Kitabu cha Biblia

Kitabu cha Mwanzo: Chanzo cha Vitu Vyote

Utangulizi

Fikiria mtu anayefungua Biblia yake kwa mara ya kwanza. Anasoma maneno saba ya kwanza, halafu ndani ya sura tatu tu anakumbana na bustani, nyoka, ndoa iliyovunjika, na mauaji ya kwanza katika historia. Anaendelea, na anakutana na gharika, mnara uliokwama, mume anayemwuza mkewe kwa uongo, ndugu wanaomtupa mdogo wao shimoni. Naye anajiuliza kwa unyofu: hivi hiki ni kitabu cha Mungu, au ni kumbukumbu ya familia iliyovunjika?

Jibu ni: ni vyote viwili. Kitabu cha Mwanzo ni kumbukumbu ya familia zilizovunjika ambazo Mungu hakuziacha. Ndiyo maana kina uzito wa ajabu kwa maisha yetu ya leo.

Katika ukurasa huu utapata mwandishi wa kitabu na wakati kilipoandikwa, mazingira yaliyokizaa, muundo wake kamili, mada zake kuu, mistari yake muhimu, mahali pake katika Biblia yote, na mwongozo wa kivitendo wa kusoma sura hamsini bila kuchoka njiani.

Mtazamo wa mwongozo huu

Watu wengi wanakisoma Mwanzo kama kitabu cha maswali ya asili ya dunia: umri wa nchi, siku sita, gharika. Maswali hayo ni halali, lakini si mhimili wa kitabu. Mwanzo, kwa muundo wake wenyewe, ni kitabu cha vizazi. Zaidi ya mara kumi kinasitisha hadithi na kusema, "hivi ni vizazi vya," halafu kinaendelea kufuatilia uzao mmoja: uzao wa mwanamke uliotajwa katika Mwanzo 3:15. Tutakisoma Mwanzo kama kitabu cha mbegu ya ahadi inayosafiri kwa vizazi, kupitia familia zenye fedheha, hadi kwa yule ambaye Mathayo anamtangaza kwa maneno yaleyale ya Mwanzo: "Kitabu cha ukoo wa Yesu Kristo."

Biblia inasema nini kuhusu Kitabu cha Mwanzo?

Mwanzo halianzi kwa mabishano, linaanza kwa tangazo: "Hapo mwanzo Mungu aliziumba mbingu na nchi" (Mwanzo 1:1). Sentensi hii inagusa kila kitu. Kabla ya kuwako kitu chochote, Mungu alikuwako. Vitu vyote vilipoanza kuwako, vilianza kwa neno la Mungu, si kwa vita vya miungu, si kwa bahati, si kwa mgongano wa nguvu zisizojulikana. Ulimwengu ni zawadi kutoka kwa mwenye mamlaka, si ajali. Ndiyo maana Mwanzo 1 hakisimulii uumbaji kwa hofu bali kwa mdundo wa amri na sifa: Mungu anasema, kunakuwako, Mungu anaona, ni chema.

Kilele cha uumbaji hakiko kwenye jua, wala bahari, wala wanyama wakubwa. Kilele ni mwanadamu: "Mungu akaumba mtu kwa mfano wake, kwa mfano wa Mungu alimwumba, mwanamume na mwanamke aliwaumba" (Mwanzo 1:27). Katika ulimwengu wa kale, sanamu ya mfalme iliwekwa mahali ambapo mfalme mwenyewe hakuwa, ili kuonyesha mamlaka yake. Mungu hakuweka sanamu ya jiwe katika dunia yake; aliweka watu. Wanaume na wanawake, kwa usawa kamili wa utu, wanabeba mfano wake. Hapa ndipo msingi wa heshima ya kila binadamu unasimama: mtoto asiyezaliwa, mzee aliyechoka, mgonjwa asiyeweza kufanya kazi, mkimbizi asiye na jina. Wote wanabeba alama ya Muumba.

Kisha kinatokea kile kinachovunja moyo. Sura ya tatu inasimulia kutokutii kwa wanadamu, na kuanzia hapo Mwanzo huwa kitabu cha vurugu. Lakini kabla laana kutamkwa kikamilifu, ahadi inatamkwa: "nami nitaweka uadui kati yako na huyo mwanamke, na kati ya uzao wako na uzao wake; huo utakuponda kichwa, na wewe utamponda kisigino" (Mwanzo 3:15). Injili ya kwanza inatolewa katika mahakama ya hukumu. Mungu anasema uzao utakuja, na uzao huo utaponda kichwa cha adui. Kuanzia hapo, Mwanzo linakuwa jitihada ya kufuatilia uzao huo.

Neema huanza mahali pale dhambi ilipoanza.

Kufuatilia huku kunapata mwelekeo mpya katika sura ya kumi na mbili, mahali ambapo Mungu anamwita mtu mmoja kutoka mji wa sanamu: "Bwana akamwambia Abramu, Toka wewe katika nchi yako, na jamaa zako, na nyumba ya baba yako, uende mpaka nchi nitakayokuonyesha; hivyo nitakufanya taifa kubwa, na kukubariki, na kulikuza jina lako; na uwe wewe baraka; nami nitawabariki wakubarikio, naye akulaanio nitamlaani; na katika wewe jamaa zote za dunia watabarikiwa" (Mwanzo 12:1-3). Baada ya sura kumi na moja za laana zinazoongezeka, neno "baraka" linarudi mara tano katika mistari mitatu. Mungu anachagua familia moja, si kwa sababu ni bora, bali ili kwa kupitia familia hiyo mataifa yote yafikiwe.

Jinsi mtu anavyoingia katika baraka hiyo inaelezwa waziwazi katika Mwanzo 15:6: "Akamwamini Bwana, naye akamhesabia jambo hili kuwa haki." Ibrahimu hakuwa na hekalu, sheria, sadaka za Lawi, wala matendo ya kujigamba. Alikuwa na mzee mmoja aliyeamini ahadi ya Mungu, na Mungu akaandika "haki" kwenye jina lake. Mstari huu ndio ukuta wa msingi ambao Paulo atajenga juu yake barua nzima ya Warumi.

Na wema wa Mungu haujaisha katika ahadi tu; unaonekana katika utoaji. Kwenye mlima Moria, mtoto anauliza kondoo yuko wapi, na baba anajibu: "Ibrahimu akasema, Mwanangu, Mungu atajipatia mwana-kondoo kwa hiyo sadaka ya kuteketezwa. Basi wakaendelea wote wawili pamoja" (Mwanzo 22:8). Neno la Kiebrania kwa "atajipatia" ni lile linalotokana na wazo la kuona mapema. Mungu anaona haja kabla sisi kufika. Mwanzo linaishia kwa kauli inayotafsiri historia yote iliyopita: "Nanyi kweli mlinikusudia mabaya, bali Mungu aliyakusudia kuwa mema, ili itendeke kama ilivyo leo, kuokoa taifa kubwa" (Mwanzo 50:20). Hicho ni kitabu chote kwa muhtasari.

Mwandishi, wakati, na mazingira ya kitabu

Kitabu cha Mwanzo hakijaandika jina la mwandishi wake ndani yake, jambo linaloshangaza wengi. Sauti ya kitabu ni ya msimulizi anayejua mambo lakini hajitaji. Hata hivyo, mapokeo ya Wayahudi na ya Kanisa yote yanamtaja Musa kama mtu ambaye kwa mkono wake vitabu vitano vya kwanza vilikusanywa na kuandikwa. Kitabu cha Kutoka, Mambo ya Walawi, Hesabu na Kumbukumbu la Torati vinamwonyesha Musa akiandika maneno ya Bwana; na Bwana Yesu mwenyewe alisema kwamba Musa aliandika juu yake. Kwa hiyo tunasimama pale Kanisa lilipokaa muda mrefu: Mwanzo ni sehemu ya Torati ya Musa, hata kama baadhi ya maelezo madogo, kama majina ya miji yaliyobadilika baadaye, yaonekana kuwa yaliongezwa na waandishi wa kizazi kilichofuata wakati wa kunakili.

Hii haimaanishi kwamba Musa aliyavumbua mambo hayo. Sura hizi zinaonekana kuhifadhi kumbukumbu za kale zilizopokelewa: orodha za vizazi, ahadi zilizorudiwa katika familia moja kwa vizazi vitatu, na mila za maagano zinazolingana na desturi za enzi ya mababu. Musa aliyakusanya, akayaandika kwa uongozi wa Roho Mtakatifu, akayapangilia kwa lengo maalum.

Lengo hilo linaeleweka pale unapoona wapokeaji wa kwanza. Waisraeli waliokisikia Mwanzo kwa mara ya kwanza walikuwa watu waliotoka utumwani Misri, wakiwa jangwani, wakielekea nchi ambayo hawakuijua. Walikuwa na maswali makubwa mawili. La kwanza: Mungu huyu aliyetuokoa, ni nani kweli kulinganisha na miungu ya Misri iliyotuzunguka maisha yetu yote? Mwanzo 1 linajibu kwa ukali wa upole: jua na mwezi si miungu, ni vitu vilivyowekwa na Mungu kama taa; mto na bahari havitawali; wanyama wenye kutisha ni viumbe tu vya Mungu. La pili: sisi ni nani, na tuna haki gani ya kuingia katika nchi hii? Mwanzo linajibu: nchi hii ni nchi ambayo Mungu aliahidi kumpa baba yenu Ibrahimu, na ahadi hiyo haijafutwa na miaka mia nne ya matofali na mijeledi.

Kwa hesabu ya kihistoria, tunaelekea kwenye karne ya kumi na tano hadi ya kumi na tatu kabla ya Kristo kwa kuandikwa kwa kitabu, wakati matukio yenyewe ya Ibrahimu hadi Yusufu yanaelekea karne ya ishirini hadi ya kumi na saba kabla ya Kristo. Sura kumi na moja za mwanzo zinakwenda mbali zaidi ya hesabu zetu, kwa maana zinasimulia mwanzo wa vitu vyote. Watu wengi wa kisomi wa karne mbili zilizopita walipendekeza kuwa Mwanzo lilifumwa kutoka vyanzo vinne vilivyotofautiana na kuunganishwa karne nyingi baadaye. Tunapokea mchango wowote wa uaminifu unaotusaidia kuelewa Neno, lakini hatujiweki chini ya nadharia inayoondoa mamlaka ya Musa na, muhimu zaidi, ushuhuda wa Kristo mwenyewe.

Uzi unaopita katika Biblia yote

Ondoa Mwanzo, na Biblia inakosa mizizi. Kila kitu kinachofuata kinajengwa juu ya kitabu hiki, na kila ahadi ndani yake inasubiri Kristo.

Uzao wa mwanamke ulioahidiwa katika Mwanzo 3:15 unafuatiliwa kwa uangalifu wa ajabu. Habili anakufa, na uzao unaendelea kwa Sethi. Dunia inaharibiwa, na uzao unabaki katika Nuhu. Mataifa yanatawanyika katika Babeli, na uzao unachaguliwa katika Shemu, kisha Tera, kisha Ibrahimu, kisha Isaka, kisha Yakobo, kisha Yuda. Kwenye maneno ya Yakobo kwa Yuda, uzao unapewa taji: fimbo ya enzi haitaondoka katika Yuda mpaka aje yule anayemilikiwa na mataifa. Kutoka hapo Biblia inaendelea kufuatilia mstari huohuo kupitia Ruthu na Boazi, hadi Daudi, hadi manabii wanaonena juu ya chipukizi kutoka shina la Yese.

Kisha Agano Jipya linafunguka. Mathayo anaanza kwa maneno ambayo Msomaji wa Mwanzo hawezi kukosa kuyatambua: kitabu cha ukoo wa Yesu Kristo, mwana wa Daudi, mwana wa Ibrahimu. Uzao umefika. Yohana anaenda mbali zaidi, akianza injili yake kwa mwangwi wa Mwanzo 1:1: "Hapo mwanzo kulikuwako Neno, naye Neno alikuwako kwa Mungu, naye Neno alikuwa Mungu." Yule aliyeumba mbingu na nchi anaingia ndani ya nchi aliyoiumba.

Kila ukoo katika Mwanzo unaelekea Bethlehemu.

Ahadi ya Mwanzo 12:1-3 inapata utimilifu wake pale Paulo anaposema kwamba baraka ya Ibrahimu inawafikia mataifa katika Kristo Yesu. Mwanzo 15:6 unanukuliwa neno kwa neno katika Warumi 4 na Galatia 3 kama uthibitisho kwamba mwanadamu amehesabiwa haki kwa imani, si kwa matendo ya sheria. Swali la Isaka juu ya mwana-kondoo, na jibu la Ibrahimu katika Mwanzo 22:8, linapata jibu lake kamili siku Yohana Mbatizaji anasema, "Tazama, Mwana-kondoo wa Mungu, aichukuaye dhambi ya ulimwengu!" Mlima Moria ulikuwa kivuli; Kalvari ndiyo hakika.

Na hadithi ya Yusufu, iliyofungwa kwa Mwanzo 50:20, inatoa lugha ambayo mitume wanaitumia kuelezea msalaba. Kile ambacho watu walikusudia kwa uovu, Mungu alikusudia kwa wema, kuokoa taifa kubwa lisiloweza kuhesabiwa. Hata mwisho wa Biblia unarudia mwanzo wake. Bustani inayopotea katika Mwanzo 3 inaonekana tena katika Ufunuo 22, na mti wa uzima uliozuiliwa unafunguliwa. Yule aliyesema "Hapo mwanzo" ndiye anayesema, "Tazama, nayafanya yote mapya." Biblia si mkusanyiko wa hadithi; ni hadithi moja, na Mwanzo ni sura yake ya kwanza.

Muundo na mada kuu

Mwanzo lina sura hamsini na linagawanyika, kwanza kabisa, katika sehemu kubwa mbili. Sura moja hadi kumi na moja zinasimulia historia ya awali ya wanadamu wote: uumbaji, anguko, Kaini na Habili, vizazi vya kale, gharika, na mnara wa Babeli. Sura kumi na mbili hadi hamsini zinapunguza lenzi kutoka mataifa yote hadi familia moja: Ibrahimu, Isaka, Yakobo, na Yusufu. Ni kama kamera inayoanzia mbinguni na kuishia kwenye hema moja huko Kanaani. Lakini kupungua huku hakuna ubinafsi, kwa maana familia hiyo inachaguliwa kwa faida ya mataifa yote yale yaliyotawanyika katika sura ya kumi na moja.

Ndani ya mgawanyo huo, kitabu chenyewe kinatoa mifupa yake. Mara kumi kitabu kinatumia usemi "hivi ni vizazi vya," na kila mara usemi huo unafungua sehemu mpya: vizazi vya mbingu na nchi, vya Adamu, vya Nuhu, vya wana wa Nuhu, vya Shemu, vya Tera, vya Ishmaeli, vya Isaka, vya Esau, na vya Yakobo. Msomaji wa haraka anaruka orodha hizi za majina akiona ni mzigo. Lakini hizi ndizo nguzo za kitabu. Zinaonyesha kwamba Mwanzo halijishughulishi tu na matukio makubwa, bali na uzi unaopita kutoka kizazi hadi kizazi. Kila mara jina moja linachaguliwa na mengine yanaachwa nyuma, na uzi unaendelea kuelekea mahali ambapo bado hatujafika.

Ndani ya muundo huo, mada nne zinapiga kama moyo. Ya kwanza ni wema wa uumbaji. Mungu anaumba, anasema ni chema, na anaweka mwanadamu ndani yake kwa kazi na kwa mahusiano. Mwili, kazi, ndoa, ardhi na chakula ni vitu vitakatifu si vichafu. Ya pili ni uzito wa dhambi. Anguko hakikubaki bustanini; kinapanda kwa kasi. Sura ya tatu ni kutokutii, ya nne ni mauaji, ya sita ni jeuri iliyofurika dunia, ya kumi na moja ni ujeuri wa kujenga jina bila Mungu. Mwanzo halifichi kwamba tatizo la binadamu ni la kina.

Ya tatu ni agano. Mungu anajifunga kwa maneno. Anaweka agano na Nuhu na kila kilicho na uhai, ishara yake upinde wa mvua. Anaweka agano na Ibrahimu, na katika Mwanzo 15 Mungu mwenyewe hupita katikati ya sadaka zilizopasuliwa, jambo ambalo, kwa desturi ya wakati huo, lilimaanisha kwamba mwenye kupita anakubali gharama ikiwa agano litavunjwa. Mungu anajifunga kwa nafsi yake mwenyewe. Ya nne ni uaminifu wa Mungu kwa watu wasio waaminifu. Ibrahimu anasema uongo mara mbili juu ya mkewe. Yakobo ni mlaghai. Yuda anafanya jambo la kuchukiza na Tamari. Wana wa Israeli wanamwuza ndugu yao. Wote hawa wanabaki katika ukoo. Mwanzo halisafishi historia ya familia hii, na hiyo ndiyo habari njema: Mungu haachi ahadi yake mikononi mwa watu wema tu.

Mistari muhimu kutoka kitabu hiki

"Hapo mwanzo Mungu aliziumba mbingu na nchi" (Mwanzo 1:1). Maneno haya yanabomoa aina mbili za ubaya wa moyo. Yanabomoa kiburi cha yule anayefikiri kwamba dunia ni yake, kwa maana ikiwa Mungu aliumba, kila kitu ni chake na sisi ni wapangaji. Na yanabomoa hofu ya yule anayefikiri kwamba yumo katika ulimwengu wa bahati mbaya, usio na maana, unaomtafuna. Ikiwa mwanzo wa vitu vyote ni Mungu na si machafuko, basi historia yako haiko mikononi mwa nafasi. Zaidi ya hayo, mstari huu unabainisha kwamba Mungu hakushindana na chochote. Hakuna adui wa milele; ni Mungu peke yake aliyekuwako kabla ya vitu vyote.

"Mungu akaumba mtu kwa mfano wake, kwa mfano wa Mungu alimwumba, mwanamume na mwanamke aliwaumba" (Mwanzo 1:27). Hakuna sentensi nyingine katika historia ya wanadamu iliyoleta heshima nyingi kwa walio wanyonge kama sentensi hii. Utu wako haujengwi juu ya elimu yako, kipato chako, kabila lako, wala uwezo wako wa kuzalisha. Umepewa kabla ya kufanya kitu chochote. Mstari huu unagusa jinsi unavyomtazama mwenzi wako, mtumishi wa kazini, mgonjwa nyumbani, na hata jinsi unavyoutazama mwili wako mwenyewe unapouchukia. Katika Kristo, aliye mfano kamili wa Mungu asiyeonekana, mfano huu uliochafuliwa unarejeshwa upya.

"Nanyi kweli mlinikusudia mabaya, bali Mungu aliyakusudia kuwa mema, ili itendeke kama ilivyo leo, kuokoa taifa kubwa" (Mwanzo 50:20). Yusufu hasemi kwamba yaliyomtokea yalikuwa mema. Anasema kuwa yalikuwa mabaya, na kwamba kusudi baya la ndugu zake lilikuwa halisi. Lakini juu ya kusudi lao lilikuwako kusudi lingine, kusudi la Mungu, ambalo lilikuwa likifanya kazi wakati wote ambao Yusufu alikuwa gerezani akihisi kwamba amesahauliwa. Mstari huu haukusudiwa kutumika kama kiraka cha haraka kwa mtu anayelia leo; Yusufu alichukua miaka ishirini na miwili kufikia hapa. Lakini ni nanga kwa yeyote anayejiuliza ikiwa maumivu yake yana mwisho wowote wenye maana.

Kioo

Wewe unayesoma, Mwanzo linakusomea pia. Linakusomea mahali unapojenga mnara wako mwenyewe. Watu wa Babeli hawakuwa waovu waziwazi; walikuwa wenye kipaji, wenye ushirikiano, wenye mipango. Walisema tujifanyie jina. Nikuulize kwa upole: jina lako linajengwa na nini kwa sasa? Cheo, mradi, ekari, wafuasi kwenye mtandao, watoto wanaokufanya uonekane mzazi bora? Mwanzo halishambulii kazi yako; linashambulia tu wazo kwamba unaweza kufika mbinguni kwa matofali unayoyafyatua mwenyewe.

Linakusomea pale unapoona familia yako na kuona fedheha tu. Yakobo alilelewa katika nyumba yenye upendeleo, wivu na uongo, akaenda kuunda nyumba nyingine yenye upendeleo, wivu na uongo. Ikiwa unahisi kwamba mzunguko wa familia yako umekufunga, angalia kwa makini: Mungu hakumtoa Yakobo katika mzunguko huo kwa kumfanya mtu wa hali ya juu, alimtoa kwa kupambana naye usiku mmoja hadi alipochechemea. Wakati mwingine baraka inakuja pamoja na kiwete.

Linakusomea pale unaposubiri. Ibrahimu alisubiri miaka ishirini na mitano kwa ahadi moja, na katikati ya kusubiri huko alichukua njia za mkato ambazo zilileta machozi kwa vizazi. Kama umechoka kusubiri kazi, mtoto, uponyaji, ndoa, au mabadiliko ya moyo wa mtu unayempenda, jua kwamba Mwanzo linaelewa uchovu wako. Halikuahidi kwamba kusubiri ni rahisi. Linaahidi kwamba yule anayeahidi anaona mapema.

Na linakusomea pale unapokuwa umefanyiwa ubaya usioweza kurudishwa. Ndugu zake Yusufu hawakuomba msamaha kwa miongo miwili. Yusufu hakuwa na uwezo wa kubadilisha yaliyopita. Alichokuwa nacho ni imani kwamba mkono mwingine ulikuwa unafanya kazi juu ya mikono iliyomdhulumu. Ile ni imani inayokuwezesha kuwaangalia waliokuumiza machoni bila kulipa kisasi.

Imeelezwa kwa watoto

Watoto wanapenda Mwanzo kuliko sisi tunavyofikiri, kwa sababu Mwanzo lina wanyama, mashua, nyota, ndoto, na koti la rangi nyingi. Lakini kinachohitajika si kusimulia hadithi zilizotenganishwa; kinachohitajika ni kuwapa mtoto uzi mmoja.

Njia rahisi ni hii. Mwambie mtoto kwamba Mungu alifanya kila kitu na kwamba kila kitu kilikuwa kizuri sana, kama picha iliyochorwa vizuri kabla ya mtu kumwaga wino juu yake. Kisha mwambie kwamba watu wa kwanza walifanya jambo lililoharibu picha, na kwamba kuanzia siku hiyo Mungu alianza kutoa ahadi kubwa: nitatuma mtu atakayeponda kichwa cha adui na kurekebisha yote. Baada ya hapo, kila hadithi ya Mwanzo inakuwa hatua moja ya ahadi hiyo ikitembea. Nuhu na mashua ni Mungu akiokoa uzao. Ibrahimu na hema lake ni Mungu akichagua familia. Isaka juu ya mlima ni Mungu akisema, nitatoa mwana-kondoo. Yusufu Misri ni Mungu akihifadhi familia hai ili ahadi isikatike. Na mwisho, mwambie mtoto kwamba mtu aliyeahidiwa ni Yesu.

Kwa kila umri, kina cha maelezo hutofautiana. Kwa watoto wa miaka mitatu hadi sita, hadithi moja fupi na picha moja kwa siku inatosha. Kwa wa miaka saba hadi kumi na miwili, tunaweza kuweka ramani ya uzi wa ahadi na kuwauliza maswali. Kwa vijana kutoka miaka kumi na miwili, tunaweza kukabiliana kwa uwazi na maswali ya sayansi, ya jeuri katika sura hizi, na ya kwa nini Mungu anachagua watu wenye dhambi. Faith.network inatoa maelezo maalum yaliyotayarishwa kwa makundi haya matatu, ili uweze kuchagua kile kinacholingana na mtoto uliye naye mbele yako.

Mwongozo wa kusoma Mwanzo

Watu wengi huanza Mwanzo kwa moyo mkunjufu, wanaufurahia uumbaji, wanapata nguvu kwa Nuhu, kisha wanapofika kwenye orodha za majina ya sura ya kumi wanakwama, na Biblia inakaa mezani hadi mwaka ujao. Hivyo hapa ni njia inayosaidia.

Kabla ya kuanza, chukua dakika mbili kuandika swali unalobeba maishani mwako sasa. Kisha soma Mwanzo ukiwa na kalamu, ukitafuta mara ambazo Mungu anasema, ahadi anazotoa, na jinsi anavyowatafuta watu wanaojificha. Ukifanya hivi, kitabu kinakuwa kinaishi.

Wiki ya kwanza, soma sura moja hadi kumi na moja polepole, si zaidi ya sura mbili kwa siku. Zingatia mifumo ya maneno: neno "chema" katika sura ya kwanza, neno "wapi" katika maswali ya Mungu kwa Adamu na kwa Kaini, na neno "Mungu akamkumbuka Nuhu" katika sura ya nane. Sura hizi zinajenga tatizo ambalo Biblia yote inajaribu kulitatua. Usikimbilie kwenye mabishano ya siku sita; ruhusu maandiko kwanza kukueleza wewe ni nani mbele ya Mungu.

Wiki ya pili na ya tatu, ingia katika safari ya Ibrahimu, sura kumi na mbili hadi ishirini na tano. Hii ni mahali pa kukaa muda mrefu. Soma Mwanzo 12, 15, 17, 18 na 22 kwa umakini wa pekee, kwa maana ndizo sura zinazobeba agano. Baada ya kumaliza Mwanzo 22, fungua Waebrania 11 na Warumi 4 na uangalie jinsi Agano Jipya linavyomsoma Ibrahimu. Utaona kwamba imani ya Biblia haikuwa kitu kipya kilichoanzishwa na mitume.

Wiki ya nne, soma sura ishirini na tano hadi thelathini na sita, hadithi ya Isaka, Yakobo na Esau. Hapa jiulize swali moja mara kwa mara: kwa nini Mungu anaendelea kumbariki mtu huyu ambaye anaonekana hafai? Jibu la swali hilo litakubadilisha unavyofikiri juu ya neema.

Wiki ya tano, soma sura thelathini na saba hadi hamsini kwa mfululizo, kama unavyosoma hadithi. Hadithi ya Yusufu imeandikwa kwa ustadi wa hali ya juu, na inapaswa kusomwa kwa mtiririko ili mwisho wake ugonge moyo. Malizia kwa Mwanzo 50:20 na kwa baraka za Yakobo katika sura ya arobaini na tisa, ambapo Yuda anapokea ahadi ya ufalme.

Ikiwa unapenda njia ya haraka, unaweza kusoma kitabu chote katika siku kumi kwa sura tano kila siku, kisha kurudi kwenye sura tano zilizokugusa zaidi kwa mwezi mzima. Njia zote mbili ni nzuri. Kilicho muhimu ni kufika mwisho, kwa sababu Mwanzo halifundishi kwa mstari mmoja tu bali kwa mwelekeo wa kitabu chote: kutoka bustani iliyofungwa hadi jeneza la Yusufu Misri, ahadi bado inaishi, na Mungu bado anatembea na wanadamu wenye kuvurugika.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Nani aliandika kitabu cha Mwanzo?

Kitabu hakitaji jina la mwandishi wake, lakini mapokeo ya Wayahudi na ya Kanisa la kwanza yanamtambua Musa kama mtu ambaye kwa mkono wake vitabu vitano vya kwanza vya Biblia viliandikwa, na Bwana Yesu mwenyewe alitaja Torati kama maandiko ya Musa. Hii haimaanishi Musa alivumbua habari hizo; anaonekana kuhifadhi kumbukumbu za kale zilizopokelewa kwa vizazi, akaziandika kwa uongozi wa Roho Mtakatifu kwa faida ya Israeli waliokuwa jangwani. Maelezo machache ya kijiografia yanaonekana kuongezwa baadaye wakati wa kunakili.

Kitabu cha Mwanzo kina sura ngapi?

Mwanzo lina sura hamsini, na ni kitabu cha kwanza cha Biblia na cha kwanza katika vitabu vitano vya Torati, vinavyofuatwa na Kutoka, Mambo ya Walawi, Hesabu na Kumbukumbu la Torati. Sura kumi na moja za mwanzo zinashughulikia historia ya wanadamu wote, na sura thelathini na tisa zinazofuata zinashughulikia familia moja ya mababu: Ibrahimu, Isaka, Yakobo na Yusufu. Kwa mtu anayesoma polepole, kitabu kinachukua majuma manne hadi sita.

Kitabu cha Mwanzo kiliandikwa mwaka gani?

Kwa mapokeo yanayomtambua Musa kama mwandishi, kitabu kiliandikwa katika kipindi cha kutoka Misri na safari ya jangwani, yaani kati ya karne ya kumi na tano na ya kumi na tatu kabla ya Kristo, kutegemea tarehe inayochaguliwa kwa kutoka Misri. Matukio yenyewe yaliyosimuliwa ni ya kale zaidi: maisha ya Ibrahimu yanaelekea karne ya ishirini au kumi na tisa kabla ya Kristo, na sura kumi na moja za kwanza zinagusa mwanzo wa vitu vyote, jambo lisiloweza kupimwa kwa kalenda zetu.

Je, siku sita za uumbaji ni siku za saa ishirini na nne?

Wakristo waaminifu wanaoheshimu mamlaka ya Maandiko wamefikia hitimisho tofauti hapa. Wengine wanaziona kama siku sita halisi zenye saa ishirini na nne; wengine wanaziona kama kipindi kirefu, wakiona muundo wa fasihi wa sura ya kwanza; wengine wanaziona kama mpangilio wa kitheolojia unaoonyesha utaratibu na sio saa. Kinachomuhimu kwa imani ya Kikristo si urefu wa siku, bali kwamba Mungu, kwa neno lake, aliumba vitu vyote kutoka kwa kutokuwako, na kwamba mwanadamu ni kazi yake ya makusudi.

Nini maana ya kuwa "kwa mfano wake" katika Mwanzo 1:27?

Kuwa kwa mfano wa Mungu haimaanishi kufanana naye kwa mwili, bali kuwakilisha mamlaka yake katika dunia na kuwa na uwezo wa kumjua na kuishi katika mahusiano naye. Mwanadamu ana akili, dhamiri, uwezo wa kuunda, na wajibu wa kutunza kile Mungu alichoumba. Mstari huu unatolewa kwa mwanamume na mwanamke kwa usawa kamili, jambo linalotoa msingi wa heshima ya kila mtu bila kujali umri, uwezo, kabila au hali. Dhambi imeuchafua mfano huu, na Kristo anaurejesha.

Nyoka katika Mwanzo 3 ni nani?

Mwanzo lenyewe linamwita nyoka mmoja wa wanyama wa mwitu, mjanja kuliko wote, lakini Biblia inaendelea kufunua zaidi. Agano Jipya linamtambua Shetani kama yule nyoka wa zamani, mwongo na baba wa uongo, na Ufunuo linamwita joka, nyoka wa zamani. Kwa hiyo tunashughulika na kiumbe cha kiroho kilichotumia nyoka. Muhimu zaidi ni jinsi anavyojaribu: hasemi kwamba Mungu hayupo, anaharibu tu neno la Mungu na anapendekeza kwamba Mungu hana nia nzuri.

Je, gharika ya Nuhu ilikuwa ya dunia yote?

Maandiko yanasimulia gharika ambayo iliangamiza wanadamu wote na kuacha familia moja tu, na maneno yaliyotumika yanaonyesha ukubwa unaozidi mafuriko ya kawaida. Wakristo wanatofautiana kuhusu kama maji yalifika sehemu zote za dunia kwa hesabu ya kijiografia ya leo, au kama maneno yanaeleza dunia yote iliyojulikana na yenye watu wakati huo. Fundisho la kitabu ni wazi katika hali zote mbili: dhambi ina matokeo ya kutisha, hukumu ya Mungu ni ya kweli, na neema yake huhifadhi uzao wa ahadi.

Kwa nini Mungu alimwambia Ibrahimu kumtoa Isaka sadaka?

Jaribu hili haikuwa Mungu akipenda sadaka za watoto, jambo analolikata

Shiriki ukurasa huu

Saidia kueneza injili. Mtumie mtu maelezo haya ambaye anaweza kutiwa moyo nayo.

WhatsApp Email Facebook X / Twitter
Mstari wa kila siku

Kifungu na tafakari katika kikasha chako kila asubuhi

Kila asubuhi utapokea kifungu cha Biblia pamoja na tafakari fupi ili kuanza siku yako. Tayari 5.946 watu wanasoma pamoja.

Kwanza utapokea barua pepe ya uthibitisho. Unaweza kujiondoa wakati wowote kwa mbofyo mmoja.

6.418
Vifungu vya Biblia vinavyofunguliwa pamoja
Tayari masomo 173 mapya wiki hii

Ukuta wa maarifa

Ni nini kinachokugusa katika Maandiko? Tunaweza kukuombea nini? Tunaweza kumshukuru Mungu kwa nini?

Funuo Uhariri tarehe Mithali 28:20

Mtu mwaminifu atajaa baraka, bali mwenye haraka ya kuwa tajiri hatakosa adhabu." Angalia kwamba tofauti hapa si kati ya tajiri…

Funuo Uhariri tarehe Ezra 2:26

Wana wa Rama na Geba, mia sita na ishirini na mmoja." Rama ilikuwa mahali pa machozi, hapo ndipo wafungwa walikusanywa…

Sala Uhariri tarehe Sefania 2:3

Baba, nifundishe kukutafuta kwa moyo wote, si kwa maneno tu. Nipe unyenyekevu pale ninapotamani kujitukuza, na kiu ya kutenda haki…

Funuo Uhariri tarehe Mithali 24:30

Nalipita karibu na shamba la mtu mvivu, na karibu na shamba la mizabibu la mtu asiye na akili." Hakuna mtu…

Shukrani Uhariri tarehe Waamuzi 1:4

Asante Baba kwa kuwa ulipanda pamoja na Yuda, ukawatia Wakanaani na Waperizi mikononi mwao. Ushindi ule haukutoka kwa nguvu za…

Funuo Uhariri tarehe Wagalatia 1:22

Paulo anaandika, "Nami nilikuwa sijajulikana uso kwa uso na makanisa ya Uyahudi yaliyo katika Kristo." Hawakuwahi kumwona. Walichojua ni habari…

Angalizo: Faith.network hutumia mifumo otomatiki ya lugha kuandaa mafunzo ya Biblia na tafakari. Maudhui yote yanatokana na maandiko ya Biblia yenyewe na hukaguliwa kila siku na mfumo huru wa udhibiti wa ubora: sampuli za nasibu kutoka kila tovuti ya lugha hupimwa kwa uaminifu kwa Maandiko, unukuzi sahihi wa Biblia, lugha na uwazi, na matokeo huchapishwa bila kuhaririwa. Hata hivyo, hakuna maelezo yasiyo na dosari na makosa yaweza kutokea. Hakuna kilicho katika jukwaa hili kinachochukuliwa kama ushauri wa kitaalamu, na hakuna haki zinazoweza kupatikana kutokana na maudhui yake. Daima linganisha unachosoma na Biblia yenyewe, na tumia Faith.network kama nyongeza kwa mafunzo yako binafsi ya Biblia, sala na maisha ya jumuiya ya kanisa lako, si mbadala wake. Kanusho letu kamili na Masharti ya Matumizi yanatumika. Tazama ukaguzi wetu wa ubora wa kila siku

© 2026 Faith.Network. Haki zote zimehifadhiwa.

Faith.network ni huduma ya Faith.network · KvK 84972599 · connect@faith.network

Imewezeshwa na washirika wetu
Kampuni?