Aklat ng Nehemias: Muling Pagtatayo sa Gitna ng Pagsubok

Panimula

Isipin mo ang isang lalaking nakatayo sa loob ng palasyo ng pinakamakapangyarihang hari sa mundo, hawak ang kopa ng alak, nakadamit nang marangya, ligtas, komportable, malayo sa gulo. Tapos may dumating na balita mula sa malayong bayan: ang pader ng Jerusalem ay guho pa rin, ang mga pintuan ay sunog, at ang mga naninirahan doon ay nakakahiya ang kalagayan. Hindi siya nagkibit-balikat. Naupo siya. Umiyak siya. At nang tumayo siya, naiba na ang takbo ng kanyang buhay magpakailanman.

Iyan ang simula ng Aklat ng Nehemias. Madalas itong ituro bilang manwal ng pamumuno o bilang kuwento ng tagumpay sa limampu't dalawang araw. Pero may mas malalim pang nangyayari dito. Sa gabay na ito, makikilala mo ang may-akda, ang panahon, ang balangkas, ang mga pangunahing tema, at ang mga susing talata ng aklat; at higit pa, makikita mo kung bakit nagtatapos ang Nehemias hindi sa putok ng pagdiriwang kundi sa isang panalanging parang hindi pa tapos.

Ang tuon ng gabay na ito

Babasahin natin ang Nehemias mula sa dulo pabalik. Ang pader ay natapos sa limampu't dalawang araw; ang bayan ay hindi natapos kahit kailan. Sa huling kabanata, muling nagkakasala ang mga taong kababaguhan lang ng tipan, at ang huling tinig na maririnig mo ay ang isang pagod na lingkod na humihiling sa Diyos: "Alalahanin mo ako." Hindi iyon pagkabigo ng aklat. Iyon ang punto nito. Mas madaling magtayo ng bato kaysa magtayo ng puso. Kaya ang Nehemias ay hindi lamang kuwento ng tapang at organisasyon, kundi isang aklat na sadyang nag-iiwan sa atin ng gutom para sa isang mas dakilang Tagapagtayo. Sa ganitong anggulo natin tatalakayin ang bawat bahagi.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Aklat ng Nehemias?

Nagbubukas ang aklat sa isang pangungusap na parang lagda sa ibaba ng isang liham: ito ang mga salita ni Nehemias na anak ni Hacalias. Isa siyang Judiong ipinanganak sa pagkatapon, naglilingkod bilang tagahain ng alak ni Haring Artajerjes I sa Susa, ang panlamig na palasyo ng imperyo ng Persia. Hindi iyon maliit na tungkulin. Ang tagahain ng alak ang tumitikim ng kopa bago ito ibigay sa hari, kaya kailangan niyang maging taong lubos na pinagkakatiwalaan at malapit sa pinakaloob na bilog ng kapangyarihan.

Nang dumating ang kanyang kapatid na si Hanani mula sa Juda na may dalang balita tungkol sa kahabag-habag na kalagayan ng Jerusalem, ganito ang tugon niya: "Nang marinig ko ang mga bagay na ito, naupo ako at nanangis. Ilang araw akong nagdalamhati, nag-ayuno at nanalangin sa Diyos ng kalangitan" (Nehemias 1:4). Pansinin ang pagkakasunod: una ang luha, saka ang panalangin, bago ang plano. Apat na buwan ang lumipas sa pagitan ng kabanata 1 at kabanata 2. Ibig sabihin, matagal munang nanalangin si Nehemias bago siya nagsalita sa hari. Ang aklat na palaging tinatawag na aklat ng aksyon ay nagsisimula sa isang lalaking nakaupo sa sahig na umiiyak.

Pagdating niya sa Jerusalem, tatlong gabi muna siyang lihim na nagsuri sa mga guho bago siya nagpahayag. At nang magsalita siya, hindi siya nagbigay ng utos; nag-anyaya siya: "At sinabi ko sa kanila, 'Nakikita ninyo ang kaawa-awang kalagayan natin: wasak ang Jerusalem at sunog ang mga pintuan nito. Halikayo, muli nating itayo ang pader ng Jerusalem upang hindi na tayo mapahiya.' Isinalaysay ko rin sa kanila kung paano ako tinulungan ng Diyos at kung ano ang sinabi sa akin ng hari. Sumagot sila, 'Simulan na natin ang pagtatayo!' At masigla nilang sinimulan ang mabuting gawain" (Nehemias 2:17-18). Hindi niya sinabing "itayo ninyo" kundi "itayo natin." At ang unang ebidensiyang ibinigay niya ay hindi istratehiya kundi ang kamay ng Diyos na kumikilos sa puso ng isang paganong hari.

Mabilis ang bunga nito. "Kaya't itinayo namin ang pader hanggang sa ito'y umabot sa kalahati ng taas nito, sapagkat buong puso ang paggawa ng mga tao" (Nehemias 4:6). Ang susi sa talatang ito ay ang huling sugnay. Hindi bagong teknolohiya o dagdag na pondo ang nagpabilis ng gawain, kundi puso. Isang buong kabanata (kabanata 3) ang inilaan sa listahan ng mga pamilya, gintong panday, mangangalakal, pari, at kahit mga anak na babae ni Salum, na bawat isa'y gumagawa sa bahagi ng pader na katapat ng kanilang bahay. Ganito ang Diyos magtayo: sa pamamagitan ng mga ordinaryong taong gumagawa sa harap mismo ng kanilang pintuan.

Pero hindi ito kuwento ng walang hadlang. Dumating ang panunuya nina Sanbalat at Tobias, saka ang banta ng pag-atake, saka ang panloob na pagod at takot. Sa gitna niyon, ganito ang sinabi ni Nehemias: "Nang makita ko ang kanilang takot, sinabi ko sa mga maharlika, sa mga pinuno at sa iba pang mga tao: 'Huwag kayong matakot sa kanila. Alalahanin ninyo ang Panginoon na dakila at kakila-kilabot, at ipaglaban ninyo ang inyong mga kapatid, mga anak, mga asawa at mga tahanan'" (Nehemias 4:14). Ang lunas sa takot ay hindi pagtanggi na may panganib. Ang lunas ay ang paglipat ng tingin: alalahanin ninyo ang Panginoon, na mas dakila kaysa sa anumang nagbabanta sa inyo.

Nang mabigo ang panunuya at pananakot, sinubukan ang pinakamapanlinlang na taktika: imbitasyon sa isang pulong sa kapatagan ng Ono. Mukhang mapayapa, mukhang makatwiran, pero patibong iyon. "Ngunit sinugo ko sa kanila ang mga tagapagbalita upang sabihin, 'Abala ako sa isang malaking gawain kaya hindi ako makakababa. Bakit ko titigilan ang gawain para lamang puntahan kayo?'" (Nehemias 6:3). Apat na beses nila itong inulit; apat na beses ding ganoon ang sagot niya. Ang aklat ay nagpapakita na ang pinakamalaking panganib sa isang banal na gawain ay hindi laging pagsalungat; minsan ay isang magalang na pampalihis.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Ang kuwento ng pader ay nakatahi sa isang mas malaking kuwento ng pagkawasak at pagpapanumbalik na dumadaloy mula Genesis hanggang Pahayag. Nagsimula ang Bibliya sa isang hardin kung saan nakasama ng tao ang Diyos, at maagang napalayas ang tao mula roon. Mula noon, ang Kasulatan ay puno ng mga bayang itinatayo nang mali (ang Babel sa Genesis 11) at mga tahanang itinatayo ng Diyos (ang tabernakulo, ang templo ni Solomon). Nang magkasala ang Israel nang paulit-ulit, dumating ang hatol na matagal nang ibinabala: nasira ang Jerusalem noong 586 B.C., sinunog ang templo, at dinala sa Babilonia ang bayan.

Pero hindi iyon ang huling salita. Sinabi ng Panginoon kay Jeremias na pagkatapos ng pitumpung taon ay ibabalik niya ang kanyang bayan, at ganoon nga ang nangyari. Noong 538 B.C., pinauwi ni Ciro ang unang grupo sa ilalim ni Zorobabel, at muling naitayo ang templo noong 516 B.C. Noong 458 B.C., dumating si Ezra na may dalang Kautusan. At noong 445 B.C., dumating si Nehemias na may dalang pahintulot para sa pader. Templo, Salita, pader: tatlong yugto ng iisang gawain ng Diyos na magtipon muli ng isang bayan para sa kanyang sarili.

Dito pumapasok ang anggulo ng gabay na ito. Natapos ang pader, pero sa kabanata 13 ay nakikita nating kinukupkop pa rin ng mga pari si Tobias sa mismong bulwagan ng templo, hindi nabibigyan ng bahagi ang mga Levita, nilalabag ang Araw ng Pamamahinga, at ang mga anak ng tipan ay hindi na marunong magsalita ng wika ng Juda. Hindi nagagamot ng bato ang puso. Kaya ang huling makasaysayang aklat ng Lumang Tipan ay nag-iiwan ng isang bukas na tanong: sino ang magtatayo ng isang bayang hindi na muling magigiba mula sa loob?

Ang sagot ay dumating pagkalipas ng halos apat na raang tahimik na taon. Tumayo ang isang Guro sa harap ng templo at sinabing gibain ito at muli niya itong itatayo sa tatlong araw, at ang tinutukoy niya ay ang templo ng kanyang katawan (Juan 2:19). Sinabi niya kay Pedro na itatayo niya ang kanyang iglesya at hindi ito magagapi ng mga pintuan ng Hades (Mateo 16:18). Isinulat ni Pedro na tayo ay mga buhay na bato na itinatayo bilang bahay na espirituwal (1 Pedro 2:5), at ipinaalala ni Pablo na si Cristo mismo ang panulukang bato (Efeso 2:20). Ang hinahanap ni Abraham, ayon sa Hebreo 11:10, ay ang lunsod na ang arkitekto at tagapagtayo ay ang Diyos.

Nehemias ang nagtayo ng pader; si Cristo ang nagtatayo ng bayan.

At may isa pang tahimik na larawan dito. Si Nehemias ay tagahain ng alak na tumitikim ng kopa upang masiguradong ligtas ito para sa hari. Si Jesus, sa Getsemani, ay humarap sa isang kopang hindi ligtas, at ininom niya iyon hanggang sa huling patak upang tayo'y mabuhay. Iniwan niya ang palasyo ng kalangitan para sa mga guho ng mundong ito, gaya ng pagsasalarawan ng Filipos 2:6-8. Ang Nehemias ay nagtuturo sa atin ng isang lingkod na umalis sa ginhawa dahil sa pag-ibig; sa Ebanghelyo nakikita natin kung sino ang tunay na ginawa iyon.

Balangkas at pangunahing tema

Sa Hebreong Bibliya, ang Ezra at Nehemias ay iisang aklat lamang, nakalagay sa Kasulatan o Ketuvim, bago ang Cronica. Pinaghiwalay sila sa tradisyong Griyego at Latin, at iyon ang sinunod ng karamihan sa ating mga Bibliya ngayon. Kaya kung babasahin mo ang Nehemias nang hiwalay sa Ezra, parang papasok ka sa isang pelikula sa kalagitnaan. Ang dalawang aklat ay magkapares: si Ezra ang pari at eskriba na nagdala ng Kautusan, si Nehemias ang gobernador na nagdala ng pader, at magkasama silang nakatayo sa kabanata 8 kapag binasa na ang Salita sa harap ng buong bayan.

Ang unang bahagi, mula kabanata 1 hanggang 7, ay ang kuwento ng pader. Nagsisimula ito sa panalangin at pag-aayuno sa Susa, dumaraan sa paglalakbay patungong Jerusalem, sa lihim na pagsusuri sa gabi, sa pag-oorganisa ng apatnapu't dalawang grupo ng manggagawa, sa labanan laban sa panunuya at pananakot, sa krisis sa ekonomiya kung saan isinasangla ng mahihirap ang kanilang mga anak upang may makain, at sa huling mga pakana nina Sanbalat, Tobias at Gesem. Nagwawakas ito sa deklarasyong: "Natapos ang pader sa ikadalawampu't limang araw ng buwan ng Elul, sa loob ng limampu't dalawang araw. Nang marinig ito ng lahat naming mga kaaway, natakot ang mga bansang nakapaligid sa amin at nawalan sila ng tiwala sa sarili, sapagkat napag-alaman nilang ang gawaing ito'y natupad sa tulong ng aming Diyos" (Nehemias 6:15-16).

Ang pangalawang bahagi, mula kabanata 8 hanggang 10, ay ang kuwento ng Salita. Nagtipon ang bayan sa liwasan sa harap ng Pintuang Tubig at hiniling nila kay Ezra na dalhin ang aklat ng Kautusan. Mula umaga hanggang tanghali itong binasa, at ipinaliwanag ng mga Levita ang kahulugan upang maunawaan ng mga tao. Umiyak sila. Ipinagdiwang nila ang Pista ng mga Tolda sa paraang hindi pa nila nagawa mula pa noong panahon ni Josue. Pagkatapos ay dumating ang isa sa pinakamahabang panalangin sa buong Bibliya, ang pagtatapat sa kabanata 9 na nagbabalik-tanaw sa buong kasaysayan ng Israel at paulit-ulit na umaamin: matapat ka, Panginoon; kami ang hindi.

Ang pangatlong bahagi, mula kabanata 11 hanggang 13, ay ang kuwento ng pamumuhay. Nagpalabunutan sila para punuin ng tao ang halos walang laman na lunsod. Inialay nila ang pader sa pamamagitan ng dalawang malaking koro na naglibot sa ibabaw nito, at ang ingay ng kanilang kagalakan ay narinig sa malayo. At pagkatapos, kabanata 13. Umalis si Nehemias pabalik sa hari, at nang bumalik siya, giba na naman ang mga bagay na hindi yari sa bato.

Dito nabubuo ang mga pangunahing tema: ang panalangin na pumupuno sa buong aklat, mga labindalawang beses na biglaang pagharap sa Diyos sa gitna ng gawain; ang pagkilala na ang mabuting kamay ng Diyos ang nasa likod ng bawat pahintulot ng hari; ang katapatan sa tipan; ang pagsasama ng pananampalataya at pag-iingat, dahil nanalangin sila at naglagay rin ng bantay (Nehemias 4:9); ang katarungan sa loob ng bayan ng Diyos, hindi lamang proteksiyon laban sa labas; at ang Salita ng Diyos bilang pundasyong hindi kayang gibain ng kahit sinong Sanbalat.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Tatlong talata ang nagsisilbing haligi ng buong aklat, at ang bawat isa ay dapat basahin nang dahan-dahan.

Ang una ay Nehemias 1:4. Bago naging tagapagtayo si Nehemias, naging tagaiyak muna siya. Narinig niya ang balita at hindi siya kaagad kumilos; naupo siya, nagdalamhati, nag-ayuno, at tinawag ang Diyos sa pangalang paulit-ulit sa aklat na ito: ang Diyos ng kalangitan. Ang pangalang iyon ay makabuluhan sa isang bayang nasa ilalim ng Persia. Mas mataas ang Diyos kaysa sa trono ni Artajerjes. At pansinin ang sumunod niyang panalangin: hindi niya sinabing "nagkasala sila" kundi "nagkasala kami, at pati ako at ang sambahayan ng aking ama." Nakisama siya sa kasalanan ng bayang ipinapanalangin niya. Doon nagsisimula ang tunay na muling pagtatayo, hindi sa pagtuturo ng daliri kundi sa luhod.

Ang pangalawa ay Nehemias 6:3. Ang linyang "Abala ako sa isang malaking gawain kaya hindi ako makakababa" ay madalas gamitin bilang motto laban sa mga abala sa trabaho, pero mas matalim ang orihinal nitong konteksto. Hindi tamad na kausap ang tinatanggihan ni Nehemias; kaaway na nagpapanggap na kaibigan. Alam niyang may mga pag-uusap na hindi dapat pasukin, mga imbitasyong hindi dapat tanggapin, mga debateng hindi dapat salihan. Ang kanyang lakas ay nasa kalinawan ng kanyang tawag. Kapag alam mo kung ano ang ipinagawa sa iyo ng Diyos, nagiging madali ang pagsabi ng hindi sa daan-daang bagay na hindi naman masama, pero hindi para sa iyo.

Ang pangatlo ay Nehemias 8:10. "Pagkatapos ay sinabi niya sa kanila, 'Humayo kayo, kumain ng masasarap na pagkain, uminom ng matatamis na inumin, at magpadala ng pagkain sa mga walang inihanda, sapagkat ang araw na ito'y banal sa ating Panginoon. Huwag kayong malungkot, sapagkat ang kagalakang mula sa Panginoon ang inyong kalakasan.'" Madalas itong isinasalarawan sa mga tarpaulin nang walang konteksto. Ang totoo, umiiyak ang bayan dahil narinig nilang malinaw ang Kautusan at nakita nila kung gaano sila kalayo rito. Tama ang kanilang pagluha; pero hindi iyon ang huling salita ng Diyos. Sa gitna mismo ng kanilang pagkumbinsi sa kasalanan, inutusan silang kumain, uminom, at magpadala ng pagkain sa walang kaya. Ang kagalakan dito ay hindi pagpapanggap na maayos ang lahat. Ito ay kagalakan sa Panginoon na hindi sila tinapos, at ang unang anyo nito ay pagbabahagi sa iba. Ang kagalakan sa Diyos ay nagpapakain ng kapitbahay.

Ang Salamin

Ikaw ba ay nasa bahagi ng buhay kung saan natapos mo na ang pader pero gumuguho pa rin ang loob mo? Marahil nakabili ka na ng bahay, naayos mo na ang utang, nakatapos ka na ng pag-aaral, nakabalik ka na sa simbahan, at tahimik mong tinatanong kung bakit hindi gaanong nagbago ang pakiramdam. Para sa iyo ang kabanata 13 ng Nehemias. Hindi ka nabigo. Natuklasan mo lang ang bagay na natuklasan din niya: may mga bagay na kayang tapusin sa limampu't dalawang araw, at may mga bagay na habambuhay na gawain ng Diyos sa loob mo.

Pero may ibang sumisigaw sa talata para sa iyo. Baka ikaw ang tipong komportable sa palasyo. Alam mo kung ano ang sira sa iyong pamilya, sa trabaho mo, sa komunidad mo, pero malayo ka sa guho at mas madaling manatiling malayo. Si Nehemias ay maaaring nanatili sana sa Susa at nagpadala na lamang ng donasyon. Sa halip, umiyak siya, nag-ayuno, nanganib ang buhay niya sa harap ng hari, at tumira sa isang lunsod na walang pader sa loob ng labindalawang taon nang hindi tumatanggap ng allowance na karapatan niya bilang gobernador. Ang pag-ibig na hindi lumalapit sa gulo ay hindi pa pag-ibig.

At sa iyo na pagod na pagod: pansinin na sa Nehemias 4:14, hindi sinabi ni Nehemias sa takot na bayan na mag-isip nang positibo. Sinabi niyang alalahanin ninyo ang Panginoon, na dakila at kakila-kilabot. Ang antidote sa panghihina ay hindi dagdag na kape o dagdag na diskarte. Ito ay ang muling pagsukat sa laki ng Diyos kumpara sa laki ng iyong pangamba. Tingnan mo kung gaano katagal mo nang hindi ginagawa iyon.

Ano ang bahagi ng pader na nasa harap mismo ng iyong pintuan? Hindi ang buong lunsod. Hindi ang buong bansa. Ang bahagi mo. Simulan mo doon, kasama ng mga taong nasa tabi mo, at hayaan mong ang Diyos ang mag-ugnay ng mga bahagi.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Para sa mga bata, ang Nehemias ay isa sa pinakamadaling aklat na ilarawan dahil nakikita ito ng mata: may sirang pader, may sunog na pintuan, may mga taong may dalang bato sa isang kamay at sandata sa kabila, at may mga bully na tumatawa sa kanilang ginagawa. Ganito mo maaaring buurin sa simpleng salita: may isang lalaking nagtrabaho sa palasyo ng hari, at nang marinig niyang wasak ang bayan ng Diyos, umiyak siya at nanalangin. Pumunta siya roon at sinabi sa mga tao, tulungan ninyo ako, itayo nating muli ito. Tinawanan sila ng ilan at tinakot pa, pero hindi sila tumigil, at tinulungan sila ng Diyos hanggang matapos ang pader. Pagkatapos ay binasa nila ang aklat ng Diyos nang malakas, at nalaman nilang ang pinakamahalagang itayo ay hindi ang pader kundi ang pusong sumusunod sa Diyos.

Mainam ding ipakita sa mga bata na nanalangin si Nehemias kahit sa gitna ng pakikipag-usap sa hari, isang mabilis at tahimik na panalangin. Napakaginhawang malaman ng isang batang kinakabahan sa pagsusulit o sa bagong eskwelahan na puwede siyang manalangin kahit saan, kahit walang nakakarinig.

May mga partikular na paliwanag kami para sa magkakaibang edad: isang bersiyong may larawan at maikling kuwento para sa mga preschool na tatlo hanggang anim na taong gulang, isang mas detalyadong bersiyon na may mapa at mga tanong para sa elementarya na pito hanggang labindalawa, at isang bersiyon para sa mga kabataang labindalawang taong gulang pataas na tumatalakay sa panggigipit ng barkada, sa panunuya sa social media, at sa pagpili ng tama kapag mas madaling sumama sa agos. Piliin ang akma sa edad ng batang kausap mo, at huwag mong alisin ang bahagi ng kabanata 13; natututo rin ang mga bata na hindi perpekto ang mga bayani sa Bibliya.

Mga madalas itanong

Gabay sa pagbabasa ng Nehemias

Kung bago ka pa lang sa aklat na ito, huwag mong simulan sa pagsusuri ng mga petsa at pangalan. Basahin mo muna nang tuloy-tuloy ang kabanata 1 hanggang 2 sa isang upuan, at pansinin mo lamang ang pagkakasunod ng balita, luha, panalangin, pag-aayuno, paghihintay, at pagkilos. Bago ka magpatuloy, isulat mo ang isang bagay na gumuguho sa paligid mo na matagal mo nang iniiwasang isipin, at manalangin ka tungkol dito nang isang linggo bago ka gumawa ng anumang plano.

Sa ikalawang araw, basahin mo ang kabanata 3 hanggang 4 at huwag mong laktawan ang listahan ng mga pangalan. Hanapin mo ang pariralang gumawa sa tapat ng kanyang bahay, at tanungin mo kung ano ang iyong tapat. Pagkatapos ay dumako ka sa Nehemias 4:6 at Nehemias 4:14 at pag-isipan kung ano ang kinakatakutan mo ngayon, at kung paano magbabago ang pakiramdam mo kung ihahambing mo iyon sa kadakilaan ng Panginoon.

Sa ikatlong araw, basahin mo ang kabanata 5 nang mabagal. Ito ang pinakamadalas na nalalaktawang bahagi ng aklat, at dito nabubunyag na hindi lang panlabas na kaaway ang panganib sa bayan ng Diyos. Tanungin mo kung may kinikita ka ba sa paraang nakakasakit sa kapwa, at kung may karapatan ka bang kusang isinusuko para sa iba, gaya ng ginawa ni Nehemias sa pagkaing nararapat sa gobernador.

Sa ikaapat na araw, basahin ang kabanata 6, at pag-isipan ang Nehemias 6:3. Isulat mo ang tatlong imbitasyon, usapan, o laban na hindi mo dapat pinasok ngayong taon. Hindi lahat ng tumatawag sa iyo ay dapat sagutin.

Sa ikalimang araw, basahin ang kabanata 8 hanggang 10 nang sabay-sabay. Ito ang puso ng aklat. Pansinin mo kung paano nila hinangad ang Salita, kung paano ito ipinaliwanag nang malinaw ng mga Levita, at kung paanong ang pagluha ay inakay patungo sa kagalakan at pagbabahagi sa Nehemias 8:10. Kung may maliit kang grupo sa simbahan, ito ang pinakamagandang kabanatang pag-usapan nang magkakasama.

Sa ikaanim na araw, basahin ang kabanata 11 hanggang 13 nang tuloy-tuloy, mula sa pagdiriwang ng pader hanggang sa pagkabigo ng bayan. Huwag mong pagaanin ang pagtatapos. Hayaan mong manatili ang bigat ng kabanata 13 bago ka magbukas ng Juan 2, Mateo 16, o Pahayag 21, at doon mo makikita kung sino ang tumapos sa gawaing hindi natapos ni Nehemias. Kung may oras ka, basahin mo rin ang Malakias, dahil kapanahon ito ng Nehemias at parehong-pareho ang mga isyu: ang bulok na handog, ang diborsyo, at ang kinakaltasang ikapu.

Bilang pagtatapos

Ang Aklat ng Nehemias ay nagsasabi sa atin ng dalawang bagay nang sabay. Una, totoong kayang-kaya ng Diyos na magtayo sa gitna ng pagsubok, nang mabilis, nang kapansin-pansin, sa pamamagitan ng mga karaniwang taong may bato sa isang kamay. Limampu't dalawang araw lang ang kinailangan para mapahiya ang mga nangungutya. Pangalawa, ang pader ay hindi kailanman naging ang tunay na problema. Ang nakapaloob sa pader, ang puso ng bayan, ang siyang hindi naayos ng konstruksiyon, at iyon ang dahilan kung bakit nagwawakas ang aklat sa isang lingkod na pagod at nananalangin.

Kaya kung babasahin mo ang Nehemias bilang manwal lamang ng tagumpay, makakaligtaan mo ang pinakamahalaga nito. Ito ay aklat na sadyang nag-iiwan ng kakulangan upang tumingala tayo sa Isang hindi nasiyahan sa pag-aayos ng ating panlabas. Dumating si Jesus hindi para pagtagpi-tagpiin ang ating mga guho kundi para gawin tayong bagong nilalang, buhay na mga bato sa isang tahanang hindi magigiba.

Simulan mo ngayon sa kabanata 1, dahan-dahan, at tanungin mo ang Diyos kung ano ang bahagi ng pader na nasa harap mismo ng iyong pintuan. Tapos ay gawin mo iyon nang buong puso, gaya ng mga tao sa Nehemias 4:6, at hayaan mong ang Panginoon ang magtapos ng gawaing hindi mo kayang tapusin.