:5 inanuka Mithali: "Lakini mtu wa kwenu akipungukiwa hekima, na aombe dua kwa Mungu, awapaye wote kwa ukarimu, wala hakemi; naye atapewa." Hekima kwa Yakobo, kama kwa Mithali, si akili nyingi bali maisha ya kumcha Mungu yanayoonekana kwa matendo.
Halikadhalika, hasira yake dhidi ya kuwapendelea matajiri na kuwadhulumu wafanyakazi (Yakobo 5:1-6) ni sauti ya manabii. Amosi alilia kwa sababu ya wanaowanyanyasa wanyonge; Isaya alisema, "jifunzeni kutenda mema; takeni hukumu ya haki, wasaidieni walioonewa" (Isaya 1:17); Mika alifupisha yote: "Bwana anataka nini kwako, ila kutenda haki, na kupenda rehema, na kwenda kwa unyenyekevu na Mungu wako" (Mika 6:8). Yakobo anachukua uzi huo na kuufuma katika kanisa la Kikristo: "Dini iliyo safi, isiyo na taka mbele za Mungu Baba ni hii, kwenda kuwatazama mayatima na wajane katika dhiki yao, na kujilinda na dunia pasipo mawaa" (Yakobo 1:27).
Lakini kilele cha uzi huu ni Kristo mwenyewe. Yakobo anamtaja Yesu kwa jina mara mbili tu, na hiyo huwashangaza wengi. Hata hivyo, waraka wote unavuma kwa maneno ya Bwana. Anaposema tusiwe wasikiaji tu, anarudia mwisho wa Hotuba ya Mlimani, ile hadithi ya wajenzi wawili (Mathayo 7:24-27). Anapokataza kiapo (Yakobo 5:12), anarudia Mathayo 5:34. Anapowabariki wanyonge na kuwakemea matajiri wenye kujiamini, anatembea katika njia za Luka 6. Hivi ndivyo mtu anaandikaye ambaye alimsikiliza kaka yake kwa miaka mingi na maneno yale yakawa yake.
Na hapo ndipo mtazamo wa mwongozo huu unaonekana wazi: Yakobo hakuvumbua wazo la imani inayoonekana; aliliona likitembea. Aliona mikono iliyogusa wenye ukoma, macho yaliyowaona wajane wa Nairobi ya siku zile, ulimi ambao "hakuna hila iliyoonekana kinywani mwake." Kwa hiyo hawezi kuridhika na imani inayosemwa tu, kwa sababu ndani ya nyumba yao imani ilikuwa na uso, na mikono, na miguu iliyochoka kwa kuwatafuta waliopotea. Yote yanamalizika pale: Kristo ni imani inayoonekana, na sisi tunaitwa kuwa mfano wake.
Muundo na mada kuu
Waraka wa Yakobo una sura tano na mistari 108, na ni mfupi kuliko unavyojisikia; unabeba uzito wa kitabu kikubwa. Wataalamu wengi wanauweka miongoni mwa maandiko ya kwanza kabisa ya Agano Jipya, huenda kati ya mwaka 45 na 49 baada ya Kristo, kabla ya mkutano wa Yerusalemu wa Matendo 15. Sababu ni hizi: hakuna mjadala wowote kuhusu kutahiriwa na Wayunani wanaoingia kanisani, jambo lililotawala miaka ya baadaye; kusanyiko lao linaitwa kwa neno lile la sinagogi (Yakobo 2:2); na hakuna dalili ya mifumo mikubwa ya kanisa. Yakobo aliuawa Yerusalemu karibu mwaka 62, kwa hiyo waraka umeandikwa kabla ya hapo bila shaka.
Wasomaji ni Wakristo wenye asili ya Kiyahudi waliotawanyika nje ya Yudea, wengi wao wakiwa wakimbizi wa mateso yaliyofuata kifo cha Stefano (Matendo 8:1; 11:19). Ni watu maskini, wanaokandamizwa na wenye mali, wanaojaribiwa na kuvunjika moyo, wanaokosa umoja, wanaozozana kwa maneno. Yakobo, mchungaji wao wa Yerusalemu, anawaandikia kama baba anayewaandikia wanawe walioko safarini.
Muundo wa waraka hauko kama hoja ya Paulo inayopanda hatua kwa hatua; unafanana zaidi na hotuba ya hekima yenye vipande vinavyoshikamana kwa mada. Sura ya kwanza inaweka msingi mara tatu: majaribu na saburi (Yakobo 1:2-12), chanzo cha majaribu na chanzo cha kila kilicho chema (Yakobo 1:13-18), na kioo cha kusikia na kutenda (Yakobo 1:19-27). Hapa Yakobo anatuambia kitu muhimu sana kabla ya kutuamrisha lolote: "Kwa kupenda kwake mwenyewe alituzaa sisi kwa neno la kweli" (Yakobo 1:18). Kwanza tunazaliwa kwa neema; ndipo tunaitwa kutenda.
Sura ya pili ina mada mbili zilizoshikana: kutokupendelea watu katika kusanyiko (Yakobo 2:1-13) na imani hai inayoonekana kwa matendo (Yakobo 2:14-26). Sura ya tatu inashughulikia ulimi (Yakobo 3:1-12) na kisha hekima mbili zinazoshindania mioyo yetu, ile ya kidunia na ile itokayo juu (Yakobo 3:13-18). Sura ya nne inafichua mzizi wa ugomvi, ambao ni tamaa na kiburi, na inatoa mwaliko wa toba: "Mkaribieni Mungu, naye atawakaribia ninyi" (Yakobo 4:8). Sura ya tano ina onyo kali kwa matajiri wadhalimu, wito wa saburi hata kuja kwake Bwana, na mwisho ule mzuri wa kanisa linaloombea wagonjwa na kuungamiana dhambi.
Mada kuu zinazorudi kama ngoma ni hizi: imani inayoonekana, hekima kutoka juu, ulimi, unyenyekevu badala ya kiburi, huruma kwa maskini, saburi katika majaribu, na sala. Na katikati ya zote kuna kioo kilekile: usikiaji unaobaki usikiaji ni kujidanganya.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
"Ndugu zangu, hesabuni ya kuwa ni furaha tupu, mkiangukia katika majaribu mbalimbali" (Yakobo 1:2). Neno "hesabuni" ni la kibiashara, kama mtu anayefanya mahesabu ya faida na hasara. Yakobo hasemi majaribu ni matamu; anasema yana faida ambayo huwa haionekani kwa jicho la haraka. Unapofiwa, unapopoteza kazi, unapopigwa na ugonjwa, imani yako inasukumwa kwenye moto na kile kinachotoka ni saburi. Furaha hapa haiko kwenye tukio, iko kwenye matokeo yanayotungoja: "Heri mtu astahimiliye majaribu; kwa sababu baada ya kujaribiwa atapewa taji ya uzima" (Yakobo 1:12).
"Vivyo hivyo imani, isipokuwa ina matendo, imekufa nafsini yake" (Yakobo 2:17). Huu ni mstari uliozua mabishano mengi, lakini uzito wake ni rahisi ukiusoma pamoja na Yakobo 2:26: kama mwili pasipo roho umekufa, hivyo imani pasipo matendo imekufa. Yakobo hapinganishi imani na matendo; anapinganisha imani hai na imani iliyokufa. Kukiri mafundisho sahihi hakutoshi, kwani "mashetani nao wanaamini na kutetemeka" (Yakobo 2:19). Imani ya kweli inamshika Kristo, na mkono unaomshika Kristo hauwezi kubaki umefungwa kwa ndugu yake mwenye njaa.
Neema huzaa matendo; matendo hayazai neema.
"Ungameni dhambi zenu mmoja kwa mmoja, na kuombeana, mpate kupona. Kuomba kwake mwenye haki kwafaa mno, akiomba kwa bidii" (Yakobo 5:16). Waraka unaomalizika hivi hauwezi kuwa waraka wa kujitegemea kwa nguvu zetu. Yakobo, baada ya kutushika mbele ya kioo kwa sura tano, hatuachi tukiwa peke yetu na aibu yetu. Anatuweka katikati ya ndugu, tukiungama kwa uaminifu na kuombeana kwa bidii. Hii ni tofauti kubwa kati ya sheria na waraka huu: sheria husema "jitahidi"; Yakobo anasema "njoo, tuungamiane, tuombeane, Mungu apone haya."
Mistari mingine miwili inafaa kubebwa moyoni. Yakobo 3:5 inatukumbusha kwamba jamaa nyingi na makanisa mengi hayakuvunjwa kwa madhambi makubwa ya kushangaza bali kwa cheche ndogo za maneno. Na Yakobo 4:7, "Basi mtiini Mungu. Mpingeni Shetani, naye atawakimbia," inatuonyesha mpangilio ambao hatupaswi kuubadilisha: utii kwa Mungu kwanza, ndipo upinzani dhidi ya adui unakuwa na msingi.
Kioo
Sasa jiangalie. Yakobo hakuandika waraka huu ili tujue mambo mengi; aliuandika ili tuone sura zetu halisi. Kwa hiyo nauliza kwa upole: neno la Mungu limekufikia lini mwisho, na uliliwekaje kwenye vitendo? Ukisikia mahubiri kuhusu kuwatazama wajane, uliondoka kanisani na wimbo mzuri moyoni, kisha wiki nzima ilipita bila kupiga simu kwa jirani yako aliyefiwa. Hilo ni kile Yakobo anaogopa: mtu aliyejiangalia kwenye kioo, kisha akaenda zake na mara akaghafilika jinsi alivyokuwa (Yakobo 1:23-24).
Kioo hiki hukwaruza mahali papo hasa. Katika pochi: unatoa kwa Mungu kutoka ziada tu, au fedha yako inaonyesha imani yako? Katika kazi: unamlipa mfanyakazi wako kwa haki na kwa wakati, au unamzungusha, ukijua kwamba Yakobo alisema mishahara isiyolipwa inalia mbele za Mungu? Katika nyumba: mke wako, mume wako, mtoto wako, wanajua ulimi wako kama chemchemi ya maji matamu au kama moto uwashao msitu? Katika mtandao: unaandika maneno ambayo hungeyasema mtu ukimwona uso kwa uso? Katika kanisa: unamkumbatia mgeni mwenye gari, na unamsahau mama anayekuja kwa miguu?
Lakini sikiliza tena: kioo cha Yakobo hakiko hapo ili kukuvunja. Yeye mwenyewe alikuwa yule aliyeishi karibu na Yesu na hakumwamini, kisha akapokea rehema baada ya kufufuka. Anajua kuwa mwenye kubadilika ni Mungu asiyebadilika, "Baba wa mianga" ambaye kwake kila kitolewacho kilicho chema hutoka (Yakobo 1:17). Ndiyo maana hauishii kwa hukumu bali kwa sala, kwa ndugu wanaoungamiana. Usikimbie kioo hiki. Simama mbele yake, uungame ukweli ambao unaujua, kisha muombe Mungu akupe hekima; anatoa kwa ukarimu na hakemi.
Imeelezwa kwa watoto
Kwa watoto, ujumbe wa Yakobo ni rahisi kushangaza, kwa sababu watoto huelewa mapema kuliko sisi tofauti kati ya maneno na matendo. Unaweza kuanza hivi: "Yakobo alikuwa ndugu mdogo wa Yesu. Alilala nyumba moja naye, alicheza naye, alimwona Yesu akiwapenda watu kila siku. Baadaye Yakobo aliandika barua kuwaambia Wakristo: imani yako inaonekana kwa mikono yako. Ukisema unampenda Mungu lakini rafiki yako amelala na njaa na wewe una chakula, upendo wako ulikuwa wa mdomo tu."
Kioo ni mfano mzuri sana kwa watoto. Waonyeshe kioo, waambie wajiangalie, kisha waulize: kama unaona uso wako umechafuka na hukujisafisha, kioo kilikusaidia nini? Ndivyo Biblia inavyofanya kazi. Tunaisoma, tunaona kilichopo moyoni, kisha tunaomba Mungu atusaidie kubadilika.
Halikadhalika ulimi. Waeleze mfano wa cheche ndogo inayowasha shamba lote, na waulize wakumbuke wakati maneno machache yaliharibu urafiki. Kwa watoto wakubwa, ongeza somo la kutopendelea: kwa nini tunacheza na wale wanaovaa vizuri tu?
Kwa wazazi, walimu wa Shule ya Jumapili na viongozi wa vikundi, tunaandaa maelezo maalum ya kitabu hiki kwa umri tofauti: kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita kwa lugha ya hadithi na michezo, kwa watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili kwa mifano ya shuleni na nyumbani, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea kwa mazungumzo mazito kuhusu imani, mitandao, maneno, haki na fedha.
Mwongozo wa kusoma Waraka wa Yakobo
Waraka huu ni mfupi, unaweza kusomwa kwa nusu saa, lakini hulipa vizuri unaposomwa taratibu. Anza kwa kuusoma wote mara moja kwa sauti, ikiwezekana asubuhi moja, ili usikie mtiririko wake kama hotuba. Kisha rudi kwa siku tano.
Siku ya kwanza, sura ya kwanza: soma kwa kalamu mkononi na andika mahali unapoona neno "saburi," "hekima" na "kutenda." Jiulize jaribu gani unalopitia sasa, na uombe hekima kwa Yakobo 1:5. Siku ya pili, sura ya pili: fikiria kusanyiko lako halisi, na uandike jina la mtu mmoja anayehitaji msaada wa vitendo wiki hii. Siku ya tatu, sura ya tatu: rudia Yakobo 3:5 kwa moyo, kisha kaa kimya dakika tano ukikumbuka maneno yako ya wiki iliyopita. Uombe Mungu akufundishe kunyamaza na kunena kwa hekima.
Siku ya nne, sura ya nne: soma polepole, ukisimama katika Yakobo 4:7 na Yakobo 4:8, kisha ungame kile kioo kimekuonyesha. Siku ya tano, sura ya tano: soma kwa kufikiria kanisa lako, na kama unaugua au unabeba mzigo, mwendee mzee wa kanisa au ndugu mwaminifu, mkitii Yakobo 5:16.
Kwa faida kubwa, soma pamoja na Hotuba ya Mlimani, Mathayo sura ya tano hadi saba, na kisha Waefeso 2:8-10. Yakobo atakuwa mkali, Paulo atakuwa mtamu, na wote wawili watakuimbia wimbo mmoja wa neema inayozaa maisha mapya.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nani aliandika Waraka wa Yakobo?
Waraka umeandikwa na Yakobo, ndugu wa Bwana Yesu, aliyekuwa kiongozi wa kanisa la Yerusalemu. Yeye hakuwa mmoja wa mitume kumi na wawili, na mwanzoni hakumwamini Yesu (Yohana 7:5), lakini Kristo aliyefufuka akamtokea (1 Wakorintho 15:7) na maisha yake yakabadilika. Tunamwona akiongoza mkutano muhimu wa Yerusalemu (Matendo 15:13-21), akiitwa nguzo ya kanisa (Wagalatia 2:9), na akipokea Paulo (Matendo 21:18). Anajitambulisha kwa unyenyekevu wa kushangaza kama "mtumwa wa Mungu, na wa Bwana Yesu Kristo" (Yakobo 1:1), bila kudai heshima ya ukoo.
Waraka wa Yakobo uliandikwa mwaka gani?
Wataalamu wengi wanauweka mapema sana, kati ya mwaka 45 na 49 baada ya Kristo, na hivyo huenda ni kitabu cha kwanza kabisa cha Agano Jipya kuandikwa. Sababu kuu ni kwamba hakuna mjadala wa kutahiriwa wala wa Wayunani wanaoingia kanisani, mjadala uliotawala baada ya Matendo 15; kusanyiko linaitwa kwa neno lile la sinagogi; na mfumo wa kanisa ni wa awali kabisa. Kwa kuwa Yakobo aliuawa Yerusalemu karibu mwaka 62, waraka umeandikwa bila shaka kabla ya tarehe hiyo.
Waraka wa Yakobo unazungumza nini kwa ufupi?
Unazungumza kuhusu imani inayoonekana. Yakobo anaandika kwa Wakristo waliotawanyika, wanaopitia mateso, umaskini na migogoro, na anawaonyesha kwamba imani ya kweli hujitokeza katika saburi wakati wa majaribu, katika kutenda neno na si kulisikia tu, katika kuwapokea maskini pasipo kupendelea, katika kutawala ulimi, katika hekima ya unyenyekevu, katika kutubu tamaa, na katika sala ya jumuiya. Kifungu chake cha kati ni Yakobo 2:17: "Vivyo hivyo imani, isipokuwa ina matendo, imekufa nafsini yake."
Je, Yakobo anapingana na Paulo kuhusu wokovu kwa imani?
Hapana. Wote wawili wanataja Ibrahimu na Mwanzo 15:6, lakini wanashughulikia hatari mbili tofauti. Paulo anapambana na mtu anayetaka kujipatia haki mbele za Mungu kwa matendo ya sheria, na anasema wokovu ni kwa neema kwa njia ya imani (Warumi 3:28; Waefeso 2:8-9). Yakobo anapambana na mtu anayekiri mafundisho sahihi lakini maisha yake hayaonyeshi mabadiliko yoyote. Kwa Paulo, matendo ya sheria hayahesabii haki; kwa Yakobo, matendo ya upendo ni ushuhuda kwamba imani ni hai. Waefeso 2:10 inawaunganisha wote wawili kwa uzuri.
Ina maana gani kwamba "imani pasipo matendo imekufa"?
Yakobo anatumia mfano wa mwili na pumzi (Yakobo 2:26). Mwili usio na pumzi ni maiti, hata kama sura yake ingali ile ile. Vivyo hivyo imani inayoongelewa lakini haiathiri jinsi unavyotumia fedha, unavyonena, unavyotenda haki na unavyowahudumia wanyonge, ni imani isiyo na uhai. Hasemi kwamba matendo yako yanakupa wokovu; anasema matendo ni pumzi ya imani ya kweli. Mtu anayemshika Kristo kwa kweli hubadilishwa, na mabadiliko yanaonekana kwa macho ya wenzake.
Kwa nini Yakobo hamtaji Yesu mara nyingi?
Anamtaja Yesu kwa jina mara mbili tu (Yakobo 1:1 na Yakobo 2:1), na hiyo huwashangaza wasomaji. Lakini waraka wote unavuma kwa maneno ya Bwana. Yakobo anarudia mafundisho ya Hotuba ya Mlimani karibu katika kila sura: kutokuwa msikiaji tu (Mathayo 7:24-27), kutokula kiapo (Mathayo 5:34), heri ya wanyonge, na onyo dhidi ya mali. Ni mtindo wa mtu aliyekulia karibu na Yesu, ambaye maneno ya kaka yake yamekuwa lugha yake ya kila siku badala ya nukuu ya kitabu.
Waraka wa Yakobo uliandikiwa nani?
Umeandikiwa "kabila kumi na mbili waliotawanyika" (Yakobo 1:1), yaani Wakristo wenye asili ya Kiyahudi waliokuwa wakiishi nje ya Yudea. Wengi wao huenda ni wale waliotawanyika kutokana na mateso yaliyofuata kifo cha Stefano (Matendo 8:1; 11:19). Hali yao inaonekana katika waraka: ni maskini, wanadhulumiwa na wenye mali na kuvutwa mahakamani, wanajaribiwa na kuchoka, na wanazozana ndani ya makusanyiko yao. Yakobo aliwaandikia kama mchungaji wao wa Yerusalemu anayewajali watu waliotawanyika mbali.
Kwa nini Martin Luther aliuita waraka huu wa hadhi ndogo?
Luther, kwa sababu ya vita yake kali dhidi ya wokovu wa matendo, aliuona waraka wa Yakobo kama usio na uzito ule wa Warumi na Wagalatia, na aliuita "waraka wa majani." Lakini kanisa halijawahi kufuata hukumu hiyo. Waraka huu ulikuwa unatumiwa kanisani kutoka karne za mwanzo, ulipokelewa kama Neno la Mungu, na uko kwenye kanuni ya Maandiko. Ukisomwa kwa haki, Yakobo hapingani na Luther; anaonya juu ya kitu ambacho Luther mwenyewe alichukia, yaani imani inayosemwa kwa mdomo bila kubadilisha maisha.
Yakobo anamaanisha nini anaposema tuhesabu majaribu kuwa furaha tupu?
Yakobo 1:2 haituagizi kujifanya hatuumii. Neno "hesabuni" linaonyesha uamuzi wa akili: kuangalia mbele ya tukio na kuona kile Mungu anachokifanya kupitia hicho. Majaribu yanaunda saburi, na saburi inatuchonga tuwe wakamilifu (Yakobo 1:3-4). Furaha ipo katika matokeo, si katika maumivu yenyewe, na katika ahadi ya taji ya uzima kwa astahimiliye (Yakobo 1:12). Kwa hiyo unaweza kulia na kufurahi kwa wakati mmoja, kwa sababu machozi yako hayapotei bure.
Je, Yakobo 5:14-15 inamaanisha kila mgonjwa atapona akiombewa?
Yakobo anaagiza kitu wazi: mgonjwa awaite wazee wa kanisa, wamwombee na kumpaka mafuta kwa jina la Bwana. Ni sala ya imani inayomtegemea Mungu, si dawa ya uchawi wala hakikisho la kiufundi. Maandiko yenyewe yanaonyesha watumishi waaminifu waliobaki wagonjwa, kama Timotheo na Trofimo, na Paulo mwenyewe aliyebeba mwiba. Tunaomba kwa ujasiri, tukijua Mungu huponya, na tunanyenyekea kwa hekima yake ikiwa jibu lake ni neema ya kuvumilia badala ya kupona mara moja.
Nini tofauti kati ya hekima ya dunia na hekima itokayo juu?
Yakobo anaziweka wazi katika Yakobo 3:13-18. Hekima ya kidunia hupimwa kwa ujanja, ushindi na kujitanguliza, na matunda yake ni wivu, fitina na fujo. Hekima itokayo juu, kwake, "kwanza ni safi, tena ni ya amani, ya upole" na imejaa rehema. Yaani hekima ya kweli hupimwa kwa tabia, si kwa akili nyingi. Mtu mwenye hekima ya Mungu hujulikana kwa upole wake, uaminifu wake katika maneno, na amani anayoisitawisha mahali anapokuwa.
Ni sura ngapi na mistari mingapi katika Waraka wa Yakobo?
Waraka wa Yakobo una sura tano na mistari 108, na unaingia miongoni mwa nyaraka fupi za Agano Jipya. Uko katika kundi la nyaraka za jumla, yaani zile zisizoandikiwa kanisa moja bali waumini wengi, na ni wa kwanza katika kundi hilo katika Biblia zetu, kabla ya 1 Petro na 2 Petro. Kwa urefu wake mdogo, unabeba maagizo mengi ya vitendo, kiasi kwamba wengi humwita Yakobo "Mithali za Agano Jipya."
Ninaanzia wapi kusoma Waraka wa Yakobo kwa mara ya kwanza?
Anza kwa kuusoma wote kwa mkupuo mmoja, kwa sauti kama unavyoisikiliza hotuba, kwa sababu hivi ndivyo ulivyokusudiwa kusomwa. Kisha rudi sura kwa sura kwa siku tano, ukiandika sehemu zinazokugusa moyoni na kile Mungu anakuomba ufanye siku hiyo. Baada ya hapo soma Mathayo sura ya tano hadi saba, ndipo utaona jinsi Yakobo anarudia maneno ya kaka yake. Malizia kwa Waefeso 2:8-10, ili uione picha kamili ya neema inayozaa matendo mema.
Kwa kuhitimisha
Waraka wa Yakobo si mzigo wa sheria uliowekwa juu ya injili; ni kioo kilichowekwa mbele ya wale wanaosema wanaiamini injili. Yakobo hakuja kutuambia tujitahidi ili tupendwe. Mwenyewe alizaliwa upya kwa neema, ndugu asiyeamini akageuzwa mtumwa wa Bwana wa utukufu, na anaanza kwa kutukumbusha kwamba Mungu "kwa kupenda kwake mwenyewe alituzaa sisi kwa neno la kweli" (Yakobo 1:18). Ndipo, na tu ndipo, anatuita tuwe watendaji wa neno.
Imani hai haiwezi kubaki bila mikono.
Kwa hiyo unaposoma sura hizi tano, usimkimbie. Ruhusu ulimi wako, pochi yako, kalenda yako na jinsi unavyowatendea wanyonge zisimame mbele ya kioo hicho. Kisha fanya kile Yakobo mwenyewe anachokupendekeza: mwendee Mungu ambaye hutoa hekima kwa ukarimu na hakemi, mtii, mkaribie, na mwendee ndugu mwaminifu mkiungama na kuombeana. Kama unataka kuendelea, soma Hotuba ya Mlimani karibu na waraka huu, kisha Waefeso sura ya pili, na uone jinsi neema ya Kristo na maisha yanayoonekana ni kitu kimoja kilichoshikamana.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
Pakistan
