Yohana 1:1

Andiko

"Mwanzoni kulikuwako Neno, na Neno alikuwa pamoja na Mungu, na Neno alikuwa Mungu." Sentensi tatu fupi, zinazoanza pale ambapo hakuna shahidi hata mmoja aliyekuwepo kuona. Yohana hasimulii kuzaliwa kwa mtoto, hasimulii mababu wala Betlehemu; anaturudisha nyuma ya kila kitu kilichoumbwa, mahali ambapo Mungu peke yake alikuwako, na anasema: hapo, huko, kulikuwako Neno. Na Neno huyo hakuwa kiumbe cha kwanza kabisa kwenye safu ya viumbe; alikuwa pamoja na Mungu, uso kwa uso, katika uhusiano; na zaidi ya hapo, alikuwa Mungu mwenyewe. Msomaji wa kwanza, aliyekuwa akisikiliza barua hii ikisomwa kwa sauti katika chumba cha juu cha nyumba fulani mjini Efeso, alijua mara moja kwamba maneno "mwanzoni" yalikuwa mwangwi wa Mwanzo 1. Lakini sasa yanapata mkazi mpya.

Kiini

Fikiria chumba hicho. Sakafu ya mawe, mafuta ya taa yakinukia, watu wa jamii mbili wakikaa bega kwa bega: Wayahudi walioamini, na Wagiriki waliokuwa wamekulia katikati ya hekalu la Artemi. Kwa Myahudi, "Neno" lilikuwa lile sauti iliyosema "iwe nuru" na ikawa; nguvu ya Mungu ikitenda, Torati yake ikitoa uzima. Kwa Mgiriki, logos lilikuwa mpangilio wa akili unaoshikilia ulimwengu pamoja, kanuni tulivu, isiyo na jina na isiyo na uso. Yohana anachukua neno hilo moja na kuwaambia wote wawili: mpangilio huo ana uso, na sauti ile ina moyo. Hapa kuna theolojia inayotetemesha: Mungu si mmoja aliyejifungia katika upweke wake wa milele. Kabla ya nyota, kabla ya wakati, kulikuwa uhusiano, kulikuwa upendo ukitolewa na kupokelewa. Ndiyo maana neema, itakayotajwa mstari wa kumi na saba, si sera mpya ya Mungu; ni jinsi alivyokuwa siku zote.

Uzi wa Pamoja

Kila mahali katika Agano la Kale, Mungu anafika kwa watu wake kwa kusema. Anaumba kwa neno, anaita Abrahamu kwa neno, anatoa amri kumi kwa neno linalowatisha watu mlimani hata wakaomba lisirudiwe tena. Neno la Mungu daima lilikuwa la nguvu na la mbali kwa wakati mmoja: lilifika, likatenda, likarudi kwake. Yohana anachukua uzi huo mrefu na kuufunga fundo. Lile neno halikuwa tu sauti; lilikuwa mtu. Na mstari wa kumi na nne unamaliza safari: "Neno alifanyika mwili na akaishi miongoni mwetu." Neno la kiswahili "akaishi" linaficha picha ya hema, lile hema la kukutania jangwani lililokuwa likisogezwa pamoja na taifa. Mungu aliyesema kutoka wingu sasa anapiga hema yake katikati ya vumbi letu. Huo ndio mwelekeo wa historia nzima ya wokovu: kutoka sauti hadi uso.

Kioo

Wengi wetu tunamwamini Yesu kama mtu aliyeanza kuwa muhimu mwaka wa thelathini hivi wa enzi yetu; mwalimu mwema aliyekuja kutusaidia. Mstari huu unavunja picha hiyo ndogo. Yule unayemwomba ukiwa umechoka jikoni saa nne usiku, yule unayemwita jina lake unapopokea majibu ya hospitali, siyo msaidizi aliyeajiriwa na Mungu; ni Mungu mwenyewe akikaribia. Na hilo linagusa kiburi chetu pia. Kama Neno alikuwako kabla ya kila kitu, basi maisha yako, kazi yako, familia yako haviko katikati ya ulimwengu. Yeye yuko. Hii inaweza kuudhi ubinafsi wetu, lakini pia inapunguza mzigo: hushikilii dunia mabegani mwako, Neno anaishikilia.

Leo, kabla ya kulala, soma Mwanzo 1:1 kwa sauti, kisha soma Yohana 1:1 kwa sauti, na mahali pa neno "Neno" tamka jina "Yesu." Sikia sauti yako ikisema hivyo.

Mhusika Mkuu

Mhusika hapa ni Mungu, lakini si Mungu tulivu wa wanafalsafa. Yohana anamwonyesha kama mmoja aliye na uso uliogeukia mwingine. Fikiria kifungu cha mstari wa kumi na nane: Mwana yuko "katika kifua cha Baba." Ni lugha ya karamu, ya mgeni aliyeegemea kifuani mwa mwenyeji wake, karibu kiasi cha kusikia mapigo ya moyo. Huo ndio mwelekeo wa Mungu tangu milele: ukaribu, si umbali. Hapa ndipo Ukristo unapotofautiana na kila dini ya hofu. Mungu hakuumba dunia kwa sababu alikuwa mpweke au alihitaji kuabudiwa; alikuwa tayari amejaa upendo. Aliumba kwa ukarimu, si kwa uhitaji. Na yule aliyekuwa kifuani mwa Baba ndiye aliyekubali kutoka pale na kuja kwa watu wake ambao, kama mstari wa kumi na moja unavyokiri kwa uchungu, hawakumpokea.

Swali Gumu

Sentensi hii inajipinga yenyewe, na Yohana hajaribu kuiponya. "Neno alikuwa pamoja na Mungu" kunamaanisha wawili. "Neno alikuwa Mungu" kunamaanisha mmoja. Myahudi aliyesikia hili alikuwa amekariri tangu utotoni kwamba Bwana Mungu wetu ni mmoja; kudai vinginevyo kulikuwa ni kufuru inayostahili mawe. Yohana anajua hilo. Hakubadilishi neno wala hakupunguza makali. Anaacha mvutano ukiwa palepale. Ukweli ni huu: hatuwezi kuufafanua kikamilifu. Maelezo yote tunayotoa, ya maji na barafu, ya jua na miale, huteleza mahali fulani. Labda ndiyo sababu Yohana hatoi mfano hata mmoja. Anataja tu, kama mtu anayeonyesha kwa kidole kitu kikubwa kuliko msamiati wake. Tunachoweza kusema ni kwamba Mungu ni mkubwa kuliko hesabu zetu, na kwamba ukaribu wake si udhaifu wa umoja wake.

Undani Mmoja

Angalia kitenzi: "kulikuwako." Yohana anatumia namna ya Kigiriki, ēn, inayoeleza hali iliyokuwa ikiendelea bila kuanza. Kisha, mstari wa tatu, anabadilisha kitenzi kabisa: "Vitu vyote vilifanyika kupitia yeye." Vitu vilifanyika; vilipata mwanzo. Neno hakufanyika, alikuwako tu. Ni tofauti ndogo inayopita mbele ya macho ya msomaji mwepesi, lakini ndani yake kuna ukuta mzima. Upande mmoja wa ukuta kuna kila kitu: nyota, malaika, wewe na mimi, muda wenyewe. Upande mwingine kuna Mungu na Neno wake, bila mwanzo. Na kisha, mstari wa kumi na nne, kitenzi kile cha viumbe kinamrukia yeye: "Neno alifanyika mwili." Yule asiyeanza alichagua kuanza. Hapo ndipo injili inapoanzia kweli.

Tafakari

Ni picha gani ya Yesu iliyokaa moyoni mwako, na Yohana 1:1 inaivunja wapi?

Kama Mungu alikuwa tayari amejaa upendo kabla ya kuumba, hilo linabadilishaje jinsi unavyoelewa sababu ya wewe kuwepo?