Pesa na Utajiri Katika Biblia: Kutumia Mali Kwa Hekima na Kumcha Mungu
Utangulizi
Mwisho wa mwezi umefika. Simu inalia kwa ujumbe wa benki, kuna deni la mtu uliyemwahidi, kuna karo ya mtoto, kuna mchango wa msiba, na kuna ile sauti ndogo ndani ya moyo inayouliza: "Je, Mungu anaona haya yote?" Wengi wetu tumesimama hapo. Tumehesabu pesa kwa mkono mmoja na kushika Biblia kwa mkono mwingine, tukijiuliza kama kuna uhusiano wowote kati ya hizo mbili.
Biblia haikai kimya kuhusu pesa. Kwa kweli, inazungumza kuhusu mali, kutoa, madeni, mishahara, na uchoyo mara nyingi kuliko inavyozungumza kuhusu mbingu. Lakini mara nyingi tumefundishwa vipande vipande tu: aya moja kuhusu zaka, nyingine kuhusu kutosheka, nyingine kuhusu utajiri wa Ibrahimu. Katika kurasa zinazofuata utaona picha nzima: pesa katika Biblia si somo la uchumi tu, ni swali la ibada. Na jibu la swali hilo linabadilisha jinsi unavyoishi kila siku.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu hausomi pesa kama chombo kisicho na upande wowote, bali kama bwana anayeshindana na Mungu kwa kiti cha enzi cha moyo wako. Yesu hakusema "hamwezi kumtumikia Mungu na kuwa wazembe kifedha." Alisema hamwezi kumtumikia Mungu na mali, akiipa mali sura ya bwana mwenye sauti, madai, na ahadi zake mwenyewe. Kwa hiyo swali la kwanza si "nina kiasi gani?" wala "nitoe asilimia ngapi?" bali "nani ananimiliki?" Na dawa ya Biblia si kujinyima tu kwa hofu, bali ukarimu wa makusudi unaotoka kwa neema. Kila shilingi inayotolewa kwa furaha ni tangazo: Mamoni si Mungu wangu.
Biblia inasema nini kuhusu pesa na utajiri?
Msingi wa kwanza ni umiliki. Kabla Biblia haijakuambia utumie pesa vipi, inakuambia pesa hiyo ni ya nani. "Nchi na vyote viijazavyo ni mali ya Bwana. Dunia na wote wakaao ndani yake" (Zaburi 24:1). Na kwa wale wanaodhani dhahabu yao ni matunda ya mikono yao peke yake, Mungu anasema kupitia nabii Hagai: "Fedha ni mali yangu, na dhahabu ni mali yangu, asema Bwana wa majeshi" (Hagai 2:8). Hapa ndipo mafundisho yote ya Kibiblia kuhusu pesa yanapoanzia. Wewe si mmiliki; wewe ni wakili. Hiyo haipunguzi heshima yako, inaiinua, kwa sababu wakili anaaminiwa.
Msingi wa pili ni kumbukumbu. Watu wa Mungu walipokuwa wanakaribia kuingia katika nchi yenye rutuba, Musa aliwaonya kwamba hatari kubwa haikuwa jangwa bali wingi. "Bali utamkumbuka Bwana, Mungu wako, maana ndiye akupaye nguvu za kupata utajiri; ili alifanye imara agano lake alilowapa baba zako, kama hivi leo" (Kumbukumbu la Torati 8:18). Angalia maneno hayo kwa makini: hata uwezo wako wa kufanya kazi, akili yako ya biashara, nguvu zako za kuamka alfajiri, vyote ni zawadi. Utajiri unapokuja, kuna kishawishi cha kusahau. Na kusahau ndio mwanzo wa ibada ya sanamu.
Msingi wa tatu ni ibada. Mithali 3:9 inageuza mali kuwa madhabahu: "Mheshimu Bwana kwa mali yako, Na kwa malimbuko ya mazao yako yote." Si "mpe Bwana kilichobaki," bali "mheshimu Bwana kwa malimbuko," yaani kwa kile kinachokuja kwanza, kabla hujajua kama kilichobaki kitatosha. Hapo ndipo kutoa kunakoacha kuwa hesabu na kuwa ibada. Mkono unaotoa kwanza unatangaza kwamba moyo unamwamini Mungu kuliko akiba.
Msingi wa nne ni onyo. Biblia ni mkweli kuhusu jinsi pesa inavyoweza kugeuka minyororo. "Tajiri hutawala maskini, Naye akopaye ni mtumwa wake akopeshaye" (Mithali 22:7). Hiyo si laana wala amri, ni maelezo ya ukweli unaoumiza: deni linahamisha uhuru wako kwenda mikononi mwa mtu mwingine. Na Paulo anaweka kidole kwenye shina lenyewe: "Maana shina moja la mabaya ya kila namna ni kupenda fedha; ambayo wengine hali wakiitamani hiyo wamefarakana na Imani, na kujichoma kwa maumivu mengi" (1 Timotheo 6:10). Si fedha ndiyo shina, ni kuipenda fedha.
Kisha anakuja Yesu, na anaweka jambo hili wazi kabisa: "Hakuna mtu awezaye kutumikia mabwana wawili; kwa maana atamchukia huyu, na kumpenda huyu; ama atashikamana na huyu, na kumdharau huyu. Hamwezi kumtumikia Mungu na mali" (Mathayo 6:24). Neno alilotumia Yesu, Mamoni, halimaanishi tu sarafu mfukoni. Linamaanisha mali ikiwa imeketi kama bwana, ikitoa ahadi za usalama, heshima, na furaha. Yesu haitaji mali kama kitu unachomiliki bali kama mtu anayeweza kukumiliki.
Mamoni hudai moyo, si mkoba tu.
Na kwa sababu hiyo, Yesu anaongeza onyo la ndani zaidi katika Luka 12:15: "Akawaambia, Angalieni, jilindeni na choyo, maana uzima wa mtu haumo katika wingi wa vitu vyake alivyo navyo." Alisema hivi kwa mtu aliyekuja kuomba msaada wa mirathi, jambo linaloonekana halali kabisa. Yesu hakujadili haki ya mirathi; aliangalia nyuma ya ombi na kuona moyo unaoamini kwamba kuongezeka kwa vitu ni kuongezeka kwa maisha. Ndiyo uongo mkubwa wa Mamoni.
Lakini Biblia haikuachi kwenye onyo peke yake. Inakupa ahadi inayoponya kiini cha uchoyo: "Msiwe na tabia ya kupenda fedha; mwe radhi na vitu mlivyo navyo; kwa kuwa yeye mwenyewe amesema, Sitakupungukia kabisa, wala sitakuacha kabisa" (Waebrania 13:5). Angalia mantiki yake. Mwandishi hasemi "acha kupenda pesa kwa sababu ni dhambi," bali "acha kupenda pesa kwa sababu una Mtu bora." Kutosheka hakuzaliwi kwa nidhamu kali, kunazaliwa kwa uhakika wa uwepo wa Mungu.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Kutoka mwanzo hadi mwisho, Maandiko yanasimulia hadithi ya mali na moyo wa mwanadamu. Katika Mwanzo, Mungu anaweka mwanadamu katika bustani yenye dhahabu na bedola, akimpa kazi ya kulima na kutunza. Mali ilikuwa baraka, si mtego. Lakini baada ya anguko, utajiri ulianza kuwa silaha ya kujilinda na kujitukuza: mnara wa Babeli ulijengwa kwa matofali ya kujitengenezea jina.
Katika wazee wa imani, Mungu alimbariki Ibrahimu kwa mifugo, fedha na dhahabu, naye Ibrahimu alitoa fungu la kumi kwa Melkizedeki na akakataa kuchukua hata uzi kutoka kwa mfalme wa Sodoma, asije akasema "mimi nimemtajirisha Abramu." Tayari tunaona uzi: baraka inapokelewa kwa shukrani, lakini haipewi haki ya kumiliki moyo.
Sheria ya Musa ilijenga uchumi wenye huruma. Mavuno hayakuvunwa hadi pembeni ili maskini wapate kuokota, riba kali ilikatazwa kati ya ndugu, mishahara ya vibarua ililipwa kabla jua halijazama, na kila mwaka wa hamsini ulikuwa Yubile, msamaha mkubwa wa madeni na kurudishwa kwa ardhi. Mungu alijua kwamba bila kuingilia kati, mali hujikusanya mikononi mwa wachache na kuwaponda wanyonge. Manabii walipiga kelele pale haki hiyo ilipovunjwa; Amosi aliwakemea waliowauza wenye haki kwa fedha na maskini kwa jozi ya viatu.
Hekima ya Mithali na Mhubiri ilikuja na usawa. Mithali inasifu bidii, inakemea uvivu, inaonya dhidi ya kudhamini madeni ya wengine, na inaombea kiasi: "Usinipe umaskini wala utajiri." Mhubiri anakutazama machoni na kusema kwamba apendaye fedha hatashibishwa kwa fedha, kwa sababu kisima hicho hakijai kamwe.
Kisha Yesu anaingia, naye ni maskini. Alizaliwa katika hori, alilelewa na familia iliyotoa sadaka ya njiwa wawili badala ya mwana-kondoo, na alisema Mwana wa Adamu hana mahali pa kulaza kichwa chake. Hata hivyo, ndiye tajiri wa kweli. Paulo anaeleza fumbo hilo: "Maana mmejua neema ya Bwana wetu Yesu Kristo, jinsi alivyokuwa maskini kwa ajili yenu, ingawa alikuwa tajiri, ili kwamba ninyi mpate kuwa matajiri kwa umaskini wake" (2 Wakorintho 8:9). Hapa ndipo mafundisho yote kuhusu pesa yanapopata moyo wake. Ukarimu wa Kikristo si sheria mpya; ni mwangwi wa Msalaba. Yule aliyemwaga utajiri wake wote ili kutununua ndiye anayeifungua mikono yetu iliyokunjwa.
Kanisa la kwanza lilionyesha matokeo yake. Watu waliouza mashamba na nyumba, si kwa amri, bali kwa sababu Roho Mtakatifu alikuwa amebadilisha dhana yao ya umiliki. Zakayo, tajiri aliyeiba, alipokutana na Yesu hakuulizwa atoe nusu ya mali yake; alijitolea mwenyewe, kwa sababu Mamoni alikuwa ameshushwa kutoka kiti cha enzi.
Na mwisho, Ufunuo unamalizia hadithi kwa miji miwili. Babeli, mji wa biashara ya kila kitu, hata nafsi za watu, unaanguka, na wafanyabiashara wake wanalia kwa sababu bidhaa zao hazinunuliwi tena. Yerusalemu Mpya, kinyume chake, umejengwa kwa dhahabu safi inayotumika kama barabara ya kukanyagwa. Pale, kile ambacho dunia iliabudu kinakuwa sakafu tu. Hiyo ndiyo mwisho wa Mamoni: siyo kuharibiwa kwa mali, bali kurudishwa kwake mahali pake pa kweli, chini ya miguu ya Mwana-Kondoo.
Kutokuelewana kwa kawaida
Kwanza: "Pesa yenyewe ni mbaya." Watu wengi wananukuu 1 Timotheo 6:10 vibaya, wakisema "pesa ni shina la mabaya yote." Siyo hivyo anavyosema Paulo. Anasema kupenda fedha ndiyo shina. Pesa yenyewe ni chombo, kama kisu: kinaweza kuponya au kuua kutegemea mkono unaoshika. Biblia haiwaiti matajiri kuacha mali zao zote kama kanuni ya jumla. Paulo anawaagiza "wale walio na mali ya ulimwengu wa sasa, wasijivune, wala wasiutumainie utajiri usio yakini," na kisha anaongeza kwamba Mungu "atupaye vitu vyote kwa wingi ili tuvitumie kwa furaha" (1 Timotheo 6:17). Mungu hana chuki na furaha; ana chuki na sanamu.
Pili: "Ukimtumikia Mungu vizuri, lazima utakuwa tajiri." Hii ni injili ya mafanikio, nayo inatumia Kumbukumbu la Torati 8:18 kama mkataba: toa, nawe Mungu atalazimika kukulipa mara mia. Lakini soma mstari huo kwa muktadha wake. Mungu anampa mwanadamu nguvu za kupata utajiri si ili ajipendeze, bali "ili alifanye imara agano lake." Baraka ni kwa ajili ya kusudi la agano, si ya matumizi binafsi. Zaidi ya hayo, Biblia imejaa watakatifu maskini: Ayubu aliyepoteza vyote, manabii walioishi jangwani, mitume walioandika kutoka gerezani, na Yesu mwenyewe. Mtu akikuambia umaskini daima ni ishara ya dhambi au ukosefu wa imani, hajasoma Waebrania 11 hadi mwisho, ambapo wengine "walikuwa maskini, wakiteswa, wakitendwa mabaya."
Tatu: "Utakatifu maana yake ni umaskini." Baadhi wamegeuza onyo la Yesu kuwa aina ya kiburi cha kinyume: kuwa maskini ni kuwa karibu zaidi na Mungu. Lakini kujinyima si neema. Unaweza kuwa maskini na bado kuwa mtumwa wa Mamoni, ukiota mchana kutwa kile usichokuwa nacho, ukiwaonea wivu majirani, ukiamini kwamba kama tu ungekuwa na kiasi fulani maisha yako yangeanza. Uchoyo hauhesabu salio la benki. Yesu alisema "jilindeni na choyo" (Luka 12:15) kwa umati uliokuwa na watu wa hali zote. Kinyume cha Mamoni si ufukara, ni kuridhika kwa shukrani, na ukarimu unaozaliwa humo.
Nne: "Zaka ni mkataba wa kununua baraka." Malaki 3:10 inatumika mara nyingi kama ufunguo wa kufungulia madirisha ya mbinguni, kana kwamba Mungu ni mashine ya kubadilisha fedha. Lakini Mithali 3:9 inasema "Mheshimu Bwana kwa mali yako," si "nunua Bwana kwa mali yako." Kutoa ni heshima, si rushwa. Yesu aliwakemea Mafarisayo waliotoa fungu la kumi la bizari na mnanaa huku wakiacha mambo makuu ya sheria, yaani hukumu na rehema na imani. Kutoa kwa moyo wa biashara kunamwacha Mamoni akiwa bado mfalme; umebadilisha tu anayepokea hongo. Agano Jipya linaita kitu kingine: "Kila mtu na atende kama alivyokusudia moyoni mwake, si kwa huzuni, wala si kwa lazima; maana Mungu humpenda yeye atoaye kwa moyo wa ukunjufu" (2 Wakorintho 9:7).
Kuishi kwayo leo
Kuanza ni rahisi kuliko unavyodhani, lakini si rahisi kama kuchukua kalamu. Anza kwa bajeti, si kama zoezi la hesabu bali kama tendo la ibada. Unapoandika mapato na matumizi yako kwenye karatasi, unasema kwa vitendo: hii ni mali ya Bwana, na mimi ni wakili ninayehesabu. Bajeti isiyo na fungu la kutoa ni bajeti inayomtumikia bwana mwingine, hata kama hakuna dhambi yoyote ya wazi kwenye orodha. Ndiyo maana Mithali 3:9 inasisitiza malimbuko: kinachopangwa kwanza ndicho kinachoonyesha kiti cha enzi cha moyo wako.
Pili, shughulikia madeni kwa uaminifu, si kwa aibu. Mithali 22:7 inakuambia ukweli mkali kwamba akopaye huwa mtumwa wa akopeshaye. Kama umefungwa na mikopo ya simu, mikopo ya haraka yenye riba kubwa, au deni la ndugu ambalo huongei nalo tena, chukua hatua ndogo ya kwanza leo: andika madeni yote mahali pamoja, ongea na wale unaowadai na wanaokudai, na weka mpango wa kulipa hata kwa kidogo. Kufungua macho juu ya hesabu ni hatua ya kiroho, kwa sababu giza ndilo linalomlinda Mamoni.
Tatu, jifunze kutoa kwa makusudi na kwa furaha. Si kwa shinikizo la mkutano, si kwa kuonekana, bali kwa mpango. Tafuta mtu mmoja mwezi huu ambaye ukarimu wako utamgusa kwa siri: mjane wa mtaani, mwanafunzi aliyekosa karo, mgonjwa aliyelala hospitalini bila mtu wa kumwangalia. Ukarimu wa siri ndio dawa kali zaidi dhidi ya uchoyo, kwa sababu hauna malipo ya kibinadamu.
Kutoa ni kumvunja Mamoni taji lake.
Nne, pinga ulinganisho. Mitandao ya kijamii imeufanya uchoyo kuwa kazi ya kila siku: unaona nyumba ya mtu, gari la mtu, safari ya mtu, na ghafla kile ulichokuwa nacho asubuhi kinaonekana kidogo. Hapo ndipo Waebrania 13:5 inapokuwa dawa: "mwe radhi na vitu mlivyo navyo," si kwa sababu vitu vyako ni vingi, bali kwa sababu Mungu amesema hatakupungukia kabisa wala hatakuacha kabisa.
Tano, kuwa mwaminifu katika kupata, si tu katika kutoa. Pesa iliyopatikana kwa rushwa, udanganyifu wa mizani, kuwanyima vibarua mishahara yao, au kuuza bidhaa duni kwa bei ya juu haiwezi kutakaswa kwa kuitupa kwenye sadaka. Mungu anaangalia mkono unaopokea kabla ya kuangalia mkono unaotoa.
Na hatimaye, ongea juu ya pesa katika familia yako. Wanandoa wengi hugombana juu ya pesa kwa sababu hawajawahi kuketi chini kuzungumza juu yake kwa utulivu. Panga kikao cha kila mwezi, soma aya moja pamoja, omba pamoja, kisha hesabuni pamoja.
Kioo
Hebu tuache nadharia kwa dakika chache. Kama leo tungeangalia historia ya miamala ya simu yako ya miezi mitatu iliyopita, bila maelezo yako, ingeongea nini kuhusu bwana wako? Yesu alisema mahali ilipo hazina yako ndipo utakapokuwapo na moyo wako, na hiyo inamaanisha unaweza kujua moyo wako ulipo kwa kuangalia pesa yako ilipokwenda. Hiyo ni mahojiano magumu, nayo huumiza.
Labda wewe ni mtu ambaye hajawahi kuiba wala kudanganya, lakini unalala ukihesabu. Hofu imekuwa dini yako. Unaweka akiba si kwa hekima bali kwa woga, kwa sababu ndani kabisa huamini kwamba Mungu atakuwepo kesho. Kwako, Waebrania 13:5 si andiko la kupamba ukuta, ni mkono unaokushika begani: "Sitakupungukia kabisa, wala sitakuacha kabisa."
Au labda wewe ni yule anayetoa kwa ukarimu lakini anadaiwa pesa na watu wanne, na hajawaambia wenzi wake nyumbani. Ukarimu wa nje umekuwa pazia la fujo ya ndani. Mungu hakuombi uonekane mwema; anakuomba uwe mkweli, kuanzia na wewe mwenyewe.
Au labda wewe ni kijana unayesikia kila mtu akisema "fanikiwa, fanikiwa," na unaanza kuamini kwamba thamani yako itakamilika siku salio litakapofika kiasi fulani. Sikia tena maneno haya: "uzima wa mtu haumo katika wingi wa vitu vyake alivyo navyo" (Luka 12:15). Hakuna kiasi kitakachofanya kazi hiyo. Hakuna.
Habari njema ni kwamba Kristo hakuja kukukemea tu juu ya pesa yako. Alikuja akiwa maskini ili akufanye tajiri kwa namna ambayo soko haliwezi kushusha wala kuinua. Kama umemdanganya mtu, kama umefunga mkono wako, kama umeweka tumaini mahali pabaya, mlango wa neema bado uko wazi leo. Toba juu ya pesa ni toba ya kweli, nayo huanza kwa maneno rahisi: "Bwana, nirudishe mahali pangu, nami nikuache uwe Bwana wangu."
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanajifunza mambo ya pesa mapema kuliko tunavyofikiri, mara nyingi kwa kuangalia uso wetu tunapoongea juu ya bei. Ndiyo maana ni vizuri kuwaeleza mambo haya kwa lugha nyepesi, bila hofu na bila kuwafanya waogope kuomba mahitaji yao.
Kwa maneno rahisi, unaweza kuwaambia hivi: kila kitu tulicho nacho ni cha Mungu, naye ametupa sisi tukitunze. Pesa ni kama chombo cha kazi, kama jembe au kalamu. Jembe si baya wala si zuri lenyewe; linategemea mkono unaolishika. Mungu anatupenda, naye anafurahi tunaposhiriki na wengine. Yesu alisema hatuwezi kumtumikia Mungu na pesa kwa wakati mmoja, maana yake moyo wetu hauwezi kumwabudu Mungu na pesa pamoja. Tunaweza kuwa na pesa, lakini pesa haipaswi kuwa nayo sisi.
Pia ni vizuri kuwaonyesha vitendo, si maneno tu. Mwambie mtoto wako atenge kidogo cha kutoa, kidogo cha kuweka akiba, na kidogo cha kutumia, kisha mtiene moyo anapotoa kwa furaha. Watoto hujifunza kutoa kwa kutoa, si kwa kusikia mahubiri juu ya kutoa.
Faith.network inaandaa maelezo mahususi kulingana na umri: kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita kuna simulizi fupi zenye picha na mifano ya kila siku; kwa wale wa miaka saba hadi kumi na miwili kuna maelezo yenye maswali na mifano ya Biblia kama ya Zakayo na yule mjane aliyetoa senti mbili; na kwa vijana wa miaka kumi na miwili kwenda juu kuna mijadala ya kweli kuhusu shinikizo la mitandao, matumizi, na wito wa kuishi kwa kuridhika katika dunia inayopima thamani kwa pesa.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Biblia inasema nini hasa kuhusu pesa?
Biblia inazungumza juu ya pesa mara nyingi sana, na daima kwa pande mbili: kama zawadi na kama hatari. Inatangaza kwamba mali yote ni ya Mungu, inathamini bidii na uaminifu katika kazi, na inaagiza ukarimu kwa maskini. Wakati huo huo inaonya kuwa mali inaweza kugeuka bwana unaoshindana na Mungu, kama Yesu anavyosema katika Mathayo 6:24. Hivyo mafundisho ya Biblia juu ya pesa si sheria ngumu ya kiasi cha kutoa, bali mwaliko wa kuishi kama wakili mwaminifu wa kitu ambacho si chako.
Je, ni dhambi kuwa tajiri?
Hapana, kuwa tajiri si dhambi yenyewe. Ibrahimu, Ayubu, Daudi, na Lidia walikuwa na mali nyingi huku wakimcha Mungu. Dhambi inaingia pale utajiri unapochukua nafasi ya Mungu moyoni, unapopatikana kwa dhuluma, au unapotumiwa kwa kujitukuza huku maskini wakipuuzwa. Paulo anawaagiza matajiri wasijivune wala wasitumainie utajiri usio yakini, bali wamtumaini Mungu, wawe wakarimu na tayari kushirikiana. Swali la kweli si kiasi ulicho nacho, bali kama mali hiyo iko mkononi mwako au imeshika moyo wako.
Kwa nini Yesu alisema hatuwezi kumtumikia Mungu na mali?
Kwa sababu mali ina sauti ya ubwana. Katika Mathayo 6:24 Yesu anaiita mali kwa jina la bwana, akionyesha kwamba inatoa ahadi kama Mungu anavyotoa: usalama, heshima, furaha, na uhakika wa kesho. Mioyo yetu haiwezi kukaa chini ya mabwana wawili wanaodai utii kamili; mmoja atapendwa na mwingine atadharauliwa. Kwa hiyo Yesu haulizi tu matumizi yetu, anauliza utii wetu. Jibu linaonekana katika kile tunachokikimbilia tunapoogopa, na kile tunachoachia kwa urahisi tunapoombwa kusaidia.
Je, Mkristo anaruhusiwa kukopa au kuwa na deni?
Biblia haikatazi kukopa moja kwa moja, lakini inaonya kwa uzito. Mithali 22:7 inasema akopaye huwa mtumwa wa akopeshaye, maana deni huhamisha sehemu ya uhuru wako kwenda kwa mtu mwingine. Sheria ya Musa ilikataza riba kali kati ya ndugu na iliweka mwaka wa msamaha wa madeni, ikionyesha moyo wa Mungu wa kuwalinda wanyonge. Kama una deni, lipa kwa uaminifu na kwa wakati, maana Zaburi inamwita mtu asiyelipa deni lake mtu mwovu. Epuka mikopo ya haraka yenye riba inayokuzamisha zaidi.
Zaka ni ya lazima kwa Wakristo leo?
Fungu la kumi lilikuwa sehemu ya sheria ya Israeli, na Agano Jipya halilirudii kama amri ya moja kwa moja kwa kanisa. Hata hivyo, kanuni ya kutoa kwa kwanza na kwa ukarimu imebaki, kama inavyoonekana katika Mithali 3:9 na 2 Wakorintho 9:7. Wakristo wengi hutumia asilimia kumi kama mahali pa kuanzia, si kama dari. Hatari ni kuifanya zaka kuwa mkataba wa kununua baraka badala ya ibada ya shukrani. Mungu hahitaji pesa yako; anatafuta moyo unaotoa kwa ukunjufu.
Je, Mungu anaahidi kunitajirisha nikitoa?
Mungu anaahidi kuwatunza watu wake na kuwaruzuku, lakini hakuahidi utajiri wa kimwili kama malipo ya kutoa. Kumbukumbu la Torati 8:18 inasema Mungu ndiye akupaye nguvu za kupata utajiri, lakini kusudi lililotajwa ni kuimarisha agano lake, si kukupa anasa. Agano Jipya limejaa watumishi waaminifu waliobaki maskini na hata kuteseka. Kutoa huleta baraka za kweli: moyo huru, ushirika na Mungu, na hazina mbinguni. Mtu akikuahidi mavuno ya pesa kwa kiwango maalum cha sadaka, anauza kitu ambacho Biblia haikiahidi.
Nifanye nini kama napenda pesa kupita kiasi?
Anza kwa kuiita kwa jina lake mbele za Mungu, kwa sababu 1 Timotheo 6:10 inasema kupenda fedha ni shina la mabaya ya kila namna, nalo linahitaji kung'olewa si kupunguzwa majani. Kisha mwombe Mungu akupe moyo wa kutosheka kwa kukukumbusha ahadi ya Waebrania 13:5. Baada ya hapo, chukua hatua za vitendo: anza kutoa kwa makusudi na kwa siri, punguza mambo yanayochochea tamaa kama ulinganisho wa mitandaoni, na mwambie rafiki mmoja mwaminifu akuulize maswali magumu mara kwa mara.
Tofauti ni ipi kati ya kuweka akiba na kuwa na choyo?
Tofauti ni mzizi wa moyo, si kiasi cha pesa. Biblia inasifu hekima ya kujiandaa; Mithali inamwelekeza mvivu kwa sisimizi anayekusanya chakula wakati wa mavuno, na Yosefu aliyeweka akiba ya miaka saba aliokoa mataifa. Choyo, kwa upande wake, huweka akiba kwa sababu haiamini Mungu, au kwa sababu inaamini kwamba thamani ya maisha iko katika wingi wa vitu. Yesu alionya hivyo katika Luka 12:15. Jiulize hivi: akiba yangu inanifanya niwe huru zaidi kutoa, au inanifanya nishikilie zaidi?
Kwa nini Biblia inazungumza sana kuhusu maskini?
Kwa sababu Mungu mwenyewe ni mlinzi wa wanyonge. Sheria yake iliwaamuru Waisraeli waache mavuno pembeni mwa shamba, walipe mishahara kwa wakati, na wasipotoshe haki ya mjane na yatima. Manabii walihukumu Israeli zaidi kwa dhuluma dhidi ya maskini kuliko kwa makosa ya ibada ya nje. Yesu alianza huduma yake kwa kutangaza habari njema kwa maskini. Hivyo kujali maskini si shughuli ya ziada ya kanisa bali ni kipimo cha kama imani yetu ni ya kweli, kama Yakobo anavyoeleza wazi.
Kutoa kwa siri kuna maana gani katika Biblia?
Yesu alifundisha kwamba unapotoa sadaka, mkono wako wa kushoto usijue unachofanya mkono wako wa kuume, ili kutoa kwako kuwe sirini, na Baba aonaye sirini atakujazi. Lengo lake ni kukinga kutoa dhidi ya kiburi, kwa sababu ukarimu unaotafuta macho ya watu umeshalipwa mshahara wake hapa hapa. Kutoa kwa siri pia huponya moyo: hakuna shukrani ya kibinadamu ya kukupa raha, kwa hiyo unalazimika kupumzika katika furaha ya Mungu peke yake. Ndiyo dawa kali dhidi ya ibada ya mali.
Je, Biblia inasema nini kuhusu kucheza bahati nasibu na kamari?
Biblia haitaji kamari kwa jina, lakini kanuni zake ni wazi. Mali ya kweli hupatikana kwa kazi ya uaminifu na kwa baraka ya Mungu, si kwa kutegemea bahati, na Mithali inaonya kwamba mali ya haraka hupungua. Kamari inategemea hasara ya mwingine kuwa faida yako, jambo linalopingana na upendo wa jirani. Zaidi ya hayo, mara nyingi hulisha hasa kile Yesu alichoonya dhidi yake, yaani tumaini kwamba wingi wa vitu utaleta uzima. Hekima inasema tafuta njia ya kazi, si njia ya mchezo.
Mtu asiye na pesa anawezaje kumheshimu Mungu kwa mali yake?
Kwa kutoa kile alicho nacho, kwa uaminifu na kwa moyo wa ukunjufu. Yesu alimsifu mjane aliyeweka senti mbili hazinani kuliko matajiri wote, kwa sababu alitoa kutoka katika uhitaji wake. Mithali 3:9 inasema tumheshimu Bwana kwa mali yetu, si kwa mali tusiyo nayo. Zaidi ya pesa, unaweza kutoa muda wako, nguvu zako, chakula chako, na ukarimu wa nyumba yako. Mungu hapimi ukubwa wa kiasi; anapima ukweli wa moyo na uaminifu katika kidogo, kwa maana ndiko kunakozaa uaminifu katika kingi.
Kwa kuhitimisha
Tumetembea kutoka bustani ya Edeni hadi barabara za dhahabu za Yerusalemu Mpya, nasi tumeona jambo moja likijirudia: pesa daima huuliza swali la ibada. Mungu anaitwa mmiliki wa dhahabu na fedha, naye anatupa nguvu za kupata utajiri ili tulitumikie kusudi lake, si matakwa yetu. Yesu anaifunua mali kama bwana anayedai moyo, na Maandiko hayatuachi kwenye onyo tu bali yanatupa ahadi ya Mungu asiyetupungukia kamwe.
Hazina yako inaonyesha bwana wako ni nani.
Kama unataka kuendelea kujifunza, soma Mathayo 6 nzima kwa utulivu, kisha Luka 12, kisha 2 Wakorintho 8 na 9. Hizo ni sura tatu zinazogusa hofu, choyo, na ukarimu kwa pamoja. Omba kwa sala rahisi: "Bwana, nifundishe kutoa kabla sijahesabu kilichobaki." Na ukumbuke kwamba hatua ya kwanza ya uhuru mara nyingi ni ndogo sana, labda ni kuandika bajeti ya kwanza, kuzungumza kweli na mwenzi wako, au kumsaidia mtu mmoja kwa siri wiki hii. Neema ya Kristo aliyekuwa maskini kwa ajili yako ndiyo inayofungua mkono wako, nayo inatosha.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
