Waraka wa Kwanza wa Yohana: Uhakika wa Wokovu na Upendo wa Kweli
Utangulizi
Saa nane za usiku, mtu analala kitandani akiangalia dari. Wimbo wa ibada umekwisha kuisha tangu asubuhi, lakini swali linabaki likimng'ata: je, mimi ni mwana wa Mungu kweli, au ninajidanganya tu? Amemwamini Yesu kwa miaka mingi, lakini wiki hii alikasirika kupita kiasi, akasema maneno makali kwa mkewe, akarudia dhambi ileile aliyoiahidi kuiacha. Hisia hazisemi lolote la faraja. Je, mtu wa namna hii ana haki ya kuitwa Mkristo?
Yohana aliandika waraka wake wa kwanza kwa ajili ya watu kama huyo. Kanisa lake lilikuwa limetikiswa; baadhi ya watu walikuwa wameondoka wakidai wanamjua Mungu zaidi, na waliobaki walikuwa wanajiuliza kama imani yao ni ya kweli. Mzee mmoja, aliyekuwa amemgusa Yesu kwa mikono yake mwenyewe, akachukua kalamu. Katika ukurasa huu utagundua waraka huu uliandikwa na nani, lini, kwa nini, umejengwaje, na jinsi unavyoweza kuleta uhakika ambao hisia zako haziwezi kukupa.
Mtazamo wa mwongozo huu
Watu wengi husoma Waraka wa Kwanza wa Yohana kama mtihani mgumu: vipimo vinavyokuacha ukihesabu kama umefaulu kuwa Mkristo. Mwongozo huu unasoma waraka huu kwa namna tofauti kabisa. Yohana hakuandika mtihani wa kuingia; aliandika kioo cha kufanana na familia. Na jambo linalounganisha kila sura ni hili: imani ya Kikristo inagusika. Mikono ya Yohana iligusa Neno la uzima, na kwa hiyo upendo wa Mkristo nao lazima ugusike kwa matendo, wala si kwa maneno matupu. Uhakika wa wokovu, kwa Yohana, hautegemei jinsi unavyohisi leo asubuhi, bali hutegemea mambo halisi yaliyotendeka: Mwili uliokuja, damu iliyomwagwa, na upendo unaoonekana mikononi mwako.
Biblia inasema nini kuhusu Waraka wa Kwanza wa Yohana?
Waraka huu unaanza bila salamu, bila jina la mwandishi, bila anwani. Unaanza kwa mikono. "Lile lililokuwako tangu mwanzo, tulilolisikia, tuliloliona kwa macho yetu, tulilolitazama, na mikono yetu ikalipapasa, kwa habari ya Neno la uzima" (1 Yohana 1:1). Hii siyo lugha ya mwanafalsafa anayejadili mawazo; ni lugha ya shahidi aliyekuwepo. Yohana anasema: tulimsikia akiongea, tulimwona akilia kaburini mwa Lazaro, tuliupapasa mwili wake baada ya kufufuka. Msingi wa kila kitu kinachofuata katika waraka huu ni kwamba Mungu alijifanya wa kugusika.
Kutoka hapo Yohana anaingia moja kwa moja katika habari aliyoisikia kwa Yesu: "Na hii ndiyo habari tuliyoisikia kwake, na kuihubiri kwenu, ya kwamba Mungu ni nuru, wala giza lo lote hamna ndani yake" (1 Yohana 1:5). Kama Mungu ni nuru, basi mtu anayedai kushirikiana naye akiwa anaenenda gizani anajidanganya. Lakini Yohana hakumbi shimo la kukata tamaa bila kuweka ngazi ya kutokea. Anasema wazi kwamba yeyote anayedai hana dhambi ni mwongo kwa nafsi yake, kisha anatoa ahadi inayobeba Wakristo wote hadi leo: "Tukiziungama dhambi zetu, Yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu, na kutusafisha na udhalimu wote" (1 Yohana 1:9).
Angalia maneno mawili yaliyomo hapo: mwaminifu na wa haki. Msamaha hautolewi kwa sababu Mungu amekuhurumia tu na kufumbia macho; unatolewa kwa sababu damu ya Yesu imeshalipa. Ndiyo maana Yohana anaongeza mara moja: "Watoto wangu wadogo, nawaandikia haya ili kwamba msitende dhambi. Na kama mtu akitenda dhambi tunaye Mwombezi kwa Baba, Yesu Kristo mwenye haki" (1 Yohana 2:1). Neema haikupi ruhusa ya kutenda dhambi; inakupa mahali pa kurudi unapotenda.
Kisha waraka unageuka na kugusa upendo wa moyo wako: "Msiipende dunia, wala mambo yaliyomo katika dunia. Mtu akiipenda dunia, kumpenda Baba hakumo ndani yake" (1 Yohana 2:15). "Dunia" hapa si miti, bahari na watu; ni mfumo wa maisha unaojipanga bila Mungu, unaoendeshwa na tamaa ya mwili, tamaa ya macho na kiburi cha uzima. Yohana hakatazi furaha; anakataza kuabudu kitu kinachokufa.
Na kiini cha waraka mzima kinalipuka katika sura ya tatu: "Tazameni, ni pendo la namna gani alilotupa Baba, kwamba tuitwe wana wa Mungu; na ndivyo tulivyo" (1 Yohana 3:1). Si kwamba tunaitwa tu; ndivyo tulivyo. Hadhi yako si jina la heshima lililobandikwa juu yako, ni hali halisi ya ndani iliyobadilishwa.
Kutoka hapo Yohana anatoa ufafanuzi mfupi kuliko wote kuhusu tabia ya Mungu: "Yeye asiyependa, hakumjua Mungu, kwa maana Mungu ni upendo" (1 Yohana 4:8). Na matunda yake kwa moyo unaotetemeka ni haya: "Katika pendo hamna hofu; lakini pendo lililo kamili huitupa nje hofu, kwa maana hofu ina adhabu; na mwenye hofu hakukamilishwa katika pendo" (1 Yohana 4:18). Hatimaye anaeleza kwa nini aliandika yote haya: "Nimewaandikia ninyi mambo hayo, ili mjue ya kuwa mna uzima wa milele, ninyi mnaoliamini Jina la Mwana wa Mungu" (1 Yohana 5:13). Kusudi la barua hii si kukutia mashaka. Ni kukupa ujuzi thabiti mahali ambapo hisia zako zinayumba.
Mwandishi, wakati na mazingira ya waraka
Waraka huu haumtaji mwandishi kwa jina, lakini sauti yake inajitambulisha yenyewe. Mtu anayeandika anasema alimwona na kumgusa Yesu. Anatumia maneno yaleyale yanayojaa Injili ya Yohana: nuru na giza, uzima na mauti, kweli na uongo, kuzaliwa na Mungu, kukaa ndani yake. Anawaita wasomaji wake "watoto wangu wadogo", lugha ya mzee aliyefikia miaka mingi na anayewaona waumini kama wajukuu zake wa kiroho. Kanisa la kwanza halikusita: Irenaeus, aliyefundishwa na Polycarp aliyemsikia Yohana mwenyewe, anaunganisha waraka huu na Yohana mwana wa Zebedayo, yule mwanafunzi aliyekuwa akiegemea kifuani pa Yesu.
Mapokeo yanaeleza kwamba Yohana aliishi miaka yake ya mwisho katika mji wa Efeso, katikati ya makanisa ya Asia Ndogo, yaleyale yanayotajwa katika Ufunuo sura ya pili na ya tatu. Wasomi wengi huweka tarehe ya waraka huu kati ya mwaka 85 na 95 baada ya Kristo, yaani kizazi kimoja baada ya Petro na Paulo kuuawa, wakati mashahidi wa macho wa huduma ya Yesu walikuwa wamebaki wachache sana. Hii inaeleza msisitizo wa Yohana juu ya "tangu mwanzo". Alikuwa akishikilia kizazi kipya katika kile kilichokuwa cha kweli tangu siku ya kwanza.
Mazingira yaliyomfanya aandike yanaonekana wazi katika 1 Yohana 2:19: "Walitoka kwetu, lakini hawakuwa wa kwetu. Maana kama wangalikuwa wa kwetu, wangalikaa pamoja nasi. Lakini walitoka ili wafunuliwe kwamba si wote walio wa kwetu." Kanisa lilikuwa limepasuka. Kundi la walimu lilikuwa limejitenga, likidai kuwa na ujuzi wa juu zaidi wa Mungu. Mafundisho yao yanaonekana kupinga ukweli kwamba Mwana wa Mungu alikuja kweli katika mwili wa binadamu, fundisho linalofanana na mawazo ya Kerinthus na mbegu za mwanzo za Ugnostiki. Kwao, mwili ulikuwa duni, hivyo Kristo wa kweli hakuweza kuchafuliwa na nyama na damu. Na kama mwili hauna maana, basi unachofanya kwa mwili wako hakina maana pia; wala ndugu yako aliye na njaa hana maana.
Hapo ndipo uchungu wa kichungaji unapozaliwa. Wale walioondoka waliwaacha waliobaki wakiwa na majeraha mawili: mashaka kuhusu kweli, na mashaka kuhusu nafsi zao. "Kama wao walikuwa na uhakika kiasi hicho, labda sisi ndio tuliokosea." Yohana anaandika kurudisha ardhi chini ya miguu yao. Anawaambia: mliyemgusa ni wa kweli, na ninyi mlio ndani yake ni wa kweli.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Mawazo makuu matatu ya waraka huu, nuru, upendo na uzima, hayakuanza na Yohana. Yanaanzia kurasa za kwanza kabisa za Maandiko. Mungu anaanza uumbaji kwa kusema nuru iwe, na anaishia kuweka mwanadamu katika bustani awe pamoja naye. Anguko linaleta giza na kujificha. Tangu siku ile, hadithi nzima ya Biblia ni hadithi ya Mungu anayewatafuta watu waliojificha gizani ili warudi kwenye ushirika naye.
Agano la Kale linafundisha kwamba upendo kwa Mungu na upendo kwa jirani haviwezi kutenganishwa. Kumbukumbu la Torati 6:5 linaamuru kumpenda Bwana kwa moyo wote, na Walawi 19:18 inaongeza "umpende jirani yako kama nafsi yako". Lakini manabii waliona tatizo: mioyo ya watu ilikuwa migumu, na ibada yao ikawa sherehe tupu wakati wajane na yatima wanakandamizwa. Ndiyo maana Mungu akaahidi upasuaji wa ndani. Ezekieli 36:26 inasema: "Nami nitawapa ninyi moyo mpya, nami nitatia roho mpya ndani yenu." Yeremia aliahidi agano ambalo sheria haitaandikwa kwenye mawe bali ndani ya mioyo, na kwamba watu wote watamjua Bwana.
Waraka wa Kwanza wa Yohana ni taarifa kwamba ahadi hizo zimetimia. Unapozaliwa na Mungu, upendo unakuwa tabia yako mpya, siyo mzigo wa kutimiza. Unapomjua Mungu, hiyo si kwa sababu ulipanda ngazi ya kiroho, bali kwa sababu mafuta ya Roho Mtakatifu yanakaa ndani yako na kukufundisha. Yohana anatumia maneno ya manabii kuelezea maisha ya kawaida ya Mkristo wa kawaida.
Na kila kitu kinakusanyika kwa Kristo. Dhabihu za Walawi zilizoonyesha kwamba dhambi hulipiwa kwa damu zinakutana na mstari huu: "naye ndiye kipatanisho kwa dhambi zetu; wala si kwa dhambi zetu tu, bali na kwa dhambi za ulimwengu wote" (1 Yohana 2:2). Hekalu lililoonyesha kwamba Mungu anataka kukaa kati ya watu wake linakutana na fundisho la Yohana kwamba sasa Mungu anakaa ndani yetu. Na mapenzi ya Mungu yaliyoelezwa kwa mbali katika Zaburi na manabii yanapata uso: "Hili ndilo pendo, si kwamba sisi tulimpenda Mungu, bali kwamba yeye alitupenda sisi, akamtuma Mwanawe kuwa kipatanisho kwa dhambi zetu" (1 Yohana 4:10).
Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unapong'aa tena. Agano la Kale lilijaa vitu vya kugusika: madhabahu, damu, mikate, mavazi ya kuhani. Mungu hakuwahi kuwa Mungu wa mawazo matupu. Alipokuja mwenyewe, alikuja kwa mwili unaogusika, na anapoishi ndani yetu, matunda yake nayo yanagusika. Imani isiyoonekana mikononi bado haijafika mwisho wake.
Muundo na mada kuu
Waraka huu si rahisi kuugawa kwa vichwa safi, na hiyo yenyewe ni sehemu ya ujumbe wake. Yohana haandiki kama Paulo anayejenga hoja hatua kwa hatua; anaandika kama mzee anayezunguka na kurudia. Wazo moja linapanda, linashuka, linarudi kwa mwanga mpya. Ni kama wimbo wenye kiitikio, au kama mzunguko wa maji unaozidi kuingia ndani zaidi.
Hata hivyo, mtiririko unaonekana. Sura ya kwanza na mwanzo wa ya pili hushika ushirika na Mungu aliye nuru, na jinsi damu ya Yesu inavyotuwezesha kukaa ndani ya ushirika huo pamoja na dhambi zetu halisi. Sehemu ya pili, kuanzia 1 Yohana 2:3 hadi mwisho wa sura, hushika utii na kujitenga na dunia, pamoja na onyo kali kuhusu wapinga Kristo waliotoka kanisani. Sura ya tatu huingia ndani ya utambulisho wetu kama wana wa Mungu na jinsi uzao huo unavyozaa haki na upendo wa vitendo. Sura ya nne ni moyo wa waraka: kupima roho, na tangazo kwamba Mungu ni upendo. Sura ya tano inahitimisha kwa imani inayoushinda ulimwengu, ushuhuda kuhusu Mwana, na ahadi ya uzima wa milele.
Yakipita katika mzunguko huo wote, Yohana anatumia vipimo vitatu vinavyojirudia tena na tena. Kipimo cha kweli: unamkiri nini kuhusu Yesu? Kipimo cha maadili: unaenenda nuruni au gizani? Kipimo cha upendo: unawapenda ndugu zako kwa matendo? Vipimo hivi havipimwi kwa zamu moja baada ya nyingine kama mitihani ya shule; vinasokotwa pamoja kama kamba moja.
Hapa ndipo tunapaswa kuwa makini, kwa sababu wengi husoma vipimo hivi na kupooza. Yohana hatoi masharti ya kununua wokovu. Anataja alama za uzao. Mtoto hafanani na baba yake ili akubaliwe kuwa mwanae; anafanana naye kwa sababu tayari ni mwanae. Ndiyo maana 1 Yohana 5:13 inasema aliandika "ili mjue", siyo "ili mhofu". Lengo ni uhakika, si wasiwasi.
Mada kuu zinazojirudia ni hizi: ukweli kwamba Yesu alikuja katika mwili; damu inayotakasa; nuru dhidi ya giza; kuzaliwa na Mungu; kukaa ndani yake; upendo wa Mungu kwetu na kati yetu; ushindi wa imani juu ya ulimwengu; na uzima wa milele ulio ndani ya Mwana. Yohana anaandika kwa sentensi fupi, lugha nyepesi, maneno yanayojirudia. Ni Kigiriki rahisi kiasi kwamba wanafunzi wa lugha huanza nacho. Lakini unyenyekevu wa lugha unabeba kina kinachowashinda wasomi wakubwa.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Mstari wa kwanza wa kushikamana nao ni 1 Yohana 1:9: "Tukiziungama dhambi zetu, Yeye ni mwaminifu na wa haki hata atuondolee dhambi zetu, na kutusafisha na udhalimu wote." Kuungama hapa si kuomboleza kwa muda mrefu hadi ujisikie safi. Neno la Kigiriki linamaanisha kusema kitu kilekile ambacho Mungu anakisema. Unakubaliana naye kwamba lile ulilofanya ni dhambi, bila kulipunguza, bila kulitafutia kisingizio. Na majibu yake hayategemei nguvu ya hisia zako. Yeye ni mwaminifu kwa sababu ameahidi, na ni wa haki kwa sababu deni limeshalipwa kwenye msalaba. Mstari huu umeandikwa kwa mtiririko unaoendelea; si tukio la mara moja maishani, bali ni mazoea ya kila siku ya mtu anayeishi nuruni.
Mstari wa pili ni 1 Yohana 3:1: "Tazameni, ni pendo la namna gani alilotupa Baba, kwamba tuitwe wana wa Mungu; na ndivyo tulivyo. Kwa sababu hii ulimwengu haututambui, kwa kuwa haukumtambua yeye." Yohana anaanza kwa mshangao, kama mtu anayewaita watu waje waone jambo lisiloaminika. Pendo lile ni la "namna gani", yaani la aina isiyo ya kawaida, la kigeni, lisilo na kifani. Na tokeo lake si cheo tu bali uzao. Mstari huu pia unaeleza kwa nini wengi wanaokufuata Kristo huhisi wageni mahali pa kazi, nyumbani kwa ndugu, au kati ya marafiki wa zamani. Ulimwengu haukumtambua Yesu; usishangae usipotambuliwa wewe.
Mstari wa tatu ni 1 Yohana 4:18: "Katika pendo hamna hofu; lakini pendo lililo kamili huitupa nje hofu, kwa maana hofu ina adhabu; na mwenye hofu hakukamilishwa katika pendo." Hofu inayozungumziwa hapa si woga wa giza au wa ugonjwa; ni woga wa kusimama mbele ya Mungu siku ya hukumu. Yohana hasemi utatupa hofu kwa kujikaza au kwa kujiambia maneno mazuri. Anasema upendo wa Mungu unapoingia ndani yako na kukomaa, hofu hutupwa nje kama mgeni asiyetakiwa tena nyumbani. Mtu anayejua kwamba hukumu yake tayari imebebwa na Mwokozi hawezi kuendelea kuogopa kesi ileile. Upendo unapoingia, woga unapoteza kiti chake.
Nafasi ya waraka huu katika kanoni ya Biblia
Katika Agano Jipya, Waraka wa Kwanza wa Yohana unasimama kati ya nyaraka zinazoitwa za jumla, zilizoandikwa kwa makanisa mapana badala ya mji mmoja. Lakini nafasi yake halisi inaeleweka vizuri zaidi tunapoiweka karibu na Injili ya Yohana. Injili ya Yohana inasema iliandikwa "ili mpate kuamini ya kuwa Yesu ndiye Kristo" (Yohana 20:31), na waraka huu unasema uliandikwa "ili mjue ya kuwa mna uzima wa milele" (1 Yohana 5:13). Ya kwanza inakuleta kwa Kristo; ya pili inakuthibitishia kwamba umefika.
Kanisa la kwanza lilikubali waraka huu haraka na bila mabishano. Unanukuliwa na Polycarp, unatajwa na Irenaeus, na unaonekana katika orodha za kwanza kabisa za vitabu vinavyokubalika. Sababu ni rahisi: ulibeba sauti ya shahidi, na uliwasaidia makanisa kupambana na mafundisho yaliyokanusha ubinadamu wa Yesu. Pamoja na Waraka wa Pili na wa Tatu wa Yohana, unaunda kikundi kidogo chenye lugha na mapigo yaleyale, ingawa nyaraka hizo mbili ni fupi sana na zinahusu hali mahususi za wageni na viongozi.
Katika mpangilio mzima wa Maandiko, waraka huu unafanya kazi ya kipekee: unachukua mafundisho makubwa ya Paulo kuhusu kuhesabiwa haki kwa imani na kuyaweka mezani pa jikoni. Hausemi tu kwamba umeokolewa; unakuonyesha jinsi maisha ya mtu aliyeokolewa yanavyonukia katika mahusiano ya kila siku.
Kioo
Sasa acha nikuzungumzie wewe moja kwa moja. Unaweza kuhudhuria ibada kila Jumapili, kuimba kwa machozi, kutoa sadaka, na bado ukawa mtu ambaye hajampigia simu ndugu yake kwa miaka mitatu kwa sababu ya ugomvi wa urithi. Yohana hakupi nafasi ya kukwepa jambo hilo. Anasema mtu akisema anampenda Mungu hali anamchukia ndugu yake, ni mwongo, kwa sababu asiyempenda ndugu anayemwona hawezi kumpenda Mungu asiyemwona. Maneno hayo yanauma kwa sababu yanakusudia kuponya.
Fikiria pesa zako kwa dakika moja. Yohana anauliza ikiwa mtu mwenye mali za dunia anamwona ndugu yake akiwa na mahitaji na kumfungia moyo wake, upendo wa Mungu wakaaje ndani yake? Hapa ndipo maneno yake maarufu yanapoingia: "Watoto wadogo, tusipende kwa neno, wala kwa ulimi, bali kwa tendo na kweli" (1 Yohana 3:18). Mikono iliyomgusa Yesu inakuandikia kuhusu mikono yako. Upendo wako unapimwa pale unapofungua pochi, unapotoa muda wako kwa mtu asiyeweza kukulipa, unapombeba mzazi mgonjwa usiku wa manane.
Lakini kuna upande mwingine wa kioo hiki, na huu ndio unaoleta pumzi. Pengine unajua udhaifu wako vizuri kupita kiasi, na moyo wako umekuwa mwendesha mashtaka asiyechoka. Yohana ameandika kwa ajili yako pia: Mungu ni mkuu kuliko mioyo yetu, naye anajua yote. Moyo wako si jaji wa mwisho. Mungu anakujua zaidi kuliko unavyojijua, na bado hakukuacha.
Kwa hiyo jiulize kwa unyofu: ni wapi hasa maisha yangu yanapokataa kugusika? Ni mahusiano gani ninayoyaweka kwenye maneno tu ili nisilipe gharama ya matendo? Na je, hofu ninayoibeba mbele za Mungu inatokana na dhambi halisi ambayo sijaiungama, au inatokana na kutoamini kwamba damu ya Yesu inatosha? Majibu ya maswali hayo mawili yana njia tofauti kabisa za kutoka.
Imeelezwa kwa watoto
Waraka huu ni mmoja wa sehemu rahisi za Biblia kuwaelezea watoto, kwa sababu Yohana mwenyewe aliwaandikia watu akiwaita "watoto wangu wadogo". Unaweza kuanza kwa kusema: kulikuwa na mzee mmoja aliyekuwa rafiki wa Yesu alipokuwa hapa duniani. Alikuwa amemwona Yesu kwa macho yake, akamsikia akiongea, na hata akamshika kwa mikono yake. Alipokuwa mzee sana, aliandika barua kwa watu aliowapenda, ili wajue mambo matatu: kwamba Yesu ni wa kweli, kwamba Mungu anatusamehe tunapomwambia tulichokosea, na kwamba watu wanaompenda Mungu huwapenda watu wengine kwa vitendo, siyo kwa maneno matupu.
Kwa watoto wadogo, picha ya mikono husaidia sana. Mikono ya Yohana ilimgusa Yesu; mikono yetu inaonyesha upendo wa Yesu tunapomsaidia mtu. Kwa watoto wakubwa, maswali kama "unajuaje kwamba wewe ni mtoto wa Mungu?" yanaweza kufunguliwa kwa 1 Yohana 3:1, na "kwa nini nimeogopa Mungu?" kwa 1 Yohana 4:18. Vijana wa shule za sekondari mara nyingi hupambana na swali la ukweli: kwa nini niamini kwamba imani hii ni ya kweli na siyo hadithi tu? Hapo msisitizo wa Yohana juu ya ushahidi wa macho na mikono unakuwa na nguvu ya kipekee.
Kwenye Faith.network tunatayarisha maelezo mahususi kwa rika tofauti: watoto wa miaka mitatu hadi sita, wanafunzi wa miaka saba hadi kumi na miwili, na vijana wa kuanzia miaka kumi na miwili. Kila kundi lina lugha yake, mifano yake, na maswali yake. Unapofundisha nyumbani au katika darasa la Jumapili, chagua kiwango kinachofaa badala ya kujaribu kueleza kila kitu kwa wote kwa wakati mmoja.
Mwongozo wa vitendo wa kusoma waraka huu
Waraka huu ni mfupi; unaweza kuusoma wote kwa dakika ishirini. Jaribu hivyo kwanza, kwa kikao kimoja, bila kusimama kutafsiri kila mstari. Lengo la usomaji wa kwanza ni kusikia mapigo ya moyo wa Yohana, siyo kuchambua. Utayagundua maneno yanayojirudia: nuru, upendo, kukaa, kujua, kuzaliwa, kweli. Yaandike kwenye karatasi kila yanapojitokeza, na mwishoni utakuwa umejichorea ramani ya waraka mzima.
Katika juma la pili, soma sehemu moja kwa siku kwa wiki kama hizi. Siku ya kwanza shika 1 Yohana 1:1 hadi 2:2 na jiulize: ushirika na Mungu unawezekanaje nikiwa na dhambi? Siku ya pili soma 1 Yohana 2:3 hadi 17, ukitafakari maana ya kutoipenda dunia bila kuchukia uumbaji wa Mungu. Siku ya tatu endelea hadi mwisho wa sura ya pili, ukiangalia onyo kuhusu wapinga Kristo na faraja ya mafuta ya Roho. Siku ya nne soma sura ya tatu nzima, ukihesabu mara ngapi Yohana anataja matendo. Siku ya tano kaa katika sura ya nne, pengine kwa saa nzima, kwa sababu hapa ndipo moyo wa barua unapolala. Siku ya sita maliza na sura ya tano, ukiandika kwa maneno yako mwenyewe sababu ambazo Yohana anatoa za kuwa na uhakika.
Soma ukiwa na kalamu, na tumia nguzo mbili kwenye daftari lako. Upande mmoja andika kile Yohana anachosema Mungu amekwisha kukifanya; upande mwingine andika kile anachotuita tufanye. Utashangaa kuona kwamba upande wa kwanza daima unakuja kabla ya wa pili. Hii ndiyo dawa dhidi ya kusoma waraka huu kama orodha ya masharti.
Usiusome peke yako ikiwa unaweza kuepuka hilo. Barua hii iliandikwa kwa jumuiya iliyojeruhiwa, na hupata nuru nyingi inaposomwa na kikundi kidogo kinachoweza kuulizana maswali magumu. Na usisahau kuomba kabla ya kusoma. Yohana anasisitiza kwamba Roho Mtakatifu ndiye mwalimu wa ndani. Mwombe akufundishe, kisha soma polepole, ukikumbuka kwamba lengo la mwandishi lilikuwa moja: "ili mjue."
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Waraka wa Yohana uliandikwa na nani?
Waraka wenyewe haumtaji mwandishi kwa jina, lakini anajitambulisha kama shahidi aliyemwona na kumgusa Yesu. Kanisa la kwanza, likiwemo Irenaeus aliyefundishwa na Polycarp mwanafunzi wa Yohana, lilikubali bila mashaka kwamba mwandishi ni Mtume Yohana, mwana wa Zebedayo. Mtindo wa lugha, msamiati, na mawazo yanafanana sana na Injili ya Yohana, kiasi kwamba wasomi wengi huviita vitabu hivyo viwili vya mkono mmoja. Sauti ya barua ni ya mzee mwenye mamlaka na huruma kwa wakati mmoja.
Waraka wa kwanza wa Yohana uliandikwa lini na kwa ajili ya nani?
Wengi huweka tarehe kati ya mwaka 85 na 95 baada ya Kristo, wakati Yohana alipokuwa mzee akiishi katika eneo la Efeso. Hakuandikia kanisa moja mahususi bali kundi la makanisa ya Asia Ndogo yaliyokuwa yametikiswa na mgawanyiko. Baadhi ya walimu walikuwa wameondoka wakidai kuwa na ufahamu wa juu zaidi wa Mungu, na waliobaki walihitaji kuthibitishiwa kwamba imani waliyopokea tangu mwanzo ndiyo ya kweli. Barua hii ni jibu la kichungaji kwa jeraha hilo.
Kuna tofauti gani kati ya Waraka wa Kwanza, wa Pili na wa Tatu wa Yohana?
Waraka wa Kwanza ni mrefu zaidi na unafanana na hotuba kuliko barua; hauna salamu wala anwani, na unashughulikia mafundisho ya uongo na uhakika wa wokovu kwa upana. Waraka wa Pili ni mfupi sana, umeandikwa kwa "bibi mteule", pengine kanisa fulani, ukionya dhidi ya kupokea walimu wanaokana kwamba Yesu amekuja katika mwili. Waraka wa Tatu ni wa kibinafsi zaidi, umeandikwa kwa Gayo, ukisifu ukarimu wake na kumkemea Diotrefe anayependa kuwa wa kwanza. Wote watatu wanashiriki msamiati na moyo uleule.
Maana ya 1 Yohana 1:9 ni ipi kwa mtu anayeanguka katika dhambi ileile tena na tena?
Mstari huo unaahidi kwamba Mungu ni mwaminifu na wa haki kutusamehe tunapoziungama dhambi zetu, na muundo wa sentensi katika lugha ya asili unaonyesha tendo linaloendelea, siyo la mara moja tu. Hiyo ina maana unaweza kurudi leo, kesho, na keshokutwa. Msamaha hautegemei kiwango cha uchungu unaouhisi bali uaminifu wa Mungu na damu ya Yesu iliyokwisha kulipa. Anguko la kujirudia linahitaji msaada wa vitendo na uwajibikaji kwa waamini wenzako, lakini halibatilishi ahadi hii hata kidogo.
Kwa nini Yohana anasema "msiipende dunia"? Je, ni dhambi kufurahia maisha?
Katika 1 Yohana 2:15 neno "dunia" halimaanishi uumbaji wa Mungu wala furaha ya kawaida ya maisha, bali mfumo wa maadili na tamaa unaojipanga bila Mungu. Yohana mwenyewe anataja vipengele vitatu: tamaa ya mwili, tamaa ya macho, na kiburi cha uzima. Mungu ndiye anayetupa vitu vyote kwa wingi tuvifurahie, hivyo chakula, kazi, ndoa na urafiki si maadui. Tatizo huanza kitu kinapokuwa mahali pa Mungu moyoni mwako, kikikuamuru na kukuahidi uzima ambao hakiwezi kuutoa.
Je, ni kweli kwamba Mkristo hawezi kabisa kutenda dhambi, kama 1 Yohana 3:9 inavyoonekana kusema?
Yohana ameshasema katika sura ya kwanza kwamba yeyote anayedai hana dhambi anajidanganya, hivyo hawezi kujipinga mistari miwili baadaye. Katika Kigiriki, vitenzi vya 1 Yohana 3:9 vinaonyesha mtindo wa maisha unaoendelea, siyo tukio moja. Maana yake ni kwamba mtu aliyezaliwa na Mungu hawezi kuishi kwa raha ndani ya dhambi kama njia yake ya kudumu, kwa sababu uzao wa Mungu unakaa ndani yake. Anaweza kuanguka, lakini hawezi kukaa chini bila kuhisi vita ndani yake.
Ninawezaje kujua kwa hakika kwamba nina uzima wa milele?
Yohana anaeleza kusudi lake wazi katika 1 Yohana 5:13: aliandika ili wale wanaoliamini jina la Mwana wa Mungu wajue kwamba wana uzima wa milele. Uhakika huo unasimama juu ya ushuhuda wa Mungu kuhusu Mwanawe, siyo juu ya hisia zinazobadilika kila asubuhi. Kisha Yohana anaongeza alama za kuthibitisha: unamkiri Yesu kama Kristo aliyekuja katika mwili, unaenenda nuruni badala ya gizani, na unawapenda ndugu kwa matendo. Alama hizo hazinunui wokovu; zinathibitisha uzao ambao tayari upo.
"Mungu ni upendo" katika 1 Yohana 4:8 inamaanisha nini hasa?
Haimaanishi kwamba kila kitu kinachoitwa upendo duniani ni Mungu, wala kwamba Mungu hana haki na hukumu. Yohana anafafanua maneno yake mistari miwili baadaye: upendo unaonekana katika kumtuma Mwanawe awe kipatanisho kwa dhambi zetu. Kwa hiyo upendo wa Mungu si hisia laini isiyo na gharama bali ni utoaji wa nafsi yake kwa ajili ya waliomkosea. Kusema Mungu ni upendo ni kusema kwamba upendo huo ni tabia yake ya milele, siyo hali anayoivaa na kuivua kulingana na tabia yetu.
Hofu ya hukumu inaondokaje kulingana na 1 Yohana 4:18?
Yohana anasema pendo lililo kamili huitupa nje hofu, kwa sababu hofu ina adhabu. Hofu inayozungumziwa ni woga wa kuadhibiwa mbele za Mungu, na dawa yake si kujikaza kuwa mwema zaidi bali kuzama katika hakika ya kwamba Mungu amekwisha kukupenda na Kristo amekwisha kubeba hukumu yako. Kadiri upendo huo unavyokomaa ndani yako, ndivyo woga unavyopoteza nafasi. Heshima takatifu mbele za Mungu inabaki, lakini hofu ya kukataliwa inatoweka.
Wapinga Kristo wanaotajwa katika waraka huu ni nani?
Yohana anatumia neno hilo kwa wingi, akimaanisha walimu waliotoka ndani ya kanisa wakikana ukweli kuhusu Yesu. Katika 1 Yohana 2:19 anasema walitoka kwetu lakini hawakuwa wa kwetu. Alama yao kuu ni kukana kwamba Yesu ni Kristo na kwamba alikuja katika mwili halisi. Hivyo waraka huu hauelekezi macho yetu kwa mtu mmoja wa siku za mwisho tu, bali hututahadharisha kuhusu roho inayofanya kazi tayari katika kila kizazi, ikipunguza nafsi na kazi ya Yesu.
Kwa nini 1 Yohana 5:7 inaonekana tofauti katika Biblia mbalimbali?
Katika tafsiri za zamani zilizotumia maandishi ya Kigiriki ya baadaye, mstari huo una maneno ya ziada kuhusu Baba, Neno na Roho Mtakatifu mbinguni. Hati za kale zaidi na za kuaminika hazina maneno hayo, na yanaonekana yaliingia kupitia maelezo ya pembeni yaliyonakiliwa baadaye. Tafsiri za kisasa mara nyingi huyaweka katika tanbihi. Jambo la kutia moyo ni kwamba fundisho la Utatu halitegemei mstari huo hata kidogo; limejengwa juu ya ushuhuda mpana wa Agano Jipya, ikiwemo waraka huu wenyewe.
Nianzie wapi ikiwa ninasoma Waraka wa Kwanza wa Yohana kwa mara ya kwanza?
Anza kwa kusoma waraka mzima kwa kikao kimoja ili usikie mtiririko wake, kisha rudi polepole sura kwa sura. Ni vizuri kuanza na sura ya kwanza na ya nne, kwa sababu hizo zinaweka msingi wa msamaha na upendo. Weka daftari karibu, ukiandika upande mmoja kile Mungu amefanya na upande mwingine kile unachoitwa kufanya. Soma ukiomba, na kama inawezekana soma pamoja na mtu mwingine, kwa sababu barua hii iliandikwa kwa jumuiya na huzaa matunda mengi inaposomwa pamoja.
Kwa kuhitimisha
Mzee aliyeandika barua hii alikuwa amemgusa Yesu kwa mikono yake, na alijua kitu ambacho wengi wetu tunakisahau: imani ya Kikristo haikuanza na wazo zuri bali na mtu halisi aliyekuja katika mwili halisi. Ndiyo maana uhakika wa wokovu si zoezi la kujihisi vizuri. Unasimama juu ya mambo yaliyotendeka nje yako, kwenye msalaba na kaburi lililo wazi, na unathibitishwa ndani yako kwa maisha yanayofanana na ya Baba.
Usisome waraka huu kama mtihani wa kukuhukumu. Usome kama kioo cha familia kinachokuonyesha nani wewe ni, na kama mwaliko wa kuwa mkamilifu zaidi katika upendo unaogusika. Ukikuta udhaifu, kumbuka 1 Yohana 1:9 na urudi bila aibu. Ukikuta hofu, kumbuka 1 Yohana 4:18 na ujue hukumu yako imebebwa. Ukikuta mashaka, kumbuka 1 Yohana 5:13 na ushikilie kwamba barua hii iliandikwa ili ujue.
Chukua wiki ijayo kuisoma polepole, sura moja kwa siku. Kisha chagua mtu mmoja katika maisha yako anayehitaji upendo wa vitendo, na umtendee. Hapo utakuwa umesoma waraka huu kama Yohana alivyokusudia.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
