Aklat ng Genesis: Ang Simula ng Lahat

Panimula

May isang sandali sa buhay ng bawat tao kung saan nagtatanong tayo: "Paano nga ba nagsimula ang lahat ng ito?" Minsan, ang tanong na iyon ay dumarating sa gitna ng magandang paglubog ng araw sa dalampasigan. Minsan, sa gitna ng lamay ng isang mahal sa buhay. Minsan, habang hawak ang isang bagong silang na sanggol at nagtataka kung paano nabuo ang napakaliit na daliri niyang iyon. Ang aklat ng Genesis ang tugon ng Bibliya sa mga sandaling iyon. Hindi ito basta koleksyon ng mga sinaunang kuwento. Ito ang pundasyon kung saan nakatayo ang lahat ng iba pang aklat ng Kasulatan, at kung saan nakatayo ang buong pananaw natin sa Diyos, sa sarili, at sa mundo. Sa pahinang ito, tutuklasin natin kung sino ang sumulat ng Genesis, kailan ito isinulat, ano ang balangkas nito, at bakit ang bawat pahina nito ay tumuturo pa rin sa Kristo hanggang ngayon.

Ang tuon ng gabay na ito

Maraming pag-aaral tungkol sa Genesis ang nauuwi sa mga debate tungkol sa haba ng mga araw ng paglikha o sa siyensya ng baha. Mahalaga ang mga tanong na iyon, ngunit hindi iyon ang pangunahing tinutuon ng gabay na ito. Ang tuon natin dito: ang Genesis ay hindi lamang aklat ng pinagmulan, kundi aklat ng pangako. Mula sa unang talata hanggang sa huli, tinatanim ng Diyos ang mga binhi ng ebanghelyo. Ang bawat pangunahing tauhan, mula kay Adan hanggang kay Jose, ay bahagi ng papalapit na kuwento ni Kristo. Kapag binasa mo ang Genesis sa ganitong pananaw, hindi mo ito matititigan bilang mga hiwa-hiwalay na kuwento, kundi bilang isang tuluy-tuloy na daloy patungo sa krus.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa aklat ng Genesis?

Ang salitang "Genesis" ay galing sa salitang Griyego na nangangahulugang "pinagmulan" o "simula". Sa Hebreo, ang aklat ay tinatawag na Bereshit, na siyang unang salita ng aklat: "Sa pasimula." Angkop ang pangalan, sapagkat lahat halos ng mahahalagang tema ng Bibliya, ang Diyos, ang tao, ang kasalanan, ang tipan, ang pagtubos, ay nagsisimula rito.

Sinasabi ng unang talata: "Nang pasimula ay nilikha ng Diyos ang langit at ang lupa." (Genesis 1:1) Sa isang pangungusap, isinusulat ng Bibliya ang buong pundasyon ng pananaw natin sa katotohanan. May Diyos. Nauna siya sa lahat. Hindi tao ang gumawa sa Diyos, kundi Diyos ang gumawa sa lahat. Walang mahabang argumento, walang pilosopikal na pagtatalo, isang malinaw na pahayag lamang na sinasagot ang pinakamalalim na tanong ng sangkatauhan.

Ngunit ang paglikha ay hindi natapos sa mga bituin at mga dagat. Umabot ito sa isang bagay na kakaiba: "At nilalang ng Diyos ang tao ayon sa kaniyang sariling larawan, ayon sa larawan ng Diyos siya nilalang; nilalang niya sila na lalake at babae." (Genesis 1:27) Ito ang pundasyon ng dignidad ng tao. Bawat sanggol sa sinapupunan, bawat matanda sa ospital, bawat kapatid nating may kapansanan, bawat tao ng ibang lahi, silang lahat ay may larawan ng Diyos. Hindi ito optional na doktrina. Ito ang pundasyon ng lahat ng etika, hustisya, at pag-ibig sa kapwa.

Ngunit hindi nagtagal, dumating ang pagbagsak. Pinili ng tao ang sariling paraan sa halip na ang paraan ng Diyos. At doon, sa gitna ng hatol laban sa ahas, may isinulat ang Diyos na kauna-unahang pangako ng Tagapagligtas: "At papagaalitin ko ikaw at ang babae, at ang iyong binhi at ang kaniyang binhi: ito ang dudurog ng iyong ulo, at ikaw ang dudurog ng kaniyang sakong." (Genesis 3:15) Ito ang tinatawag ng mga teologo na protoevangelium, ang unang ebanghelyo. Kahit sa gitna ng unang kasalanan, may pag-asa nang isinilang.

Sa mga sumunod na kabanata, lumalawak ang kuwento. Ang baha kay Noe, ang tore sa Babel, at pagkatapos, ang tawag kay Abraham. Sinabi ng Diyos sa kanya: "At gagawin kitang isang malaking bansa, at ikaw ay aking pagpapalain, at padadakilain ko ang iyong pangalan; at ikaw ay maging isang kapalaran: At pagpapalain ko ang mga magpapala sa iyo, at susumpain ko ang mga susumpa sa iyo: at pagpapalain sa iyo ang lahat ng angkan sa lupa." (Genesis 12:2-3) Sa pangakong ito, ipinakita ng Diyos na ang plano niya ay hindi lamang para sa isang bansa, kundi para sa lahat ng angkan sa lupa. Dito nagsisimula ang buong kasaysayan ng Israel, at kalaunan, ang pagdating ng Mesiyas na magpapala sa lahat ng bansa.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Kapag binuksan mo ang Bagong Tipan, matutuklasan mong hindi maiiwanan ang Genesis. Bawat mahalagang doktrina sa buong Kasulatan ay may ugat sa aklat na ito.

Kapag isinulat ni Juan ang kaniyang ebanghelyo, sinadya niyang gayahin ang unang salita ng Genesis: "Nang pasimula siya ang Verbo, at ang Verbo ay sumasa Dios, at ang Verbo ay Dios." (Juan 1:1) Ang Diyos na lumikha sa pamamagitan ng salita ay ang parehong Diyos na naging katawan sa pamamagitan ni Kristo. Ang paglikha at ang pagtubos ay hindi dalawang magkahiwalay na kuwento, kundi iisang kuwento sa dalawang yugto.

Isinulat ni Pablo: "Kaya nga kung ang sinoman ay na kay Cristo, siya'y bagong nilalang: ang mga dating bagay ay nagsilipas na; narito, sila'y pawang naging mga bago." (2 Corinto 5:17) Ang salitang "bagong nilalang" ay direktang nagbabalik-tanaw sa Genesis. Ang Diyos na lumikha ng langit at lupa ay siya ring gumagawa ng bagong buhay sa loob ng bawat mananampalataya.

At ang pangako sa Genesis 3:15 tungkol sa binhi ng babae na dudurog sa ulo ng ahas? Natupad ito sa krus. Isinulat ni Pablo sa Roma 16:20: "At si Satanas ay agad na lalamurin ng Dios ng kapayapaan sa ilalim ng inyong mga paa." Ang unang pangako sa Genesis ay hindi nabitin. Ang bawat hakbang mula rito ay patungo sa Kalbaryo.

Ang buong Bibliya ay isang kuwento, hindi isang koleksyon.

Ang pangako kay Abraham na "pagpapalain sa iyo ang lahat ng angkan sa lupa" ay natupad sa isang partikular na tao. Isinulat ni Pablo sa Galacia 3:16 na ang binhi ni Abraham ay walang iba kundi si Kristo mismo. Kapag sumasampalataya tayo kay Jesus, kahit hindi tayo Judio ayon sa laman, tayo ay ginagawang mga anak ni Abraham sa pamamagitan ng pananampalataya. Ang pangakong ibinigay sa isang matandang lalaki sa Ur ay umabot hanggang sa iyo, sa bahay mo, sa buhay mo ngayon.

At ang huling kabanata ng Bibliya, ang Pahayag, ay tila pagbalik sa Genesis. May puno ng buhay muli. Walang luha, walang kamatayan, walang kasalanan. Ang paraiso na nawala sa Genesis 3 ay ibinabalik at pinalalago sa Pahayag 22. Ang Diyos na nagsimula ng lahat ay siya ring magtatapos ng lahat, at gagawin niyang bago ang lahat ng bagay.

Balangkas at pangunahing tema

Ang Genesis ay may 50 kabanata, ngunit hindi ito basta pinagsama-samang mga kuwento. May malinaw itong balangkas. Karaniwang hinahati ang aklat sa dalawang malalaking bahagi: ang kabanata 1 hanggang 11 (ang pandaigdigang kasaysayan) at ang kabanata 12 hanggang 50 (ang kasaysayan ng mga patriyarka).

Sa unang bahagi, malawak ang tanawin. Nakikita natin ang paglikha ng buong sansinukob (mga kabanata 1-2), ang pagbagsak ng tao (kabanata 3), ang unang pagpatay nina Cain at Abel (kabanata 4), ang mga henerasyon mula kay Adan hanggang kay Noe (kabanata 5), ang malaking baha (mga kabanata 6-9), at ang pagkakawatak-watak ng mga bansa sa Babel (mga kabanata 10-11). Ito ang mga pahinang gumagawa ng pundasyon ng lahat: kung paano naging tao ang tao, kung paano pumasok ang kasalanan, at kung paano lumalim ang kadiliman sa mundo.

Sa ikalawang bahagi, nagiging tiyak ang tanawin. Sa halip na pandaigdigang kuwento, nagiging kuwento ito ng isang partikular na pamilya. Si Abraham (mga kabanata 12-25), si Isaac (mga kabanata 25-26), si Jacob (mga kabanata 27-36), at si Jose (mga kabanata 37-50). Sa apat na henerasyong ito, itinatayo ng Diyos ang isang bansa na sa huli ay magiging kasangkapan ng pagpapala sa buong mundo.

May isang literaryong pattern na ginagamit ng may-akda: ang salitang "toledot" na madalas isinasalin bilang "mga henerasyon" o "kasaysayan". Sampung beses itong lumilitaw sa Genesis, at bawat paglitaw nito ay nagbubukas ng bagong yugto. Ito ang parang mga kabanata ng aklat, at ipinapakita nila na hindi ito hilaw na koleksyon ng mga alamat kundi maingat na binuo na naratibo.

Tungkol sa may-akda: mula sa panahon ni Kristo mismo (tingnan ang Juan 5:46-47), pinaniniwalaan ng simbahan na si Moises ang sumulat ng Genesis, kasama ang iba pang apat na aklat ng Pentateuko. Hindi ito nangangahulugan na si Moises ay kaharap ni Adan o ni Abraham. Sa halip, sa ilalim ng inspirasyon ng Espiritu Santo, at malamang gamit din ang mga naipasang tradisyon at nakasulat na dokumento, tinipon ni Moises ang buong kuwentong ito noong ika-15 o ika-13 siglo bago si Kristo, habang inililigtas ng Diyos ang Israel mula sa Ehipto.

At iyon ang isa sa mga pangunahing dahilan kung bakit isinulat ang Genesis: upang malaman ng bagong bansang Israel kung sino sila, kung sino ang Diyos na tumawag sa kanila, at kung ano ang kanilang layunin sa mundo. Ngunit ang aklat ay hindi lamang para sa kanila. Para rin ito sa atin.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Sa dami ng mahahalagang talata sa Genesis, tatlong talata ang gusto kong bigyang-diin, sapagkat direkta silang tumuturo sa Kristo.

Ang una ay Genesis 3:15. Ito ang tinatawag na protoevangelium, ang unang ebanghelyo. Sa gitna ng hatol laban sa ahas, ipinangako ng Diyos na darating ang isang binhi ng babae na dudurog sa ulo ng ahas. Pansinin ang mga detalye: "binhi ng babae", hindi ng lalaki, isang pahiwatig ng birheng kapanganakan; "dudurog ng iyong ulo", isang tagumpay laban kay Satanas; ngunit "ikaw ang dudurog ng kaniyang sakong", nagpapakita na ang tagumpay ay mangangailangan ng pagdurusa. Lahat ng ito ay natupad sa krus at pagkabuhay na muli ni Jesus. Bago pa man umalis sina Adan at Eba sa hardin, alam na ng Diyos kung paano niya ibabalik ang lahat.

Ang ikalawa ay Genesis 22:8. Nasa bundok si Abraham kasama ang anak niyang si Isaac, handang isakripisyo ang tanging anak niya sa utos ng Diyos. Nagtanong si Isaac: "Nasaan ang korderong pinakahandog na susunugin?" Sumagot si Abraham: "Dios ang maghahanda ng korderong pinakahandog na susunugin, anak ko." Sa sandaling iyon, hindi alam ni Abraham na ito ay pahayag na tumatawid sa libu-libong taon. Sapagkat sa parehong lugar (ang Bundok ng Moria, kalaunan ay ang lugar ng Templo sa Jerusalem), sa parehong prinsipyo (isang ama na nagbibigay ng anak), inihanda ng Diyos ang tunay na Kordero: si Jesu-Kristo mismo. Ang ilinigtas kay Isaac sa huling sandali ay hindi inilingtas kay Kristo. Doon nagpakita ang tunay na kahulugan ng pangungusap ni Abraham.

Ang ikatlo ay Genesis 50:20. Matagal nang ipinagbili ng mga kapatid si Jose bilang alipin. Ngayon, nakatingin sila sa kaniya sa Ehipto, kinakabahan na baka maghiganti siya. Sumagot si Jose: "At tungkol sa inyo ay inyong ipinalagay na kasamaan laban sa akin; nguni't ipinalagay ng Dios na kabutihan, upang mangyari ang gaya sa araw na ito, na iligtas ang buhay ng maraming tao." Ito ang huling salita ng Genesis tungkol sa kalooban ng Diyos: kaya niyang gamitin kahit ang pinakamasakit at pinakamasama para sa kaligtasan ng marami. Isang tahasang paglalarawan ng krus, kung saan ang pinakamalaking krimen ng kasaysayan ay ginawang pinakadakilang pag-ibig.

Ang Salamin

Baka nasa pagitan ka ngayon ng mga panahong hindi mo maintindihan. Baka may nangyaring hindi patas sa iyo sa trabaho, o sa loob ng pamilya. Baka nagdadalamhati ka pa rin sa isang pangyayaring parang wala nang kabuluhan. Basahin mong muli ang Genesis 50:20. Ang Diyos na nagpalakad kay Jose sa loob ng labintatlong taong pagdurusa bago siya iluklok sa trono ng Ehipto ay hindi nagbago. Kaya niyang gawing kabutihan ang ipinalagay na kasamaan ng iba laban sa iyo.

O baka nasa ibang lugar ka. Baka pagod ka na, dahil parang ang lahat ng ginagawa mo ay walang halaga. Titigan mong muli ang Genesis 1:27. Nilikha ka sa larawan ng Diyos. Hindi dahil sa nagawa mo, hindi dahil sa perpekto ka, hindi dahil sa maganda ang katawan mo o mataas ang sahod mo. Nasa iyo iyon dahil ikaw ay ikaw, at nilikha ka ng Diyos na may kamahalan.

Ikaw ay nilikha, hindi lang isinilang.

Baka nag-aalinlangan ka kung may plano nga ba talaga ang Diyos sa lahat ng ito. Basahin ang Genesis 12:2-3. Ang pangakong ibinigay kay Abraham ay hindi tumigil sa Ehipto o sa Israel. Umabot ito sa iyo. Ikaw ay bahagi na ng "lahat ng angkan sa lupa" na pinagpala sa pamamagitan ng binhi ni Abraham na si Kristo. Hindi ka aksidente sa kasaysayan ng kaligtasan. Bahagi ka ng isang plano na mas matanda pa sa mga bituin.

At kung nasa iyo ngayon ang matinding kabigatan ng kasalanan, tumingin ka sa Genesis 3:15. Bago pa lumabas sa hardin sina Adan at Eva, may inihanda nang Tagapagligtas ang Diyos. Ang kasalanan mo ay hindi mas malaki kaysa sa pangako ng Diyos.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Ang Genesis ay isa sa mga unang aklat ng Bibliya na dapat marinig ng ating mga anak. Ang mga larawan dito, ang paglikha, ang hardin, ang arka ni Noe, ang mga bituin ni Abraham, ang mga panaginip ni Jose, ay lubos na madaling maisip ng mga bata. Higit pa riyan, dinadala ng aklat na ito ang mga pangunahing katotohanan na kailangang malaman ng bawat bata: may Diyos na lumikha sa akin, minamahal niya ako, ngunit sinira ng kasalanan ang mundo, at naghanda ang Diyos ng paraan upang ibalik ang lahat.

Kapag ipinapaliwanag mo sa mga bata, huwag agad tumuon sa mga debate tungkol sa siyensya o sa haba ng mga araw. Tumuon sa pinakamalaking mensahe: ang Diyos ay dakila, mahal niya tayo, at may plano siyang iligtas tayo. Simulan mo sa: "Alam mo, may Diyos na gumawa sa lahat ng nakikita mo, ang mga puno, ang mga bituin, at maging ang mga mata mo. At mas mahal ka pa niya kaysa sa lahat ng nagawa niya."

Para sa mas malalim at mas partikular na paliwanag, may hiwalay na mga gabay para sa iba't ibang edad. May tanging paliwanag para sa mga batang preschool (3-6 taong gulang) na tumutuon sa kuwento at damdamin. May gabay para sa mga elementarya (7-12) na maaaring makapag-usap na tungkol sa mga tauhan at leksyon. At may nakalaang materyal para sa mga tinedyer (12+) na nakahanda nang makipagtalakayan tungkol sa mga malalim na tanong sa likod ng aklat.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Ang aklat ng Genesis ay hindi lamang paliwanag kung paano nagsimula ang mundo. Ito ay paliwanag kung paano nagsimula ang plano ng pagtubos. Sa unang talata pa lamang, ipinakikilala ng Diyos ang sarili niya bilang Manlilikha. Sa mga sumunod na kabanata, ipinakikilala niya ang sarili bilang Hukom, Tagapagligtas, at Kaibigan ng mga tao. Sa bawat pangako, sa bawat tao, sa bawat kabanata, patuloy siyang naghuhulog ng mga binhi na magbubunga sa pagdating ni Kristo.

Kapag muli mong bubuksan ang Genesis, huwag itong basahin bilang mga alamat o bilang debate tungkol sa siyensya. Basahin mo ito bilang unang kabanata ng isang kuwentong may pangalan mo sa loob. Ang Diyos na lumikha kay Adan ay ang Diyos na lumikha sa iyo. Ang Diyos na tumawag kay Abraham ay ang Diyos na tumatawag sa iyo ngayon. Ang Diyos na ginawang kabutihan ang kasamaan sa buhay ni Jose ay ang parehong Diyos na kayang gawing kabutihan ang mga pinakamasakit sa buhay mo. Ito ang tuon ng Genesis, hindi lamang isang aklat ng pinagmulan, kundi isang aklat ng pangako, na natupad, at patuloy na tumutupad, kay Kristo.