Nguvu ya Ulimi: Jinsi Maneno Yetu Yanavyojenga au Kubomoa

Utangulizi

Kuna sentensi moja uliyosikia ukiwa mtoto ambayo bado unaikumbuka leo. Labda ilikuwa ya baba yako: "Wewe hutafika popote." Au ya mwalimu: "Huyu ndiye mwanafunzi wangu bora." Miaka thelathini imepita, nyumba imebadilika, kazi imebadilika, mwili umebadilika, lakini sentensi ile bado inakaa ndani yako kama mbegu iliyoota mizizi. Hiyo ndiyo siri ya ajabu ya ulimi: kiungo kidogo kabisa mwilini, kisicho na mfupa wala nguvu ya misuli, lakini chenye uwezo wa kuandika alama ndani ya roho ya mtu mwingine ambayo haifutiki kwa miongo mingi.

Katika ukurasa huu tutatembea pamoja katika Maandiko yote, kutoka kwa Mungu anayenena ulimwengu ukawapo hadi kwa Mwana ambaye ni Neno lenyewe, ili uone kwa nini Biblia inazungumzia maneno kwa uzito mkubwa kiasi hicho, na jinsi gani neema inaweza kugusa midomo yako na kuibadilisha.

Mtazamo wa mwongozo huu

Mafundisho mengi kuhusu nguvu ya ulimi huishia sehemu mbili: ama "jifunze kunyamaza," ama "tamka tu utapata." Mwongozo huu unachukua njia ya tatu. Tutaona ulimi si tatizo lenyewe, bali ni ripoti ya moyo; nguvu yake si uchawi wa matamko, bali ni mwangwi wa Mungu anayenena, kwa sababu tumeumbwa kwa mfano wake. Kwa hiyo tiba haipatikani kwa kukaza meno kwa nidhamu zaidi, wala kwa kurudia maneno mazuri kama mazingaombwe, bali kwa Neno aliyefanyika mwili akigusa midomo yetu kama kaa la moto lilivyogusa midomo ya Isaya. Huo ndio uzi utakaotuongoza kila hatua.

Biblia inasema nini kuhusu nguvu ya ulimi?

Maandiko hayaanzi na mtu anayenena; yanaanza na Mungu anayenena. Katika Mwanzo 1:3 tunasoma, "Mungu akasema, Iwe nuru; ikawa nuru." Kabla hakujakuwa na masikio ya kusikia, kulikuwa na sauti. Ulimwengu hauko hapa kwa sababu ya nguvu ya misuli, bali kwa sababu ya neno. Na mtu, aliyeumbwa kwa mfano wa Mungu, akapewa karama hiyo hiyo kwa kipimo kidogo: uwezo wa kunena, kutaja majina, kuahidi, kubariki na kulaani. Ndiyo maana maneno yetu hayana uzito wa hewa tu; yanabeba mwangwi wa yule aliyetuumba.

Kitabu cha Mithali kinaeleza uzito huo bila kuzungusha maneno. Mithali 18:21 inasema, "Mauti na uzima huwa katika uwezo wa ulimi; Nao waupendao watakula matunda yake." Angalia jinsi mstari huu unavyoweka pamoja mambo mawili ambayo kwa kawaida tunayatenganisha: mauti na uzima. Hakuna eneo la katikati hapa. Mazungumzo yako ya jana jioni na mke wako, ujumbe ule uliotuma kwenye kikundi cha WhatsApp, maoni yale uliyoyatoa kwenye mkutano wa kazi, yote yaliwekwa upande mmoja au mwingine. Na sehemu ya pili ya mstari ni kali zaidi: tutakula matunda ya kile tulichopanda kwa ulimi. Maneno hayapotei hewani; yanarudi mezani petu kama chakula.

Mithali 15:1 inatupa mfano wa jinsi nguvu hiyo inavyofanya kazi kwa vitendo: "Jawabu la upole hugeuza hasira; Bali neno liumizalo huchochea ghadhabu." Hapa hatuzungumzii nadharia bali mazingira halisi ya nyumbani. Mtu amekuja akiwa amechemka. Kuna njia mbili zilizo wazi mbele yako, na zote zinachukua sekunde tatu kuzichagua. Jibu moja laini linazima moto; jibu moja kali linaumwagia petroli. Mithali haisemi kwamba upole hubadilisha hoja; inasema upole hugeuza hasira. Kuna nguvu ya kimwili, karibu ya kifizikia, katika sauti ya chini na maneno ya huruma.

Yakobo anachukua wazo hilohilo na kulipeleka mbali zaidi. Yakobo 3:5 inasema, "Vivyo hivyo ulimi nao ni kiungo kidogo, nao hujivuna makuu. Angalia jinsi moto mdogo uwashavyo msitu mkubwa sana!" Mfano wa moto ni wa makusudi. Moto hauhitaji ukubwa ili kuwa hatari; unahitaji tu nafasi kavu na upepo. Kijiti kimoja cha kiberiti kinaweza kumaliza msitu uliochukua miaka mia moja kukua. Vivyo hivyo, sentensi moja inaweza kuharibu urafiki wa miaka ishirini, kuvunja ndoa, au kugawanya kanisa. Yakobo hasemi kwamba kila neno ni moto; anasema uwezekano wa moto umo humo, na mara nyingi hatuulindi.

Lakini Yesu ndiye anayefunua chanzo halisi. Katika Mathayo 12:34 anasema, "kinywa cha mtu huyanena yaujazayo moyo wake." Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unapopata msingi wake. Ulimi si mhalifu; ni shahidi. Unasema ukweli kuhusu kile kilichohifadhiwa ndani. Ukimwaga maji machafu kutoka kwenye ndoo, tatizo si ndoo. Ndiyo sababu Yesu anafuatilia na maneno mazito ya Mathayo 12:36: "Basi, nawaambia, Kila neno lisilo maana, watakalolinena wanadamu, watatoa hesabu ya neno hilo siku ya hukumu." Si maneno makubwa ya kiapo pekee yanayohesabiwa, bali hata yale tuliyoyatupa bila kufikiri, kwa sababu ndiyo yanayoonyesha moyo ulivyo bila kujipodoa.

Ulimi hausemi mawazo yako tu; unasema wewe ni nani.

Hata hivyo Maandiko hayaishii kwenye onyo. Paulo anatupa dira chanya katika Waefeso 4:29: "Neno lo lote lililo ovu lisitoke vinywani mwenu, bali lililo jema la kumfaa mwenye kuhitaji, ili liwape neema wanaosikia." Kipimo cha Paulo si "je, ni kweli?" peke yake, bali "je, linamfaa anayesikia? Je, linampa neema?" Hilo linabadilisha kila mazungumzo. Na Yakobo 1:19 inatupa mpangilio sahihi: "Basi kila mtu na awe mwepesi wa kusikia, bali si mwepesi wa kusema; wala kukasirika." Mungu alitupa masikio mawili na kinywa kimoja, na mpangilio huo si bahati mbaya.

Uzi unaopita katika Biblia yote

Ukifuatilia maneno katika Maandiko, utaona hadithi nzima ya ukombozi ikisimuliwa kwa sauti. Inaanza na Mungu anayenena uumbaji, na inavunjika pale sauti nyingine inaposikika bustanini. Mwanzo 3:1 inaonyesha nyoka akiuliza, "Ati! Hivyo ndivyo alivyosema Mungu, Msile matunda ya miti yote ya bustani?" Dhambi ya kwanza haikuingia kwa jeuri bali kwa swali lililopotoshwa. Shetani hakubadilisha Neno la Mungu; alibadilisha tu mkazo na kivuli chake. Tangu siku hiyo, maneno yamekuwa uwanja wa vita.

Mnara wa Babeli unaonyesha upande mwingine. Wanadamu waliungana kwa lugha moja ili kujijengea jina, na Mungu akaingilia kati kwa kuvuruga usemi wao, kama tunavyosoma katika Mwanzo 11:7. Hapa lugha inakuwa hukumu. Watu wanaendelea kunena, lakini hawaelewani tena. Nadhani sote tunajua hali hiyo ndani ya nyumba zetu: tunazungumza lugha moja, lakini mioyo yetu imetengana kiasi kwamba kila sentensi inapokelewa vibaya.

Katika Torati, Mungu anaweka maneno chini ya sheria yake. Amri "Usimshuhudie jirani yako uongo" katika Kutoka 20:16 inaonyesha kwamba jirani yako anaweza kuuawa kwa ulimi kama kwa upanga. Israeli walipoteza kizazi kizima jangwani si kwa kuabudu sanamu tu, bali kwa kunung'unika, kwa maneno ya kutokuamini yaliyorudiwa hadi yakawa utamaduni. Manabii wanalia kwa sababu hiyohiyo. Isaya anapomwona Bwana katika hekalu, hasemi "mikono yangu ni michafu." Anasema katika Isaya 6:5, "Ole wangu! kwa maana nimepotea; kwa sababu mimi ni mtu mwenye midomo michafu, nami ninakaa kati ya watu wenye midomo michafu." Na tiba inakuja mahali palepale: kaa la moto kutoka madhabahuni linagusa midomo yake, na dhambi yake inaondolewa. Hapo ndipo tunapoona wazi kwamba ulimi hauponywi kwa mafunzo ya ustaarabu, bali kwa moto kutoka madhabahuni, yaani kwa dhabihu.

Zaburi zinatupa sala za mtu anayejua udhaifu wake. Zaburi 141:3 inasema, "Ee Bwana, uweke mlinzi kinywani pangu, Ulinde mlango wa midomo yangu." Mwandishi haombi nguvu ya kujizuia; anaomba Mungu mwenyewe awe askari wa lango. Anajua kwamba mlango wake unafunguka kwa urahisi mno.

Kisha unafika Agano Jipya, na uzi wote unakusanyika mahali pamoja. Yohana 1:1 inasema, "Hapo mwanzo kulikuwako Neno, naye Neno alikuwako kwa Mungu, naye Neno alikuwa Mungu." Mungu hakutuma kanuni za usemi mzuri; alituma Neno, naye Neno akafanyika mwili. Yesu ndiye sentensi kamili ya Mungu kwa wanadamu, maneno na matendo yakiwa kitu kimoja bila mpasuko. Alinena na dhoruba ikatulia, akanena na wafu wakafufuka, akanena na dhambi zikasamehewa. Na alipofikishwa mahakamani ambako ulimi wake ungeweza kujitetea, Isaya 53:7 inasema juu yake, "hakufunua kinywa chake." Yule aliyeumba kwa neno alinyamaza ili sisi tusamehewe kwa maneno yetu.

Katika Pentekoste, Roho Mtakatifu anashuka na dalili ya kwanza ni ndimi. Lugha iliyovurugwa Babeli inaanza kurudishwa, na watu wanasikia matendo makuu ya Mungu kila mmoja kwa lugha yake. Mwisho wa hadithi, katika Ufunuo, mshitaki wa ndugu zetu anayeshitaki mchana na usiku anatupwa chini, na sauti inayobaki kuwa ya mwisho ni ya kuabudu. Biblia inaanza na Mungu anayenena na inaisha na waliokombolewa wakiimba. Kati ya mianzo hiyo miwili unaishi wewe, ukiwa na mdomo mdogo wenye nguvu kubwa.

Kutokuelewana kwa kawaida

Kuna mawazo manne yaliyoenea sana kuhusu nguvu ya ulimi, nayo yanahitaji kusahihishwa kwa Maandiko, si kwa hisia.

La kwanza ni wazo kwamba maneno yetu yana nguvu ya kiuchawi ya kuumba hali halisi. Watu wengi wamefundishwa kwamba ukitamka jambo kwa imani ya kutosha, lazima litokee, na kwamba ukisema neno hasi umejiletea balaa. Biblia inafundisha kwamba maneno yana nguvu, lakini nguvu ya maneno yetu si ya aina ile ya Mungu. Mungu akisema, kinakuwa, kwa sababu yeye ni Muumba. Sisi tunanena ndani ya uumbaji, si juu yake. Mithali 18:21 haisemi ulimi wako unaumba ulimwengu; inasema una uwezo wa kuleta mauti au uzima, hasa katika mahusiano, katika roho za watu, na katika maisha yako mwenyewe. Ukimwambia mtoto wako mara mia kwamba hafai, umepanda mauti ndani yake. Hiyo ni nguvu halisi, siyo mazingaombwe. Kuchanganya mambo haya mawili hugeuza sala kuwa fomula, na huwaacha wagonjwa wakijilaumu kwamba "walitamka vibaya."

La pili ni wazo kwamba ukweli unatosha kuhalalisha ukali. Watu wengi husema, "Mimi ni mkweli tu, sipendi unafiki," kisha wanaacha nyuma yao watu waliovunjika. Lakini Waefeso 4:29 haisemi "lililo kweli litoke vinywani mwenu." Inasema neno "lililo jema la kumfaa mwenye kuhitaji, ili liwape neema wanaosikia." Paulo anaunganisha ukweli na upendo kwa makusudi, kwa sababu ukweli uliotupwa bila huruma huacha jeraha badala ya mwanga. Kwa hiyo swali si tu "je, ninachosema ni sahihi?" bali pia "je, muda ni sahihi, sauti ni sahihi, na nia ni sahihi?"

La tatu ni wazo kwamba kimya daima ni utakatifu. Wako wanaofikiri kuwa mtu wa Mungu ni yule asiyesema chochote. Lakini Maandiko yanatutaka tuseme mengi: kufariji, kuonya, kukiri, kushuhudia, kumsifu Mungu. Isaya 50:4 inazungumzia ulimi uliofundishwa ili kumtegemeza aliyechoka kwa maneno. Kuna wakati kimya ni woga uliovaa vazi la unyenyekevu. Mtoto anapodhulumiwa, mfanyakazi anapoonewa, uongo unapoenea, kimya chako si upole; ni ushirikiano. Yakobo 1:19 haikatazi kusema; inakataza haraka ya kusema. Tofauti kati ya hizo ni kubwa.

La nne ni wazo kwamba tatizo la ulimi linatatuliwa kwa nidhamu peke yake. Watu hujiwekea ahadi ya kutosengenya tena, hudumu wiki mbili, kisha hurudi palepale, na kuanza kujichukia. Yakobo mwenyewe anakiri kwamba hakuna mtu awezaye kuufuga ulimi. Hilo si ruhusa ya kukata tamaa bali ni mwaliko wa kwenda chanzoni. Kwa kuwa kinywa hunena yaujazayo moyo, kazi ya kweli ni ya moyoni. Unapolisha moyo wako kwa chuki, wivu, hofu na mashindano, ulimi utatoa harufu ya ghala lako. Unapolisha moyo wako kwa Neno, msamaha na shukrani, maneno mazuri hayatakuwa kazi ya kulazimisha bali matunda ya asili.

Kuishi kwayo leo

Fikiria asubuhi ya kawaida. Umeamka umechoka, mtoto hajavaa viatu, msongamano wa magari unakusubiri, na mwenzako nyumbani anauliza swali lisilo na hatia kwa wakati usio sahihi. Hapo ndipo nguvu ya ulimi inapojaribiwa, si kanisani siku ya Jumapili. Ushauri wa vitendo unaanza hapo: weka pumzi moja kati ya kichocheo na jibu lako. Pumzi moja inatosha kugeuza jibu kali kuwa la upole, na Mithali 15:1 inaahidi matokeo tofauti kabisa ya pumzi hiyo moja.

Katika mahali pa kazi, nguvu ya ulimi mara nyingi huonekana katika mazungumzo ya nyuma ya mgongo. Sehemu ngumu zaidi si kusengenya mwenyewe; ni kukaa kwenye kikundi kinachosengenya bila kushiriki. Jaribu jambo moja rahisi: ongeza sentensi moja nzuri ya kweli kuhusu yule anayesemwa vibaya. Hupinga mtu, unawasha taa tu, na mara nyingi moto wa kejeli hufa kwa kukosa kuni. Kwenye mitandao ya kijamii, kumbuka kwamba kibodi ni ulimi ulioandikwa. Mathayo 12:36 haitofautishi kati ya neno lililonenwa na neno lililotumwa saa nne usiku.

Katika ndoa, jifunze kutofautisha kati ya kulalamika na kuomba. "Wewe hujali kamwe" ni hukumu; "nimehisi upweke wiki hii, naomba tukae pamoja" ni mwaliko. Sentensi ya kwanza inafunga milango, ya pili inaifungua. Na kwa watoto, kumbuka kwamba wewe ndiye sauti ya kwanza watakayoisikia ndani ya vichwa vyao watakapokuwa watu wazima. Baraka zako juu yao zitaendelea kuzungumza miaka mingi baada ya wewe kunyamaza.

Kwa kuwa chanzo ni moyo, nidhamu ya nje peke yake haitoshi; tunahitaji sala. Ndiyo maana Zaburi 141:3 inafaa kuwa sala ya kila asubuhi: "Ee Bwana, uweke mlinzi kinywani pangu, Ulinde mlango wa midomo yangu." Omba hivyo kabla ya mkutano mgumu, kabla ya simu na ndugu anayekuudhi, kabla ya kuandika jibu lile ulilolipanga usiku kucha.

Na usisahau kazi ya kurekebisha. Ukikosea kwa maneno, rudi haraka. Kuomba msamaha bila kujitetea ni mojawapo ya matumizi makuu ya ulimi. Sentensi "nilikosea, nilikuumiza, nisamehe" ina nguvu ya kujenga daraja ambalo miaka ya ukimya haikuweza kulijenga.

Pumzi moja ya kimya inaweza kuokoa urafiki wa miaka ishirini.

Kioo

Sasa niruhusu nizungumze nawe moja kwa moja. Unapojisikia vibaya kuhusu maneno uliyoyasema wiki iliyopita, usiharakishe kuyafuta akilini. Yasome kama barua kutoka moyoni mwako. Kama ulimi ni ripoti, basi ripoti yako inakuambia nini? Je, unasengenya kwa sababu unaogopa kuwa wa kawaida, na kudharau wengine kunakupa hisia ya kuwa juu kidogo? Je, unapiga kelele nyumbani kwa sababu kazini huruhusiwi kuzungumza, na watoto wako ndio pekee wasioweza kukujibu? Je, unanyamaza na mwenzi wako kwa wiki nzima kwa sababu umejifunza kwamba kimya ni silaha inayouma bila kuacha alama zinazoonekana?

Pengine upande mwingine ndio wako. Pengine wewe ndiye uliyeumizwa. Ulisikia maneno kutoka kwa mzazi au mchungaji au mwalimu, nayo yakawa sauti ya ndani inayokurudia kila unapojaribu kitu kipya. Ningependa ujue jambo hili: maneno hayo yana nguvu, lakini hayana neno la mwisho. Yule aliyeumba ulimwengu kwa kunena ameshanena juu yako kwa sauti kubwa zaidi, pale msalabani, na huko aliitwa mwenye hatia ili wewe uitwe mpendwa.

Chukua dakika moja ukiwa mwaminifu. Fikiria mazungumzo yako matatu ya mwisho ya jana. Yalipanda mauti au uzima? Ni nani aliyeondoka akiwa na mzigo mzito zaidi kwa sababu ya mdomo wako, na nani aliyeondoka akiwa amefunguliwa? Usijibu haraka; kaa nalo.

Na kisha fanya jambo moja dogo leo, si kesho. Piga simu moja ya kuomba radhi. Mwambie mtoto wako neno la baraka kwa jina lake. Futa ujumbe ule ambao haujatuma, unaojua vizuri ni sumu. Mungu hakuombi ugeuke mtu mwingine kwa siku moja; anakuomba umfungulie mlango wa midomo yako ili yeye awe mlinzi hapo.

Imeelezwa kwa watoto

Watoto huelewa nguvu ya maneno mapema kuliko tunavyodhani, kwa sababu wao ndio waathirika wakubwa. Mtoto anayeambiwa "wewe ni mvivu" huamini mara moja; mtoto anayeambiwa "unafanya bidii, nimefurahi" hubeba sentensi hiyo shuleni siku nzima. Kwa hiyo mazungumzo haya hayahitaji kusubiri hadi wawe wakubwa.

Njia rahisi ni kutumia picha ambazo Biblia yenyewe inatumia. Unaweza kueleza kwamba maneno ni kama mbegu: ukipanda mbegu nzuri, mmea mzuri unakua ndani ya moyo wa rafiki yako; ukipanda mbegu ya miiba, miiba inakua. Au tumia picha ya Yakobo mwenyewe, ya kiberiti kidogo kinachoweza kuwasha msitu mkubwa, ambayo huwavutia sana watoto wanaoanza kuelewa hatari ya moto. Mfano mwingine mzuri ni dawa ya meno: mkimwaga dawa yote kwenye sahani, mwaulize mtoto airudishe ndani ya chupa. Hawezi. Ndivyo yalivyo maneno yaliyokwisha semwa.

Jambo la muhimu ni kuhakikisha somo haliishii kwenye hofu. Watoto wanapaswa kujua kwamba Yesu husamehe maneno mabaya, na kwamba wanaweza kumwomba Mungu awasaidie kuwa na maneno matamu, kama sala ya Zaburi 141:3 inavyofanya kwa lugha nyepesi: "Mungu, linda mdomo wangu leo."

Kwa wazazi, walimu wa Shule ya Jumapili na walezi, tumeandaa maelezo mahususi ya somo hili kulingana na umri. Kuna toleo la watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita, lenye picha na sentensi fupi; toleo la watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili, lenye hadithi na maswali ya mazungumzo; na toleo la vijana wa miaka kumi na miwili kwenda juu, linaloshughulikia mitandao ya kijamii, utani unaoumiza, na shinikizo la kundi. Chagua lile linalofaa umri wa mtoto wako, kisha soma pamoja naye badala ya kumwachia peke yake.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Kwa kuhitimisha

Nguvu ya ulimi si mada ya nidhamu ya kibinadamu tu, wala si mbinu ya kuvutia baraka kwa matamko. Ni mada ya moyo na ya Injili. Kinywa chako kinasema ukweli kuhusu kile kinachoishi ndani yako, na ndiyo sababu Yesu alifuatilia mizizi badala ya majani. Habari njema ni kwamba Mungu hakutuacha tukipambana na ulimi peke yetu. Yule aliyeumba kwa neno akawa Neno aliyefanyika mwili, akanyamaza mbele ya mashtaka yasiyo ya haki, kisha akafufuka ili aguse midomo yetu kama kaa lile la madhabahuni lilivyogusa midomo ya Isaya.

Kwa hiyo anza na sala badala ya ahadi. Ombeni pamoja na mzaburi, "Ee Bwana, uweke mlinzi kinywani pangu." Kisha soma tena Yakobo sura ya tatu polepole, na Waefeso sura ya nne, ukijiuliza si tu nini cha kuacha bali nini cha kuanza kusema. Chagua mtu mmoja wiki hii ambaye utampa neno la uzima kwa makusudi, na mtu mmoja ambaye utamwomba msamaha.

Mdomo uliokombolewa huwa chemchemi ya uzima kwa wengi.