Aklat ng Mga Hukom: Kapag Walang Hari sa Puso ng Bayan

Panimula

Isipin mo ang isang bayan na walang alkalde, walang pulis, walang kahit anong tanggapan na bukas. Nagkakanya-kanya ang lahat. Ang pinakamalakas ay siyang may katuwiran, ang pinakamaingay ay siyang pinapakinggan, at ang mga mahihina ay nagtatago sa likod ng mga pintuan. Hindi ito guni-guni. Ito ang Israel sa Aklat ng Mga Hukom, isang bansang may lupain na ibinigay ng Diyos ngunit walang pusong nakatuon sa kanya.

Marami ang nakakaalam ng mga pangalan: si Gideon at ang kanyang balahibo ng tupa, si Samson at ang kanyang buhok, si Debora sa ilalim ng puno ng palma. Pero kakaunti ang nakakakita ng hugis ng buong aklat, at mas kakaunti pa ang nakakaramdam kung gaano ito nakakatakot na pamilyar. Sa gabay na ito, makikilala mo ang Mga Hukom hindi bilang koleksyon ng mga kuwentong pambata kundi bilang salamin ng isang bayang nawalan ng hari sa puso, at bilang kuwento ng isang Diyos na ayaw bitawan ang bayang paulit-ulit siyang binibitawan.

Ang tuon ng gabay na ito

Babasahin natin ang Mga Hukom bilang pababang paikid, hindi bilang listahan ng mga bayani. Bawat tagapagligtas na ibinabangon ng Diyos ay tila mas sira kaysa sa nauna sa kanya: mula sa matapat na si Otniel hanggang sa magulong si Samson. Hindi ito aksidente ng pagsulat; ito ang mismong mensahe. Ang problema ng Israel ay hindi kakulangan ng pinuno kundi kakulangan ng hari sa loob. At dito sumisikat ang biyaya: habang lumalala ang bayan, hindi humuhupa ang awa ng Diyos. Siya ang nagbabangon, siya ang nagsusugo, siya ang nagliligtas. Ang Mga Hukom ay aklat ng matigas na kasalanan at mas matigas na kahabagan.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Aklat ng Mga Hukom?

Ang Mga Hukom ay nagsisimula sa isang tanong na kapansin-pansin: patay na si Josue, at tinatanong ng Israel kung sino ang mangunguna sa kanila. Ipinagpatuloy nila ang pagsakop sa Canaan, ngunit hindi tapat at hindi kumpleto. Hindi nila pinaalis ang mga Cananeo; nakisama sila, nakipagkasundo, nakipag-asawa, at sa huli, nakipagsamba. Ang ikalawang kabanata ang nagbibigay ng teolohikal na paliwanag sa buong aklat. Lumitaw ang isang salinlahi na, ayon sa teksto, hindi nakakilala sa Panginoon ni sa gawang kanyang ginawa para sa Israel. Doon nagsimula ang paikid.

Apat ang bahagi ng paikid na paulit-ulit sa aklat: gumagawa ng masama ang Israel sa paningin ng Panginoon, ipinapasakamay sila ng Diyos sa kaaway, dumadaing sila, at nagbabangon ang Diyos ng tagapagligtas. Ganito ito sinasabi sa Mga Hukom 2:16: "At nagbangon ang Panginoon ng mga hukom, na nagligtas sa kanila mula sa kamay ng mga sumasamsam sa kanila." Pansinin ang panghalip. Hindi sinabing nag-organisa ang Israel ng pamahalaan, o pumili sila ng pinuno. Ang Diyos ang nagbangon. Sa Hebreo, ang salitang isinaling "hukom" ay hindi tumutukoy sa isang mahistrado sa korte kundi sa isang tagapagligtas na pinapakilos ng Espiritu ng Diyos upang magtanggol ng bayan at magpanumbalik ng katarungan.

Makikita ang unang halimbawa sa Mga Hukom 3:9: "Nang dumaing sa Panginoon ang mga anak ni Israel, ay nagbangon ang Panginoon ng isang tagapagligtas para sa mga anak ni Israel, na nagligtas sa kanila, si Otniel na anak ni Kenaz, na nakababatang kapatid ni Caleb." Dalawang bagay ang nasa talatang ito. Una, ang daing. Hindi pa ito ganap na pagsisisi; madalas ay daing lamang ng naghihirap. Pangalawa, ang tugon ng Diyos. Tumutugon siya nang higit sa nararapat sa daing na iyon. Si Otniel ang pinakamalinis na larawan ng hukom: matapat, walang maitim na kabanata, nagdala ng apatnapung taong kapayapaan.

Pero habang umuusad ang aklat, nagiging makulimlim ang mga tagapagligtas. Si Ehud ay tuso at palihim. Si Barak ay nag-atubili at kinailangang samahan ni Debora. Si Gideon ay mahiyain, mapagduda, at sa bandang huli ay gumawa ng epod na naging silo ng bayan. Si Jefte ay anak ng isang babaing bayaran, tinanggihan ng kanyang pamilya, at gumawa ng panatang nagwakas sa trahedya. Si Samson ay pinaka-malakas at pinakamahina sa lahat: isang Nazareo na niyurakan ang halos lahat ng kanyang panata.

At gayunpaman, ang Diyos ay patuloy na sumusugo. Sa Mga Hukom 6:14 ay sinabi sa duwag na si Gideon na nagtatago sa pisonan: "At tiningnan siya ng Panginoon, at sinabi, 'Yumaon ka sa kalakasan mong ito, at iligtas mo ang Israel mula sa kamay ng Midian. Hindi ba kita sinugo?'" Ang "kalakasan" ni Gideon ay walang iba kundi ang pagsugo mismo ng Diyos. Ganoon din sa pagsilang ni Samson. Sinabi ng anghel sa kanyang ina sa Mga Hukom 13:5: "Sapagkat, narito, ikaw ay maglilihi at magsisilang ng isang anak na lalaki. Walang pang-ahit na daraan sa kanyang ulo, sapagkat ang bata ay magiging Nazareo sa Diyos mula sa bahay-bata. Siya ang magpapasimula sa pagliligtas sa Israel mula sa kamay ng mga Filisteo."

Ang salitang "magpapasimula" ay isang pag-amin. Kahit ang pinakamalakas na hukom ay pasimula lamang. Walang hukom na nakatapos ng gawain. At iyon ang tahimik na hinaing ng buong aklat.

Bawat tagapagligtas sa Mga Hukom ay nagtatapos nang hindi tapos.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Ang Mga Hukom ay hindi nakatayong mag-isa. Sa Hebreong kanon, kasama ito sa mga tinatawag na Unang Propeta: Josue, Mga Hukom, Samuel, at Mga Hari. Isa itong mahabang salaysay ng kung paano tinanggap ng Israel ang lupain, pinabayaan ang kanyang tipan, at sa huli ay nawala sa kanya ang lupain. Sa likod ng Mga Hukom ay nakatindig ang Deuteronomio, kung saan maliwanag na ipinaliwanag ng Diyos ang pagpapala sa pagsunod at ang kapahamakan sa pagtalikod. Ang Mga Hukom ay nagsisilbing ebidensya na lahat ng babala roon ay naganap.

Pero may isa pang direksyon na tinutumbok ang aklat: pasulong. Ang paulit-ulit na linya na walang hari sa Israel ay humahanda sa pagdating ng monarkiya sa Unang Samuel. At sa mismong panahong iyon nakalagay ang isang maliit na aklat na parang kontra-kuwento: ang Aklat ni Ruth, na nagbubukas sa panahon ng mga hukom at nagsasara sa talaan ng angkan patungo kay David. Sa gitna ng kadiliman ng Mga Hukom, may isang Moabitang babae na tapat, isang Boaz na may takot sa Diyos, at isang sanggol na magiging lolo ng hari. Ang Diyos ay naggagawa ng linya ng kaligtasan kahit sa panahong ang bawat tao ay nasa sarili niyang paningin.

Hindi rin naging sagot ang monarkiya. Hindi sapat si Saul. Nagkasala si David. Napariwara si Solomon. Ang mga kasunod na hari ay naging mas masahol pa kaysa sa pinakamadilim na hukom. Kaya ang hinaing ng Mga Hukom ay nagpatuloy sa mga propeta, hanggang sa ipangako ng Diyos ang isang Pastol na magtatayo ng kanyang trono magpakailanman.

Doon pumapasok ang Bagong Tipan. Si Jesus ang tagapagligtas na hindi lamang "magpapasimula" sa pagliligtas kundi makakasabi sa krus na natupad na. Siya ang Hari na hindi gumawa ng kung ano ang mabuti sa kanyang sariling paningin kundi ginawa lamang ang nakalulugod sa Ama. Siya ang tunay na Nazareo na ibinukod para sa Diyos at hindi nabigo sa kanyang panata. Kung si Samson ay pumatay ng mga kaaway sa pamamagitan ng kanyang kamatayan, si Jesus ay nagligtas ng kanyang mga kaaway sa pamamagitan ng kanyang kamatayan.

At hindi kinalimutan ng Bagong Tipan ang mga hukom. Isinulat sa Hebreo 11:32: "At ano pa ang aking sasabihin? Sapagkat kukulangin ako ng panahon kung sasabihin ko ang tungkol kay Gideon, kay Barak, kay Samson, kay Jefte, kay David, kay Samuel, at tungkol sa mga propeta." Nakakagulat ang listahan. Nasa talaan ng pananampalataya ang mga taong may maitim na kasaysayan. Hindi sila kinilala dahil sa kanilang kabutihan kundi dahil, sa isang sandali, nanalig sila sa Diyos na nagsugo sa kanila. Ang Hebreo 11:32 ay ang tahasang pahayag na ang mga kuwentong ito ay kuwento ng biyaya, hindi ng kagitingan ng tao.

Balangkas at pangunahing tema

May tatlong malinaw na bahagi ang Mga Hukom, at bihirang napapansin ng mga mambabasa kung gaano kahusay ang pagkakabuo nito.

Ang unang bahagi, ang Mga Hukom 1:1 hanggang 3:6, ay dobleng panimula. Ang unang panimula ay heograpikal: ipinapakita kung aling tribo ang nagtagumpay at aling tribo ang nabigong palayasin ang mga Cananeo. Pansinin ang pababang ritmo. Sa simula, nananalo ang Juda. Pagkatapos, paulit-ulit ang linyang hindi nila napaalis ang mga naninirahan. Ang ikalawang panimula ay teolohikal: ipinapaliwanag kung bakit. Namatay ang salinlahi ni Josue, nakalimot ang susunod, at nagsimula ang paikid na inilalarawan sa Mga Hukom 2:16 hanggang 2:19. Nagbabangon ang Diyos ng hukom, nagkakaroon ng kapayapaan, pagkatapos ay bumabalik ang bayan sa mas malalang kasamaan kaysa sa dati.

Ang ikalawang bahagi, ang Mga Hukom 3:7 hanggang 16:31, ay ang katawan ng aklat: ang anim na pangunahing hukom at ang anim na tinatawag na maliliit na hukom. Ang anim na pangunahin ay sina Otniel, Ehud, Barak kasama si Debora, Gideon, Jefte, at Samson. Ang kuwento ng bawat isa ay humahaba habang lumalalim ang kadiliman. Si Otniel ay may tatlong talata lamang at walang bahid. Si Samson ay may apat na kabanata at puno ng pagtataksil, poot, at pagnanasa. Sa gitna ay nakatayo ang Mga Hukom 9, ang kuwento ng anak ni Gideon na si Abimelec, na nagpatay ng pitumpu niyang kapatid upang maghari. Iyon ang unang pagtatangka ng Israel na gumawa ng hari ayon sa sariling paningin, at nagtapos ito sa dugo.

Ang ikatlong bahagi, ang Mga Hukom 17 hanggang 21, ay dobleng pagwawakas, at wala nang hukom na lumilitaw. Walang nagbabangon. Nagsisimula ito sa relihiyosong kaguluhan: ang isang Mica na gumawa ng diyos-diyosan sa loob ng kanyang tahanan at umupa ng Levita para maging kanyang pari. Nagtatapos ito sa moral na kaguluhan: ang karumal-dumal na krimen sa Gibea at ang digmaang sibil na kuminang-mangas sa tribo ni Benjamin. Sa gitna ng bahaging ito ay nakaukit ang susi ng buong aklat sa Mga Hukom 17:6: "Nang mga araw na yaon ay walang hari sa Israel; ginagawa ng bawat tao ang mabuti sa kanyang sariling paningin."

Apat ang pangunahing tema na pinagtatagni ng balangkas na ito. Una, ang pagiging tapat ng Diyos sa isang bayang hindi tapat. Pangalawa, ang panganib ng pagkalimot; isang salinlahi lamang ang kailangan upang maputol ang pagkilala sa Diyos. Pangatlo, ang kakatwang paggamit ng Diyos sa mga marupok na tao, upang maliwanag na ang kaligtasan ay hindi kagagawan ng kalakasan ng tao. Pang-apat, ang kawalan ng hari, hindi lamang sa palasyo kundi sa puso, na siyang ugat ng lahat ng kaguluhan.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Tatlong talata ang sumasaklaw sa buong mensahe ng Mga Hukom.

Ang Mga Hukom 2:16 ay ang makina ng aklat: "At nagbangon ang Panginoon ng mga hukom, na nagligtas sa kanila mula sa kamay ng mga sumasamsam sa kanila." Maikli, pero nasa loob nito ang buong ebanghelyo ng aklat. Hindi hinahanap ng Israel ang tagapagligtas; ibinibigay ito sa kanila. Hindi dahil karapat-dapat sila kundi dahil hindi matiis ng Diyos ang paghihirap ng bayan na kanyang inangkin. Kapag naguguluhan ka kung paano magsasama ang kabanalan at kahabagan ng Diyos, ito ang talatang pagbubulayan. Pinapasakamay niya sila sa kaaway dahil siya ay banal. Ibinabangon niya ang tagapagligtas dahil siya ay maawain.

Ang Mga Hukom 6:14 ay ang pinakapersonal: "At tiningnan siya ng Panginoon, at sinabi, 'Yumaon ka sa kalakasan mong ito, at iligtas mo ang Israel mula sa kamay ng Midian. Hindi ba kita sinugo?'" Pinag-uusapan dito ang isang taong tinawag na malakas na lalaki habang nagtatago sa pisonan ng trigo. Kakatwa ang tawag ng Diyos dahil hindi niya tinitingnan ang kung ano ang nasa harap niya kundi ang kung ano ang kanyang gagawin sa tao. Ang buong sagot sa pagdadalawang-isip ni Gideon ay nasa huling tanong. Hindi sinabi ng Diyos, kaya mo iyan. Sinabi niya, sinugo kita. Ang pinanggagalingan ng lakas ay ang pagsusugo, hindi ang kakayahan.

Ang Mga Hukom 21:25 ang nagsasara ng aklat na walang resolusyon: "Nang mga araw na yaon ay walang hari sa Israel; ginagawa ng bawat tao ang mabuti sa kanyang sariling paningin." Hindi ito nagtatapos sa tagumpay o sa kapayapaan. Nagtatapos ito sa isang diagnosis. Ang Hebreong ekspresyon ay literal na nagsasabing sa sariling mga mata, at iyon ang buong problema. Kapag ang mata ko ang sumusukat ng mabuti, hindi na kailangan ng ibang pamantayan. Hindi rin ito simpleng panawagan para sa pulitikal na hari, dahil ipinapakita ng Mga Hari na mabibigo rin ang monarkiya. Ito ay hinaing para sa isang Hari na hindi lamang uupo sa trono kundi papalitan ang puso.

Praktikal na gabay sa pagbasa

Mabilis basahin ang Mga Hukom, mga dalawa hanggang tatlong oras lamang, pero mahirap tunawin kung walang gabay. Narito ang isang paraan na nabibigyan ng hustisya ang hugis ng aklat.

Sa unang pagsubok, basahin mo ang Mga Hukom 1:1 hanggang 3:6 nang sunod-sunod at huwag kang magmadali. Ito ang lente para sa lahat ng susunod. Habang nagbabasa, bilangin kung ilang beses lumitaw ang mga salitang nagpapahiwatig ng kabiguang palayasin ang mga naninirahan sa lupain. Pagkatapos, pagnilayan ang pagbabago ng salinlahi sa Mga Hukom 2:10 hanggang 2:12, at itanong kung ano ang hindi naipasa ng mga magulang sa anak.

Sa ikalawang bahagi, basahin ang mga hukom nang pares. Pagsamahin si Otniel at si Ehud, pagkatapos si Debora kasama si Barak at si Gideon, pagkatapos si Jefte at si Samson. Sa bawat pares, itanong ang tatlong tanong: paano ibinangon ng Diyos ang taong ito, saan nagpakita ng pananampalataya, at saan nagsimulang gumuho. Huwag laktawan ang Mga Hukom 5, ang awit ni Debora, dahil isa ito sa pinakamatandang tula sa Bibliya at nagpapakita kung paano nagpupuri ang bayan ng Diyos pagkatapos ng pagliligtas. Huwag ding laktawan ang Mga Hukom 8:22 hanggang 9:57, kung saan tinanggihan ni Gideon ang pagkahari ngunit pinalitan ng isang epod, at kinuha ni Abimelec ang trono sa pamamagitan ng dahas.

Sa ikatlong bahagi, basahin ang Mga Hukom 17 hanggang 21 nang isang upuan, kahit mahapdi. Ito ang pinakamadilim na bahagi ng Bibliya para sa marami. Huwag kang maghanap ng huwarang tauhan; wala. Hanapin mo ang nawawalang hari. Pagkatapos ay dumiretso ka sa Aklat ni Ruth at damhin ang ginhawa. Isara mo ang pagbabasa sa Hebreo 11:32 hanggang 11:40, at saka sa Lucas 1:67 hanggang 1:79, kung saan umaawit si Zacarias tungkol sa Tagapagligtas na ibinangon ng Diyos para sa kanyang bayan. Mararanasan mo kung gaano katagal naghintay ang Israel para sa isang pagliligtas na hindi na mauulit ang paikid.

Para sa pangkatang pag-aaral, mainam na apat na linggo: panimula at paikid, mula Otniel hanggang Debora, si Gideon at si Jefte, at si Samson kasama ang pagwawakas. Sa bawat pagtitipon, tapusin sa isang tanong: ano ang bahagi ng buhay ko kung saan ako ang nagpapasya ng mabuti sa sariling paningin?

Ang Salamin

Madaling itulak ang Mga Hukom palayo. Lumang panahon, ibang kultura, mga digmaan at diyos-diyosan na wala na sa ating mundo. Pero tingnan mong muli ang huling talata. Ginagawa ng bawat tao ang mabuti sa kanyang sariling paningin. Iyan ang pinakatanyag na pilosopiya ng ating panahon, nakasulat lamang sa mas magandang pananalita. Sumunod ka sa puso mo. Ikaw ang nakakaalam ng tama para sa iyo. Walang ibang makapagsasabi kung ano ang mabuti sa buhay mo.

Kaya tanungin kita nang tuwiran. Saan ka naghahari sa buhay mo na hindi na kasama ang Diyos sa usapan? Minsan ito ang pera, kung saan ikaw na mismo ang nagdedesisyon kung ano ang tama sa kita at paggastos, at hindi mo na ito dinadala sa panalangin. Minsan ito ang oras, kung saan abalang-abala ka sa mga bagay na pinili mo mismong pahalagahan, at ang pagtitipon ng mga mananampalataya ay naging ekstra na lamang. Minsan ito ang katawan, kung saan ang panuntunan ay simple: kung masaya ako at walang nasasaktan, pwede na. Minsan ito ang tahanan, kung saan alam mo ang tama pero matagal ka nang pinipili ang mas madali.

Pansinin ang isang detalye sa Mga Hukom 17. Hindi tinanggihan ni Mica ang Panginoon. Gumawa siya ng imahen para sa Panginoon, umupa siya ng pari, at tinawag niyang pagpapala ang resulta. Hindi ateismo ang kadiliman ng Mga Hukom kundi relihiyong pinatakbo ng sariling kagustuhan. At iyan ang higit na nananakit, dahil kaya nating gawin iyon nang hindi nahuhuli.

Ang pinakamapanganib na trono ay ang bakanteng trono sa puso.

Pero hindi iyan ang huling salita ng aklat. Ang huling salita ay nasa dalawang talatang paulit-ulit: nagbangon ang Panginoon. Hindi hinintay ng Diyos na maging karapat-dapat ang Israel bago siya kumilos. Hindi rin niya hinintay iyan sa iyo. Hindi ka hinihiling na magpabuti muna bago lumapit; hinihiling kang bumitaw sa trono at tanggapin ang Hari na nagtutubos. Ang daing ay sapat na simula. Siya ang tumutugon.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Ang Mga Hukom ay nakakaengganyong aklat para sa mga bata dahil puno ito ng aksyon, ngunit kailangan ng pag-iingat sa paraan ng pagsasabi. Mainam itong ipakilala sa pinakasimpleng balangkas: nakalimot ang bayan ng Diyos, nasaktan sila, dumaing sila, at tumulong ang Diyos. Pagkatapos, pwede nang ulitin ang parehong pangungusap para sa bawat hukom, hanggang mapansin mismo ng bata na paulit-ulit ang kuwento. Nakakamangha kung gaano kabilis nila itong nahuhuli, at madalas silang mismo ang nagsasabi na ang bayan ay hindi natuto.

Ang pinakamahalagang ipaliwanag ay hindi ang lakas ni Samson kundi ang katapatan ng Diyos. Makakatulong ang isang larawan: parang bata na paulit-ulit na naliligaw pauwi, at paulit-ulit na sinusundo ng tatay na hindi nagsasawang hanapin siya. Ang mga bata ay natural na humahanap ng bayani, kaya kailangan nating malumanay na ituro ang tunay na bayani sa kuwento, na walang iba kundi ang Diyos na nagliligtas.

Hindi lahat ng bahagi ay para sa lahat ng edad. Ang mga kabanata tungkol sa Gibea, sa panata ni Jefte, at sa marahas na pagwawakas ay para sa mga nakatatanda na, at kailangan ng mas maingat na pag-uusap at pagkakataong magtanong.

Kaya may mga hiwalay na paliwanag na inihanda para sa iba't ibang edad: isang bersyon para sa mga preschooler na tatlo hanggang anim na taon, isa para sa elementarya na pito hanggang labindalawa, at isa para sa mga teenager na labindalawa pataas, kung saan maaaring harapin nang buong tapang ang mabibigat na tanong tungkol sa kasalanan, karahasan, at biyaya.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Kapag isinara mo ang Mga Hukom, hindi ka dapat umalis na may listahan ng mga bayaning tutularan. Dapat ka umalis na may dalawang bagay sa kamay. Ang una ay isang salamin. Ang paikid ng kasalanan, pang-aapi, daing, at pagliligtas ay hindi kuwento ng ibang bayan sa ibang panahon lamang; ito ang hugis ng ating sariling mga taon, at ang ugat nito ay ang parehong bakanteng trono sa loob. Ang pangalawa ay isang pangako. Mula sa Mga Hukom 2:16 hanggang sa huling kabanata, ang Diyos ay patuloy na nagbabangon ng tagapagligtas para sa bayang hindi karapat-dapat, hanggang sa huli ay nagbangon siya ng Isa na hindi lamang magsisimula ng kaligtasan kundi tatapusin ito.

Kung ito ang unang pagkakataon na babasahin mo ang Mga Hukom nang buo, simulan ka sa unang dalawang kabanata at hayaang ikaw ang bumilang ng mga paikid. Pagkatapos, tapusin mo sa Aklat ni Ruth at sa Hebreo 11:32, at tingnan mo kung paano natutupad sa isang hamak na sabsaban sa Bethlehem ang hinaing ng isang bansang walang hari. Pagkatapos, bago ka magsara ng Bibliya, manalangin ng isang maikling pakiusap: Panginoon, ikaw ang maghari sa akin ngayon, hindi ang aking sariling paningin.