Waraka kwa Warumi: Injili ya Haki ya Mungu
Utangulizi
Fikiria mwanamke anayeitwa Foibe akishuka melini katika bandari ya Italia, akiwa amebeba hirizi ya thamani zaidi kuliko dhahabu: gombo la ngozi lililoandikwa kwa mkono wa Tertio, chini ya maagizo ya mtu mmoja aliyewahi kuwaua wafuasi wa Yesu. Anaelekea Roma, mji wa Kaisari, ambako makanisa madogo yanakutana katika vyumba vya kupanga na maduka ya chini ya majengo. Baadhi ya waumini ni Wayahudi waliorudi tu kutoka uhamishoni baada ya Klaudio kufa; wanakuta viti vyao vimeshikwa na Wayunani ambao hawajui Sabato wala vyakula safi. Kuna mvutano mezani. Kuna kunong'ona. Na katika hali hiyo hasa, barua ndefu kuliko zote za Paulo inasomwa kwa sauti.
Katika ukurasa huu utaona ni kwa nini Waraka kwa Warumi haukuandikwa kama darasa la theolojia bali kama dawa ya kanisa lililogawanyika, na jinsi injili ya haki ya Mungu inavyoweza kuponya mgawanyiko wako pia.
Mtazamo wa mwongozo huu
Warumi mara nyingi husomwa kama kitabu cha wokovu binafsi: mimi, dhambi yangu, msamaha wangu. Ni kweli, lakini si kweli yote. Mwongozo huu unasoma Warumi kama barua ya kuunganisha meza moja: Paulo anaandika kwa kanisa lililopasuka kati ya Wayahudi na watu wa mataifa, akiwa njiani kwenda Hispania, ili kuthibitisha kwamba haki ya Mungu si tuzo ya wachamungu bali uaminifu wa Mungu kwa ahadi zake, unaozaa familia moja kutoka mataifa yote. Ukishika hilo, sura za 9 hadi 11 na 12 hadi 16 hazitakuwa nyongeza tena; zitakuwa kilele. Na neema itaacha kuwa wazo la kichwani, itakuwa nafasi mezani.
Biblia inasema nini kuhusu Waraka kwa Warumi?
Paulo anajitambulisha mwenyewe katika mstari wa kwanza kabisa, na hakuna mwanachuoni mzito, wa kale au wa leo, anayebisha kwamba yeye ndiye mwandishi. Aliandika barua hii karibu mwaka wa 56 au 57 baada ya Kristo, akiwa Korintho, wakati wa miezi mitatu aliyokaa Ugiriki kabla ya kupanda kwenda Yerusalemu (linganisha Matendo ya Mitume 20:2-3). Karibu naye alikuwa Gayo mwenyeji wake, na Erasto mweka hazina wa mji, na Tertio, karani aliyeandika kwa mkono wake na kuthubutu kuingiza salamu yake mwenyewe: "Mimi Tertio, niandikaye waraka huu, nawasalimu katika Bwana." Foibe wa Kenkrea, mtumishi wa kanisa, ndiye anayeaminiwa kupeleka barua hiyo Roma.
Hali ilikuwa hii: Paulo alikuwa amemaliza kazi yake katika upande wa mashariki wa Bahari ya Kati na alitamani kwenda mbali zaidi, hadi Hispania, mahali ambapo jina la Kristo halijawahi kutajwa. Lakini kwanza alilazimika kupeleka Yerusalemu mchango wa fedha uliokusanywa na makanisa ya mataifa kwa ajili ya masikini wa Kiyahudi. Barua hii, basi, ni maombi ya ushirikiano wa kimisheni na wakati huo huo ni utetezi wa injili aliyoihubiri, kwa sababu Roma ilikuwa imesikia habari zake, si zote nzuri. Zaidi ya hayo, kanisa la Roma lenyewe lilikuwa na jeraha jipya: amri ya Kaisari Klaudio ya mwaka 49 iliwafukuza Wayahudi mjini Roma (ndiyo sababu Akila na Prisila walikuwa Korintho, kama tunavyosoma katika Matendo ya Mitume 18:2), na waliporudi baada ya mwaka 54 walikuta makanisa yakiwa yameongozwa na watu wa mataifa, yenye mila mpya.
Kwa hiyo Paulo anaanza pale panapoumiza: nani ni mwenye haki mbele za Mungu? Jibu lake linatolewa mapema, katika mstari unaotawala barua nzima:
"Kwa maana siionei haya Injili; kwa sababu ni uweza wa Mungu uuletao wokovu, kwa kila aaminiye, kwa Myahudi kwanza, na kwa Myunani pia." (Warumi 1:16)
Angalia maneno mawili yaliyo katikati ya mgogoro wa Roma: "kwa kila aaminiye" na "kwa Myahudi kwanza, na kwa Myunani pia." Injili si mali ya kabila. Ni uweza, si ushauri. Na mstari unaofuata unatoa jina la mada: haki ya Mungu inadhihirishwa ndani yake, toka imani hata imani.
Kisha Paulo anajenga hoja yake polepole, kama daktari anayeeleza ugonjwa kabla ya kutoa dawa. Sura ya kwanza inaonyesha uovu wa mataifa; sura ya pili inageuza kioo kuelekea kwa mwenye dini anayehukumu; sura ya tatu inafunga kila mdomo kwa hukumu moja isiyokwepeka: "kwa sababu wote wamefanya dhambi, na kupungukiwa na utukufu wa Mungu" (Warumi 3:23). Neno "wote" hapa si la kudharau mtu; ni la kusawazisha uwanja. Ikiwa wote wamepungukiwa, basi hakuna mtu mwenye haki ya kumdharau mwenzake mezani.
Na hapo ndipo neema inaingia. Wanahesabiwa haki bure kwa neema yake, kwa njia ya ukombozi ulio katika Kristo Yesu. Neno "bure" halikuwa la kimapenzi kwa masikio ya Warumi; lilikuwa la kifedha, la kimahakama, la kutisha kwa mtu aliyejenga heshima yake juu ya utii wake. Paulo hasemi Mungu amepunguza kiwango chake; anasema Mungu mwenyewe amelipa gharama ya kiwango chake katika msalaba wa Mwanawe.
Haki ya Mungu ni uaminifu wake, si alama zetu za mtihani.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Warumi si kisiwa. Ni barua iliyoshonwa kwa nyuzi za Agano la Kale, ikinukuu Maandiko zaidi ya mara hamsini. Paulo hataki kuanzisha dini mpya; anataka kuonyesha kwamba yale Mungu aliyoyafanya katika Yesu ni utimilifu wa ahadi aliyoitoa muda mrefu kabla ya sheria kutolewa mlimani Sinai.
Ndiyo maana sura ya nne inarudi kwa Ibrahimu. "Ibrahimu alimwamini Mungu, ikahesabiwa kwake kuwa haki" (Warumi 4:3), nukuu kutoka Mwanzo 15:6. Paulo anasisitiza jambo dogo lenye nguvu kubwa: Ibrahimu alihesabiwa haki kabla ya kutahiriwa. Kwa hiyo yeye si baba wa Wayahudi peke yao, bali wa wote waaminio. Ahadi ya kale kwamba katika Ibrahimu mataifa yote yatabarikiwa haikuwa maneno ya kupendeza tu; ilikuwa mpango ambao sasa unatimia katika vyumba vya kupanga vya Roma, ambako Mwafrika, Mgiriki na Myahudi wanavunja mkate pamoja.
Nabii Habakuki naye anaingia. Katika giza la uvamizi wa Wakaldayo, Mungu alimwambia kwamba mwenye haki ataishi kwa imani yake. Paulo anachukua sentensi hiyo na kuifanya bango la barua yake nzima. Kutoka Zaburi anachota mstari baada ya mstari katika Warumi 3 ili kuonyesha kwamba hakuna mwenye haki hata mmoja. Kutoka Kumbukumbu la Torati 30 anachota lugha ya neno lililo karibu nawe, kinywani mwako na moyoni mwako, ili kueleza wokovu wa imani katika Warumi 10. Kutoka Isaya anachukua mafundisho ya mabaki, jiwe la kujikwaza, na mzizi wa Yese ambaye mataifa watamtumaini.
Uzi huu unaishia wapi? Katika Kristo, bila shaka, lakini kwa namna maalum: Kristo kama uthibitisho kwamba Mungu ni mwaminifu. Israeli walipokosa, ahadi haikuvunjika; ilipanuka. Adamu alipoanguka na kuivuta jamii nzima ya wanadamu pamoja naye, Kristo alisimama kama Adamu wa pili, akileta utii mahali ambapo kulikuwa na uasi (Warumi 5:12-21). Sheria ambayo Israeli waliipenda haikuwa adui; ilikuwa kioo kilichoonyesha uchafu bila kuwa maji ya kuosha.
Kwa hiyo Agano la Kale halikatishwi na Warumi; linafunuliwa. Msalaba unaonyesha kwamba Mungu alikuwa mvumilivu na dhambi za nyakati zilizopita si kwa sababu hajali, bali kwa sababu alikuwa akingoja siku ambayo angeonyesha haki yake mwenyewe hadharani. Na siku hiyo ikafika kwenye kilima cha nje ya Yerusalemu.
Katika sura ya kumi na tano Paulo anafunga hoja hii kwa msururu wa nukuu za Agano la Kale zinazoita mataifa kumsifu Mungu pamoja na watu wake. Hilo ndilo lengo la barua nzima: si watu binafsi walioachwa huru tu, bali kwaya moja yenye sauti nyingi ikimtukuza Mungu mmoja.
Muundo na mada kuu
Warumi imejengwa kama safari yenye hatua zilizo wazi, na kila hatua inaandaa inayofuata.
Sehemu ya kwanza, Warumi 1:1-17, ni utangulizi na tangazo la mada. Paulo anajitambulisha, anaeleza shauku yake ya kuwatembelea, na anatoa maneno yake maarufu kuhusu injili kama uweza wa Mungu.
Sehemu ya pili, Warumi 1:18-3:20, ni uchunguzi wa kimahakama. Ghadhabu ya Mungu imedhihirika juu ya uovu wote wa wanadamu, na Paulo anaonyesha kwamba mpagani anayeabudu sanamu na mwenye dini anayehukumu wote wanasimama chini ya hukumu ile ile. Anamalizia kwa kufunga midomo yote: hakuna atakayehesabiwa haki kwa matendo ya sheria.
Sehemu ya tatu, Warumi 3:21-5:21, ni moyo wa injili. Sasa haki ya Mungu imedhihirika pasipo sheria. Yesu anatolewa kuwa upatanisho kwa njia ya damu yake. Ibrahimu anaitwa kama shahidi. Na matunda ya kuhesabiwa haki yanaorodheshwa: amani na Mungu, kuingia katika neema, tumaini lisilotahayarisha, upendo uliomiminwa mioyoni mwetu na Roho Mtakatifu. Katikati ya sehemu hii kunapatikana mstari unaoteleza moyoni kama maji baridi siku ya joto: "Bali Mungu aonyesha pendo lake yeye mwenyewe kwetu sisi, kwa kuwa Kristo alikufa kwa ajili yetu, tulipokuwa tungali wenye dhambi." (Warumi 5:8)
Sehemu ya nne, Warumi 6-8, inajibu swali kali: je, neema inalegeza maadili? Paulo anajibu kwa nguvu, "Hasha!" Aliyebatizwa katika Kristo amefia dhambi na kufufuliwa katika upya wa uzima. Sura ya saba inaeleza mapambano ya ndani kwa uchungu wa kweli, hadi kilio kile: "Ole wangu, maskini mimi!" Na sura ya nane inainuka kama mlima, ikianza na "Sasa, basi, hakuna hukumu ya adhabu juu yao walio katika Kristo Yesu" na kuishia na tangazo kwamba hakuna kiumbe kinginecho chote kitakachoweza kututenga na upendo wa Mungu ulio katika Kristo Yesu Bwana wetu.
Sehemu ya tano, Warumi 9-11, mara nyingi hurukwa, na hilo ni kosa kubwa. Ikiwa Mungu ameahidi kitu kwa Israeli na Israeli wengi hawakumpokea Masihi, je, neno la Mungu limekosa nguvu? Swali hilo si la kinadharia kwa kanisa la Roma; lilikuwa ndilo msingi wa dharau kati ya makundi. Paulo analia machozi kwa ajili ya jamaa zake, anafundisha kuhusu uchaguzi wa Mungu na mabaki, anaonya matawi ya mzeituni pori yasijivune juu ya matawi ya asili, na anaishia si kwa fomula bali kwa sifa: hukumu za Mungu hazichunguziki, wala njia zake hazitafutikani.
Sehemu ya sita, Warumi 12-15:13, inashusha theolojia hii kwenye ardhi ya kila siku. Mwili kama dhabihu iliyo hai, mwili wa Kristo wenye viungo vingi, upendo usio na unafiki, mahusiano na mamlaka, deni la upendo, na hatimaye sura mbili ndefu kuhusu wenye imani dhaifu na wenye nguvu, wanaogombania siku na vyakula. Hapo ndipo barua inapoonyesha lengo lake halisi: "Basi, karibishaneni ninyi kwa ninyi, kama naye Kristo alivyotukaribisha sisi, ili Mungu atukuzwe."
Sehemu ya mwisho, Warumi 15:14-16:27, ni mipango ya safari na salamu kwa watu ishirini na sita walioorodheshwa kwa majina, wanaume kwa wanawake, watumwa na waungwana. Orodha hiyo si mkia usio na maana; ni picha ya kile ambacho injili imekwisha kuzaa: familia moja isiyowezekana kwa hesabu za dunia.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Kati ya mistari mingi inayoangaza, mitatu inashikilia uzito wa barua nzima.
Wa kwanza ni Warumi 6:23: "Kwa maana mshahara wa dhambi ni mauti; bali karama ya Mungu ni uzima wa milele katika Kristo Yesu Bwana wetu." Paulo anaweka picha mbili karibu ili tuone tofauti. Upande mmoja kuna mshahara, kitu unachokipata kwa sababu umekifanyia kazi; dhambi hulipa kwa uaminifu wa kutisha, na malipo yake ni mauti, si tu kaburi bali kutengana na chemchemi ya uzima. Upande wa pili kuna karama, kitu ambacho huwezi kukifanyia kazi bila kukiharibu. Uzima wa milele hauingii katika mkataba wa ajira. Unakuja mikononi mwa mtu, "katika Kristo Yesu Bwana wetu," kwa sababu zawadi hii haitenganishwi na Mtoaji.
Wa pili ni Warumi 10:9: "Kwa sababu, ukimkiri Yesu kwa kinywa chako ya kuwa ni Bwana, na kuamini moyoni mwako ya kuwa Mungu alimfufua katika wafu, utaokoka." Katika mji ambao kila mtu alifundishwa kusema "Kaisari ni bwana," kukiri kwamba Yesu ndiye Bwana kulikuwa hatari ya kweli. Hii si kauli ya kurudia bila kufikiri; ni kubadilisha utii. Na inaunganishwa na imani ya moyoni katika ufufuo, kwa sababu Bwana aliyekufa na kubaki kaburini hawezi kuokoa mtu yeyote. Mdomo na moyo hukutana; hakuna imani ya siri isiyo na ushuhuda, na hakuna ushuhuda halali usio na moyo.
Wa tatu ni Warumi 12:1: "Basi, ndugu zangu, nawasihi, kwa huruma zake Mungu, itoeni miili yenu iwe dhabihu iliyo hai, takatifu, ya kumpendeza Mungu, ndiyo ibada yenu yenye maana." Neno "basi" ni bawaba ya barua nzima; kila kitu kinachofuata kinasimama juu ya kile kilichotangulia. Paulo haamuru kwa mamlaka ya sheria bali anasihi kwa huruma za Mungu. Na anachoomba si mioyo yetu peke yake bali miili yetu: mikono, kalenda, mifuko, ndimi. Dhabihu za hekaluni zilikufa; hii inaishi na inaendelea kutolewa kila asubuhi. Hapo ibada inatoka jengoni na kuingia jikoni, sokoni na ofisini.
Kioo
Ngoja nikuulize swali gumu. Ni nani ambaye huwezi kukaa naye mezani?
Huenda ni yule ndugu wa kanisani anayeimba kwa sauti kubwa lakini unajua jinsi anavyoendesha biashara yake. Huenda ni mtu wa kabila jingine, au wa kizazi kingine, ambaye mtindo wake wa ibada unakuudhi. Huenda ni yule aliyeachika, au aliyerudi baada ya kuanguka vibaya, na wewe unamkaribisha kwa maneno lakini si kwa moyo. Warumi haikuandikwa kwa ajili ya wanatheolojia; iliandikwa kwa ajili ya watu waliokuwa wamekaa upande mmoja wa chumba wakiwatazama wenzao kwa mashaka.
Ikiwa wote wamefanya dhambi na kupungukiwa na utukufu wa Mungu, basi kiburi chako cha kiroho ni uongo unaojidai kuwa uchaji. Na ikiwa Kristo alikufa kwa ajili yetu tulipokuwa tungali wenye dhambi, basi hukusubiriwa mpaka ujirekebishe, na wala yule mwingine hatakiwi kusubiriwa mpaka ajirekebishe ndipo apokelewe.
Lakini kioo hiki kina upande wa pili, nao ni wa faraja. Labda wewe si mwenye kuhukumu; wewe ndiye unayehukumiwa. Unaamka na sauti ndani yako ikikuambia kwamba Mungu amechoshwa nawe. Unahesabu makosa yako usiku, unabeba aibu ya kitu ulichofanya miaka kumi iliyopita, unaomba huku ukiwa na hakika kwamba haujakubaliwa. Warumi 8 inasema kwa sauti kubwa zaidi kuliko sauti yako ya ndani: hakuna hukumu ya adhabu juu yao walio katika Kristo Yesu. Si "hukumu kidogo." Hakuna.
Neema haikupi nafasi ya pili; inakupa nafasi mezani.
Fikiri juu ya mahali unapoishi injili hii wiki hii: mtu unayemdai fedha, mzazi unayemwepuka, mwili unaoutumia vibaya kwa kazi kupita kiasi au kwa uzembe, mtandao unaokutengeneza kimyakimya. Warumi 12:1 inasema mwili wako ndiyo mahali pa ibada. Hakuna ukurasa wa maisha yako uliobaki nje ya rehema hii, na pia hakuna uliobaki nje ya wito huu.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanaweza kuelewa Warumi vizuri zaidi kuliko tunavyodhani, ikiwa tutaacha maneno makubwa kama "kuhesabiwa haki" na kutumia picha wanazoziishi.
Jaribu hivi: mwambie mtoto afikirie darasa ambalo kila mmoja amefeli mtihani, hata wale wanaoonekana wazuri. Kisha mwalimu anachukua karatasi zote na kuandika jina la Mwanawe juu yao, akiwapa alama zake. Hakuna anayeweza kujisifu, na hakuna anayeweza kumcheka mwenzake, kwa sababu wote wamepokea zawadi ile ile. Ndicho kinachotokea katika Yesu. Au tumia picha ya meza ya chakula nyumbani: mtoto hakai mezani kwa sababu amefanya kazi za kutosha, bali kwa sababu ni wa familia. Mungu anatualika mezani kwake si kwa sababu tumejipendeza, bali kwa sababu Yesu ametufungulia mlango.
Waeleze pia sehemu ya furaha zaidi: hakuna kitu chochote, si giza, si ndoto mbaya, si kosa kubwa, si kifo, kinachoweza kututenga na upendo wa Mungu ulio katika Kristo Yesu. Watoto wengi hubeba hofu ya siri kwamba wamepoteza upendo wa Mungu baada ya kufanya kosa. Warumi 8 ni dawa ya hofu hiyo.
Katika Faith.network tunaandaa maelezo maalum kulingana na umri: kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita, kwa watoto wa shule ya msingi wa miaka saba hadi kumi na miwili, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea, ambao wanaweza kuanza kushughulikia maswali magumu ya sura za 9 hadi 11. Chagua kiwango kinachomfaa mtoto wako, na msome pamoja naye badala ya kumwachia peke yake.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Waraka wa Warumi uliandikwa na nani na lini?
Mtume Paulo ndiye mwandishi, na barua hii iliandikwa karibu mwaka wa 56 au 57 baada ya Kristo, akiwa Korintho wakati wa safari yake ya tatu ya kimisheni. Hakuiandika kwa mkono wake mwenyewe; alimtumia karani aliyeitwa Tertio, ambaye aliingiza salamu yake mwenyewe katika Warumi 16:22. Foibe, mtumishi wa kanisa la Kenkrea, inaaminika ndiye aliyeipeleka Roma. Barua hii ni miongoni mwa nyaraka ambazo hazikuwahi kubishaniwa katika historia ya kanisa kuhusu uandishi wake.
Kwa nini Paulo aliandika waraka kwa Warumi?
Kulikuwa na sababu tatu zilizoshikamana. Kwanza, alitaka msaada wa kanisa la Roma kwa safari yake iliyopangwa ya kwenda Hispania, hivyo alihitaji kueleza kwa kina injili anayoihubiri. Pili, kulikuwa na uvumi kuhusu mafundisho yake, hasa madai kwamba anaruhusu dhambi kwa jina la neema, na alitaka kujitetea. Tatu, na muhimu zaidi kwa mwongozo huu, kanisa la Roma lilikuwa limegawanyika kati ya Wayahudi waliorudi kutoka uhamishoni na waumini wa mataifa, na Paulo aliandika ili wakaribishane kama Kristo alivyowakaribisha.
"Haki ya Mungu" katika Warumi maana yake nini?
Ina pande mbili zinazoshikamana. Kwanza, ni sifa ya Mungu mwenyewe: uaminifu wake kwa maagano na ahadi zake, na usahihi wake katika kuhukumu dhambi. Pili, ni hali anayoipa mwanadamu: kusimama safi mbele zake, si kwa juhudi zetu bali kwa njia ya imani katika Yesu Kristo. Ndiyo maana Paulo anasema haki hii "inadhihirishwa" katika injili; si kitu tunachokijenga, ni kitu tunachopokea. Msalaba unaonyesha wakati mmoja jinsi Mungu alivyo mkali dhidi ya dhambi na jinsi alivyo mkarimu kwa wenye dhambi.
Kuhesabiwa haki kwa imani kunamaanisha nini?
Ni tangazo la kimahakama, si mabadiliko ya taratibu. Mungu, akiwa hakimu, anatamka kwamba mwenye dhambi anayemtumaini Yesu amekubaliwa, kwa sababu hatia yake imebebwa na Kristo msalabani na utii wa Kristo umehesabiwa kwake. Warumi 3:24 inasema tunahesabiwa haki bure kwa neema yake. Imani si kazi nzuri inayolipwa; ni mkono mtupu unaopokea. Hii haimaanishi kwamba maisha hayabadiliki; Warumi 6 hadi 8 inaonyesha kwamba yule aliyehesabiwa haki pia amefanywa mpya na anaongozwa na Roho Mtakatifu.
Je, ni kweli kwamba matendo mema hayana thamani kwa mujibu wa Warumi?
Hapana, si kweli. Paulo anakataa matendo kama njia ya kupata kukubaliwa na Mungu, lakini anayaomba kwa nguvu kama tunda la kukubaliwa huko. Sura sita nzima za mwisho ni maagizo ya vitendo: upendo usio na unafiki, ukarimu, kulipa kodi, kuwahudumia wanyonge, kuishi kwa amani na watu wote. Warumi 12:1 inaita miili yetu kuwa dhabihu iliyo hai. Tofauti ni ya mpangilio, si ya thamani: hatufanyi mema ili tukubaliwe, tunafanya mema kwa sababu tumekwisha kukubaliwa kwa gharama ya damu ya Kristo.
Warumi 7 inamzungumzia nani, Paulo aliyeokoka au asiyeokoka?
Hili ni swali ambalo Wakristo waaminifu wamejadili kwa karne nyingi. Wengine wanaona picha ya mtu aliye chini ya sheria bila Roho, akijaribu kutimiza matakwa ya Mungu kwa nguvu zake. Wengine wanaona uzoefu wa kila siku wa mwamini anayeendelea kupambana na dhambi hadi siku ya ukombozi wa mwili. Kilicho wazi ni hitimisho: hakuna ushindi katika juhudi zetu, bali katika Kristo, na sura ya nane inayofuata inaonyesha maisha yaliyoongozwa na Roho ambayo hayahukumiwi tena.
Warumi 9 hadi 11 inafundisha nini kuhusu Israeli na uchaguzi?
Paulo anaanza kwa huzuni kubwa kwa ajili ya taifa lake na anaishia kwa sifa. Anafundisha kwamba Mungu ni huru katika rehema yake na kwamba uchaguzi wake hautegemei nasaba wala juhudi za mwanadamu, lakini pia anasisitiza kwamba Israeli hawajakataliwa kabisa; kuna mabaki, na ugumu wa moyo uliopo ni wa kwa kiasi na wa muda. Onyo lake kuu ni kwa waumini wa mataifa: msijivune juu ya matawi ya asili. Sura hizi hazikusudiwi kuzalisha mabishano baridi bali unyenyekevu na shauku ya maombi.
Warumi 8:28 inamaanisha kwamba kila jambo baya ni jema?
Hapana. Mstari unasema hivi: "Nasi twajua ya kuwa katika mambo yote Mungu hufanya kazi pamoja na wale wampendao katika kuwapatia mema, yaani, wale walioitwa kwa kusudi lake." Paulo hasemi kwamba kila kinachotokea ni chema; anasema Mungu anafanya kazi katikati ya kila kitu. Msiba ni msiba, na machozi ni halali; sura hiyo hiyo inazungumzia kuugua kwa viumbe vyote. Ahadi ni kwamba hakuna maumivu yatakayopotea bure mikononi mwa Mungu, na kwamba lengo lake ni kutufanya tufanane na Mwanawe.
Kuna tofauti gani kati ya Warumi na Wagalatia?
Nyaraka hizi zinashiriki mada moja kuu, yaani kuhesabiwa haki kwa imani, lakini sauti zake ni tofauti. Wagalatia iliandikwa kwa haraka na kwa hasira takatifu, ikijibu dharura ya walimu wa uongo waliokuwa wakiwalazimisha waumini kutahiriwa. Warumi iliandikwa kwa utulivu, kwa kanisa ambalo Paulo hakulianzisha, na inatoa hoja ile ile kwa mpangilio kamili zaidi, ikiongeza sehemu kubwa kuhusu Israeli na maisha ya vitendo ya kanisa. Ukisoma Wagalatia utasikia moto; ukisoma Warumi utaona ramani.
Ninawezaje kuanza kusoma Warumi kama ni mgeni?
Anza kwa kuisoma yote kwa mkupuo mmoja, kama barua, si kama vitabu vidogo. Itakuchukua saa moja hivi. Kisha rudi taratibu: sura 1 hadi 4 kwa kuelewa tatizo na suluhisho, sura 5 hadi 8 kwa uhakika na uzima wa Roho, sura 9 hadi 11 kwa unyenyekevu, na sura 12 hadi 16 kwa vitendo. Soma kwa sauti unapoweza, kwa sababu iliandikwa ili isikilizwe. Na omba kabla ya kila kikao; hoja hizi hazifunguki kwa akili peke yake.
"Njia ya Warumi" ya wokovu ni nini?
Ni mtiririko wa mistari unaotumiwa mara nyingi katika uinjilisti: Warumi 3:23 kuonyesha kwamba wote wamefanya dhambi, Warumi 6:23 kuonyesha malipo ya dhambi na karama ya Mungu, Warumi 5:8 kuonyesha upendo wa Mungu uliothibitishwa msalabani, na Warumi 10:9 kuonyesha jinsi ya kuitikia kwa kukiri na kuamini. Ni chombo chenye manufaa kwa mazungumzo mafupi, ingawa hakipaswi kuchukua nafasi ya kusoma barua nzima, ambayo inaonyesha pia kwamba wokovu unatuingiza katika familia mpya, si katika uhusiano wa faragha peke yake.
Warumi 13 inatufundisha nini kuhusu serikali?
Paulo anaandika kwa waumini wanaoishi chini ya Roma na anasema kwamba mamlaka zimewekwa na Mungu kwa ajili ya utaratibu na haki, hivyo Mkristo alipe kodi na aheshimu sheria. Hii si kibali cha utawala wa dhuluma; Paulo mwenyewe alipingana na mamlaka mara nyingi na hatimaye aliuawa nazo. Sura hiyo inasomwa vizuri pamoja na Warumi 12:21, ambayo inasema tusishindwe na ubaya bali tuushinde ubaya kwa wema, na pamoja na kanuni ya Matendo ya Mitume kwamba imetupasa kumtii Mungu kuliko wanadamu.
Warumi 12:1 "ibada yenye maana" ni nini?
Ni ibada inayotolewa kwa akili na kwa mwili, siyo tu kwa hisia za kwaya. Neno linaloonekana katika Warumi 12:1 lina wazo la kile kinachopatana na akili iliyofunzwa na injili. Kwa kuwa Mungu ametuonyesha huruma kubwa hivyo, jibu la busara ni kutoa maisha yetu yote kwake. Ibada, basi, si saa mbili za Jumapili bali jinsi unavyoutumia mwili wako wiki nzima: usingizi wako, kazi yako, ngono yako, pesa yako, hasira yako. Ndiyo ibada ambayo Mungu anaipenda.
Mwongozo wa vitendo wa kusoma Warumi
Ikiwa ungependa kupitia barua hii kwa utaratibu, mpango wa wiki sita unafanya kazi vizuri kwa mtu binafsi na pia kwa kikundi kidogo cha nyumbani.
Wiki ya kwanza, soma Warumi 1 hadi 3 na uandike kwa maneno yako mwenyewe tatizo ambalo Paulo analitambua. Usikimbilie faraja; kaa katika utambuzi kwamba wote wamefanya dhambi na kupungukiwa na utukufu wa Mungu. Wiki ya pili, soma Warumi 4 na 5 na uzingatie mstari mmoja tu kwa siku kutoka Warumi 5:1-11, ukiuliza inamaanisha nini kuwa na amani na Mungu leo, katika hali yako halisi.
Wiki ya tatu, soma Warumi 6 hadi 8. Sura hizi zinafaa kusomwa kwa sauti. Andika orodha ya mahali unapopigana na dhambi ile ile mara kwa mara, kisha soma Warumi 8:1 juu ya orodha hiyo. Wiki ya nne, soma Warumi 9 hadi 11 polepole, na badala ya kutafuta majibu ya kila fumbo, ruhusu sura hizi zikuongoze kwenye maombi kwa ajili ya watu ambao bado hawamjui Kristo katika familia yako.
Wiki ya tano, soma Warumi 12 na 13, na chagua agizo moja tu la kulitekeleza wiki hiyo, kwa mfano kubariki wanaokuudhi au kulipa deni ambalo umelisahau. Wiki ya sita, soma Warumi 14 hadi 16 ukiwa na swali moja moyoni: ni nani ninayehitaji kumkaribisha? Malizia kwa kusoma salamu za sura ya kumi na sita kwa sauti, majina yote, kama ukumbusho kwamba injili daima huishia kwa watu wenye majina.
Barua hii ilikusudiwa kusikilizwa, si kuchambuliwa tu.
Kwa kuhitimisha
Warumi ilibadilisha Augustino bustanini, ikamfungua Luther mnara wa monasteri, ikaupasha moto moyo wa Wesley mtaa wa Aldersgate. Lakini ilianza kwa kitu cha kawaida kabisa: kanisa lililokuwa likibishana kuhusu chakula na siku, na mtume aliyetaka kwenda Hispania. Uzuri wa barua hii ni kwamba theolojia yake ya juu kabisa daima inashuka mezani. Haki ya Mungu si nadharia; ni uaminifu wa Mungu ambao huchukua Myahudi na Myunani, tajiri na mtumwa, wewe na yule unayemwogopa, na kuwaweka katika familia moja ambayo hakuna hata mmoja anayestahili kuwamo.
Ukitaka kuendelea, chagua sura moja na ukae nayo mwezi mzima; Warumi 8 ni mahali pazuri pa kuanzia ikiwa unabeba hofu, na Warumi 12 ikiwa unatafuta mwelekeo wa vitendo. Soma pamoja na mtu mwingine, kwa sababu barua hii iliandikwa kwa kikundi, siyo kwa msomaji mmoja aliyeketi peke yake. Na kila unapokwama, rudi kwenye mstari ule unaotawala yote: injili ni uweza wa Mungu uuletao wokovu, kwa kila aaminiye. Kila. Aaminiye.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
