Ndoto na Maono Katika Biblia: Je, Mungu Bado Anazungumza Kupitia Ndoto?
Utangulizi
Ni saa tisa usiku. Mama mmoja anaamka ghafla, moyo ukimpiga kama ngoma, shuka zimelowa jasho. Katika ndoto amemwona baba yake aliyefariki miaka mitatu iliyopita akimwita jina lake mara tatu. Asubuhi anapiga simu kwa mchungaji: "Je, huu ni ujumbe kutoka kwa Mungu? Au ni shetani? Au ni ugali wa jana usiku tu?" Swali hili halijawahi kuwa swali la kitaaluma kwa Waafrika wengi; ni swali la kitandani, la usiku wa manane, la hofu halisi. Na Biblia haikai kimya juu yake. Kutoka Mwanzo hadi Ufunuo, Mungu anaonekana akiingia katika usingizi wa wanadamu: wachungaji, wafungwa, wafalme wapagani, mama wa Masiha, na mke wa hakimu aliyemhukumu Yesu. Katika kurasa zifuatazo utaona kwa nini ndoto zote za Biblia zinaelekea upande mmoja, na jinsi unavyoweza kupima ndoto zako bila hofu wala ushirikina.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu hausomi ndoto kama mlango wa pili wa ufunuo, sambamba na Biblia au juu yake. Mtazamo wangu ni huu: katika Maandiko yote, ndoto ni mjumbe, si ujumbe wenyewe. Ndoto hufungua mlango, lakini Neno la Mungu ndilo linalotoa ufunguo wa maana. Ndiyo maana Farao aliota, lakini alihitaji Yusufu; Nebukadreza aliona njozi, lakini alihitaji Danieli. Mungu mara nyingi huwaamsha walio nje ya agano kwa ndoto, kisha huwapeleka kwa mtu anayelibeba Neno lake. Tukishika hilo, tunaweza kujibu swali "Je, Mungu bado anazungumza kupitia ndoto?" kwa uhuru, bila woga na bila ushirikina.
Biblia inasema nini kuhusu ndoto na maono?
Biblia haifundishi mahali popote kwamba kila ndoto ni takatifu, wala haifundishi kwamba ndoto zote ni upuuzi. Inatofautisha. Katika Kiebrania neno la ndoto ni "chalom", yaani kile unachokiona ukiwa umelala, na "chazon" au "mar'ah" kwa njozi, yaani kile Mungu anachokionyesha mtu akiwa macho au katika hali ya ajabu. Katika Agano Jipya tunakutana na "onar" (ndoto) na "horama" (maono). Tofauti si kubwa sana kiteolojia; kinachowaunganisha ni kwamba Mungu huchukua hatua, naye mwanadamu hupokea tu.
Mstari wa msingi unapatikana katika Hesabu 12:6, pale Mungu anapojitetea mbele ya Miriamu na Haruni: "Akasema, Sikieni sasa maneno yangu; Akiwapo nabii kati yenu, Mimi, Bwana, nitajifunua kwake katika njozi, Nitasema naye katika ndoto." Hapa ndoto imewekwa kama njia halali ya Mungu kuzungumza. Lakini angalia kinachofuata mara moja: Musa ni tofauti, Mungu anazungumza naye "mdomo kwa mdomo." Tangu mwanzo kabisa, Biblia inaweka ndoto katika daraja la chini kuliko neno lililo wazi.
Hapo ndipo Mwanzo 37:5 inapoanza kuwa na uzito wake. "Yusufu akaota ndoto, akawaambia nduguze; wakazidi kumchukia." Ndoto ya kwanza katika maisha ya Yusufu haikumletea heshima; ilimletea chuki, shimo, na utumwa. Mungu alikuwa amemwonyesha kweli jambo la kweli kuhusu siku zijazo, lakini njia ya kuelekea kwenye utimilifu wa ndoto hiyo ilipitia miaka kumi na mitatu ya mateso. Ndoto ya kweli kutoka kwa Mungu si hakikisho la maisha laini; mara nyingi ni ramani ya msalaba kabla ya taji.
Miaka mingi baadaye, Yusufu anasimama mbele ya mtu mwenye nguvu zaidi duniani, na anasema maneno ambayo yanapaswa kuandikwa ukutani mwa kila mtu anayejiita mfasiri wa ndoto. Mwanzo 41:16: "Yusufu akamjibu Farao, akasema, Si mimi; Mungu atamjibu Farao jibu la amani." Yusufu hakujifanya mtaalamu. Hakuuza huduma yake. Alijitoa nje ya picha ili Mungu aonekane. Mapema zaidi, katika gereza, alikuwa ameuliza swali lile lile kwa wafungwa wenzake: "Kufasiri si kazi ya Mungu?" (Mwanzo 40:8).
Danieli anafuata nyayo zile zile mbele ya Nebukadreza. Danieli 2:28: "lakini yuko Mungu mbinguni afunuaye siri, naye amemjulisha mfalme Nebukadreza mambo yatakayokuwa siku za mwisho." Wachawi, waganga na wanajimu wote wa Babeli walikuwa wameshindwa, si kwa sababu hawakuwa na akili, bali kwa sababu ufunuo si ujuzi wa kibinadamu. Danieli hakuanza kwa kutafsiri; alianza kwa kuomba pamoja na wenzake, kisha akamsifu Mungu aliyefunua siri hiyo.
Lakini Biblia pia inaweka kizuizi kikali. Kumbukumbu la Torati 13:3 inasema: "hutasikiliza maneno ya nabii yule, au yule mwotaji ndoto; kwa kuwa Bwana, Mungu wenu, yuwajaribu, apate kujua kwamba mnampenda Bwana, Mungu wenu, kwa mioyo yenu yote na kwa roho zenu zote." Fikiria hilo kwa makini. Mstari huo unazungumzia mwotaji ambaye ishara yake ilitimia kweli, lakini akawaita watu kuifuata miungu mingine. Hata ndoto inayotimia si uthibitisho wa kutosha. Kipimo si kama ilitokea; kipimo ni kama inamwelekeza moyo wako kwa Mungu wa kweli. Ndoto yoyote inayokuvuta mbali na Kristo, hata ikiwa imejaa maajabu, imekataliwa mapema kabisa katika Maandiko.
Na Mungu anafanya haya yote si kwa sababu anataka kututia wasiwasi, bali kwa sababu anataka kufikia mioyo migumu. Ayubu 33:14-16 inatuambia kwamba Mungu hunena mara moja, naam, mara mbili, ingawa mwanadamu hajali, kisha huyafunua masikio ya wanadamu wakiwa wamelala vitandani mwao. Usingizi ni mahali ambapo ulinzi wetu unashuka. Pale ambapo hatuwezi kubishana, Mungu anaweza kutufikia.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Fuatilia uzi huu kutoka mwanzo hadi mwisho na utaona muundo unaorudia. Abimeleki, mfalme wa Gerari, ambaye hakuwa wa uzao wa agano, anaonywa katika ndoto asimguse Sara (Mwanzo 20:3). Yakobo, akiwa mkimbizi, akilalia jiwe huko Betheli, anaota ngazi iliyosimamishwa juu ya nchi na kichwa chake kikifika mbinguni, malaika wakipanda na kushuka (Mwanzo 28:12). Labani anaonywa asimdhuru Yakobo. Askari wa Midiani anaota mkate wa shayiri ukibingirika na kuangusha hema, naye Gideoni akiisikia tafsiri yake anainama na kuabudu (Waamuzi 7:13-15). Sulemani anapewa ofa kubwa ya hekima katika ndoto ya usiku huko Gibeoni (1 Wafalme 3:5).
Kisha manabii wanakuja na kutoa onyo kali. Yeremia anaishi katika kizazi kilichojaa watu wanaosema "Nimeota, nimeota," huku wakiwa hawajatumwa na Mungu. Yeremia 23:28 inatoa picha isiyosahaulika: "Nabii aliye na ndoto, na aihadithie ndoto yake; na yeye aliye na neno langu, na alinene neno langu kwa uaminifu. Takataka ni nini mbele ya ngano? asema Bwana." Ndoto ni makapi; Neno ni ngano. Vyote viwili vinatoka shambani, lakini ni kimoja tu kinachoshibisha.
Agano Jipya linafungua na ndoto nne mfululizo zinazozunguka utoto wa Yesu, na zote zina kazi moja: kumlinda Mwana. Yusufu anaambiwa asiogope kumchukua Mariamu. Mamajusi wanaonywa wasimrudie Herode. Kisha inakuja Mathayo 2:13: "Hata walipokwisha kwenda zao, tazama, malaika wa Bwana alimtokea Yusufu katika ndoto, akasema, Ondoka, umchukue mtoto na mamaye, ukimbilie Misri, ukae huko hata nikuambie; kwa maana Herode anataka kumtafuta mtoto amwangamize." Hakuna ndoto hata moja hapa inayomhusu Yusufu mwenyewe, kazi yake, au ndoto zake za binafsi. Kila moja inamhusu Kristo. Hapo ndipo uzi unapofikia kilele chake.
Baada ya Pentekoste, mambo yanabadilika kwa njia ya kushangaza. Petro anasimama na kunukuu Yoeli 2:28: "Hata itakuwa baada ya hayo, ya kwamba nitamimina roho yangu juu ya wote wenye mwili; na wana wenu, waume kwa wake, watatabiri, wazee wenu wataota ndoto, na vijana wenu wataona maono." Katika Matendo 2:17 anainukuu akiibadilisha kidogo: "Itakuwa siku za mwisho, asema Mungu, nitawamiminia watu wote roho yangu, na wana wenu na binti zenu watatabiri; na vijana wenu wataona maono; na wazee wenu wataota ndoto." Kile kilichokuwa cha wachache sasa ni cha wote: watumwa, wanawake, vijana, wazee. Lakini kumbuka kinachotokea mara tu baada ya Petro kunukuu Yoeli; hageukii ndoto zake mwenyewe. Anahubiri Kristo aliyesulibiwa na kufufuliwa, kutoka katika Maandiko. Ujio wa Roho haukuzalisha kanisa la waotaji; ulizalisha kanisa la wahubiri.
Hiyo ndiyo sababu Waebrania 1:1-2 inatuambia kwamba Mungu, aliyesema zamani na baba zetu katika manabii kwa sehemu nyingi na kwa njia nyingi, mwisho wa siku hizi amesema nasi katika Mwana. Neno la mwisho si ndoto; ni Mtu. Na Ufunuo, kitabu kikubwa kuliko vyote cha maono, kinaishia si kwa Yohana akijisifia kile alichoona, bali kwa onyo kali kwa yeyote atakayeongeza au kupunguza katika maneno yaliyoandikwa.
Ndoto hufungua mlango; Neno hutoa ufunguo.
Kutokuelewana kwa kawaida
Kosa la kwanza, na pengine lililoenea zaidi, ni kudhani kwamba kila ndoto ni ujumbe kutoka mbinguni. Biblia yenyewe inakanusha hilo kwa uwazi. Mhubiri 5:7 inasema: "Kwa maana katika wingi wa ndoto kuna ubatili, na katika maneno mengi pia; lakini wewe mche Mungu." Mhubiri 5:3 inahusianisha ndoto na wingi wa shughuli; akili iliyochoka hutengeneza picha zake yenyewe. Mungu aliumba ubongo wako kufanya kazi hata usingizini, kupanga kumbukumbu, kuchakata hofu na matumaini. Si kila kitu kinachotokea usingizini ni cha kiroho, kama vile si kila njaa unayohisi ni mwito wa kufunga. Kumweka Mungu nyuma ya kila picha ya usiku kunampa shetani nafasi ya kukutisha na kunakufanya mtumwa wa ndoto zako.
Kosa la pili ni kinyume chake kabisa: kudai kwamba Mungu hazungumzi tena kupitia ndoto hata kidogo, kwamba hilo lilikoma na mitume. Shida ya msimamo huo ni kwamba unagongana na mstari ambao Petro mwenyewe alinukuu siku ya Pentekoste. Matendo 2:17 haikusema "walikuwa wakiota ndoto," ilisema "wazee wenu wataota ndoto," na iliyaita magenzi haya "siku za mwisho," yaani kipindi chote kati ya kuja kwa Kristo mara ya kwanza na mara ya pili. Tunaishi ndani ya unabii huo. Historia ya umisheni imejaa shuhuda za watu, hasa katika mazingira ambayo Biblia haipatikani, waliomwona Yesu katika ndoto kisha wakatafuta Mkristo au Maandiko ili kuelewa. Mtindo huo ni ule ule wa Farao na Nebukadreza: ndoto inaamsha, kisha Neno linaeleza.
Kosa la tatu ni kuweka ndoto juu ya Maandiko, au sawa nayo. Huku ndiko Kumbukumbu la Torati 13:3 inakoelekeza upanga wake. Mtu anaweza kusema "Mungu alinionyesha usiku" na kwa maneno hayo kufunga mdomo wa kila mshauri na kila mstari wa Biblia. Nimewaona watu wakiachana na wenzi wao wa ndoa, wakiuza mashamba, wakihamia miji mipya, au wakimshtaki ndugu kwa uchawi, wote wakitegemea picha ya usiku mmoja. Ndoto haiwezi kubatilisha amri ya wazi ya Mungu. Kama "ndoto" inakuambia uache mkutano wa waumini, uache kusamehe, au ulipize kisasi, umeshapata jibu lako bila kuhitaji mfasiri.
Kosa la nne ni kugeuza ufasiri wa ndoto kuwa mfumo au biashara. Vitabu vya "maana ya ndoto," kamusi za alama, na watu wanaotoza pesa kueleza uliloota, vyote vinaingia katika eneo ambalo Kumbukumbu la Torati 18:10-12 inaliita machukizo: uaguzi na kutafuta siri kwa njia za giza. Yusufu alikataa kabisa kujitwalia uwezo huo: "Si mimi; Mungu atamjibu Farao jibu la amani." Danieli alisema wazi yuko Mungu mbinguni afunuaye siri. Hakuna mahali Biblia inatoa orodha ya alama ikisema nyoka inamaanisha hiki na maji yanamaanisha kile. Pale Mungu alipotoa ndoto yenye ujumbe, alitoa pia ufafanuzi wake, mara nyingi kupitia mtu aliyejaa Neno lake na Roho wake.
Kuishi kwayo leo
Basi unaamka saa nane usiku na picha nzito kichwani. Unafanya nini? Jambo la kwanza, tulia na uombe. Hofu si mshauri mzuri, na usiku una tabia ya kukuza kila kitu. Mungu hajawahi kumtisha mtoto wake ili kumvuta karibu; anapoonya, huonya kwa upole unaoeleweka na kwa njia inayokuacha ukiwa na amani, kama ilivyokuwa kwa Yusufu aliyeambiwa akimbilie Misri na akaamka akiwa na maelekezo wazi ya kufuata, si na kiwewe.
Jambo la pili, lipime kwa Maandiko. Hili ndilo kipimo kikuu na cha kwanza. Je, inaafikiana na tabia ya Mungu kama inavyoonekana katika Kristo? Je, inakuvuta kwenye utii, toba, upendo na msamaha, au inakuvuta kwenye hofu, kiburi na mashaka juu ya watu wengine? Paulo alitufundisha hivi katika 1 Wathesalonike 5:19-21: "Msimzimishe Roho; msitweze unabii; bali yapimeni mambo yote; lishikeni lililo jema." Kuna usawa mzuri hapo: usizime, lakini pima. Mkristo mkomavu hahitaji kuwa mtu wa kuamini kila kitu wala mtu wa kudharau kila kitu.
Jambo la tatu, lipeleke kwenye jamii ya waumini. Usibebe mzigo huu peke yako na usijitangaze. Mzungumze na mchungaji wako au na muumini mzee mwenye busara. Danieli hakuanza peke yake; aliwaita Hanania, Mishaeli na Azaria wakaomba pamoja. Pale mwotaji anapokataa kupimwa na wengine, hiyo yenyewe ni ishara ya hatari.
Jambo la nne, usifanye maamuzi makubwa kwa msingi wa ndoto pekee. Mungu anaongoza watu wake kupitia Neno lake, hekima, ushauri wa wenye busara, hali halisi, na amani ya Roho. Ndoto inaweza kukuamsha uanze kutafuta; haipaswi kuwa hati ya kuuza nyumba yako. Kama ndoto inakusukuma kuomba zaidi kwa ajili ya ndugu yako aliye mgonjwa, omba. Kama inakusukuma kumpigia simu mtu uliyemkosea, mpigie. Matunda hayo ni salama kabisa, yanaendana na Neno, na hayategemei ndoto iwe ya kweli.
Na kwa wale wanaotamani sana ndoto, nina neno la upole. Kutamani ndoto badala ya kutamani Neno ni kama kumtamani mjumbe badala ya mwandishi wa barua. Biblia yako ya shilingi chache ni sauti ya Mungu iliyo wazi zaidi kuliko ndoto yoyote utakayopata. Wengi wanaomba kuonyeshwa mapenzi ya Mungu usiku, huku Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike ukiwa umefungwa mezani ukisema wazi kile Mungu anachotaka kwao.
Kioo
Ngoja nikuulize swali gumu kidogo. Kwa nini unataka Mungu azungumze nawe katika ndoto? Jibu la kweli, si lile la kanisani. Je, ni kwa sababu unamhitaji, au ni kwa sababu unataka hakikisho bila kujitoa? Kuna kitu kizuri sana kwa ndoto: hugharimu chochote. Hutakiwi kuamka mapema, hutakiwi kusoma, hutakiwi kutubu, hutakiwi kufa kwa nafsi yako. Unalala tu na Mungu anatakiwa afanye kazi. Lakini Yusufu wa Mwanzo 37:5 alipewa ndoto kisha akatupwa shimoni, akauzwa, akasingiziwa, akasahauliwa gerezani. Ndoto yake haikumwondolea maumivu; ilimwingiza ndani yake.
Labda unalala kila usiku na hofu kuhusu kazi uliyoipoteza, mkopo unaokukaba, mwili unaouma, au nyumba iliyojaa ukimya baada ya ugomvi. Unatamani Mungu akuonyeshe majibu usingizini kwa sababu umechoka kusubiri. Nakuelewa. Lakini angalia jambo hili: Mungu hakumpa Yusufu mume wa Mariamu ndoto ya kumfanya tajiri au maarufu. Alimpa ndoto ya kumwamsha usiku wa manane na kumtuma akimbie kuelekea nchi ya ugenini akiwa na mtoto mgongoni. Mungu anapozungumza, mara nyingi anakuita kwenye utii mgumu, si kwenye faraja nafuu.
Na pengine wewe ni yule anayeogopa kulala. Umeambiwa ndoto zako ni mashambulizi, kwamba kuna mtu kijijini anakutumia, kwamba kila nyoka uliyemwona usiku ni laana. Nataka useme neno hili na uliamini: ikiwa uko ndani ya Kristo, usingizi wako umefunikwa na damu yake. Hakuna ndoto inayoweza kutangua hukumu aliyoitamka juu yako pale msalabani. Mwotaji anaweza kusema chochote; Kumbukumbu la Torati 13:3 inakupa ruhusa ya kutomsikiliza.
Mungu hakuhitaji usingizi wako ili kukufikia.
Ana kitabu kimoja kitandani pako. Kifungue.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto huota ndoto nyingi, na mara nyingi huogopa kuzisimulia. Jambo la kwanza la kuwaeleza ni rahisi: ndoto ni kama sinema inayochezwa kichwani mwako ukiwa umelala, na mara nyingi inatengenezwa na mambo uliyoyaona au kuyafikiria mchana. Ndoto nyingi ni za kawaida kabisa, kama vile tumbo linavyoguruma au miguu inavyochoka. Si kila ndoto ina maana ya siri, na hakuna ndoto inayoweza kumdhuru mtoto anayelindwa na Mungu.
Kisha unaweza kuwaonyesha kwamba zamani sana, kabla watu hawajawa na Biblia mikononi mwao, Mungu wakati mwingine alizungumza na watu katika ndoto. Alimwonya Yusufu, baba yake Yesu, akimbilie Misri ili Yesu mdogo asidhuriwe. Lakini leo tuna kitu kizuri zaidi: tuna Biblia, ambapo Mungu anatuambia waziwazi anayotaka tujue, na hatuhitaji kulala ili kumsikia. Hiyo huwapa watoto amani kubwa, hasa wale wanaoamka wakilia usiku.
Msisitizo muhimu kwa umri wote ni huu: tunapoogopa baada ya ndoto mbaya, tunaomba, tunamwambia mtu mzima tunayemwamini, na tunakumbuka kwamba Yesu yuko karibu zaidi kuliko kile tulichoota. Usitumie lugha ya laana, uchawi au hofu kwa watoto wadogo; wanahitaji ulinzi wa upendo, si fumbo jipya la kuwatisha.
Kwa wazazi, walimu wa shule ya Jumapili na walezi, tumeandaa maelezo mahususi kulingana na umri: kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita, kwa watoto wa shule ya msingi wa miaka saba hadi kumi na miwili, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na zaidi, ambao mara nyingi huja na maswali magumu zaidi kuhusu maono, unabii na kutofautisha sauti ya Mungu. Chagua kinacholingana na mtoto wako.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Ndoto katika Biblia ina maana gani hasa?
Katika Biblia, ndoto ni njia mojawapo ambayo Mungu alitumia kuwasiliana na wanadamu, kama inavyoelezwa katika Hesabu 12:6 ambapo Mungu anasema atajifunua kwa nabii katika njozi na kusema naye katika ndoto. Lakini neno hilo hilo linatumika pia kwa ndoto za kawaida zisizo na ujumbe wowote, na hata kwa ndoto za uongo za manabii wasiotumwa. Kwa hiyo Biblia haitoi hadhi takatifu kwa kila ndoto; inatofautisha kati ya ndoto zinazotoka kwa Mungu, ndoto zinazotokana na shughuli nyingi za akili, na ndoto zinazobuniwa na watu wanaotaka kudanganya.
Je, Mungu bado anazungumza kupitia ndoto leo?
Ndiyo, anaweza, lakini si kwa namna inayoshindana na Biblia. Matendo 2:17 inatangaza kwamba katika siku za mwisho, ambazo ni kipindi tunachoishi sasa, wazee wataota ndoto na vijana wataona maono. Mungu hajajifunga mikono. Hata hivyo, Waebrania 1:1-2 inatukumbusha kwamba neno lake la mwisho na kamili limetolewa katika Mwana. Hivyo ndoto yoyote ya kweli leo haitaongeza mafundisho mapya wala haitapingana na Maandiko; itakuelekeza kwa Kristo, kwa toba, au kwa utii fulani ulio wazi tayari katika Neno.
Kuna tofauti gani kati ya ndoto na maono katika Biblia?
Tofauti ya msingi ni hali ya mtu anayepokea. Ndoto hutokea mtu akiwa amelala, kama ilivyokuwa kwa Yakobo huko Betheli na kwa Yusufu mume wa Mariamu katika Mathayo 2:13. Maono au njozi mara nyingi humjia mtu akiwa macho, kama Paulo alipomwona mtu wa Makedonia akimsihi avuke, au Petro alipoona shuka ikishushwa kutoka mbinguni. Kiteolojia zote mbili zina hadhi sawa na zinapimwa kwa kipimo kile kile cha Neno la Mungu; Biblia mara nyingi inazitaja pamoja, kama inavyofanya Yoeli 2:28.
Nitajuaje kama ndoto yangu imetoka kwa Mungu?
Anza na Maandiko: ndoto ya kweli haitapingana na kile Mungu amekwisha kusema, wala haitakuvuta mbali na Kristo, kama Kumbukumbu la Torati 13:3 inavyoonya. Kisha angalia matunda: inakuacha na amani, unyenyekevu na hamu ya utii, au inakuacha na hofu, kiburi na shaka juu ya watu? Angalia uwazi: Mungu anapoonya kwa ndoto katika Biblia, ujumbe huwa wazi, si fumbo la kudadisi. Mwisho, lipeleke kwa waumini wakomavu, kwa sababu 1 Wathesalonike 5:21 inatuagiza tuyapime mambo yote na kushika lililo jema.
Kwa nini Biblia inasema tusimsikilize mwotaji wa ndoto?
Kumbukumbu la Torati 13:3 haikatazi kusikiliza ndoto zote; inakataza kumfuata mwotaji anayekuita umwache Mungu wa kweli, hata kama ishara yake ilitimia. Mungu anasema wazi kwamba hali hiyo ni jaribio la kuonyesha kama unampenda kwa moyo wako wote. Hii inatufundisha kwamba uthibitisho wa miujiza si kipimo cha kutosha cha ukweli. Shetani anaweza kuiga nguvu, lakini hawezi kuiga Injili. Ndiyo maana kanisa hupima kila sauti kwa Neno lililoandikwa, si kwa jinsi ilivyoonekana ya kuvutia.
Je, ni dhambi kutafuta maana ya ndoto zangu?
Kuuliza kwa unyenyekevu "Bwana, je, kuna kitu unataka kuniambia?" si dhambi. Yusufu na Danieli wote waliuliza na kumwomba Mungu afunue. Kinachokuwa dhambi ni kugeukia uaguzi: kamusi za alama za ndoto, waganga, au watu wanaodai kuwa na ufunguo wa siri kwa malipo. Kumbukumbu la Torati 18:10-12 inayaita hayo machukizo mbele za Mungu. Mwanzo 41:16 inatupa mtazamo sahihi, pale Yusufu aliposema si mimi, Mungu atamjibu Farao jibu la amani. Kama Mungu anataka ueleweke, ataeleza; kama hajaeleza, pumzika.
Ndoto za kutisha na jinamizi zinamaanisha nini?
Mara nyingi hazimaanishi chochote cha kiroho. Zinaweza kutokana na msongo wa mawazo, ugonjwa, kiwewe cha zamani, au hata dawa. Mhubiri 5:3 inahusianisha ndoto nyingi na wingi wa shughuli, na Mhubiri 5:7 inasema katika wingi wa ndoto kuna ubatili. Kama muumini, usiruhusu mtu akutishe kwamba kila ndoto mbaya ni shambulio au laana inayohitaji gharama ya kuondolewa. Omba, mwambie Mungu hofu yako, soma Zaburi kabla ya kulala, na kama jinamizi linaendelea kwa muda mrefu, tafuta pia msaada wa kiafya bila aibu.
Je, ninaweza kumwomba Mungu anipe ndoto?
Unaweza kumwomba Mungu chochote, lakini chunguza moyo wako kwanza. Sulemani alipewa katika ndoto kile alichoomba, yaani hekima, si ndoto yenyewe. Hatari ya kuomba ndoto ni kwamba mara nyingi tunatafuta njia ya mkato isiyohitaji utii au subira. Mungu amekwisha kuzungumza waziwazi katika Maandiko kuhusu asilimia kubwa ya maswali tunayoyaleta usiku. Ni afadhali kuomba, "Bwana, nipe moyo wa kutii unachosema katika Neno lako," kuliko kuomba onyesho jipya. Mungu hudanganywa; anapenda kujibu maombi ya mioyo inayotafuta utii.
Ndoto za Yusufu katika Mwanzo 37 zinatufundisha nini?
Mwanzo 37:5 inasema Yusufu akaota ndoto, akawaambia nduguze, nao wakazidi kumchukia. Ndoto ile ilikuwa ya kweli kabisa, kwa sababu miaka ishirini baadaye ndugu zake waliinama kweli mbele yake. Lakini njia ya kuelekea kule ilipitia shimoni, utumwani, na gerezani. Somo ni kwamba ndoto kutoka kwa Mungu si kinga dhidi ya mateso, wala si kibali cha kujivuna. Pengine Yusufu alipaswa kunyamaza zaidi akiwa kijana. Mungu hutimiza alichosema, lakini mara nyingi hutumia njia inayotuvunja ili kutufanya tufae kwa kile alichotuahidi.
Kwa nini Mungu alizungumza na wafalme wapagani kama Farao na Nebukadreza kupitia ndoto?
Hili ni mojawapo ya mambo ya kuvutia zaidi katika Biblia. Watu wa agano walikuwa na manabii na Torati; wale walio nje ya agano hawakuwa na kitu, kwa hiyo Mungu aliwafikia pale walipo, usingizini. Lakini angalia kwamba hakuwaachia ndoto bila ufafanuzi: alituma Yusufu kwa Farao na Danieli kwa Nebukadreza. Danieli 2:28 inasema yuko Mungu mbinguni afunuaye siri. Mtindo huo unaendelea hadi leo: Mungu anaweza kumwamsha mtu asiyemjua kwa ndoto, kisha kumpeleka kwa mtu au kitabu kitakachomweleza Injili.
Je, nifanye maamuzi makubwa kwa msingi wa ndoto?
Hapana, si kwa msingi wa ndoto pekee. Mungu huongoza watu wake kwa Neno lake, kwa hekima aliyoiweka ndani yetu, kwa ushauri wa waumini wakomavu, kwa hali halisi za maisha, na kwa amani ya Roho Mtakatifu. Ndoto inaweza kuwa chachu inayokufanya uanze kuomba au kuchunguza jambo, lakini haipaswi kuwa hati ya kuvunja ndoa, kuacha kazi, kuhama nchi au kumshtaki mtu. Yusufu mume wa Mariamu alipoagizwa katika Mathayo 2:13, maelekezo yalikuwa wazi kabisa na yalilingana kikamilifu na ulinzi wa ahadi ya Mungu kuhusu Masiha.
Vitabu na mitandao ya kufasiri ndoto ni halali kwa Mkristo?
Kwa ujumla hapana, kwa sababu vinajenga mfumo ambao Biblia haujatoa. Hakuna mahali Maandiko yanatoa kamusi ya alama ikisema maji yanamaanisha hiki na nyoka kile. Pale Mungu alipotaka maana ijulikane, alitoa maana hiyo kupitia watumishi wake waliojaa Roho, si kupitia mbinu. Yusufu alikataa sifa hiyo akisema wazi kufasiri ni kazi ya Mungu. Kutegemea mifumo hiyo kunakuweka karibu sana na uaguzi, na mara nyingi kunakuacha na hofu zaidi badala ya imani. Rudi kwa Neno; huko kuna uwazi na usalama.
Je, ndoto ya mke wa Pilato ilikuwa na maana gani?
Mathayo 27:19 inasimulia jinsi mke wa Pilato alivyotuma ujumbe kwa mumewe akimwambia asiwe na neno na yule mwenye haki, kwa sababu aliteswa sana katika ndoto kwa ajili yake. Hiki ni kielelezo cha mwisho cha mtindo tuliouona katika Biblia yote: Mungu akiongea na mtu wa mataifa, nje kabisa ya agano, ili kutoa ushuhuda kwamba Yesu hakuwa na hatia. Ndoto ile haikubadilisha uamuzi wa Pilato, jambo linaloonyesha ukweli mzito: ufunuo bila utii hauokoi. Kuona si kuamini; kuamini ni kutii.
Kwa kuhitimisha
Tukisoma Biblia kuanzia Mwanzo hadi Ufunuo, muundo unakuwa wazi kuliko tulivyodhani. Ndoto ndani ya Maandiko hazijawahi kuwa lengo lake; daima zimekuwa mjumbe anayepiga magoti mbele ya Neno. Yusufu aliota, lakini alishuka shimoni kabla ya kupanda kiti cha enzi. Farao aliota, lakini alihitaji mtumishi wa Mungu aliyesema "si mimi." Nebukadreza aliona njozi, lakini alihitaji Danieli aliyeeleza kwamba yuko Mungu mbinguni afunuaye siri. Yusufu wa Nazareti aliamshwa usiku si ili ajitukuze, bali ili amlinde Mwana. Na Pentekoste ilipofika, Roho alipomiminwa na ndoto zikatangazwa kuwa za wote, kanisa halikuwa kanisa la waotaji; lilikuwa kanisa la watu wanaohubiri Kristo aliyefufuka.
Neno lililoandikwa ndilo mahakama ya mwisho.
Kwa hiyo lala kwa amani. Usiogope usiku, wala usiuabudu. Kama Mungu ana jambo la kukuambia, atakuambia kwa njia itakayokuacha ukiwa na Kristo, si ukiwa na fumbo. Na asubuhi utakapoamka, fungua Biblia yako, kwa sababu huko sauti yake iko wazi, inapatikana, na haihitaji mfasiri.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
