Yeremia: Nabii Aliyelia kwa Ajili ya Taifa Lake
Utangulizi
Fikiria kijana mmoja kutoka kijiji kidogo cha Anathothi, umbali wa kilomita chache tu kutoka Yerusalemu. Ana familia ya kikuhani, ana maisha yaliyopangwa, na ghafla anasikia sauti ikimwambia kwamba tangu kabla ya kuzaliwa alikuwa amechaguliwa kuwa nabii. Jibu lake si shangwe. Jibu lake ni hofu: "Aa, Bwana MUNGU! Tazama, siwezi kusema; maana mimi ni mtoto." Miaka arobaini baadaye, kijana huyo ni mzee aliyefungwa, aliyedhihakiwa, aliyetupwa shimoni la matope, aliyeona mji wake ukichomwa moto na hekalu likibomolewa. Na hakuna mtu hata mmoja aliyebadilika kwa sababu ya mahubiri yake.
Kwa hesabu ya wanadamu, huduma ya Yeremia ilikuwa kushindwa kubwa. Lakini maneno aliyoyasema yakawa mbegu ya agano jipya tunalolishiriki katika Kristo. Katika kurasa hizi tutasafiri pamoja naye kutoka wito wake hadi kifo chake, tutakiri udhaifu wake bila kuficha, na tutaona kwa nini machozi yake si aibu bali ni sura ya moyo wa Mungu mwenyewe.
Mtazamo wa mwongozo huu
Wengi husoma Yeremia kama nabii wa hukumu, mtu mkali mwenye maneno ya moto. Mwongozo huu unakaribia maisha yake kwa mtazamo tofauti: Yeremia ni nabii ambaye huduma yake ilionekana kushindwa kabisa, na machozi yake yalikuwa ujumbe wenyewe. Hakuona matunda ya kazi yake akiwa hai. Matunda yalikuja miaka sabini baadaye, mikononi mwa mtu aliyeyafungua maandiko yake uhamishoni. Tukimtazama hivi, Yeremia huacha kuwa sanamu ya mawe ya unabii na anakuwa rafiki wa kila mtumishi anayemtumikia Mungu bila kuona mafanikio. Hii ni muhimu, kwa sababu uaminifu usio na matunda yanayoonekana ni sehemu ya kawaida ya maisha ya imani, hata kama hakuna anayependa kuulisema hivyo.
Biblia inasema nini kuhusu nabii Yeremia?
Habari ya Yeremia inaanza kwa maneno ambayo hayaanzi naye hata kidogo, bali yanaanza na Mungu: "Kabla hata nilipokuumba katika tumbo nalikujua, na kabla hata ulipotoka tumboni, nalikutakasa; nimekuweka kuwa nabii wa mataifa" (Yeremia 1:5). Wito wake haukuzaliwa kwa kipaji chake, wala kwa ukoo wake wa kikuhani, wala kwa uwezo wake wa kusema. Ulizaliwa katika kusudi la Mungu lililotangulia kuzaliwa kwake. Hilo ni jambo la kwanza tunalopaswa kukamata, kwa sababu ni hilo peke yake lililomshikilia asianguke katika miaka arobaini ya upinzani.
Yeremia aliitwa mwaka wa kumi na tatu wa utawala wa Yosia, karibu mwaka 627 kabla ya Kristo. Ulikuwa wakati wa matumaini. Mfalme Yosia alikuwa kijana mcha Mungu; alivunja sanamu, alifanya matengenezo, na kitabu cha torati kilipopatikana hekaluni, taifa likaingia agano jipya la utii. Kwa nje kila kitu kilionekana kizuri. Lakini Yeremia alipewa jicho la kuona ndani, na alichokiona hakikuwa cha kupendeza. Aliona kwamba matengenezo ya Yosia yalibadilisha sheria za nchi lakini hayakubadilisha mioyo ya watu. Hapo tunapata mstari ambao ni msingi wa unabii wake wote: "Moyo huwa mdanganyifu kuliko vitu vyote, una ugonjwa wa kufisha; nani awezaye kuujua?" (Yeremia 17:9).
Mstari huo si maneno ya mtu asiyependa watu. Ni utambuzi wa daktari. Yeremia aligundua kwamba tatizo la Yuda halikuwa siasa mbovu wala majeshi ya Babeli; tatizo lilikuwa ugonjwa wa moyo, ugonjwa unaojificha vizuri nyuma ya ibada nzuri. Ndiyo sababu alisimama katika lango la hekalu na kuwaambia watu kwamba kusema "hekalu la Bwana, hekalu la Bwana" hakuwalindi wanapoendelea kuonea yatima na kumwaga damu isiyo na hatia. Hotuba hiyo (Yeremia 7 na 26) ilimfanya achukiwe kama mhaini na kama mkufuru.
Yosia alikufa vitani mwaka 609, na matumaini yakafa naye. Wafalme waliofuata, Yehoahazi, Yehoyakimu, Yehoyakini na Sedekia, walikuwa wanyonge, wakaidi, au wote wawili. Yeremia akatumwa kuhubiri jambo ambalo hakuna mzalendo anayetaka kulisikia: kwamba Babeli itashinda, kwamba kupinga ni kuongeza vifo, na kwamba njia ya uzima ilikuwa kunyenyekea chini ya hukumu ya Mungu. Mfalme Yehoyakimu alilichoma gombo lake la unabii kipande kwa kipande katika mkaa wa moto (Yeremia 36), na Yeremia akaliandika tena, lakini akaongeza maneno zaidi.
Uzito wa yote haya ulimponda. Aliomba kuacha. Alifikia hatua ya kumlaumu Mungu waziwazi kwa kumshinda nguvu. Lakini kila alipoamua kunyamaza, alikuta kunyamaza hakuwezekani: "Nami nikisema, Sitamtaja, wala sitasema neno tena kwa jina lake; basi, moyoni mwangu huwa kama moto uwakao, uliofungwa ndani ya mifupa yangu; nami nachoka kujizuia, siwezi kabisa" (Yeremia 20:9). Neno la Mungu lilikuwa mzigo na wakati huo huo lilikuwa maisha yake.
Aliyechoka kusema, alishindwa kunyamaza.
Na katikati ya hukumu, Mungu alimpa Yeremia maneno ya uzima. Aliwaandikia waliohamishwa Babeli barua isiyo ya kawaida, akiwaambia wajenge nyumba, walime mashamba, waoe na kuzaa watoto, na waombee amani ya mji walioutwezwa. Ndani ya barua hiyo ya uhamisho, si ndani ya ustawi, ndipo mstari huu maarufu ulipozaliwa: "Maana nayajua mawazo ninayowawazia ninyi, asema Bwana, ni mawazo ya amani, wala si ya mabaya, kuwapa ninyi tumaini siku zenu za mwisho" (Yeremia 29:11).
Uzi unaopita katika Biblia yote
Yeremia hasimami peke yake. Yeye ni kiungo katika mnyororo mrefu. Anasimama katika mkondo wa Musa, nabii aliyesimama kati ya Mungu na taifa lenye shingo ngumu; anasimama pamoja na Eliya ambaye alichoka hata kutaka kufa; anaitwa kwa maneno yanayofanana na wito wa Isaya na Ezekieli. Lakini kuna jambo analotoa ambalo hakuna nabii mwingine alilitoa kwa uwazi kama yeye: ahadi kwamba Mungu atabadilisha mahali pa sheria. Sheria haitakaa juu ya mawe tena, itakaa ndani ya nyama ya moyo.
"Bali agano hili ni agano nitakalofanya na nyumba ya Israeli, baada ya siku zile, asema Bwana; Nitatia sheria yangu ndani yao, na katika mioyo yao nitaiandika; nami nitakuwa Mungu wao, nao watakuwa watu wangu" (Yeremia 31:33). Tazama mantiki ya Yeremia. Kwa sababu moyo ni mdanganyifu kuliko vitu vyote (Yeremia 17:9), suluhisho haliwezi kuwa sheria bora, mfalme bora, au matengenezo bora. Suluhisho lilipaswa kuwa moyo mpya. Nabii aliyefichua ugonjwa ndiye aliyetangaza tiba, na tiba hiyo ilikuwa mbali sana zaidi ya uwezo wa taifa kujitengeneza lenyewe.
Miaka mia sita baadaye, katika chumba cha juu jioni moja ya Pasaka, Yesu alichukua kikombe na kutamka maneno ambayo yasingeweza kueleweka pasipo Yeremia: "Kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu, inayomwagika kwa ajili yenu" (Luka 22:20). Kile Yeremia alikitangaza kwa machozi, Kristo alikitimiza kwa damu. Mwandishi wa Waebrania anafahamu hili vizuri; ananukuu Yeremia 31 kwa urefu mkubwa kuliko unabii mwingine wowote katika Agano Jipya, akitangaza kwamba agano la kwanza limepitwa na wakati kwa sababu agano bora limekuja.
Kuna mwangwi mwingine wa Yeremia katika maisha ya Yesu. Yesu naye alisimama hekaluni na kutabiri kubomolewa kwake. Yesu naye alilia kwa ajili ya Yerusalemu akiukaribia mji. Yesu naye alikataliwa na watu wa mji wake mwenyewe na kuitwa mhaini. Si ajabu kwamba watu walipoulizwa Yesu ni nani, wengine walijibu kwamba yeye ni Yeremia (Mathayo 16:14). Walimtambua sura ya nabii aliyelia. Tofauti ni kwamba Yeremia alilia kwa ajili ya watu wanaokwenda kufa; Yesu alilia na kisha akafa mahali pao.
Hapa tunaona kwa nini "huduma iliyoshindwa" ya Yeremia ni muhimu sana kwa Injili. Mungu hakuandika ukombozi wetu kwa kutumia mtu maarufu, mwenye mafanikio, mwenye kundi kubwa la wafuasi. Aliandika kwa kutumia mtu mmoja mnyonge, mwenye machozi, aliyeachwa. Ndani ya mfano huo tunaona kivuli cha Msalaba, kushindwa kunakogeuka ushindi, mbegu ifiaye ardhini kabla ya kutoa mavuno.
Kiini cha maisha yake
Maisha ya Yeremia yana matukio mengi, lakini matatu yanaonyesha nafsi yake yote.
La kwanza ni wito wake. Mungu alimgusa kinywa na kusema kwamba ameyaweka maneno yake mdomoni mwake, na kwamba amemweka juu ya mataifa na falme kung'oa na kubomoa, kuharibu na kuangusha, kujenga na kupanda (Yeremia 1:9-10). Kazi nne za uharibifu, mbili za ujenzi. Hivyo ndivyo huduma yake ilivyoonekana kwa kiasi kikubwa: kubomoa uongo kabla ya kujenga tumaini. Na Mungu hakumficha hatari. Alimwambia wazi kwamba watu watapigana naye, lakini hawatamshinda. Hii ndiyo aina ya wito ambayo haitangazwi katika mikutano ya kutafuta watumishi: mafanikio hayaahidiwa, ulinzi tu unaahidiwa. Aliahidiwa kuwa ukuta wa shaba katikati ya watu ambao hawatasikia.
La pili ni machozi yake. Yeremia ni nabii wa pekee anayetuweka ndani ya moyo wake. Kuna sehemu katika kitabu chake, ambazo wasomi huziita maungamo yake, ambapo anazungumza na Mungu bila adabu ya kidini. Anamwambia Mungu amemdanganya. Analaani siku aliyozaliwa. Anauliza kwa nini waovu wanafanikiwa. Kisha anasema, "Laiti kichwa changu kingekuwa maji, na macho yangu chemchemi ya machozi, nipate kulia mchana na usiku kwa ajili ya hao waliouawa wa binti ya watu wangu!" (Yeremia 9:1). Watu wengi hudhani machozi hayo yalikuwa udhaifu wake. Ukweli ni kinyume. Machozi yalikuwa ujumbe wake. Kwa kulia, alionyesha kwamba Mungu anayehukumu si Mungu asiyejali; hukumu yake haitolewi kwa dharau bali kwa huzuni. Yeremia aliagizwa hata asioe na asiende kwenye sherehe za harusi, kwa sababu maisha yake yenyewe yalipaswa kuwa kielelezo cha kuishi cha uchungu wa Mungu kwa taifa lake.
La tatu ni uaminifu wake ndani ya shimo. Wakati Babeli iliuzingira Yerusalemu, Yeremia aliendelea kuhubiri kwamba mji utaanguka. Wakuu wa mfalme wakamshtaki kwa kuvunja moyo wa askari, wakamtupa katika shimo la maji lililokuwa na matope, naye akazama matopeni (Yeremia 38). Aliokolewa na Ebedmeleki, mtumishi Mwethiopia, mtu wa kigeni ambaye alionyesha huruma zaidi kuliko viongozi wa taifa la agano. Katika kipindi kile kile cha kuzingirwa, Mungu alimwambia Yeremia afanye jambo la kushangaza: anunue shamba katika Anathothi na alipe fedha na kuandika hati mbele ya mashahidi, kama ushuhuda kwamba nyumba na mashamba yatanunuliwa tena katika nchi hiyo. Alinunua ardhi ya nchi inayokwenda kuchukuliwa. Hiyo ni imani ya aina ya juu kabisa.
Alilipa fedha kwa ardhi ya ahadi isiyoonekana.
Yerusalemu ilianguka mwaka 586. Yeremia aliachwa huru na Wababeli, akabaki na wanyonge katika nchi, na baada ya mauaji ya Gedalia, mabaki ya watu walimlazimisha kwenda Misri pamoja nao kinyume cha neno la Bwana alilolisema. Mapokeo ya Kiyahudi yanasema alikufa huko Misri, akiwa mbali na nchi aliyoililia, huduma yake ikionekana kama majivu.
Tunachojifunza kutoka kwa Yeremia
Kwanza, uaminifu hupimwa na Mungu, si kwa matokeo. Yeremia alihubiri miaka arobaini; hakuna kumbukumbu ya toba ya taifa, wala kanisa lililokua, wala mfalme aliyegeuka. Kwa vipimo vyetu vya leo, ripoti yake ya huduma ingekuwa tupu. Lakini sasa fungua Danieli 9:2: "mimi, Danieli, nalifahamu katika vitabu, ya kwamba hesabu ya miaka, ambayo neno la Bwana lilikuja kwa nabii Yeremia, ilikuwa miaka sabini, ili kuutimiza ukome wa Yerusalemu." Huko Babeli, mtu aliyehamishwa anasoma maandiko ya Yeremia, anahesabu miaka, anapiga magoti na kuomba, na Mungu anajibu kwa unabii wa Masihi. Mavuno ya Yeremia yalikuja alipokuwa amekwisha kufa. Hii ni faraja kubwa kwa mwalimu wa Shule ya Jumapili anayehisi hakuna kinachotokea, kwa mzazi anayeomba kwa ajili ya mtoto aliyeacha imani, kwa mchungaji wa kanisa dogo lisiloongezeka.
Pili, ni salama kumwambia Mungu ukweli wa moyo wako. Maombolezo ya Yeremia hayajaondolewa katika Biblia; yaliandikwa na Roho Mtakatifu na yamehifadhiwa kwa ajili yetu. Mungu hakumkemea kwa kulalamika; alimjibu, alimtia nguvu, na mara moja alimkaripia kwa upole na kumwita arudi kusimama imara. Unaweza kuwa mtumishi mwaminifu na wakati huo huo kuwa mtu aliyechoka. Dini inayodai tabasamu la kudumu haitoki katika Biblia. Yeremia anatuonyesha maombi ya mtu anayebaki mahali pake hata anapopiga kelele.
Tatu, tumaini la kweli si katika hali kuwa nzuri, bali katika tabia ya Mungu. Katikati ya kitabu cha Maombolezo, ambapo kila ukurasa umejaa maiti, njaa, na mji uliobomolewa, mstari huu unainuka kama mwanga: "Ni huruma za Bwana kwamba hatuangamia, kwa kuwa rehema zake hazikomi" (Maombolezo 3:22). Na mstari unaofuata unasema huruma hizo ni mpya kila siku asubuhi. Yeremia haliandika akiwa katika mafanikio; analiandika akiwa ameshuhudia msiba mkubwa kuliko wote. Ndiyo maana maneno yake yana uzito. Neema iliyojaribiwa katika majivu ni neema unayoweza kuisimamia.
Kioo
Sasa acha nikuulize kitu. Umekaa mahali fulani ukifanya kile Mungu alikuita kufanya, na hakuna kinachoonekana kubadilika, sivyo? Unaomba kwa ajili ya mwenzi wako kwa miaka; hali ni ile ile. Unalipa zaka ukiwa na mshahara mdogo; benki haijabadilika. Unasema ukweli mahali pa kazi na unapoteza urafiki, unapoteza nafasi ya kupanda cheo, unapoteza amani yako. Unamlea mtoto katika njia ya Bwana na unamwona akiigeuza nyuma. Unakaa katika chumba kimya jioni, mwili wako umechoka, na unaanza kusema moyoni: yote haya ni bure.
Yeremia amekaa katika chumba hicho kabla yako. Naye alisema maneno mabaya zaidi kuliko yako. Alilaani siku ya kuzaliwa kwake. Alimwambia Mungu, "Umenishawishi, nami nalishawishika." Lakini Mungu hakumwacha, na Mungu hakuubadilisha wito wake kwa sababu Yeremia alilia.
Kioo hiki kinatuchoma mahali pengine pia. Yeremia 17:9 hakiongelei juu ya majirani wako; kinaongelea juu ya moyo wako. Wale watu wa Yuda hawakuwa waovu waliopiga kifua; walikuwa watu wa dini, waliokwenda hekaluni, waliotoa sadaka, na wakati huo huo waliwadhulumu wanyonge. Ni rahisi kiasi cha kutisha kuwa mwaminifu kwa nje na mgeni kwa Mungu ndani. Ni rahisi kutumia jina la Bwana kama mwavuli wa usalama badala ya kumsujudia kama Bwana.
Habari njema ni kwamba Yeremia hakuishia hapo. Yeye aliyekuambia moyo wako hauaminiki ndiye aliyekuahidi moyo mpya. Sheria iliyoandikwa ndani, si juu ya mawe. Hilo si jitihada yako; hiyo ni kazi ya Mungu ndani yako kwa njia ya Yesu Kristo. Usiombe nguvu za kujaribu zaidi. Omba moyo ambao Yeremia aliuona kwa mbali na wewe unaweza kuupokea leo.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanaweza kumwelewa Yeremia kwa urahisi zaidi kuliko sisi tunavyodhani, kwa sababu watoto wanajua namna inavyohisi wakati unasema kitu cha kweli na hakuna anayekusikiliza.
Unaweza kuanza hivi: "Kulikuwa na kijana aliyeitwa Yeremia. Mungu alimwambia, mimi nilikujua kabla ya kuzaliwa, na nina kazi kwako. Yeremia akajibu, lakini mimi ni mdogo sana! Mungu akasema, usiogope, nitakuwa pamoja nawe. Yeremia alipewa kazi ngumu: kuwaambia watu kwamba njia yao ilikuwa mbaya na wageuke kumrudia Mungu. Watu wengi walimcheka. Wengine walimtia katika shimo lenye matope. Lakini Yeremia hakuacha kusema kweli, kwa sababu neno la Mungu lilikuwa kama moto ndani ya moyo wake. Na alilia sana, kwa sababu aliwapenda watu wake hata walipomchukia."
Kwa watoto wadogo, gusa mambo mawili tu: Mungu alimjua Yeremia kabla ya kuzaliwa, na Mungu alikuwa pamoja naye alipoogopa. Kwa watoto wa umri wa shule, unaweza kueleza gombo lililochomwa na kuandikwa tena, na kuuliza kwa nini mtu anaendelea kufanya jambo jema hata linapokataliwa. Kwa vijana, hapa ndipo kuna hazina: maungamo ya Yeremia yanawaruhusu kuwa wakweli kwa Mungu kuhusu hasira, upweke, na mashaka, bila kuacha imani.
Tunaandaa maelezo maalum ya Yeremia kwa viwango vitatu vya umri, kwa watoto wa miaka mitatu hadi sita, kwa wa miaka saba hadi kumi na miwili, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na zaidi, kwa hiyo unaweza kuchagua kile kinachomfaa mtoto uliye naye nyumbani au darasani.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nabii Yeremia alikuwa nani?
Yeremia alikuwa nabii wa Mungu kutoka Anathothi, kijiji kilicho karibu na Yerusalemu, mwana wa Hilkia wa ukoo wa makuhani. Aliitwa akiwa kijana mwaka wa kumi na tatu wa mfalme Yosia, karibu mwaka 627 kabla ya Kristo, na akahudumu kwa zaidi ya miaka arobaini hadi baada ya kuanguka kwa Yerusalemu mwaka 586. Kazi yake kuu ilikuwa kuwaita watu wa Yuda kutubu na kuwaeleza kwamba uhamisho wa Babeli ulikuwa hukumu ya Mungu, lakini si mwisho wa habari yao.
Kwa nini Yeremia anaitwa nabii aliyelia?
Jina hilo linatoka katika mistari kama Yeremia 9:1, ambapo anatamani kichwa chake kiwe maji na macho yake chemchemi ya machozi ili alie kwa ajili ya watu wake waliouawa. Tofauti na manabii wengine, Yeremia anatuonyesha maumivu ya ndani ya kuhubiri hukumu kwa watu unaowapenda. Machozi yake hayakuwa udhaifu wa tabia bali sehemu ya ujumbe: yalifunua kwamba Mungu hafurahii kuwaadhibu watu wake, bali anahuzunika juu yao kama baba anayehuzunikia mwana mkaidi.
Je, Yeremia aliandika kitabu cha Maombolezo?
Mapokeo ya Kiyahudi na ya Kikristo tangu zamani yanamhusisha Yeremia na kitabu cha Maombolezo, na hilo lina mantiki kubwa. Kitabu hicho ni nyimbo tano za maziko kwa ajili ya Yerusalemu iliyobomolewa mwaka 586, kilichoandikwa na mtu aliyeshuhudia msiba huo kwa macho yake. Yeremia alikuwa mmoja wa wachache waliobaki jijini baada ya kuanguka kwake. Mstari wake maarufu zaidi, Maombolezo 3:22, unatangaza kwamba rehema za Bwana hazikomi, jambo la kushangaza kutoka mdomo wa mtu aliyeona kila kitu kikiharibiwa.
Yeremia 29:11 inamaanisha nini kweli?
Ni ahadi ya kweli, lakini muktadha wake ni mzito kuliko tunavyoinukuu mara nyingi. Mungu aliitoa kwa watu waliokwisha kuhamishwa Babeli, akiwaambia wakae huko, wajenge nyumba na walime, kwa sababu uhamisho ungechukua miaka sabini. Wengi waliosikia ahadi hiyo walikufa ugenini; wajukuu wao ndio waliorudi. Kwa hiyo mstari huu hauahidi kuondolewa kwa haraka kwa matatizo yako, bali unaahidi kwamba kusudi la Mungu kwako ni amani na tumaini, hata ndani ya hali ambayo Mungu haikuondoa mara moja.
Kwa nini Yeremia aliambiwa asioe?
Katika Yeremia 16, Mungu alimwagiza asioe na asizae watoto, na pia asishiriki maziko wala sherehe za harusi. Sababu ilikuwa kwamba maisha yake yenyewe yalipaswa kuwa unabii ulio hai: familia zilizokuwa zikizaliwa katika Yuda zingekumbwa na vita, njaa na uhamisho. Upweke wa Yeremia ulikuwa ishara inayoonekana ya msiba unaokuja. Hili linaeleza kwa nini alihisi kutengwa sana; alitengwa kwa kusudi, na Mungu mwenyewe alikuwa urafiki wake wa pekee katika njia hiyo ngumu.
Nini maana ya agano jipya katika Yeremia 31:33?
Katika Yeremia 31:33 Mungu anaahidi kutia sheria yake ndani ya watu wake na kuiandika katika mioyo yao, ili awe Mungu wao nao wawe watu wake. Agano la Sinai lilikuwa nzuri lakini liliandikwa juu ya mawe na watu walilivunja kwa sababu mioyo yao ilikuwa migonjwa. Agano jipya linaahidi mabadiliko ya ndani, dhambi kusamehewa na kutokumbukwa tena, na ujuzi wa Mungu wa kibinafsi kwa kila mmoja. Yesu alitimiza ahadi hii kwa damu yake, na Roho Mtakatifu ndiye anayeiandika sheria hiyo mioyoni mwetu.
Miaka sabini ya uhamisho aliyotabiri Yeremia ilianza na kuisha lini?
Yeremia alitabiri kwamba Yuda itatumikia Babeli kwa miaka sabini, na hesabu hiyo kwa kawaida huanzia mwaka 605 kabla ya Kristo, wakati kundi la kwanza la wafungwa, akiwemo Danieli, lilipochukuliwa, hadi mwaka 538 alipotoa Koreshi amri ya kurudi. Wengine huianzia mwaka 586 wakati hekalu lilipobomolewa hadi 516 lilipomalizika kujengwa upya. Danieli 9:2 unaonyesha kwamba Danieli mwenyewe alihesabu miaka hiyo kutokana na maandiko ya Yeremia, na hilo likamwongoza kwenye maombi ya toba na kufunua ahadi kubwa zaidi za Masihi.
Kwa nini walimtupa Yeremia katika shimo?
Wakati jeshi la Babeli lilipozingira Yerusalemu, Yeremia aliendelea kusema kwamba mji utaanguka na kwamba yeyote atakayejisalimisha ataokoka. Wakuu wa mfalme Sedekia walidai kwamba maneno yake yanavunja mioyo ya askari, hivyo wakamtupa katika shimo la maji lililojaa matope, mahali ambapo angekufa kwa njaa. Aliokolewa na Ebedmeleki, mtumishi Mwethiopia, aliyeomba ruhusa kwa mfalme na kumvuta kwa kamba na vitambaa. Yeremia 38 inaeleza tukio hili, na inaonyesha kwamba huruma ilitoka kwa mgeni, si kwa viongozi wa taifa.
Yeremia alifariki wapi?
Biblia haisemi kwa uhakika. Kumbukumbu za mwisho tunazozipata ni katika Yeremia 43 na 44, ambapo mabaki ya watu wa Yuda, kinyume cha neno la Bwana, walikimbilia Misri na kumlazimisha Yeremia aende nao pamoja na Baruku mwandishi wake. Huko Misri aliendelea kuwahubiria dhidi ya ibada ya sanamu. Mapokeo ya Kiyahudi yanasema alipigwa mawe na kuuawa na watu wake huko Misri, lakini hilo si maandiko. Kinachojulikana ni kwamba alikufa mbali na nchi aliyoililia kwa machozi maisha yake yote.
Nini tofauti kati ya Yeremia na Isaya?
Wote wawili walikuwa manabii wakuu wa Yuda, lakini walitumikia katika nyakati tofauti na kwa sauti tofauti. Isaya alihudumu karibu karne moja kabla, wakati tishio lilikuwa Ashuru, na maandiko yake yana fahari ya mfalme na maono mapana ya wokovu wa mataifa. Yeremia alihudumu wakati hukumu ilipokuwa haiepukiki, na kitabu chake ni cha karibu zaidi, chenye maumivu ya kibinafsi na mazungumzo ya wazi kati yake na Mungu. Isaya anatuonyesha utukufu wa Mungu; Yeremia anatuonyesha moyo wa Mungu unaovunjika.
Je, Yesu alitajwa pamoja na Yeremia?
Ndiyo. Katika Mathayo 16:14, Yesu alipowauliza wanafunzi watu wanasema yeye ni nani, wakajibu kwamba wengine walidhani ni Yohana Mbatizaji, wengine Eliya, na wengine Yeremia au mmoja wa manabii. Mfanano ulionekana kwa sababu Yesu pia alisimama hekaluni akitabiri kubomolewa kwake, pia alilia kwa ajili ya Yerusalemu, na pia alikataliwa na watu wake mwenyewe. Zaidi ya hayo, Yesu alikitimiza kile Yeremia alikitangaza tu, kwa kuanzisha agano jipya katika damu yake.
Kitabu cha Yeremia kimeundwa vipi?
Kitabu kina sura hamsini na mbili na hakiendi kwa mpangilio wa kalenda, jambo linalochanganya wasomaji wengi. Kwa kifupi, sura za mwanzo zinatoa wito wake na mahubiri dhidi ya Yuda, sura za katikati zinachanganya maungamo yake ya kibinafsi na hadithi za mateso yake, sura 30 hadi 33 zinaitwa kitabu cha faraja kwa sababu zimejaa ahadi za urejesho na agano jipya, kisha zinafuata habari za kuanguka kwa Yerusalemu, unabii dhidi ya mataifa, na kumalizia na nyongeza ya kihistoria. Kusoma sura 1, 7, 20, 29, 31 na 38 kwa mfuatano hutoa muhtasari mzuri.
Kwa kuhitimisha
Yeremia hakupewa kundi la wafuasi, hakuandikishwa katika kumbukumbu za ushindi, na hakuona taifa lake likitubu. Aliishi maisha yaliyoonekana kuwa ya kushindwa kabisa: mgombo wake ulichomwa, mji wake ulibomolewa, na yeye mwenyewe akafa ugenini. Lakini maneno yale aliyoyalia yakawa chakula cha Danieli uhamishoni, yakawa msingi wa maombi yaliyoleta unabii wa Masihi, na yakawa lugha ambayo Yesu mwenyewe aliitumia usiku ule alipoinua kikombe. Machozi ya mtu mmoja yakawa njia ya ahadi kubwa kuliko zote: moyo mpya, dhambi iliyosamehewa na kutokumbukwa, na Mungu anayesema nami nitakuwa Mungu wao.
Ikiwa unasimama mahali ambapo uaminifu wako haujazaa kitu kinachoonekana, Yeremia ni rafiki wako, na ni ushuhuda kwamba hesabu ya Mungu ni ndefu kuliko hesabu yetu. Soma Yeremia 31 polepole wiki hii, kisha usome Waebrania 8, na uangalie namna ahadi ile inavyofikia utimilifu wake katika Kristo. Kisha piga magoti na uombe kile Yeremia hakuweza kujipatia mwenyewe, kile ambacho Yesu anakupa bure: moyo ambao sheria ya Mungu imeandikwa ndani yake.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
