Kitabu cha Ezekieli: Maono, Hukumu na Ahadi ya Moyo Mpya
Utangulizi
Fikiria mtu wa makamo ya miaka thelathini ameketi kando ya mfereji mkubwa katika nchi ya kigeni. Alipaswa kuwa amesimama hekaluni siku hiyo, amevaa mavazi ya ukuhani, akitoa dhabihu kwa ajili ya watu wake. Badala yake amekaa matopeni kando ya mto Kebari, mamia ya kilomita kutoka Yerusalemu, kati ya wafungwa waliohamishwa kutoka nchi yao. Hekalu lipo, lakini liko mbali. Kazi yake ipo, lakini haifikiki. Na ghafla mbingu zinafunguka juu ya kichwa chake.
Hapo ndipo kitabu cha Ezekieli kinapoanzia: si hekaluni, bali uhamishoni. Si katika utulivu wa ibada, bali katika kuvunjika kwa kila kitu kilichoaminika.
Katika ukurasa huu utagundua ni nani aliyeandika kitabu hiki na lini, hali zilizokizaa, muundo wake kamili, mada zake kuu, mistari yake muhimu, na jinsi kinavyopata ukamilifu wake ndani ya Yesu Kristo. Mwishoni utapata mwongozo wa vitendo wa jinsi ya kukisoma bila kukata tamaa.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu unasoma Ezekieli kama hadithi ya safari ya utukufu wa Mungu. Kitabu kinaanza na utukufu ukimtokea nabii uhamishoni, kisha tunauona ukiondoka hekaluni lililochafuliwa, kisha ukirudi katika hekalu jipya, na hatimaye mji unapewa jina jipya: "Bwana yupo hapa." Kati ya kuondoka na kurudi kuna ahadi ambayo ndiyo kiini cha kila kitu: Mungu hatakaa tena katika jengo la mawe tu, bali ndani ya mioyo ya nyama aliyoiumba upya. Tunasoma Ezekieli, basi, si kama orodha ya vitisho na mafumbo, bali kama swali moja: Mungu anakaa wapi, na anawezaje kukaa ndani yangu?
Biblia inasema nini kuhusu kitabu cha Ezekieli?
Kitabu chenyewe kinatuambia mwandishi wake ni nani. Ni Ezekieli mwana wa Buzi, kuhani, aliyepelekwa Babeli katika uhamisho wa pili mwaka 597 K.K., pamoja na mfalme kijana Yehoyakini na maelfu ya watu wa tabaka la juu la Yuda. Jina lake lenyewe lina maana ya "Mungu huimarisha", na ndivyo ilivyohitajika kwa mtu aliyepewa ujumbe mzito kama huo.
Mstari wa kwanza unatupa tarehe na mahali: "Ikawa katika mwaka wa thelathini, mwezi wa nne, siku ya tano ya mwezi, nilipokuwa kati ya hao waliohamishwa, karibu na mto Kebari, mbingu zilifunuka, nikaona maono ya Mungu" (Ezekieli 1:1). Wengi huamini kwamba "mwaka wa thelathini" ni umri wake, kwa kuwa huo ndio umri ambao kuhani alianza huduma yake hekaluni. Badala ya kuanza huduma ya madhabahu, alianza huduma ya maono. Mwaka huo ulikuwa wa tano tangu Yehoyakini kuhamishwa, yaani mwaka 593 K.K. Huduma yake iliendelea angalau hadi mwaka wa ishirini na saba wa uhamisho, karibu mwaka 571 K.K., yaani zaidi ya miaka ishirini ya kunena.
Wito wake haukuwa wa kupendeza. Mungu anamwambia wazi watu anaowapelekea ni wa aina gani: "Akaniambia, Mwanadamu, nakutuma kwa wana wa Israeli, kwa mataifa yaliyoasi, walioniasi mimi; wao na baba zao wamekosa juu yangu, hata siku hii ya leo" (Ezekieli 2:3). Hapa kuna ukweli mgumu: taifa teule linaitwa "mataifa yaliyoasi", maneno yanayotumiwa kwa kawaida kuwaelezea wapagani. Uasi si ajali ya kizazi kimoja; ni urithi wa vizazi. Na Mungu hamtumi Ezekieli kwa sababu watu watasikia, bali kwa sababu neno lake lazima linenwe.
Lakini Ezekieli si nabii wa hukumu peke yake. Katikati ya maneno makali kabisa ya kitabu chote, moyo wa Mungu unajifunua: "Kwa maana sikufurahii kufa kwake afaye, asema Bwana MUNGU; basi ghairini, mkaishi" (Ezekieli 18:32). Hapa ndipo tunapoona kwamba hukumu si furaha ya Mungu; ni jeraha lake. Anataka maisha, si mazishi. Anataka kurudi, si kuangamia.
Na anapoona wachungaji wa Israeli wamejilisha wenyewe na kuwaacha kondoo wakitawanyika, Mungu anachukua kazi hiyo mikononi mwake mwenyewe: "Maana Bwana MUNGU asema hivi; Tazama, mimi mwenyewe, naam, mimi, nitawatafuta kondoo zangu, na kuwaulizia" (Ezekieli 34:11). Neno la kutisha kwa viongozi wabaya, na neno la faraja isiyo na kifani kwa kondoo waliopotea.
Haya yote yanaelekea kileleni katika ahadi inayoifafanua Agano Jipya kabla halijafika: "Nami nitawapa ninyi moyo mpya, nami nitatia roho mpya ndani yenu, nami nitaondoa moyo wa jiwe utokao katika mwili wenu, nami nitawapa moyo wa nyama" (Ezekieli 36:26). Tatizo la Israeli halikuwa taarifa duni wala sheria isiyotosha. Tatizo lilikuwa chombo cha ndani kilichoganda. Na Mungu haahidi kukirekebisha; anaahidi kukibadilisha kabisa.
Kutoka hapo mpaka mwishoni, kitabu kinakuwa maono ya uhai ukirudi: mifupa mikavu ikipumua, hekalu likijengwa upya, na mto ukitoka chini ya kizingiti cha hekalu ukieneza uzima popote unapofika. Ezekieli anaanza na utukufu ukimfikia uhamishoni; anamaliza na utukufu ukikaa kati ya watu wake milele.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Ezekieli hasimami peke yake. Anaimba wimbo ambao Biblia nzima inauimba, kuanzia Edeni hadi Yerusalemu Mpya: Mungu anataka kukaa pamoja na wanadamu.
Katika bustani, Mungu alitembea pamoja na mwanadamu. Baada ya dhambi, mwanadamu alifukuzwa, na makerubi wakawekwa kulinda njia. Ni jambo la kushangaza kwamba Ezekieli ndiye nabii anayeyaona makerubi hayo tena, akiwa chini ya kiti cha enzi kinachotembea. Baadaye Mungu alikaa katika hema jangwani, kisha katika hekalu la Sulemani, utukufu wake ukijaza nyumba hata makuhani wasiweze kusimama kuhudumu. Ezekieli ni nabii aliyeona jambo ambalo hakuna mtu mwingine aliyekuwa amelithubutu kulisema: utukufu huo ukiondoka. Katika sura ya kumi, utukufu unahama kutoka patakatifu, unasimama juu ya kizingiti, kisha juu ya mlima ulio upande wa mashariki wa mji. Yerusalemu haikuanguka kwa sababu Babeli alikuwa na nguvu; ilianguka kwa sababu Mungu alikuwa ameondoka.
Hapa ndipo manabii wenzake wanapokutana naye. Yeremia, akiwa Yerusalemu, aliahidi agano jipya ambalo sheria ingeandikwa mioyoni. Ezekieli, akiwa Babeli, anaeleza jinsi itakavyotokea: moyo wa jiwe utaondolewa, Roho atatiwa ndani. Isaya aliimba kuhusu mtumishi atakayechungwa na Mungu mwenyewe; Ezekieli anatangaza Mchungaji huyo atakuja kama "mtumishi wangu Daudi".
Kisha Agano Jipya linafungua ukurasa wake na uzi unakuwa mzito. Yesu anasema maneno yanayosikika kama Ezekieli 34: "Mimi ndimi mchungaji mwema. Mchungaji mwema huutoa uhai wake kwa ajili ya kondoo" (Yohana 10:11). Ile sauti ya "mimi mwenyewe, naam, mimi, nitawatafuta kondoo zangu" sasa inasimama mbele ya watu ikiwa na mwili na damu. Anapozungumza na Nikodemo kuhusu kuzaliwa kwa maji na Roho, anamkemea kwa kutokujua, kwa sababu mwalimu wa Israeli alipaswa kulijua fungu la Ezekieli 36: maji ya kutakasa, Roho mpya, moyo mpya. Siku ya Pentekoste, upepo unavuma na Roho anajaza watu, na mifupa mikavu ya Israeli inaanza kusimama.
Hata hekalu linapata ukamilifu wake. Yesu anasema juu ya mwili wake, "Livunjeni hekalu hili, nami katika siku tatu nitalisimamisha." Paulo anawaambia waumini kwamba wao ni hekalu la Roho Mtakatifu. Na mwisho kabisa, Yohana anaona kile Ezekieli alichokiona: mto wa maji ya uzima ukitoka kwenye kiti cha enzi cha Mungu na cha Mwana-Kondoo, na miti ya uzima pande zote mbili, majani yake yakiwa ya kuwaponya mataifa. Mto wa Ezekieli 47 unatiririka moja kwa moja hadi Ufunuo 22.
Utukufu uliondoka hekaluni ili uje kukaa ndani ya watu.
Muundo na mada kuu
Kitabu cha Ezekieli kina sura arobaini na nane, na kimepangwa kwa ustadi mkubwa, karibu kama jengo lenye vyumba vinne.
Sehemu ya kwanza, sura ya kwanza hadi ya tatu, ni wito. Ezekieli anaona kiti cha enzi kinachotembea, viumbe hai vyenye nyuso nne, magurudumu ndani ya magurudumu, na juu yake mfano wa mtu mwenye utukufu. Anaanguka kifudifudi. Anapewa kitabu akile, nacho kinakuwa kitamu kama asali kinywani mwake ingawa kimejaa maombolezo. Kisha anawekwa kuwa mlinzi wa nyumba ya Israeli, mtu anayepaswa kupiga tarumbeta hata kama hakuna anayesikia.
Sehemu ya pili, sura ya nne hadi ya ishirini na nne, ni hukumu juu ya Yerusalemu, na ndiyo sehemu ngumu zaidi kuisoma. Hapa Ezekieli anafanya matendo ya ishara ambayo yanashtua: anachora ramani ya Yerusalemu kwenye tofali na kuizingira, analala upande mmoja kwa siku mia tatu na tisini, ananyoa nywele na ndevu zake na kuzigawanya mara tatu, anatoboa ukuta wa nyumba yake usiku kama mtu anayekimbia vita. Katika sura ya nane hadi ya kumi na moja anaonyeshwa machukizo yaliyokuwa yakifanyika ndani ya hekalu lenyewe, kisha anauona utukufu ukiondoka. Sehemu hii inafika mwisho wake wa kuhuzunisha sana mke wake anapokufa na Mungu kumkataza kuomboleza, kama ishara kwamba Yerusalemu, furaha ya macho ya watu, inakwenda kuchukuliwa.
Sehemu ya tatu, sura ya ishirini na tano hadi ya thelathini na mbili, inageuza uso wake kwa mataifa: Amoni, Moabu, Edomu, Ufilisti, Tiro, Sidoni na Misri. Ujumbe ni kwamba Mungu wa Israeli si mungu wa kabila moja; ni Hakimu wa dunia nzima, na kiburi cha mataifa makubwa kitaanguka kama vile cha Yuda kilivyoanguka.
Sehemu ya nne, sura ya thelathini na tatu hadi mwisho, ni urejesho. Habari za kuanguka kwa Yerusalemu zinamfikia Ezekieli, na kuanzia hapo sauti yake inabadilika kabisa. Sasa anazungumza kuhusu Mchungaji atakayewatafuta kondoo, moyo mpya na Roho mpya, bonde la mifupa mikavu linalosimama kuwa jeshi kubwa, vijiti viwili vinavyokuwa kimoja, na ushindi juu ya Gogu wa nchi ya Magogu. Kisha, sura tisa za mwisho, anapewa maono ya hekalu jipya lililopimwa kwa uangalifu, utukufu wa Bwana ukirudi kwa njia ile ile ya mashariki ulipoondokea, mto ukitiririka kutoka hekaluni, na nchi ikigawanywa upya.
Mada zinazounganisha yote ni chache lakini zenye nguvu. Mungu anamwita Ezekieli "mwanadamu" zaidi ya mara tisini, akimkumbusha udogo wake mbele ya utukufu. Maneno "nanyi mtajua ya kuwa mimi ndimi Bwana" yanarudi karibu mara sabini, yakionyesha lengo la hukumu na la rehema ni moja: watu wamjue Mungu kweli. Na juu ya yote kunasimama jina la Mungu; anatenda si kwa sababu Israeli anastahili, bali kwa ajili ya jina lake takatifu lililonajisiwa kati ya mataifa.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Mstari wa kwanza ni ule unaobeba injili ya Ezekieli: "Nami nitawapa ninyi moyo mpya, nami nitatia roho mpya ndani yenu, nami nitaondoa moyo wa jiwe utokao katika mwili wenu, nami nitawapa moyo wa nyama" (Ezekieli 36:26). Angalia vitenzi vyote; kila kimoja ni cha Mungu. Hakuna mahali panaposema "jifanyieni moyo mpya". Moyo wa jiwe si moyo mgumu tu; ni moyo usio na hisia, usioweza kusikia wala kulia wala kupenda. Na Mungu haahidi kuulainisha kwa nyundo ya sheria; anaahidi kuutoa na kuweka mwingine. Hii ni lugha ya upasuaji, si ya mafunzo. Ndiyo maana Agano Jipya haliiti wokovu "nafasi ya pili" bali "kuzaliwa mara ya pili" na "kiumbe kipya". Ikiwa umechoka kujaribu kujirekebisha, mstari huu ndio hewa safi uliyokuwa unaihitaji.
Mstari wa pili ni amri inayoonekana kuwa ya kipumbavu: "Tena akaniambia, Tabiri juu ya mifupa hii, uwaambie, Enyi mifupa mikavu, lisikieni neno la Bwana" (Ezekieli 37:4). Mungu alikuwa amemwuliza, "Je! Mifupa hii yaweza kuishi?" Ezekieli akajibu kwa busara ya mtu aliyechoka, "Ee Bwana MUNGU, wajua wewe." Kisha anaambiwa ahubiri kwa mifupa. Si kwa watu wenye mashaka kidogo, bali kwa mifupa iliyokauka kabisa. Hapa kuna somo kwa kila anayehubiri, kufundisha, au kuomba kwa ajili ya mtu aliyekufa kiroho: nguvu haiko katika wasikilizaji, iko katika neno. Mungu hufufua kwa kunena, na huwaita watu wake washirikiane naye katika kunena huko.
Mstari wa tatu ni wa mto: "Tena itakuwa, kila kiumbe chenye uhai, kiendacho, kila mahali itakapofika mito hiyo miwili, kitakuwa hai; na kutakuwa na samaki wengi mno; kwa sababu maji haya yamefika huko, na maji ya bahari yatakuwa mazuri, na kila kitu kitakuwa hai po pote huufikilia mto huo" (Ezekieli 47:9). Maji yanatoka hekaluni, mahali Mungu anapokaa, nayo yanazidi kuongezeka: vifundoni, magotini, kiunoni, kisha mto usiovukika. Yanaingia katika Bahari ya Chumvi, mahali ambapo hakuna kiumbe kinachoweza kuishi, na kuyafanya maji hayo kuwa mazuri. Hii ndiyo picha ya mwisho ya kitabu: uwepo wa Mungu hauishii kuwa salama pekee, unaeneza uzima hadi katika sehemu zilizokufa zaidi.
Kioo
Labda umewahi kusema, kwa sauti ya chini sana hata wewe mwenyewe usijisikie: "Nimejaribu kubadilika na nimeshindwa." Umejaribu kuacha ile tabia, kusamehe yule mtu, kuomba mara kwa mara, kuacha kutumia pesa kwa namna inayokuumiza, kumpa mwenzi wako muda badala ya mabaki ya nguvu zako. Umeweka malengo mwanzoni mwa mwaka na kuyavunja kabla ya Machi. Ezekieli hakuja kukuambia ujaribu tena kwa bidii zaidi. Alikuja kukuambia kwamba tatizo lako si nia dhaifu; ni moyo wa jiwe. Na jiwe haliwezi kujifunza kupiga.
Hii inaumiza kabla haijafariji. Inaumiza kwa sababu inakugusa mahali unapojivunia: uwezo wako wa kujisimamia. Lakini inafariji kwa sababu inamaanisha wokovu wako hautegemei siku yako nzuri. Mungu anayesema "nitaondoa" na "nitawapa" ndiye yule yule aliyehubiri kwa mifupa mikavu na kuona jeshi likisimama.
Kuna mahali pengine ambapo kitabu hiki kinakwaruza. Ezekieli aliona utukufu ukiondoka hekaluni huku watu wakiendelea kuimba ndani yake. Waliendelea na ibada baada ya Mungu kuondoka na hawakugundua. Inawezekana kukaa kanisani kila Jumapili, kujua nyimbo zote, kuongoza hata kikundi, na kutogundua kwamba moyo umekuwa jengo tupu. Ezekieli anakuuliza swali la unyoofu: Je, uwepo wa Mungu bado unakaa ndani yako, au ni kumbukumbu tu?
Na kuna faraja ya mwisho kwa wewe uliyeondolewa mahali pako. Labda umepoteza kazi, afya, ndoa, nchi yako, au jamii uliyoijua. Ezekieli alipoteza hekalu lake, mji wake, kazi yake na hata mke wake. Lakini mbingu zilifunguka juu ya mfereji wa Kebari, mahali ambapo hakuna mtu aliyetegemea Mungu angeonekana. Mungu hakumngoja arudi Yerusalemu. Alikwenda kumtafuta uhamishoni. Hilo ndilo analofanya mpaka leo.
Imeelezwa kwa watoto
Ezekieli ni kitabu chenye picha nyingi zinazowavutia watoto kwa njia ya pekee: magurudumu angani, mifupa inayotembea, mto unaotoka ndani ya nyumba ya Mungu. Lakini pia kina sehemu nzito ambazo zinahitaji maneno makini. Siri ni kuanza na kile mtoto anachoweza kuona.
Unaweza kumwambia mtoto mdogo hivi: "Watu wa Mungu waliondolewa nyumbani kwao na kupelekwa nchi ya mbali. Walifikiri Mungu amewasahau. Lakini Mungu alimtuma mtu aitwaye Ezekieli kuwaambia, 'Siwajasahau. Nitawaleta nyumbani, nami nitawapa moyo mpya kabisa.'" Kisha unaweza kueleza kwa mkono: mkunje ngumi yako na useme, "Moyo wa jiwe ni mgumu, hauhisi chochote." Kisha ifungue, "Moyo wa nyama ni laini, unaweza kupenda na kusikia." Kwa watoto wakubwa kidogo, bonde la mifupa mikavu linafanya kazi vizuri sana: Mungu anaweza kurudisha uhai mahali ambapo hakuna tumaini lolote lililobaki.
Watoto wakiuliza maswali magumu kuhusu hukumu, usiyakimbie. Sema kwa ukweli kwamba Mungu huchukia pale watu wanapoumizana na kuwaacha wanyonge, na kwamba uchungu wake unatoka katika upendo, si katika hasira isiyo na sababu. Ezekieli 18:32 ni mstari mzuri wa kuwasomea: Mungu hafurahii mtu kufa; anataka arudi na aishi.
Kwenye Faith.network tunaandaa maelezo mahususi ya kitabu hiki kwa makundi matatu ya umri: watoto wa shule ya awali kati ya miaka mitatu na sita, watoto wa shule ya msingi kati ya miaka saba na kumi na miwili, na vijana kuanzia miaka kumi na miwili na kuendelea. Kila kimoja kina lugha, picha na maswali yanayolingana na kiwango cha mtoto, ili usilazimike kutafuta njia peke yako.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nani aliandika kitabu cha Ezekieli?
Kitabu kinajitambulisha kama maneno ya Ezekieli mwana wa Buzi, kuhani aliyehamishwa kwenda Babeli. Sehemu kubwa ya kitabu imeandikwa kwa nafsi ya kwanza, yaani "nikaona", "nikaambiwa", jambo linaloonyesha kwamba nabii mwenyewe ndiye chanzo cha maandishi haya. Mapokeo ya Kiyahudi na ya Kikristo yameshikilia daima kwamba Ezekieli ndiye mwandishi, ingawa huenda wanafunzi wake walisaidia kupanga na kuhifadhi maandishi hayo. Umoja wa mtindo, msamiati na mpangilio wa tarehe katika kitabu chote unaimarisha kwamba tunasikia sauti ya mtu mmoja.
Kitabu cha Ezekieli kiliandikwa lini?
Huduma ya Ezekieli ilianza mwaka wa tano wa uhamisho wa mfalme Yehoyakini, yaani karibu mwaka 593 kabla ya Kristo, kama inavyoonyeshwa katika Ezekieli 1:1 na mstari unaofuata. Tarehe ya mwisho iliyotajwa kitabuni ni mwaka wa ishirini na saba wa uhamisho, karibu mwaka 571 kabla ya Kristo. Hivyo huduma yake ilidumu zaidi ya miaka ishirini, ikiwa na kilele chake wakati Yerusalemu ilipoanguka mwaka 586 kabla ya Kristo. Kitabu kama tulivyo nacho leo kilikamilishwa ndani ya kipindi hicho au muda mfupi baada yake.
Kitabu cha Ezekieli kina sura ngapi?
Kitabu cha Ezekieli kina sura arobaini na nane, na ni mojawapo ya vitabu virefu zaidi vya Agano la Kale. Kimeorodheshwa kati ya Manabii Wakubwa pamoja na Isaya, Yeremia, Maombolezo na Danieli, si kwa sababu ni muhimu zaidi ya wengine bali kwa sababu ya urefu wake. Sura hizi zimegawanyika katika sehemu nne kuu: wito wa nabii, hukumu juu ya Yerusalemu, hukumu juu ya mataifa, na ahadi ya urejesho pamoja na maono ya hekalu jipya.
Kwa nini Mungu anamwita Ezekieli "mwanadamu"?
Jina hili linatokea zaidi ya mara tisini katika kitabu, nalo linamaanisha "mwana wa Adamu", yaani binadamu wa kawaida. Ni kinyume kabisa cha utukufu wa ajabu anaouona. Baada ya kukutana na kiti cha enzi cha Mungu, kuna hatari ya nabii kujiona mkubwa; Mungu anamkumbusha kwamba yeye ni mavumbi. Pia linamtofautisha na watu wenye vyeo: si mfalme, si kuhani mkuu, ni mwanadamu aliye tayari kusikia. Yesu baadaye alijiita "Mwana wa Adamu", akichukua jina hili la unyenyekevu na kulijaza maana ya kimasiya.
Maono ya magurudumu katika Ezekieli 1 yanamaanisha nini?
Maono haya yanaonyesha kiti cha enzi cha Mungu kikiwa kinachotembea, kikiwa na magurudumu yanayoweza kwenda pande zote bila kugeuka, pamoja na viumbe hai wenye nyuso nne na mabawa. Ujumbe wake mkuu kwa watu waliohamishwa ni huu: Mungu hakufungwa Yerusalemu. Enzi yake ina magurudumu, na amekuja hadi Babeli. Macho yaliyo mengi yanaonyesha anaona yote; nyuso nne zinaonyesha mamlaka juu ya viumbe vyote. Si maelezo ya kisayansi ya kitu fulani, bali ni lugha ya maono inayojaribu kuelezea kile kisichoelezeka kwa maneno.
Mifupa mikavu ya Ezekieli 37 inamaanisha nini?
Mungu mwenyewe anatoa tafsiri katika sura hiyo hiyo: mifupa hiyo ni nyumba yote ya Israeli iliyosema, "Mifupa yetu imekauka, matumaini yetu yamepotea." Bonde linawakilisha taifa lililokufa kiroho na kisiasa, likiwa uhamishoni bila tumaini la kurudi. Mungu anaahidi kufungua makaburi yao na kuwarudisha katika nchi yao, akiwatia Roho wake ndani yao. Kwa hiyo maana ya kwanza ni urejesho wa Israeli, lakini maana yake inaenea hadi kwa kila anayehitaji uhai wa kiroho, na inaelekeza kwenye ufufuo wa kweli ndani ya Kristo.
Ahadi ya moyo mpya katika Ezekieli 36:26 inahusu nani?
Kwanza kabisa inahusu Israeli waliokuwa uhamishoni, waliohitaji kutakaswa na kurudishwa. Lakini Agano Jipya linaonyesha wazi kwamba ahadi hiyo inatimizwa kwa kila anayeamini. Yesu anapomweleza Nikodemo juu ya kuzaliwa kwa maji na kwa Roho, anataja hasa fungu hili. Paulo anapoandika kwamba mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya, anaeleza matokeo yake. Hivyo mstari huu ni ahadi ya agano kwa Israeli ambayo, kupitia Kristo, imefunguliwa kwa mataifa yote.
Gogu na Magogu ni nani?
Gogu ni mtawala wa nchi ya Magogu anayeelezwa katika sura ya thelathini na nane na thelathini na tisa kama adui anayeinuka dhidi ya watu wa Mungu "siku za mwisho". Wakristo wameyafasiri mafungu haya kwa njia tofauti: wengine kama tukio la kihistoria lililotimia, wengine kama picha ya ishara ya nguvu zote zinazopinga Mungu, na wengine kama unabii wa siku zijazo. Ufunuo 20 unatumia majina hayo kuelezea uasi wa mwisho kabla ya hukumu. Jambo linalokubalika kwa wote ni hitimisho: adui anaanguka, na Mungu anajulikana kuwa Mtakatifu.
Je, hekalu la Ezekieli 40 hadi 48 litajengwa kweli?
Wakristo wa kweli wamejibu swali hili kwa njia tofauti kwa karne nyingi. Wengine husubiri hekalu halisi litakalojengwa Yerusalemu siku zijazo. Wengine huona maono haya kama ahadi ya kurudi kwa utukufu wa Mungu ambayo ilipata utimilifu wake wa kiroho katika Kristo na kanisa lake, kwa kuwa Yesu alijiita hekalu na Paulo anawaita waumini hekalu la Roho. Wengine huona hapa picha ya mbinguni, kwa kuwa Ufunuo unakiri kwamba katika mji mpya hakuna hekalu, kwani Mungu mwenyewe ndiye hekalu lake. Kiini kinachobaki kwa wote ni jina la mwisho: Bwana yupo hapa.
Kuna tofauti gani kati ya Ezekieli na Yeremia?
Wawili hao walikuwa makuhani na walihubiri wakati mmoja, lakini mahali tofauti. Yeremia alibaki Yerusalemu akiliona taifa likiangamia mbele ya macho yake, naye akaomboleza kwa machozi ya wazi. Ezekieli alikuwa Babeli kati ya waliohamishwa, akihubiri kwa maono makubwa na matendo ya ishara ya ajabu. Yeremia anaonekana mvunjika moyo na mwenye malalamiko mengi kwa Mungu; Ezekieli anaonekana mtu wa nidhamu kali, karibu kimya, akibeba maumivu yake ndani. Wote wawili, hata hivyo, waliahidi agano jipya na moyo uliobadilishwa.
Kwa nini Ezekieli alikatazwa kumlilia mke wake?
Katika Ezekieli 24, Mungu anamwambia nabii kwamba atamchukua "furaha ya macho yake", yaani mke wake, nabii naye asiomboleze hadharani kama ilivyokuwa desturi. Hili lilikuwa tendo la ishara lenye uchungu mkubwa: kama vile Ezekieli asivyoomboleza, ndivyo watu watakavyokuwa wamepigwa butwaa kiasi cha kushindwa kuomboleza pale hekalu, furaha ya macho yao, litakapoharibiwa. Fungu hili linaonyesha jinsi manabii walivyobeba ujumbe wao kwa mwili na maisha yao wenyewe, si kwa maneno tu, na linatuacha tukinyenyekea mbele ya gharama ya huduma yake.
Je, Ezekieli 18 inafundisha kwamba watoto hawaadhibiwi kwa dhambi za wazazi?
Ndiyo, hiyo ndiyo hoja kuu ya sura hiyo. Watu walikuwa wakirudia methali kwamba baba walikula zabibu mbichi na meno ya watoto yakatiwa ganzi, yaani walilalamika wanaadhibiwa kwa dhambi za vizazi vilivyopita. Mungu anakataa methali hiyo na kutangaza kwamba kila nafsi inawajibika mbele yake. Hii haifuti ukweli kwamba dhambi huacha madhara kwa vizazi, lakini inakataa fikira kwamba mtu amefungwa na hatma ya wazazi wake. Mwisho wa sura ni mwaliko: ghairini, mkaishi.
Ninawezaje kuanza kusoma Ezekieli bila kuchanganyikiwa?
Usianze na sura ya kwanza na kusoma mfululizo hadi mwisho; wengi hukata tamaa kabla ya sura ya kumi. Anza na sura ya thelathini na nne, thelathini na sita na thelathini na saba, ambazo ni moyo wa ahadi ya kitabu. Kisha rudi kwenye sura ya kwanza hadi ya tatu ili kuelewa wito wa nabii. Baada ya hapo soma sura ya nane hadi kumi na moja kuona utukufu ukiondoka, na mwishoni sura ya arobaini na saba hadi arobaini na nane kuona ukirudi. Kwa hatua hiyo, sehemu ngumu zinapata muktadha.
Mwongozo wa kusoma Ezekieli
Njia rahisi ya kuanza ni kusoma kitabu hiki kwa mizunguko mitatu badala ya safari moja ndefu.
Mzunguko wa kwanza ni wa wiki moja na unalenga tumaini. Soma Ezekieli 34 siku ya kwanza na jiulize ni nani anayekuchunga leo. Soma Ezekieli 36 siku ya pili, ukisimama kwa muda mrefu kwenye mstari wa ishirini na sita. Siku ya tatu soma Ezekieli 37 taratibu, ukisoma kwa sauti ile amri ya kuhubiri kwa mifupa. Siku ya nne soma Ezekieli 47 na ufuatilie jinsi maji yanavyozidi kina. Siku ya tano soma Ezekieli 18 nzima, ukiangalia kurudiarudia kwa neno "nafsi". Siku ya sita soma Ezekieli 1 hadi 3 ili kuona wito wa nabii. Siku ya saba andika sentensi moja tu: Mungu niliyemwona katika wiki hii ni wa namna gani.
Mzunguko wa pili ni wa kuelewa muundo. Pitia sura ya nne hadi ya ishirini na nne ukitafuta matendo ya ishara na ukijiuliza kila wakati ni kwa nini Mungu alimwomba nabii kulifanya kwa mwili badala ya kulisema kwa mdomo tu. Kisha pitia sura ya ishirini na tano hadi thelathini na mbili ukiangalia kiburi kinavyotajwa tena na tena kama mzizi wa anguko la mataifa.
Mzunguko wa tatu ni wa kufuata utukufu. Soma Ezekieli 10, kisha Ezekieli 43, kisha Ezekieli 48:35. Fuata safari hiyo kwenye Injili ya Yohana sura ya kwanza, mahali inaposema Neno alifanyika mwili akakaa kwetu, na umalize katika Ufunuo 21 na 22.
Shikilia kanuni tatu unaposoma. Usikimbilie kutafsiri kila undani wa maono; uliza kwanza picha nzima inasema nini. Kumbuka kwamba kila hukumu katika kitabu hiki inalenga watu wamjue Mungu, si kuwaangamiza tu. Na usisome peke yako pale inapoumiza; soma na mtu mwingine au kikundi, kwa sababu Ezekieli hakuandikwa kwa mtu mmoja bali kwa jamii iliyovunjika.
Kwa kuhitimisha
Kitabu cha Ezekieli ni hadithi ya mahali Mungu anapochagua kuishi. Kinaanza na mbingu zikifunguka juu ya mfereji katika nchi ya uhamisho, kinapita katika maombolezo ya utukufu ukiondoka hekaluni lililonajisiwa, kinageuka katika ahadi ya moyo wa jiwe kuondolewa na moyo wa nyama kuwekwa, na kinaishia na mto wa uzima ukitiririka na mji ukipewa jina jipya: Bwana yupo hapa. Hakuna kitabu kingine cha Agano la Kale kinachoonyesha kwa uwazi zaidi kwamba lengo la Mungu si kuwa karibu nasi tu, bali kuwa ndani yetu.
Ikiwa unataka kuendelea, chukua Ezekieli 36:22 hadi 32 na uisome kila siku kwa juma zima, ukiorodhesha kila kitu ambacho Mungu anasema atafanya mwenyewe. Kisha ifungue Yohana 3 na Warumi 8, na utaona ahadi hiyo ikipumua ndani ya Agano Jipya. Ezekieli hakuandika ili tujishangae kwa magurudumu angani. Aliandika ili tujue kwamba Mungu anayehamia mbali kutafuta watu wake hatarudi mikono mitupu.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
