Sauli: Mfalme wa Kwanza wa Israeli na Somo la Kupoteza Baraka
Utangulizi
Fikiria kijana mrefu, mwenye sura ya kuvutia, anayetembea katika vilima vya Benyamini akitafuta punda wa baba yake waliopotea. Hana wazo lolote kwamba safari hiyo ya kawaida itaishia kwa chupa ya mafuta kumwagwa juu ya kichwa chake. Hakuomba kuwa mfalme. Hakupigania kiti. Siku moja alikuwa mvulana wa mashambani; siku iliyofuata alikuwa mtu wa kwanza katika historia ya Israeli kuitwa "mfalme." Na mwisho wa hadithi yake, tunamkuta usiku wa giza akigonga mlango wa mwanamke mwenye pepo, akiwa amemtupa Mungu nyuma, akiomba ushauri kwa wafu.
Kati ya chupa ile ya mafuta na mlango ule wa giza kuna miaka arobaini ya maswali ambayo yanatugusa sisi pia. Kwa nini mtu aliyeanza vizuri hivyo aliishia hivyo? Katika mwongozo huu utaona maisha ya Mfalme Sauli kwa mpangilio, kuanzia mwanzo hadi mwisho, na utagundua kitu kimoja kilichomwangusha, kitu kinachoweza kututafuna sisi pia.
Mtazamo wa mwongozo huu
Watu wengi husoma hadithi ya Sauli kama hadithi ya "mtu aliyefanya dhambi kubwa." Lakini ukisoma kwa makini, hutakuta uzinzi kama wa Daudi wala ibada ya sanamu kama ya Ahabu. Unachokuta ni kitu kidogo zaidi na hatari zaidi: hofu ya watu. Sauli alimwogopa mtu kuliko alivyomwogopa Mungu. Alitoa sadaka kabla ya wakati kwa sababu jeshi lilikuwa likitawanyika. Aliwaacha wanyama wa Amaleki hai kwa sababu watu walitaka. Na alipokiri dhambi yake, bado aliomba aheshimiwe mbele ya wazee. Mwongozo huu unafuata uzi huo mmoja, kwa sababu ndio uzi unaotufunga wengi wetu leo.
Biblia inasema nini kuhusu Mfalme Sauli?
Hadithi ya Sauli haianzi na Sauli. Inaanza na ombi la taifa. Katika 1 Samweli 8, wazee wa Israeli walimwendea Samweli aliyekuwa mzee, wakadai mfalme "ili sisi nasi tufanane na mataifa yote." Mungu akamwambia Samweli kwamba si Samweli waliyemkataa, bali Mungu mwenyewe, ili asiwe mfalme juu yao. Yaani, tangu mwanzo, ufalme wa Sauli ulizaliwa katika hali ya kutaka kuonekana sawa na wengine. Hiyo ni muhimu: taifa lililoogopa kuonekana tofauti lilipata mfalme aliyeogopa kuonekana vibaya.
Kisha tunakutana naye. Maandiko yanamweleza hivi katika 1 Samweli 9:2: "Naye alikuwa na mwana, jina lake aliitwa Sauli, kijana mzuri, wala katika wana wa Israeli hapakuwa na mtu mzuri kuliko yeye; tangu mabegani kwenda juu alikuwa mrefu kuliko watu wote." Tazama jinsi utangulizi wake unavyohusu sura na kimo. Hakuna neno kuhusu moyo wake, imani yake, wala kumcha kwake Mungu. Biblia inatuonyesha mfalme ambaye sifa zake za kwanza ni zile zinazoonekana kwa macho. Baadaye Mungu atamwambia Samweli waziwazi, katika 1 Samweli 16:7, kwamba wanadamu huitazama sura ya nje, bali Bwana huutazama moyo. Maneno hayo ni kama hukumu ya nyuma juu ya sura ndefu ya Sauli.
Kupakwa mafuta kwake kulikuwa kwa upole na kwa siri. Samweli alimchukua kando, akamimina mafuta juu ya kichwa chake, kama tunavyosoma katika 1 Samweli 10:1: "Ndipo Samweli akakitwaa kichupa cha mafuta, akamimina juu ya kichwa chake, akambusu, akasema, Je! Si kwa sababu Bwana amekutia mafuta uwe mkuu juu ya urithi wake?" Hapa kuna neema halisi. Sauli hakujichagua. Mungu alimchagua, akampa Roho wake, akambadilisha moyo, akamweka kati ya manabii. Mwanzo wake ulikuwa mzuri kweli: aliponyanyuliwa mbele ya watu huko Mispa, alijificha katikati ya mizigo, na walipomdharau, alikaa kimya. Alipowaokoa watu wa Yabesh-Gileadi kutoka kwa Nahashi Mwamoni, watu walitaka kuwaua waliomdharau, naye akakataa, akisema siku ile ni ya wokovu wa Bwana.
Lakini mtihani ulikuja Gilgali. Samweli alichelewa, Wafilisti walikusanyika, na watu wakaanza kumkimbia Sauli. Badala ya kungoja, alitoa sadaka ya kuteketezwa mwenyewe. Jibu la Samweli ni la kutisha kwa jinsi lilivyo wazi, katika 1 Samweli 13:13: "Samweli akamwambia Sauli, Umefanya upumbavu; hukuishika amri ya Bwana, Mungu wako, aliyokuamuru; kwa maana Bwana angaliufanya imara ufalme wako juu ya Israeli milele." Hoja si kwamba moto wa sadaka ulikuwa mbaya, bali kwamba Sauli alichagua kuwatuliza watu badala ya kumtii Mungu.
Mtihani wa pili ulikuja na Amaleki. Agizo lilikuwa wazi, naye akalitimiza nusu. Alimwacha Agagi mfalme hai na kuchagua wanyama wazuri, kisha akamsalimia Samweli kwa maneno matamu kwamba ametimiza neno la Bwana. Hapo ndipo ukatokea msemo ule unaobeba moyo wa manabii wote, 1 Samweli 15:22: "Samweli akasema, Je! Bwana huzipenda sadaka za kuteketezwa na dhabihu sawasawa na kuitii sauti ya Bwana? Angalia, kutii ni bora kuliko dhabihu, na kusikia kuliko mafuta ya beberu." Na Sauli alipokiri hatimaye, kiungo cha ugonjwa wake kilionekana wazi: alisema aliwaogopa watu, akaitii sauti yao. Kisha akamwomba Samweli jambo moja tu, si msamaha wa Mungu, bali heshima mbele ya wazee wa taifa.
Tangu hapo, mteremko ulianza. Daudi alipakwa mafuta kwa siri, na maandiko yanatoa taarifa ya huzuni katika 1 Samweli 16:14: "Basi roho ya Bwana ikamwondoka Sauli, na pepo mbaya kutoka kwa Bwana akamsumbua." Mfalme aliyekuwa mrefu kuliko wote sasa alikuwa mtu mdogo ndani, akitawaliwa na wivu, akimwinda kijana aliyemtumikia kwa kinubi.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Hadithi ya Sauli haiko peke yake. Imefumwa ndani ya hadithi kubwa ya Mungu kutafuta mfalme kwa ajili ya watu wake. Musa alikuwa ameandika sheria ya mfalme katika Kumbukumbu la Torati 17, akiagiza kwamba mfalme asijikusanyie farasi wala wake wala fedha, bali aandike nakala ya torati na aisome siku zote za maisha yake. Sauli alipewa taji bila kuwa na torati moyoni. Ndiyo maana alimudu kuzitunza sura za ibada bila kuwa na utii.
Nabii Hosea baadaye atalitafsiri jambo hili kwa taifa zima, akisema kwamba Mungu aliwapa mfalme katika hasira yake na kumwondoa katika ghadhabu yake. Ufalme wa Sauli ulikuwa jibu la Mungu kwa ombi lililokosea, na ukawa kioo cha taifa lenyewe: wenye sura nzuri nje, wenye mioyo iliyogawanyika ndani. Lakini Mungu hakuiacha hadithi hapo. Alimwinua Daudi, mtu wa mji mdogo, wa kabila la Yuda, mchungaji wa kondoo, "mtu aliyeupendeza moyo wake." Hata Daudi hakuwa mkamilifu, lakini tofauti kati yake na Sauli iko wazi: Daudi alipoambiwa "wewe ndiwe mtu huyo," alivunjika mbele za Mungu; Sauli alipoambiwa amekosa, alijadiliana na kuomba heshima.
Agano Jipya linaelekeza kwa mkono wazi. Paulo, akihubiri katika Antiokia ya Pisidia, anasimulia katika Matendo 13 jinsi Mungu alivyowapa Sauli mwana wa Kishi kwa miaka arobaini, kisha akamwondoa na kumwinua Daudi, na kutoka katika uzao wake akamleta Yesu kuwa Mwokozi. Yaani njia ya kutoka Gilboa inaelekea Golgota. Mfalme wa kwanza alianguka ili tuone kwamba tunahitaji Mfalme asiyeanguka.
Na hapa ndipo mtazamo wetu unapata nuru yake kamili. Yesu alikabiliwa na jaribu lile lile la Sauli, lakini kwa kiwango kikubwa zaidi. Shetani alimpeleka juu ya hekalu, akimwambia ajitupe chini ili watu wamwone na kumstaajabia. Aliuona umati ukitaka kumfanya mfalme kwa nguvu, naye akajitenga peke yake. Alipokuwa mbele ya Pilato, hakutetea sura yake. Aliwaambia viongozi wa dini kwamba wanapokeana utukufu wao kwa wao, lakini utukufu utokao kwa Mungu hawautafuti. Ndivyo alivyoishi mwenyewe: bila kutafuta sifa, bila kuogopa dharau.
Sauli alipoteza taji kwa kuwaogopa watu; Yesu alipata taji kwa kutowaogopa.
Kuna hata mshangao wa mwisho katika Biblia. Kijana mmoja wa kabila la Benyamini, aliyeitwa jina la mfalme huyu, Sauli wa Tarso, alianza maisha yake kama mtu wa kupendeza umati wa Mafarisayo. Lakini Kristo alimkuta njiani, naye akaandika baadaye katika Wagalatia 1 kwamba kama angekuwa bado anawapendeza wanadamu, asingekuwa mtumwa wa Kristo. Hapo neema inaonekana: Sauli wa kwanza alianguka kwa hofu ya watu, na Sauli wa pili akakombolewa kutoka katika hofu hiyo hiyo.
Kiini cha maisha yake
Maisha ya Mfalme Sauli yanaweza kuelezwa kwa matukio matatu yanayofunua moyo wake kuliko mengine yote.
La kwanza ni Gilgali. Samweli alikuwa amemwambia angoje siku saba. Siku ya saba ilikuwa ikiisha, Wafilisti walikuwa kama mchanga wa pwani, na watu wake walikuwa wakijificha mapangoni na kuvuka Yordani. Sauli aliangalia pande zote, akaona jeshi lake likiyeyuka, akaamua kuchukua hatua. Alitoa sadaka. Kisha, Samweli alipowasili, Sauli hakuomba msamaha; alijitetea kwa maneno "nikajilazimisha." Ni maneno ya mtu anayehisi shinikizo la macho ya watu zaidi ya uzito wa neno la Mungu. Katika 1 Samweli 13:13 Samweli alimwambia kwamba ufalme wake ungalithibitishwa milele kama angetii. Hii ndiyo hasara ya kwanza, na ilitokana na dakika chache tu za kukosa subira.
La pili ni Amaleki. Hapa Sauli hakufanya makosa ya haraka; alifanya uamuzi wa kimkakati. Alihifadhi kilicho bora kwa kisingizio cha ibada, akajijengea mnara wa ushindi huko Karmeli kwa heshima yake mwenyewe, kisha akaenda Gilgali kumlaki Samweli kwa furaha. Kila kitu kilionekana kizuri kwa nje. Lakini sauti ya kondoo na ng'ombe ilimshtaki. Maneno ya 1 Samweli 15:22 yakakata kama upanga: kutii ni bora kuliko dhabihu. Kisha Samweli akamwambia kwamba kuasi ni kama dhambi ya uganga, maneno ya kinabii yaliyotimia miaka mingi baadaye usiku wa Endori. Na baada ya kukiri, Sauli aliomba Samweli arudi naye ili watu wasione aibu yake. Hapo moyo wake ulifunuliwa kabisa: hakuogopa kumpoteza Mungu kama alivyoogopa kupoteza heshima.
Utii uliochelewa si utii; ni majuto yaliyovaa nguo za ibada.
La tatu ni Endori. Miaka imepita. Samweli amekufa. Daudi yuko mbali. Wafilisti wamesimama Shunemu, na Sauli ameogopa hadi moyo wake umetetemeka. Alimwuliza Bwana, lakini hakupata jibu, si kwa ndoto, si kwa Urimu, si kwa manabii. Ndipo tunasoma katika 1 Samweli 28:7: "Ndipo Sauli akawaambia watumishi wake, Nitafutieni mwanamke mwenye pepo wa utambuzi, nipate kumwendea, na kumwuliza. Watumishi wake wakamwambia, Tazama, yupo mwanamke mwenye pepo wa utambuzi huko Endori." Mfalme aliyekuwa amewafukuza wenye pepo nchini sasa anajivika mavazi mengine usiku ili kwenda kwao. Hata hapo, ni hofu iliyomwongoza, si toba.
Mwisho ulikuja siku iliyofuata, mlimani Gilboa. Wanawe watatu waliuawa, akiwemo Yonathani mpendwa. Sauli alijeruhiwa na wapiga mishale. Na maandiko yanaandika mwisho wake katika 1 Samweli 31:4: "Ndipo Sauli akamwambia mchukua silaha wake, Futa upanga wako, unichome nao, wasije hawa wasiotahiriwa wakanichoma na kunifanyia mambo ya fedheha. Lakini mchukua silaha wake hakukubali; kwa kuwa aliogopa sana. Basi Sauli akautwaa upanga wake, akauangukia." Hata katika sekunde zake za mwisho, neno lililomsukuma lilikuwa "fedheha." Aliishi akiogopa aibu, na akafa akiikimbia.
Tunachojifunza kutoka kwa Sauli
Somo la kwanza ni kwamba karama si sawa na tabia. Sauli alipakwa mafuta kweli, Roho wa Mungu alimjia kweli, alitabiri kweli, alishinda vita kweli. Vitu vyote hivyo vilikuwa halisi, lakini havikumhifadhi. Ni rahisi kudhani kwamba kwa sababu Mungu anatumia huduma yetu, basi moyo wetu uko salama. Sauli anatuonya kwamba mtu anaweza kusimama mbele ya watu kwa upako na wakati huo huo kuwa akitengana na Mungu kwa ndani. Ndiyo maana Paulo alisema anauadhibu mwili wake, asije akawa mtu wa kukataliwa baada ya kuwahubiria wengine.
Somo la pili ni kwamba hofu ya watu ni mtego wa taratibu. Haikuja kwa Sauli kama dhambi kubwa ya ghafla. Ilikuja kama hesabu ndogo ndogo: "watu wananitazama," "jeshi linatawanyika," "nitaonekanaje?" Kila mara alichagua kuilinda sura yake, na kila chaguo lilimsogeza hatua moja mbali na Mungu. Mithali inasema kuwaogopa wanadamu huleta mtego, bali anayemtumaini Bwana atakuwa salama. Suluhisho si kujilazimisha kutojali maoni ya watu, bali kumwogopa Mungu kwa namna inayofanya maoni ya watu yapoteze uzito wake. Mtu anayejua anapendwa na Mungu hana haja ya kununua heshima kwa bei ya utii.
Somo la tatu ni tofauti kati ya majuto na toba. Sauli alikiri dhambi zaidi ya mara moja. Alisema "nimekosa." Lakini mara nyingi kukiri kwake kulifuatwa na ombi la kulindwa sura yake. Daudi, alipoanguka, aliandika Zaburi 51 na kumwambia Mungu kwamba dhabihu anazozipenda ni roho iliyovunjika. Tofauti hiyo ndiyo inayotenganisha maisha mawili. Majuto hulia kwa sababu ya matokeo; toba hulia kwa sababu ya Mungu. Na neema ya injili iko wazi kwa wote wanaoleta moyo uliovunjika, hata kama walishaanguka mara nyingi kuliko wanavyoweza kuhesabu.
Kioo
Labda unasoma haya ukijua ndani yako kwamba hadithi hii si ya zamani tu. Unajua namna gani unavyokaa kimya kazini wakati mazungumzo yanamgusa Yesu, si kwa sababu huna la kusema, bali kwa sababu unajua utakavyotazamwa. Unajua gharama uliyolipa ili uonekane umefanikiwa: deni ulilochukua kwa ajili ya sherehe ambayo ilibidi iwe kubwa, simu uliyonunua ili usionekane nyuma, nguo uliyovaa ili uonekane umejaa, wakati nyumbani kuna njaa ya amani. Unajua jinsi unavyoonyesha picha za familia yenye furaha mtandaoni jioni ile ile ambayo mliambizana maneno makali jikoni.
Hofu ya watu haivai sura ya dhambi. Huvaa sura ya busara. Huambia, "Usiwe mkali sana," "Subiri wakati mzuri," "Watu watakuelewaje?" Na kwa kila hoja ya aina hiyo unaahirisha utii mdogo mmoja. Sauli alipoteza ufalme kwa dakika chache za kukosa subira mbele ya macho ya watu. Tunaweza kupoteza miaka kwa njia hiyo hiyo.
Jiulize leo: ni uamuzi gani unaoogopa kuufanya kwa sababu tu ya kile ambacho mtu fulani atasema? Je, ni kuomba msamaha kwa mwanao? Kurudisha kitu ulichochukua? Kuvunja uhusiano unaoujua unakuua? Kumwambia mwenzako wa kazi kwamba hutaingia katika udanganyifu ule? Kuacha kujifanya una nguvu wakati unaumia na unahitaji msaada?
Habari njema ni hii: Mungu hakukuchagua kwa sababu ulikuwa mrefu kuliko wengine. Hakuangalia sura yako ya nje. Alikuona moyoni, akakuona kama ulivyo, na bado akamtuma Mwana wake kwako. Ukimwamini, heshima yako haitegemei tena jinsi unavyoonekana machoni pa watu. Na mtu ambaye heshima yake imeshafichwa ndani ya Kristo anaweza kutii hata inapomwonyesha mpumbavu mbele ya umati.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanapenda hadithi za wafalme, na hadithi ya Sauli inaweza kuwaguswa kwa njia ya kweli bila kuwatisha. Unaweza kuanza hivi: "Zamani watu wa Mungu walitaka mfalme kama wa mataifa mengine. Mungu akawapa mtu mrefu na mzuri aliyeitwa Sauli. Alianza vizuri sana, lakini akajifunza tabia ya kuwaogopa watu zaidi ya kumwogopa Mungu. Kila mara watu walipomtazama, alifanya kile alichofikiri wanataka, hata Mungu alipokuwa amemwambia kitu kingine. Mungu alimtuma Samweli kumwambia kwamba kumtii Mungu ni bora kuliko kumpa Mungu zawadi nzuri."
Kwa watoto wadogo, fundisho rahisi ni hili: sisi tunamtii Mungu kwanza, kisha tunamheshimu mtu. Kwa watoto wakubwa, unaweza kuzungumzia hali halisi za shule, kama vile kucheka utani mbaya ili uonekane mzuri kwa wenzako, au kusema uongo mdogo ili usiadhibiwe. Na kwa vijana, unaweza kuingia kwa undani zaidi: mitandao ya kijamii, shinikizo la rafiki, na jinsi hofu ya kudhihakiwa inaweza kuvuruga maamuzi makubwa ya maisha.
Katika Faith.network tunaandaa maelezo mahususi kwa makundi ya rika tofauti, yaani watoto wa shule ya awali kati ya miaka mitatu na sita, watoto wa shule ya msingi kati ya saba na kumi na mbili, na vijana kuanzia miaka kumi na mbili na kuendelea. Kila kundi lina lugha yake, maswali yake, na kiwango chake cha undani. Tunakushauri uchague maelezo yanayolingana na mtoto wako, kisha mzungumze pamoja badala ya kumsomea tu. Watoto hukumbuka mazungumzo kuliko mahubiri.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Mfalme Sauli alikuwa nani katika Biblia?
Sauli alikuwa mfalme wa kwanza wa Israeli, mwana wa Kishi, kutoka kabila la Benyamini, na nyumba yake ilikuwa Gibea. Mungu alimchagua kupitia nabii Samweli wakati taifa lilidai mfalme ili lifanane na mataifa mengine. Alipakwa mafuta kwa siri, akatangazwa hadharani huko Mispa, na akathibitishwa kama mfalme baada ya kuwaokoa watu wa Yabesh-Gileadi. Alishinda vita nyingi dhidi ya Wafilisti, Waamoni na Waamaleki, lakini alikataliwa na Mungu kwa sababu ya kutokutii, na akafa mlimani Gilboa pamoja na wanawe watatu.
Kwa nini Mungu alimkataa Sauli kuwa mfalme?
Mungu alimkataa kwa sababu ya kutokutii kwa makusudi, si kwa kosa moja la bahati mbaya. Huko Gilgali alitoa sadaka kinyume cha agizo la Samweli kwa sababu aliwaogopa watu waliokuwa wakitawanyika, na Samweli akamwambia katika 1 Samweli 13:13 kwamba Bwana angaliuthibitisha ufalme wake milele kama angetii. Baadaye, alipoagizwa kuwaangamiza Waamaleki, alihifadhi mfalme wao na wanyama wazuri, kisha akajitetea kwa kisingizio cha ibada. Hapo Samweli alisema maneno ya 1 Samweli 15:22, kwamba kutii ni bora kuliko dhabihu.
Je, ni kweli kwamba Mungu alimtuma Sauli pepo mbaya?
Maandiko yanasema hivyo waziwazi katika 1 Samweli 16:14, kwamba roho ya Bwana ikamwondoka Sauli na pepo mbaya kutoka kwa Bwana akamsumbua. Biblia inasisitiza kwamba hakuna nguvu inayotenda kazi bila ruhusa ya Mungu, hata nguvu za uovu. Hii haimaanishi kwamba Mungu anaanzisha uovu, bali kwamba anaweza kuachia mtu aliyekataa nuru kuingia katika giza alilolichagua. Kwa Sauli, ilikuwa hukumu iliyokuja taratibu: aliacha kumtii Mungu, na akaanza kuteswa na wivu, hofu na hasira zilizomtawala hadi mwisho.
Mfalme Sauli alitawala kwa muda wa miaka mingapi?
Paulo anasema katika Matendo 13 kwamba Mungu aliwapa Sauli kwa muda wa miaka arobaini. Andiko la 1 Samweli 13:1 linatoa tarakimu ambazo ni ngumu katika maandishi ya kale, na ndiyo sababu tafsiri mbalimbali hutofautiana kidogo. Jambo la msingi haliko katika hesabu, bali katika mpangilio: alianza akiwa kijana mnyenyekevu aliyejificha kati ya mizigo, na akaishia akiwa mzee mwenye hofu aliyeenda kwa mwanamke mwenye pepo. Miaka arobaini ya nguvu haikumzuia kufa akiwa mbali na Mungu.
Kuna tofauti gani kati ya Mfalme Sauli na Sauli wa Tarso?
Ni watu wawili tofauti kabisa, waliotenganishwa na karne nyingi. Mfalme Sauli alikuwa mfalme wa kwanza wa Israeli katika Agano la Kale. Sauli wa Tarso alikuwa Farisayo wa Agano Jipya aliyewatesa Wakristo, kisha akakutana na Yesu njiani kuelekea Dameski na akajulikana kama mtume Paulo. Wote wawili walitoka kabila la Benyamini, na uwezekano mkubwa Paulo alipewa jina la mfalme huyo. Ulinganisho wake ni mzuri: mmoja alianguka kwa kuwapendeza watu, na mwingine akaandika kwamba kama angewapendeza wanadamu asingekuwa mtumwa wa Kristo.
Kwa nini Sauli alimwinda Daudi kwa muda mrefu?
Kiini cha tatizo lilikuwa wivu uliochochewa na sifa za watu. Baada ya Daudi kumshinda Goliathi, wanawake wa Israeli waliimba kwamba Sauli aliwaua elfu zake na Daudi makumi elfu yake. Wimbo huo ulimchoma Sauli moyoni, naye akaanza kumtazama Daudi kwa jicho la hofu. Alimrushia mkuki, alimpa misheni za hatari akitumaini auawe, akamfukuza nyikani kwa miaka, na hata akawaua makuhani wa Nobu waliokuwa wamemsaidia Daudi bila kujua. Mtu anayejenga maisha yake juu ya sifa za watu huwaona wengine wote kama washindani.
Nini kilitokea usiku wa Endori?
Usiku wa vita vya mwisho, Sauli aliuliza kwa Bwana lakini hakupata jibu, kama tunavyosoma katika 1 Samweli 28:7, alipowaagiza watumishi wake wamtafutie mwanamke mwenye pepo wa utambuzi, nao wakamweleza kuwa yuko Endori. Alijivika mavazi mengine akaenda kwake usiku. Maandiko yanaeleza kwamba Samweli alionekana, na mwanamke mwenyewe alipiga kelele kwa mshtuko, ishara kwamba kilichotokea hakikuwa kazi yake ya kawaida. Ujumbe aliopata ulikuwa wa hukumu: ufalme umetolewa kwa Daudi, na kesho Sauli na wanawe watakuwa pamoja na Samweli.
Je, Biblia inasema nini kuhusu kujiua kwa Sauli?
Biblia inaandika tukio kama lilivyokuwa, bila kulifafanua kwa maneno ya hukumu. Katika 1 Samweli 31:4 tunasoma kwamba, alipojeruhiwa, Sauli alimwomba mchukua silaha wake amchome, na alipokataa, Sauli akaangukia upanga wake mwenyewe. Lililomsukuma ni hofu ya fedheha mikononi ya Wafilisti. Maandiko hayatumii kifo hiki kama mafundisho juu ya hatima ya milele ya watu wanaojiua, bali kama mwisho wa hadithi ya mtu aliyeishi akiwakimbia macho ya watu. Mtu yeyote anayepambana na mawazo ya kujiua anahitaji msaada wa haraka na huruma, si hukumu.
Yonathani alikuwa nani, na kwa nini alikuwa tofauti na baba yake?
Yonathani alikuwa mwana mkubwa wa Sauli na mrithi wa halali wa kiti cha ufalme, lakini akawa rafiki wa karibu wa Daudi. Tofauti kati yake na baba yake ni ya kushangaza: Yonathani alijua kwamba Daudi atakuwa mfalme, na bado akampenda, akampa mavazi yake na upanga wake. Alipoteza taji kwa kupenda, badala ya kupigana ili kuilinda. Alikufa pamoja na baba yake mlimani Gilboa, na Daudi akaomboleza kwa maneno ya huzuni kubwa. Yonathani anatuonyesha kwamba mtu anaweza kuishi katika nyumba yenye hofu na bado achague njia ya imani.
Maneno "kutii ni bora kuliko dhabihu" yanamaanisha nini?
Maneno hayo, yaliyonenwa katika 1 Samweli 15:22, hayakataza ibada wala sadaka. Yanakataa ibada inayotumiwa kama njia ya kuficha kutokutii. Sauli alitaka kumtolea Mungu wanyama wazuri wa Amaleki, lakini Mungu hakuwa ameomba wanyama; alikuwa ameomba utii. Ndiyo hoja inayorudiwa na manabii wote na kutimizwa katika Kristo, aliyeingia duniani akisema kwamba amekuja kuyafanya mapenzi ya Mungu. Ni ukumbusho kwamba kutoa sadaka kanisani au kuimba kwa nguvu siku ya Jumapili haviwezi kuchukua nafasi ya utii wa kila siku.
Je, Mungu alijuta kumfanya Sauli mfalme?
Maandiko yanasema kwamba Bwana alijuta kwa kuwa amemfanya Sauli mfalme, na katika sura ile ile yanasema pia kwamba Mungu si mwanadamu hata ajute. Hii si mkinzano, bali lugha ya upendo. Mungu hajifunzi kitu kipya, lakini anahuzunika kwa kweli kwa sababu ya dhambi, na huwa huru kubadili mwelekeo wa kutenda kwake pale mwanadamu anapobadilika. Huzuni ya Mungu kwa Sauli inatuonyesha kwamba uhusiano wetu naye si mitambo ya sheria, bali ni wa moyo. Ni Mungu anayeguswa na jinsi tunavyoishi.
Je, nina sababu ya kuogopa kuishia kama Sauli?
Hofu ya kuanguka ni tofauti na hofu ya Mungu, na ya kwanza huzaa kukata tamaa. Ukweli ni huu: Sauli hakupotea kwa sababu alikosea, bali kwa sababu kila alipokosea alilinda sura yake badala ya kuvunjika mbele za Mungu. Mlango wa toba ulikuwa wazi mara zote, hata hadi Endori. Kwa yeyote anayekuja na moyo uliovunjika, Yesu amekwisha lipa gharama na haitupi nje mtu anayemwendea. Ishara kwamba uko salama si ukamilifu wako, bali kwamba unapoonyeshwa dhambi yako unarudi kwa Mungu, hata ikikugharimu heshima yako.
Tunajifunza nini kutoka kwa Sauli kuhusu uongozi wa kanisa leo?
Tunajifunza kwamba kiongozi anayehesabu idadi ya watu wanaomfuata badala ya kusikiliza sauti ya Mungu ameanza njia ya Gilgali. Sauli alikuwa na upako, ushindi, na umaarufu, lakini hakuwa na utii wa moyo. Uongozi wa kweli hupimwa katika dakika ambazo hakuna anayeshuhudia, wakati wa kuchagua kati ya kumtii Mungu na kutuliza shinikizo la watu. Kiongozi mwenye afya hukubali kukosolewa bila kujitetea, anawajibika kwa watu wengine, na hajifanyii mnara wa ukumbusho kama Sauli alivyofanya Karmeli. Mwisho wa huduma hutabiriwa na tabia, si karama.
Kwa kuhitimisha
Hadithi ya Mfalme Sauli haitupi mtu mbaya tunayeweza kumnyooshea kidole kwa raha. Inatupa kioo. Hakuwa mnyanyasaji aliyeanza akiwa mwovu; alikuwa kijana mnyenyekevu aliyejificha kati ya mizigo, aliyepakwa mafuta kwa neema isiyoombwa, ambaye taratibu akajifunza kuwatazama watu badala ya kumtazama Mungu. Hofu ya watu ilimvika sifa, ikamnyang'anya utii, na mwisho ikampeleka usiku wa giza na mlimani Gilboa.
Lakini Biblia haikomei hapo. Kutoka katika majivu ya ufalme uliokataliwa, Mungu akaleta Daudi, na kutoka kwa Daudi akaleta Yesu, Mfalme ambaye hakutafuta utukufu kwa wanadamu, aliyekubali kudhihakiwa, aliyevaa taji la miiba ili watu kama Sauli na kama sisi wasife wakikimbia fedheha.
Kama unataka kuendelea, soma 1 Samweli sura 9 hadi 31 mfululizo kwa wiki moja, ukiwa na daftari, na kila sura jiulize swali moja tu: Sauli alikuwa akiwatazama nani hapa? Kisha soma Zaburi 51 na uone jinsi Daudi alivyovunjika. Hapo utaona wazi tofauti kati ya mtu anayelinda sura yake na mtu anayelinda uhusiano wake na Mungu. Na ndipo neema itaonekana si kama fursa ya pili, bali kama moyo mpya kabisa.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
