Waraka kwa Wagalatia: Uhuru Ndani ya Kristo, Si Kwa Sheria
Utangulizi
Fikiria barua inayofika kanisani ikiwa imeandikwa kwa haraka, bila salamu za upole za kawaida, bila shukrani ya kawaida ya Paulo kwa waumini. Badala yake inaanza kwa mshtuko: "Nastaajabu kwa kuwa mnamwacha upesi hivi yeye aliyewaita katika neema ya Kristo, na kuifuata injili ya namna nyingine" (Wagalatia 1:6). Hakuna pongezi. Hakuna maneno ya kutuliza. Mtume anayeandika ana hofu kwamba makanisa aliyoyapanda kwa machozi yanakaribia kupoteza kitu ambacho hakiwezi kupotea kidogo kidogo tu: Injili yenyewe.
Waraka kwa Wagalatia ni barua ya dharura. Imeandikwa kwa moyo unaowaka, kwa mkono unaotetemeka kwa shauku, kwa ajili ya watu waliokuwa wameanza vizuri kisha wakageuka njia. Katika ukurasa huu utagundua nani aliandika barua hii na lini, ni nini hasa kilichotokea Galatia, jinsi waraka ulivyojengwa sura kwa sura, mistari yake inayobeba uzito mkubwa zaidi, na, zaidi ya yote, kwa nini ujumbe wake unagusa maisha yako ya leo kwenye kazi, nyumbani, na ndani ya moyo wako mwenyewe.
Mtazamo wa mwongozo huu
Wengi husoma Wagalatia kama somo la jinsi mtu anavyookolewa: si kwa matendo, bali kwa imani. Hiyo ni kweli, lakini si tatizo lililoandikiwa barua hii. Wagalatia walikuwa tayari wameokoka. Walikuwa wamepokea Roho. Swali lao halikuwa jinsi ya kuingia, bali jinsi ya kuendelea. Na hapo ndipo walipoteleza, wakidhani kwamba kilichoanzishwa kwa neema sasa kingekamilishwa kwa juhudi zao.
Kwa hiyo mwongozo huu unasoma Wagalatia kama barua kuhusu kuendelea, si kuanza tu. Neema si mlango wa kuingilia tu; ni sakafu tunayotembea juu yake kila siku hadi mwisho. Mtazamo huu utarudi tena na tena, kwa sababu injili bandia ya leo mara nyingi haisemi "jiokoe mwenyewe", bali "uliokolewa kwa neema, sasa jiendeleze kwa nguvu zako."
Biblia inasema nini kuhusu waraka wa Wagalatia?
Barua hii ina mwandishi asiyebishaniwa: "Paulo, mtume, (si kwa agizo la wanadamu, wala kwa mtu, bali kwa Yesu Kristo, na Mungu Baba aliyemfufua katika wafu)" (Wagalatia 1:1). Tangu mstari wa kwanza Paulo anatetea jambo mbili zinazoshikamana: mamlaka yake na ujumbe wake. Walimu waliokuwa wameingia Galatia walikuwa wamemshtaki kwamba yeye si mtume halisi, kwamba alipokea injili yake kutoka kwa wanadamu wa Yerusalemu, na kwamba aliipunguza ili iwapendeze Mataifa. Paulo anajibu kwa kueleza historia yake mwenyewe: alipokea ufunuo moja kwa moja kutoka kwa Yesu Kristo, na injili anayoihubiri haikutengenezwa na kamati yoyote.
Tatizo lilikuwa hili: baadhi ya watu, ambao mara nyingi huitwa Wayahudi-Wakristo wenye msimamo mkali, walifundisha kwamba Mataifa waliomwamini Yesu walipaswa pia kutahiriwa na kushika sheria ya Musa ili wawe wana kamili wa Mungu. Hawakukataa Kristo waziwazi. Walimwongeza tu kitu. Na Paulo anaona kwamba kuongeza kitu kwenye Injili ni kuiondoa kabisa. Ndiyo maana anatamka maneno makali kuliko yote aliyowahi kuandika: "Lakini ijapokuwa sisi au malaika wa mbinguni atawahubiri ninyi injili yo yote isipokuwa hiyo tuliyowahubiri, na alaaniwe" (Wagalatia 1:8). Angalia anavyojiweka mwenyewe kwanza, na hata malaika. Injili haiko chini ya mamlaka ya mtume wala ya kiumbe cha mbinguni; mitume wenyewe wako chini yake.
Kiini cha hoja kinafika katika Wagalatia 2:16: "bali tukijua ya kuwa mwanadamu hahesabiwi haki kwa matendo ya sheria bali kwa imani ya Kristo Yesu, sisi tulimwamini Kristo Yesu ili tuhesabiwe haki kwa imani ya Kristo, wala si kwa matendo ya sheria; maana kwa matendo ya sheria hakuna mwenye mwili atakayehesabiwa haki." Mstari huu hauzungumzii tu wakati wa kuokoka. Paulo anauandika akiwa ameketi katikati ya mgogoro wa meza ya chakula huko Antiokia, ambapo Petro alijitenga na Mataifa kwa hofu ya wenzake. Yaani: hoja ya kuhesabiwa haki haikuwa nadharia ya mwanzo wa imani, bali ilikuwa swali la jinsi Wakristo wanavyoishi pamoja siku ya Jumanne.
Injili haiongezeki; ikiongezwa, inatoweka.
Kisha Paulo anafunua moyo wake kwa maneno ambayo wengi hukariri bila kuelewa uzito wake: "Nimesulibiwa pamoja na Kristo; lakini ni hai; wala si mimi tena, bali Kristo yu hai ndani yangu; na uhai nilio nao sasa katika mwili, ninao katika imani ya Mwana wa Mungu, ambaye alinipenda, akajitoa nafsi yake kwa ajili yangu" (Wagalatia 2:20). Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unapata nanga yake. Paulo hasemi, "Nilisamehewa zamani, sasa ninajitahidi." Anasema maisha yake ya sasa, katika mwili, kila pumzi, yanaishi kwa imani ileile iliyomwokoa. Neema haikuwa hatua ya kwanza tu; ikawa hewa anayoivuta.
Ndiyo sababu wito wa barua hii unafika kwa amri fupi na kali: "Kristo alituandika huru ili tuwe huru; kwa hiyo simameni, wala msinaswe tena chini ya kongwa la utumwa" (Wagalatia 5:1). Neno "tena" linaeleza kila kitu. Walikuwa wamekwisha kuwekwa huru. Hatari haikuwa kwamba hawangeokoka, bali kwamba wangerudi kwenye minyororo ambayo Kristo alikwisha kuivunja.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Paulo hajavumbua mafundisho mapya; anafungua Maandiko ya Agano la Kale na kuonyesha kwamba neema ilikuwepo tangu mwanzo. Hoja yake kuu inarudi kwa Ibrahimu, mtu aliyeishi miaka mia nne na thelathini kabla ya sheria kutolewa Sinai. Mwanzo 15:6 inasema, "Akamwamini Bwana, naye akamhesabia jambo hili kuwa haki." Ibrahimu hakutahiriwa kwanza ndipo akahesabiwa haki; aliamini ahadi, na Mungu akamhesabia haki. Kwa hiyo Paulo anahitimisha kwamba wana wa kweli wa Ibrahimu si wale wa damu wala wa alama ya mwilini, bali wale wa imani.
Uzi huu unaendelea kupitia nabii Habakuki, ambaye aliandika katika giza la taifa linaloelekea uhamishoni: "bali mwenye haki ataishi kwa imani yake" (Habakuki 2:4). Paulo anainukuu kwa kifupi: "Hata ni dhahiri ya kuwa hakuna mtu ahesabiwaye haki mbele za Mungu katika sheria; kwa sababu Mwenye haki ataishi kwa imani" (Wagalatia 3:11). Tena, zingatia kitenzi: ataishi. Si "ataanza", bali "ataishi". Agano la Kale lenyewe lilikuwa limeshafundisha kwamba imani si tukio la siku moja bali ni namna ya kuishi maisha yote.
Lakini sheria haikuwa bure. Paulo anaieleza kama mlinzi au mlezi: "Hivyo torati imekuwa kiongozi kutuleta kwa Kristo, ili tuhesabiwe haki kwa imani" (Wagalatia 3:24). Sheria ilifunua dhambi, ikalinda taifa, ikaweka kivuli cha mambo yajayo, na ikaonyesha kwamba hakuna awezaye kuitimiza. Kumbukumbu la Torati 27:26 lilitamka laana juu ya kila asiyeyashika maneno yote ya torati, na ndiyo sababu Wagalatia 3:13 ni habari njema isiyo na kifani: "Kristo alitukomboa katika laana ya torati, kwa kuwa alifanywa laana kwa ajili yetu; maana imeandikwa, Amelaaniwa kila mtu aangikwaye juu ya mti."
Hapa ndipo yote yanapofikia kilele chake. Manabii waliahidi agano jipya ambamo Mungu angeandika sheria yake mioyoni mwa watu wake badala ya mawe tu (Yeremia 31:33), na Ezekieli aliahidi Roho ndani yetu atakayetufanya tuenende katika amri zake (Ezekieli 36:27). Wagalatia inatangaza kwamba ahadi hizo zimetimia: "hata ulipowadia utimilifu wa wakati, Mungu alimtuma Mwanawe, ambaye amezaliwa na mwanamke, amezaliwa chini ya sheria, kusudi awakomboe hao waliokuwa chini ya sheria, ili sisi tupate kupokea hali ya kuwa wana" (Wagalatia 4:4-5). Na kisha zawadi ya pili: "Na kwa kuwa ninyi mmekuwa wana, Mungu alimtuma Roho wa Mwanawe mioyoni mwetu, aliaye, Aba, yaani, Baba" (Wagalatia 4:6).
Hivyo uzi mzima unakutana kwa Kristo: ahadi kwa Ibrahimu, laana ya torati iliyobebwa msalabani, na Roho aliyemiminwa ili wana waendelee kama wana, si kama vibarua wanaojaribu kulipia makao yao.
Muundo na mada kuu
Wagalatia ina sura sita tu, lakini imejengwa kwa ustadi wa hoja iliyopangwa vizuri. Kwa kawaida imegawanywa katika sehemu tatu: sura ya kwanza na ya pili ni utetezi wa kibinafsi, sura ya tatu na ya nne ni hoja ya kitheolojia, na sura ya tano na ya sita ni matumizi ya kiutendaji. Lakini ukisoma kwa makini utaona kwamba sehemu hizi tatu zinasimulia hadithi moja: injili ilipokelewa kwa neema, inathibitishwa kwa neema, na inaishiwa kwa neema.
Sehemu ya kwanza, Wagalatia 1:11 hadi 2:21, ni wasifu wenye kusudi. Paulo anaeleza alivyokuwa mtesi mkali wa kanisa, jinsi Mungu alivyompendeza kumfunulia Mwanawe, jinsi alivyokwenda Arabuni badala ya kukimbilia Yerusalemu, na jinsi alivyokutana na viongozi wa kanisa ambao walithibitisha injili yake. Kilele cha sehemu hii ni tukio la Antiokia, ambapo Paulo alimkabili Petro hadharani kwa sababu alikuwa amejitenga na Mataifa walipofika watu kutoka kwa Yakobo. Sehemu hii inaisha kwa onyo zito: "Siibatilishi neema ya Mungu; maana, ikiwa haki hupatikana kwa njia ya sheria, basi Kristo alikufa bure" (Wagalatia 2:21).
Sehemu ya pili, sura ya tatu na ya nne, ni mfululizo wa hoja zinazofuatana kama nyundo. Paulo anaanza na uzoefu wao wenyewe, akiuliza kama walipokea Roho kwa matendo ya sheria au kwa kusikia kwa imani, kisha anaongeza swali linalobeba mtazamo wa mwongozo huu: "Mna huu ujinga hivi? Mkiisha kuanza katika Roho, mnataka kutimizwa sasa katika mwili?" (Wagalatia 3:3). Kisha anafuatia kwa Ibrahimu na ahadi, laana ya torati, agano lisiloweza kubatilishwa na sheria iliyokuja baadaye, kusudi la muda la sheria, na hatimaye picha ya watoto wadogo waliokuwa chini ya walezi hadi wakati wa kupokea urithi ukafika. Sura ya nne inamalizika kwa mfano wa Hagari na Sara, miji miwili na maagano mawili, akiwaonyesha Wagalatia kwamba kurudi kwenye sheria ni kuchagua utumwa mahali pa uhuru.
Sehemu ya tatu, sura ya tano na ya sita, inajibu swali la kila mtu anayesikia ujumbe wa neema: Je, basi tutaishije? Paulo hakatai utakatifu; anakataa tu njia potofu ya kuufikia. Uhuru hauongozi kwenye uasherati bali kwenye upendo: "Kwa maana ninyi, ndugu, mliitwa mpate uhuru; lakini uhuru wenu usiwe sababu ya kuufuata mwili, bali tumikianeni kwa upendo" (Wagalatia 5:13). Anaonyesha vita kati ya mwili na Roho, anaorodhesha matendo ya mwili na tunda la Roho, kisha anaelekeza kwenye maisha ya kanisa yanayobeba mizigo ya wenzake, anayemrudisha aliyeanguka kwa upole, na anayevuna yale anayopanda. Barua inafunga kwa mkono wa Paulo mwenyewe akiandika kwa herufi kubwa, akisema kwamba fahari yake pekee ni msalaba wa Bwana Yesu Kristo (Wagalatia 6:14).
Kuhusu mahali na wakati, kuna mijadala miwili mikuu. Wengi wanaamini barua iliandikiwa makanisa ya kusini mwa jimbo la Galatia, yaani Antiokia ya Pisidia, Ikonio, Listra na Derbe, ambayo Paulo aliyapanda katika safari yake ya kwanza iliyosimuliwa katika Matendo ya Mitume 13 na 14. Katika mtazamo huo, barua iliandikwa karibu mwaka 48 au 49 baada ya Kristo, kabla ya mkutano wa Yerusalemu wa Matendo ya Mitume 15, jambo ambalo lingeifanya kuwa barua ya kwanza kabisa katika Agano Jipya. Wengine wanadhani iliandikiwa Wagalatia wa kaskazini, wazawa wa makabila ya Kiselti, karibu mwaka 53 hadi 55 akiwa Efeso au Makedonia. Vyovyote iwavyo, hali ilikuwa ileile: makanisa machanga, walimu wageni, na mtume aliye mbali akiandika kwa haraka, akikumbuka jinsi walivyompokea hapo mwanzo alipokuwa mgonjwa mwilini (Wagalatia 4:13-14).
Nafasi ya barua hii ndani ya kanoni ni ya pekee. Inasimama kama mchoro wa awali wa kile Paulo atakachokiandika kwa upana zaidi katika Warumi, inathibitisha simulizi ya Matendo ya Mitume kwa sauti ya shahidi mwenyewe, na inaweka msingi ambao bila yake sehemu kubwa ya Agano Jipya ingekosa muktadha. Katika karne ya kumi na sita, waraka huu ulikuwa moyo wa Matengenezo ya Kanisa; Martin Luther aliuita barua yake pendwa. Lakini hata kabla ya historia hiyo, Wagalatia ilikuwa kinga ya kanisa dhidi ya tabia yetu ya daima kutaka kuongeza kipimo kidogo cha sifa zetu kwenye kazi iliyokwisha kamilika ya Kristo.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Mstari wa kwanza wa kusimama nao ni Wagalatia 3:28: "Hapana Myahudi wala Myunani. Hapana mtumwa wala huru. Hapana mtu mume wala mtu mke. Maana ninyi nyote mmekuwa mmoja katika Kristo Yesu." Mstari huu hauanzii angani; unafuata moja kwa moja baada ya Paulo kueleza kwamba wote waliobatizwa katika Kristo wamemvaa Kristo. Hoja yake si kwamba tofauti za utamaduni, hali ya kijamii au jinsia zimefutika duniani, bali kwamba hakuna hata moja kati yake inayokupa nafasi ya juu au ya chini mbele ya Mungu. Katika ulimwengu ambamo mwanamume Myahudi huru alishukuru kila asubuhi kwamba hakuzaliwa Mtaifa, mtumwa, au mwanamke, Paulo anavunja ngazi hiyo vipande. Na kwa Wagalatia ilimaanisha kitu cha wazi kabisa: Mtaifa asiyetahiriwa hahitaji kuwa Myahudi ili kuwa mwana kamili wa Ibrahimu.
Mstari wa pili ni Wagalatia 5:22: "Lakini tunda la Roho ni upendo, furaha, amani, uvumilivu, utu wema, fadhili, uaminifu." Neno muhimu hapa ni "tunda", si "matunda", na si "kazi". Matendo ya mwili yameorodheshwa kama kazi tunazozifanya; sifa hizi za Roho zinaelezwa kama tunda linalomea. Mti hauhangaiki kuzaa; unakaa mahali pake, mizizi yake inakunywa, na tunda linakuja kwa wakati wake. Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unapata uthibitisho wake wa mwisho: Mkristo hakamilishwi kwa kujikaza kuwa mtu mwema, bali kwa kukaa katika Roho aliyempokea kwa imani. Paulo anamalizia kwa kejeli tamu katika mstari unaofuata, kwamba juu ya mambo kama hayo hakuna sheria. Hakuna sheria inayohitajika dhidi ya upendo.
Mstari wa tatu ni Wagalatia 6:7: "Msidanganyike, Mungu hadhihakiwi; kwa kuwa cho chote apandacho mtu, ndicho atakachovuna." Wengine hudhani mstari huu unapingana na neema, lakini Paulo anauandika akiwa amemaliza kueleza neema kwa sura tano. Jambo analolisema ni rahisi na zito: neema haifuti uhalisia wa maisha. Unaweza kusamehewa kabisa na bado ukavuna matokeo ya chaguo zako. Katika muktadha wake, Paulo anazungumzia ukarimu kwa wale wanaofundisha Neno, na kisha anapanua: apandaye katika mwili wake atavuna uharibifu, lakini apandaye kwa Roho atavuna uzima wa milele. Hii si tishio la kupoteza wokovu; ni mwaliko wa kutokuchoka katika kutenda mema, kwa sababu shamba la Roho lina mavuno yake ya hakika.
Kioo
Labda haukuwahi kufikiri kwamba unaweza kurudi chini ya sheria. Hujawahi kufikiria kutahiriwa ili kumpendeza Mungu, na huhesabu siku takatifu za kalenda ya Kiyahudi. Lakini jiulize kwa unyofu: unapofanya dhambi, jambo la kwanza linalokuja moyoni mwako ni nini? Je, ni kujiepusha na Mungu kwa siku chache hadi ujisikie unastahili kurudi? Je, unaamini kimyakimya kwamba Mungu anakupenda zaidi wiki ulipofanya ibada ya asubuhi kila siku, na kidogo wiki ulipochoka na kulala?
Hiyo ndiyo sheria ikifanya kazi yake ya zamani ndani yako. Inakupa kipimo, inakuambia uhai wako mbele za Mungu unategemea utendaji wako, na kisha inakuacha ukihesabu. Na huchoki tu kiroho. Hali hiyo inahamia kazini, ambapo thamani yako inategemea matokeo; inahamia nyumbani, ambapo unahitaji watoto wako wawe ushahidi wa ubora wako; inahamia kwenye mwili wako, ambapo kioo kinakuhukumu; inahamia kwenye pesa, ambapo kiasi ulichonacho kinaamua kama unaweza kulala usiku.
Wagalatia inakuja na habari inayochoma kabla ya kuponya: kama haki hupatikana kwa njia hiyo, basi Kristo alikufa bure. Kila siku unayoishi kana kwamba lazima ujistahilishe, unaishi kana kwamba msalaba haukutosha. Lakini pia inakuja na ukombozi: ulipokelewa siku ile ulipoamini, na unapokelewa leo kwa msingi uleule. Hakuna kiwango kipya ulichopandishiwa baada ya kuokoka.
Mungu hakubadilisha msingi baada ya kukuokoa.
Simama basi, kama Paulo anavyosema. Uhuru si mlango wa kutokea tu; ni nyumba ya kuishi ndani yake. Na kama leo moyo wako unakuhukumu, rudi kwenye maneno yaleyale: Mwana wa Mungu alikupenda, akajitoa nafsi yake kwa ajili yako. Hiyo ilikuwa kweli siku ya kwanza. Bado ni kweli asubuhi hii.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanaelewa suala la Wagalatia haraka kuliko tunavyodhani, kwa sababu wanalijua jambo la kujaribu kustahili upendo. Njia rahisi ya kueleza ni hii: fikiria mtoto aliyechukuliwa na kupokelewa katika familia. Baada ya kupokelewa, hahitaji kufanya kazi ili abaki mwanafamilia. Anaweza kusaidia jikoni, anaweza kufuata kanuni za nyumbani, lakini si kwa sababu anajaribu kununua nafasi yake; anafanya hivyo kwa sababu tayari ni wa nyumbani. Paulo anawaandikia watu waliokuwa wameanza kudhani ni lazima walipie nafasi ambayo tayari walikwisha kupewa bure.
Kwa watoto wadogo, picha ya mti na matunda inafaa vizuri sana. Mti wa embe hauhangaiki kuzaa maembe; unakaa tu pale ulipopandwa, unakunywa maji, na matunda yanakuja. Vivyo hivyo, Roho Mtakatifu anapoishi ndani ya mtu, upendo, furaha na uvumilivu hukua polepole kama tunda, si kama kazi ngumu ya kujilazimisha.
Kwa watoto wakubwa kidogo, hadithi ya Paulo mwenyewe inavutia: mtu aliyekuwa akikamata Wakristo akabadilishwa na Yesu, kisha akatumia maisha yake yote kutetea habari njema kwamba Mungu anapokea watu kwa neema, si kwa kustahili.
Katika Faith.network tunaandaa maelezo mahususi kulingana na umri, kwa watoto wa miaka mitatu hadi sita wanaohitaji picha na hadithi fupi, kwa watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili wanaoanza kuuliza maswali ya "kwa nini", na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na zaidi wanaohitaji kuona jinsi neema inavyogusa shinikizo la kujithibitisha shuleni na mitandaoni. Chagua kiwango kinachomfaa mtoto wako, kisha someni pamoja.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Waraka wa Wagalatia uliandikwa na nani?
Waraka huu uliandikwa na mtume Paulo, na uandishi wake haujabishaniwa hata na wasomi wenye mashaka mengi. Paulo anajitambulisha mwenyewe katika Wagalatia 1:1, na mtindo, hoja na hisia zilizomo zinaendana kabisa na barua zake nyingine kama Warumi na Wakorintho. Zaidi ya hayo, barua hii ina mambo ya kibinafsi sana ambayo hakuna mwandishi mwingine angeweza kuyabuni, kama vile simulizi la kumkabili Petro huko Antiokia na maelezo kuhusu udhaifu wa mwili wake alipowahubiria Wagalatia mara ya kwanza. Mwishoni anasisitiza kwamba anaandika kwa mkono wake mwenyewe kwa herufi kubwa.
Waraka wa Wagalatia uliandikwa mwaka gani?
Jibu linategemea ni makanisa gani Paulo anayoyaandikia. Kama aliandikia makanisa ya kusini mwa jimbo la Galatia, yaani Antiokia ya Pisidia, Ikonio, Listra na Derbe, basi barua iliandikwa karibu mwaka 48 au 49 baada ya Kristo, kabla ya mkutano wa Yerusalemu uliosimuliwa katika Matendo ya Mitume 15, na hivyo ingekuwa barua ya kwanza kabisa katika Agano Jipya. Kama aliandikia eneo la kaskazini lenye wenyeji wa asili ya Kiselti, basi tarehe yake ni karibu mwaka 53 hadi 55, labda akiwa Efeso. Pande zote mbili zina hoja nzito, na ujumbe wa barua haubadiliki.
Wagalatia walikuwa akina nani?
Jina Galatia lilitumika kwa njia mbili katika karne ya kwanza. Kwa maana ya kikabila, Wagalatia walikuwa wazawa wa makabila ya Kiselti waliohamia katikati mwa Asia Ndogo, eneo ambalo leo ni Uturuki. Kwa maana ya kiutawala, Galatia lilikuwa jimbo kubwa la Kirumi lililojumuisha pia miji ya kusini ambapo Paulo alipanda makanisa katika safari yake ya kwanza. Wasomaji wa barua hii walikuwa hasa waumini wa Mataifa, wale waliokuwa wameachana na miungu ya kipagani, ndiyo sababu onyo la Paulo dhidi ya kurudi kwenye utumwa linawagusa kwa nguvu ya pekee.
Kwa nini Paulo alikuwa mkali hivyo katika Wagalatia 1:8?
Kwa sababu alijua kwamba injili tofauti si toleo dhaifu la ileile, bali ni njia nyingine kabisa inayoongoza mahali pengine kabisa. Katika Wagalatia 1:8 anajiweka mwenyewe na hata malaika chini ya laana iwapo wangehubiri injili nyingine, jambo linaloonyesha kwamba suala si ushindani wa viongozi bali ni ukweli unaookoa. Ukali wake si hasira ya kibinafsi; ni ulinzi wa mchungaji anayeona kundi lake likielekea kwenye genge. Mtu anayeona nyumba ikiwaka moto hazungumzi kwa sauti ya chini.
Je, waraka kwa Wagalatia unafundisha kwamba sheria ya Mungu ni mbaya?
Hapana, na Paulo mwenyewe anakanusha wazo hilo. Anaieleza sheria kama kiongozi aliyetuleta kwa Kristo katika Wagalatia 3:24, kama kitu kilichoongezwa kwa sababu ya makosa, na kama chenye kusudi takatifu la Mungu. Tatizo si sheria bali ni matumizi yake yasiyo sahihi, yaani kuitumia kama ngazi ya kupanda ili kujipatia haki mbele za Mungu, kazi ambayo haikuwahi kupewa. Sheria inaonyesha kiwango na inafunua dhambi, lakini haiwezi kutoa uzima. Ndiyo maana Paulo anasema kwamba kama haki ingeweza kupatikana kwa sheria, basi Kristo alikufa bure.
Kuna tofauti gani kati ya Wagalatia na Warumi?
Barua hizi mbili zinafundisha ukweli uleule kuhusu kuhesabiwa haki kwa imani, lakini kwa sauti tofauti kabisa. Wagalatia ni barua ya vita, fupi, yenye hisia kali, iliyoandikwa katikati ya mgogoro unaoendelea, bila hata sentensi ya shukrani mwanzoni. Warumi ni barua ya amani ya kiasi, ndefu, iliyopangwa kwa utaratibu, iliyoandikwa kwa kanisa asilolijua vizuri ili kuweka msingi kamili wa injili kabla ya kufika kwao. Wasomi wengi huiita Wagalatia mchoro wa awali wa Warumi; moja ni ngao iliyoinuliwa haraka, nyingine ni jengo lililojengwa kwa utulivu.
Je, Wagalatia 2:16 inapingana na Yakobo 2:24?
Hapana, ingawa maneno yao yanaonekana kupingana. Paulo anapinga wazo kwamba matendo ya sheria yanaweza kumfanya mtu akubalike mbele za Mungu, na anazungumzia msingi wa kukubaliwa kwetu. Yakobo anapinga imani ya mdomoni isiyo na uthibitisho wowote maishani, na anazungumzia uhalisi wa imani inayodaiwa. Paulo mwenyewe anakubaliana na Yakobo anaposema kwamba kinachofaa ni "imani itendayo kazi kwa upendo" (Wagalatia 5:6). Wote wawili wanasema kitu kimoja kwa pembe mbili: tunaokolewa kwa imani pekee, lakini imani inayookoa kamwe haikai peke yake.
Je, Wagalatia 3:28 inamaanisha tofauti zote zimefutwa?
Inamaanisha kwamba tofauti hizo hazina tena nguvu ya kuamua nafasi yako mbele za Mungu wala thamani yako ndani ya familia yake. Myahudi hakuacha kuwa Myahudi, na mtumwa aliyeamini bado alirudi nyumbani kwa bwana wake katika ulimwengu wa wakati ule, lakini wote wawili walikaa meza moja kama ndugu. Katika muktadha wa barua, Paulo anasisitiza kwamba Mtaifa hahitaji kuwa Myahudi ili kuwa mwana kamili wa Ibrahimu. Mstari huu unavunja kila mfumo wa tabaka ndani ya kanisa, na unatuhukumu pale tunapompa mtu heshima zaidi kwa sababu ya kabila, pesa au cheo.
Tunda la Roho ni nini, na linatofautianaje na karama za Roho?
Tunda la Roho, lililoorodheshwa katika Wagalatia 5:22 na mstari unaofuata, ni tabia ya Kristo inayokua ndani ya kila mwamini anapokaa katika Roho: upendo, furaha, amani, uvumilivu, utu wema, fadhili, uaminifu, upole na kiasi. Karama za Roho ni uwezo maalumu wa kuhudumia unaogawanywa kwa kila mtu kama Roho apendavyo, na si kila mwamini anapewa karama ileile. Tofauti muhimu ni hii: karama zinaonyesha unachoweza kufanya, tunda linaonyesha unakuwa mtu wa namna gani. Kanisa linaweza kuwa na karama nyingi na tunda haba, na hiyo ni hatari kubwa.
Wagalatia 6:7 inamaanisha nini kusema tutavuna tunachopanda?
Inamaanisha kwamba Mungu ameweka utaratibu wa kimaadili katika ulimwengu wake ambao hauwezi kudanganywa. Msamaha wa Mungu ni kamili, lakini hauzuii matokeo ya asili ya maamuzi yetu; mtu anayesamehewa uzembe wa fedha bado anaweza kukabili madeni. Katika muktadha wake, Paulo anawahimiza waumini wasichoke kutenda mema na kuwasaidia wafundishao Neno, kwa sababu kupanda kwa Roho kuna mavuno ya hakika ya uzima wa milele. Mstari huu si tishio la kupoteza wokovu, bali ni mwaliko wa busara na uvumilivu katika maisha ya kila siku.
Je, uhuru ndani ya Kristo unamaanisha naweza kufanya chochote nitakacho?
Hapana, na Paulo anatarajia swali hilo. Mara tu baada ya kutangaza uhuru katika Wagalatia 5:1, anaongeza kwamba uhuru wetu usiwe sababu ya kuufuata mwili, bali tutumikiane kwa upendo. Uhuru wa Kigalatia si kutokuwa na bwana; ni kubadilishiwa bwana. Umewekwa huru kutoka kwenye lazima ya kujistahilisha, kutoka kwenye laana ya sheria, na kutoka kwenye nguvu ya dhambi, ili sasa uweze kuishi kwa Roho. Mtu aliyefunguliwa minyororo haendi kucheza na minyororo mipya; anakwenda kutembea.
Ina maana gani kusema "nimesulibiwa pamoja na Kristo"?
Maneno haya ya Wagalatia 2:20 yanamaanisha kwamba mwamini ameunganishwa na Kristo kiasi kwamba kifo chake kinahesabiwa kuwa cha mwamini pia. Yule mtu wa zamani aliyekuwa akijaribu kujijengea sifa mbele za Mungu amekufa, na uhai mpya unaoendelea sasa ni uhai wa Kristo ndani yake. Paulo hasemi kwamba amefutika kama mtu; anasema kitovu cha maisha yake kimehama. Na kwa sababu uhai huu unaishiwa kwa imani ya Mwana wa Mungu, haujengwi juu ya hisia zinazobadilika wala juu ya rekodi ya utendaji.
Kwa nini Paulo alimkabili Petro hadharani?
Kwa sababu kitendo cha Petro kilikuwa kinafundisha uongo bila maneno. Petro alikuwa amekula pamoja na waumini wa Mataifa kwa uhuru, lakini walipofika watu fulani kutoka Yerusalemu alijitenga kwa hofu, na wengine wakamfuata, hata Barnaba. Paulo aliona kwamba tendo hilo lilikuwa likiwaambia Mataifa kimyakimya kwamba wao ni Wakristo wa daraja la pili hadi wawe Wayahudi. Kwa kuwa kosa lilikuwa la hadharani na lilihatarisha ukweli wa injili, lilihitaji kurekebishwa hadharani. Ni mfano adimu wa jinsi upendo wa kweli wakati mwingine unavyodai ujasiri badala ya ukimya.
Mwongozo wa vitendo wa kusoma Wagalatia
Anza kwa kuisoma barua yote kwa mkupuo mmoja, kama ulivyopokea barua kutoka kwa rafiki wa karibu. Itakuchukua takribani dakika ishirini. Usisimame kuchambua mstari; sikiliza tu sauti ya Paulo, hisia zake, haraka yake, na mahali ambapo moyo wake unapasuka. Barua hii iliandikwa ili isomwe kwa sauti mbele ya kusanyiko, na mambo mengi yanafunguka unapoisikia badala ya kuichambua tu.
Kisha rudia kwa wiki sita, sura moja kila wiki. Katika wiki ya kwanza, soma sura ya kwanza ukiuliza: injili ninayoiamini ilifikaje kwangu, na nani ana mamlaka ya kuifafanua? Wiki ya pili, soma sura ya pili na uandike mahali ambapo wewe, kama Petro, umewahi kubadilisha tabia kwa sababu ya kuogopa macho ya watu. Wiki ya tatu, soma sura ya tatu polepole, ukifuatilia kila nukuu kutoka Agano la Kale; fungua Mwanzo 15, Kumbukumbu la Torati 27 na Habakuki 2, na uone jinsi Paulo anavyosoma Maandiko.
Wiki ya nne, soma sura ya nne ukiangalia maneno "mwana", "mrithi" na "Aba, yaani, Baba", kisha jiulize kama unamwendea Mungu kama mwana au kama mfanyakazi anayeogopa kufutwa kazi. Wiki ya tano, kaa na sura ya tano kwa muda mrefu. Orodhesha matendo ya mwili kwa unyofu mbele za Mungu, kisha sali juu ya tunda la Roho ukiomba ukue, si ujikaze. Wiki ya sita, soma sura ya sita ukifikiria kanisa lako: ni nani anayebeba mzigo mzito sasa hivi, na unawezaje kuubeba naye wiki hii?
Kama unapenda kusoma na wengine, Wagalatia ni bora kwa kikundi kidogo kwa sababu maswali yake ni ya kiutendaji. Na kama unataka kuiunganisha na vitabu vingine, soma Matendo ya Mitume 13 hadi 15 kabla ya kuanza, ili uone makanisa haya yakizaliwa, kisha soma Warumi baada ya kumaliza, ili uone hoja ileile ikifafanuliwa kwa utulivu. Kariri Wagalatia 2:20 na Wagalatia 5:1; siku itakuja utakapohitaji maneno hayo zaidi kuliko unavyotarajia.
Kwa kuhitimisha
Wagalatia haikuandikwa kwa watu waliokuwa wanatafuta jinsi ya kuanza na Mungu. Iliandikwa kwa watu waliokuwa wameanza vizuri na kisha wakaanza kuamini kwamba sasa yote yanategemea wao. Ndiyo sababu swali la Paulo katika Wagalatia 3:3 linabaki kuwa kioo cha kanisa la kila kizazi: mkiisha kuanza katika Roho, mnataka kutimizwa sasa katika mwili? Neema iliyokukaribisha ndiyo neema inayokushika; haibadiliki baada ya ubatizo wala baada ya kuanguka.
Kama ukurasa huu umekuacha na jambo moja, na liwe hili: Kristo hakukufungulia mlango ili kisha ukatembee mwenyewe kwa nguvu zako. Alikufungua ili ukae huru, usimame ndani ya uhuru huo, na uishi kila siku kwa imani ileile ya kwanza. Rudi kwenye barua hii mara kwa mara, hasa siku ambazo moyo wako unakushtaki. Soma Wagalatia 2:20 taratibu. Kisha endelea na Warumi, ambapo hoja hiyo inakua, na na Wafilipi, ambapo furaha ya mtu aliyeachana na sifa zake mwenyewe inang'aa. Mungu amekuita kuwa mwana, si mfanyakazi wa kibarua. Ishi kama mwana.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
