Nikodemo: Mwalimu Aliyekuja Usiku na Fundisho la Kuzaliwa Mara ya Pili
Utangulizi
Fikiria mtu mwenye heshima kubwa mjini Yerusalemu. Watu humwinamia barabarani. Yeye ni mmoja wa wale sabini wanaokaa katika Baraza Kuu, mwalimu wa Torati, mtu ambaye vijana wa Kiyahudi huhesabu kuwa ni kioo cha uchaji. Lakini usiku mmoja, giza likiisha kufunika vichochoro vya mji, mtu huyu anafunga joho lake, anatoka nje kimya kimya, na kwenda kumtafuta seremala kijana kutoka Nazareti. Hana swali la kitaaluma. Ana njaa moyoni ambayo vitabu vyake vyote havijaweza kuishibisha.
Jina lake ni Nikodemo. Anaonekana mara tatu tu katika Biblia nzima, zote katika Injili ya Yohana, na kila mara tunamwona yuko mahali tofauti kidogo kuliko mara iliyopita. Katika ukurasa huu utafuatana naye kutoka usiku ule wa kwanza, kupitia siku aliyosimama peke yake mbele ya wenzake, hadi mchana wa Ijumaa alipobeba manukato mazito kuelekea msalabani. Na njiani utaelewa kwa kina maana ya maneno ambayo Yesu alimwambia: mtu asipozaliwa mara ya pili.
Mtazamo wa mwongozo huu
Watu wengi husimulia habari ya Nikodemo kama tukio moja: mazungumzo ya usiku. Hapa tunamsoma kwa namna nyingine. Tunamfuata kama mtu anayetembea taratibu kutoka gizani kuelekea mchana, kwa sababu Yohana mwenyewe ameandika hadithi yake hivyo: usiku, kisha ubishi wa mchana katika baraza, kisha kaburi wazi mbele ya macho ya watu wote. Mtazamo wetu ni huu: kuzaliwa mara ya pili si kuboreshwa kwa mtu mwema, ni kupewa uhai mpya kabisa na Mungu, na mara nyingi uhai huo huanza kwa siri kabla ya kuonekana hadharani. Nikodemo ni ushahidi kwamba Mungu ana subira na wanafunzi wanaoelewa polepole.
Biblia inasema nini kuhusu Nikodemo?
Yohana anamtambulisha kwa maneno machache lakini yenye uzito mkubwa: alikuwa Farisayo, mkuu wa Wayahudi, na baadaye Yesu mwenyewe anamwita "mwalimu wa Israeli." Hiyo ina maana kwamba Nikodemo hakuwa mtu wa kawaida aliyekuwa akitafuta dini. Alikuwa mtaalamu wa dini. Alijua Torati kwa moyo, alifundisha wengine, alitunza sheria kwa bidii isiyo ya kawaida, na alikuwa na kiti katika chombo cha juu kabisa cha uongozi wa taifa lake. Kama kuna mtu ambaye hangehitaji kuanza upya kiroho, ingeonekana ni yeye.
Lakini aliona kitu kwa Yesu ambacho hakikuwa katika mafundisho yake. Ndiyo maana aliuanza mazungumzo hivi: "Huyo alimjia usiku, akamwambia, Rabi, twajua ya kuwa u mwalimu, umetoka kwa Mungu; kwa maana hakuna mtu awezaye kuzifanya ishara hizi uzifanyazo wewe, isipokuwa Mungu yu pamoja naye" (Yohana 3:2). Angalia jinsi anavyoanza. Anamwita Rabi, yaani mwalimu mwenzake. Anatumia neno "twajua," kana kwamba anaongea kwa niaba ya kikundi cha wenye akili waliochunguza na kufikia hitimisho. Anakuja na pongezi, si kwa ombi. Anataka mazungumzo ya walimu wawili.
Jibu la Yesu linavunja mazungumzo hayo kabla hayajaanza. "Yesu akajibu, akamwambia, Amin, amin, nakuambia, Mtu asipozaliwa mara ya pili, hawezi kuuona ufalme wa Mungu" (Yohana 3:3). Hakujibu swali, kwa sababu Nikodemo hakuwa ameuliza swali. Yesu alijibu njaa iliyokuwa chini ya pongezi zile. Na jibu lake ni kali kuliko tulivyozoea kulisikia: tatizo si kwamba Nikodemo hajui vya kutosha, wala kwamba hafanyi vya kutosha. Tatizo ni kwamba hajazaliwa. Mtu aliyekufa hawezi kujirekebisha; anahitaji uhai.
Nikodemo anachanganyikiwa kabisa: "Yawezekanaje haya kuwa?" Anafikiri kuhusu tumbo la mama, kuhusu kurudi nyuma kimwili. Yesu anafafanua: "Kilichozaliwa kwa mwili ni mwili; na kilichozaliwa kwa Roho ni roho." Kisha anatumia picha ambayo mwalimu huyu hangeweza kuisahau: "Upepo huvuma upendako, na sauti yake waisikia, lakini hujui unakotoka wala unakokwenda; kadhalika na hali yake kila mtu aliyezaliwa kwa Roho." Kazi ya Roho Mtakatifu haiwezi kudhibitiwa na mtu, haiwezi kupangwa kwa ratiba ya sheria, lakini matokeo yake yanaonekana wazi, kama vile majani yanavyotikisika upepo ukipita.
Kisha Yesu anamwongoza mahali pa ajabu. Anamkumbusha habari ya nyoka wa shaba jangwani, ile siku Waisraeli walipoumwa na nyoka wenye sumu na Mungu akamwagiza Musa ainue nyoka wa shaba ili kila atakayemtazama apone. "Na kama vile Musa alivyomwinua yule nyoka jangwani, vivyo hivyo Mwana wa Adamu hana budi kuinuliwa." Hapo ndipo panapofuata mstari ambao labda ni maarufu kuliko yote katika Biblia, na ni muhimu kukumbuka kwamba ulisemwa usiku, kwa mtu mmoja, aliyejificha: "Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu, hata akamtoa Mwanawe pekee, ili kila mtu amwaminiye asipotee, bali awe na uzima wa milele" (Yohana 3:16).
Hapo ndipo mafundisho yote yanapokutana. Kuzaliwa mara ya pili si mradi wa binadamu; ni zawadi ya upendo wa Mungu. Haitoki kwa juhudi za Nikodemo, bali kwa Mwana aliyeinuliwa msalabani. Na njia ya kuipokea si kujitahidi zaidi, bali kuamini, yaani kumtazama yule aliyeinuliwa kama vile waliougua walivyomtazama nyoka wa shaba na kuishi.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Yesu alimwuliza Nikodemo swali lenye kuchoma: "Wewe u mwalimu wa Israeli, na mambo haya huyafahamu?" Swali hilo linaonyesha kwamba fundisho la kuzaliwa mara ya pili halikuwa jambo jipya lililovumbuliwa katika Agano Jipya. Lilikuwa limeandikwa katika manabii, na mwalimu wa Israeli alipaswa kulijua.
Tangu mwanzo, Biblia inaonyesha kwamba tatizo la mwanadamu lipo ndani, si nje. Baada ya gharika, Mungu anasema kwamba mawazo ya moyo wa mwanadamu ni mabaya tangu ujana wake. Musa, akiwa mwishoni mwa maisha yake, anawaahidi watu kitu ambacho sheria yenyewe haikuweza kuwapa: kwamba Bwana ataitahiri mioyo yao ili wampende kwa moyo wao wote. Daudi, baada ya dhambi yake nzito, haombi msamaha tu; anaomba kitu kipya kabisa: "Ee Mungu, uniumbie moyo safi, uifanye upya roho iliyotulia ndani yangu."
Yeremia anaimba kuhusu agano jipya ambalo sheria yake itaandikwa mioyoni, si kwenye mawe. Na Ezekieli anaeleza kwa uwazi kabisa: "Nami nitawapa ninyi moyo mpya, nami nitatia roho mpya ndani yenu, nami nitatoa moyo wa jiwe uliomo ndani ya mwili wenu, nami nitawapa moyo wa nyama" (Ezekieli 36:26). Katika sura ile ile Mungu anaongeza kwamba atawanyunyizia maji safi na kuwatakasa. Maji na Roho. Ndiyo maneno yale yale ambayo Yesu alimwambia Nikodemo. Hakuwa akimtungia fumbo jipya; alikuwa akimsomea unabii aliokuwa amefundisha darasani mwenyewe bila kuugundua.
Ezekieli anaendelea hadi bonde la mifupa mikavu. Mifupa ile haikuhitaji ushauri wala mafundisho; ilihitaji pumzi. Hiyo ndiyo picha kamili ya kile ambacho Yesu alikuwa akimwambia mwalimu huyu wa Torati usiku ule. Wafu hawahitaji maagizo; wanahitaji uhai.
Katika Agano Jipya uzi huu unakua na kupata jina. Petro anawaandikia Wakristo waliotawanyika: "Kwa kuwa mmezaliwa mara ya pili, si kwa mbegu iharibikayo, bali kwa ile isiyoharibika; kwa neno la Mungu lenye uzima, lidumulo hata milele" (1 Petro 1:23). Hapa tunaona upande mwingine wa kazi hiyo: Roho hufanya kazi kupitia Neno. Mbegu inayopandwa ndani ya moyo ni ujumbe wa Kristo, nayo haiozi. Paulo anaeleza jambo lile lile kwa Tito, akisema tumeokolewa kwa kuoshwa kwa kuzaliwa kwa pili na kufanywa upya na Roho Mtakatifu. Na kwa Wakorintho anahitimisha: mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya.
Kwa hiyo kutoka Musa hadi Ezekieli, kutoka Daudi hadi Petro, sauti ni moja. Mungu hakuahidi kuwarekebisha watu wazuri. Aliahidi kuwapa uhai watu waliokufa. Na ahadi hiyo yote ilikuwa ikingojea msalaba, ambapo Mwana aliinuliwa ili kila amwaminiye asipotee.
Kiini cha maisha yake
Maisha ya Nikodemo yameandikwa katika matukio matatu, na kila moja linamsogeza hatua moja kutoka giza kuelekea nuru.
Tukio la kwanza ni usiku ule wa Yohana sura ya tatu. Yohana anapenda kutumia nuru na giza kama alama, na si bahati mbaya kwamba anatuambia mara tatu kwamba Nikodemo alikuja usiku. Alikuja wakati ambao hakuna atakayemwona. Labda aliogopa wenzake katika baraza. Labda aliogopa kuharibu jina lake. Labda alitaka tu mazungumzo ya utulivu bila msongamano wa watu. Yohana anamwacha pale: amechanganyikiwa, kimya, bila kusema kama ameamini au la. Hadithi inaonekana kuishia bila jibu, na pengine hivyo ndivyo ilivyokuwa ndani ya moyo wake kwa miezi mingi.
Tukio la pili linatokea karibu miaka miwili baadaye, mchana kweupe, katika kikao cha Baraza. Maafisa wametumwa kumkamata Yesu na wamerudi mikono mitupu wakisema hakuna mtu aliyewahi kunena kama huyu. Viongozi wanakasirika na kuwadharau umati kuwa hawaijui Torati. Katika mvutano huo, sauti moja inainuka: "Je! Torati yetu humhukumu mtu kabla ya kumsikia kwanza, na kujua atendalo?" (Yohana 7:51). Si ushuhuda wa wazi. Hakusema "Yesu ni Masihi." Alisema tu kwamba haki inataka mtu asikilizwe. Lakini katika chumba kile, hata hilo lilikuwa hatari, na wenzake walimjibu kwa dhihaka wakimuuliza kama naye ametoka Galilaya. Mtu aliyekuja usiku sasa anazungumza mchana, ingawa kwa sauti ya chini.
Tukio la tatu ni Ijumaa ya msalaba. Wanafunzi wamekimbia. Yesu amekufa. Hakuna tena faida yoyote ya kijamii kujihusisha naye, tena kugusa maiti kulikuwa na gharama kubwa ya kisheria kwa Farisayo. Lakini hapo anatokea: "Akafika na Nikodemo, yule aliyemwendea usiku hapo kwanza, akaleta machanganyiko ya manemane na uudi, yapata ratli mia" (Yohana 19:39). Kilo thelathini za manukato ya thamani kubwa, mzigo wa mazishi ya mfalme, ulibebwa hadharani na mtu ambaye miaka mitatu kabla alihofia hata kuonekana karibu na Yesu.
Yohana anamkumbusha msomaji kwa makusudi: huyu ndiye "yule aliyemwendea usiku hapo kwanza." Anataka tuone umbali aliotembea. Usiku wa kwanza alikuja na maswali; Ijumaa ya mwisho alikuja na manukato. Mwanzoni alificha uso wake; mwishoni alichafua mikono yake kwa damu ya Yesu mbele ya kila mtu. Kati ya matukio hayo matatu hakuna simulizi la "siku aliyookoka." Yohana haitupi tarehe. Anatupa tu matunda, kama vile Yesu alivyosema kuhusu upepo: hujui unakotoka, lakini waona athari yake.
Tunachojifunza kutoka kwa Nikodemo
La kwanza ni hili: elimu ya dini haiwezi kuzaa uhai. Nikodemo alijua Maandiko kuliko wengi wetu tutakavyowahi kuyajua. Aliyafundisha. Aliyatii. Hata hivyo Yesu alimwambia kwamba hawezi hata kuuona ufalme wa Mungu bila kuzaliwa upya. Hii ni habari nzito kwa yeyote aliyekulia kanisani, anayejua nyimbo zote na mistari yote. Kujua habari za Yesu si sawa na kupokea uhai wa Yesu. Kuna tofauti kati ya kushika menyu na kula chakula. Swali si "unajua nini," bali "umezaliwa?"
La pili ni kwamba Mungu hamkatai mtu anayekuja kwa hatua ndogo. Nikodemo alikuja usiku, na Yesu hakumfukuza wala kumkemea kwa woga wake. Badala yake alimpa mazungumzo marefu kuliko karibu mtu yeyote katika Injili ya Yohana, na kutoka kwenye mazungumzo hayo ulizaliwa mstari unaowafariji mamilioni hadi leo. Kama imani yako kwa sasa ni ya usiku, yenye maswali mengi na ujasiri mdogo, jua kwamba Yesu bado anakaa chini na watu wa namna hiyo. Mungu hakatai moto mdogo unaovuta moshi.
La tatu ni kwamba imani ya kweli hatimaye lazima itoke nje. Nikodemo hakubaki usiku milele. Alianza kwa swali la haki ndani ya baraza, akamalizia kwa mzigo wa manemane kwenye kaburi. Hiyo ndiyo njia ya kawaida ya ukuaji: kile kinachoanza kwa siri hukomaa kwa kuonekana. Kama imani yako bado ni siri kabisa baada ya miaka mingi, mahali pa kazi hapajui, familia yako haijui, hiyo ni ishara ya kuchunguza moyo wako. Lakini tambua pia kwamba Nikodemo alichukua muda. Hakuwa shujaa siku ya kwanza. Mungu hufanya kazi kwa subira ambayo sisi mara nyingi hatuna kwa wenzetu wala kwa nafsi zetu.
Na kuna somo la nne lililojificha ndani ya manukato yale. Ratli mia za manemane zilikuwa gharama kubwa ya pesa na ya jina. Pale kaburini, Nikodemo alipoteza kila kitu alichokuwa akikilinda usiku ule wa kwanza: usiri wake, heshima yake, usalama wake. Ndiyo hali ya mtu aliyezaliwa mara ya pili. Hagombanii tena kile ambacho hapo awali alikiona kuwa cha thamani zaidi.
Kioo
Labda unasoma haya ukiwa na historia ndefu ya kanisa. Ulibatizwa, unajua kuomba, unatoa sadaka, watu wanakuheshimu kwa uchaji wako. Hapo ndipo Nikodemo anakuwa kioo kinachoumiza. Mtu bora kabisa katika dini ya wakati wake aliambiwa kwamba hajaanza bado. Swali linalokugusa leo si kama wewe ni mwema kiasi gani, bali kama uhai wa Mungu uko ndani yako. Unaweza kuhudhuria ibada kila Jumapili kwa miaka thelathini na bado moyo wako ukawa wa jiwe. Na unaweza kuwa umekuja usiku, ukiwa na aibu na maswali yasiyo na majibu, na bado ukaondoka ukiwa umepokea uzima wa milele.
Fikiri pia mahali ambapo unakuja "usiku." Kwa wengi ni kazini, ambapo imani hunyamazishwa ili usionekane mtu wa ajabu. Kwa wengine ni ndani ya familia inayocheka mambo ya Mungu, hivyo unaomba kwa sauti ya chini chumbani. Kwa wengine ni kwenye masuala ya fedha, ambapo unamwimbia Yesu asubuhi lakini mikataba yako ya jioni haimhusu. Nikodemo alikaa katika hali hiyo kwa muda mrefu, na Yesu hakumtupa. Lakini Yesu pia hakumwacha hapo.
Kuna swali moja la kujiuliza kwa unyofu usiku huu: ni kitu gani unakilinda ambacho kinakuzuia kutoka nje kwenye mchana? Ni jina lako? Ni biashara yako? Ni mahusiano ambayo yangebadilika kama ungesimama wazi upande wa Kristo? Nikodemo hatimaye alibeba kilo thelathini za manukato barabarani mchana kweupe, akijua kila mtu anamwona. Siku hiyo hakuwa amepata ujasiri mpya tu; alikuwa amepata uhai mpya. Na uhai huo unatolewa bure, leo, kwa wewe ulipo, kwa sababu Mungu aliupenda ulimwengu hata akamtoa Mwanawe pekee.
Imeelezwa kwa watoto
Habari ya Nikodemo ni rahisi sana kwa watoto kuielewa, kwa sababu inahusu kuzaliwa, jambo ambalo wanalijua. Unaweza kuanza hivi: kulikuwa na mwalimu mkubwa aliyejua mambo mengi sana kuhusu Mungu, lakini hakumjua Mungu kama rafiki. Usiku mmoja alikwenda kumwuliza Yesu maswali, na Yesu akamwambia kitu cha ajabu: kwamba ili kuingia katika nyumba ya Mungu, mtu lazima azaliwe mara ya pili. Si kwa mama tena, bali kwa Roho Mtakatifu, ambaye hutupa moyo mpya kabisa.
Picha inayowasaidia watoto ni ile ya upepo. Hatuuoni upepo, lakini tunaona majani yakicheza na nguo zikipepea kwenye kamba. Vivyo hivyo, hatuoni Roho Mtakatifu, lakini tunaona mabadiliko ndani ya mtu: anaanza kupenda, kusamehe, kusema kweli. Picha nyingine ni ya moyo wa jiwe unaobadilishwa kuwa moyo laini, kama ilivyoandikwa katika Ezekieli 36:26. Watoto wanaweza kushika jiwe gumu mkononi na kisha kugusa kitambaa laini, nao wataelewa haraka.
Malizia kwa kuwaambia mwisho mzuri wa habari hii: yule mtu aliyekuja usiku akiogopa, mwishowe alikuja mchana bila kuogopa, akiwa amebeba manukato ya kumheshimu Yesu. Mungu anaweza kutufanya jasiri kidogo kidogo.
Kwa ajili ya mazungumzo ya kina zaidi nyumbani au darasani, tunaandaa maelezo maalum kulingana na umri: kwa watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita, kwa wale wa shule ya msingi wenye miaka saba hadi kumi na miwili, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea, ambao mara nyingi huwa na maswali mazito kama ya Nikodemo mwenyewe.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nikodemo alikuwa nani katika Biblia?
Nikodemo alikuwa Farisayo na mkuu wa Wayahudi, yaani mmoja wa wajumbe wa Baraza Kuu lililokuwa chombo cha juu kabisa cha uongozi wa kidini na kisheria kwa taifa la Israeli. Yesu alimwita "mwalimu wa Israeli," jambo linaloonyesha alikuwa na nafasi ya heshima kama mfafanuzi wa Torati. Anatajwa mara tatu tu, zote katika Injili ya Yohana: alipomjia Yesu usiku katika sura ya tatu, aliposimama kutetea haki yake mbele ya baraza katika sura ya saba, na alipomzika Yesu pamoja na Yusufu wa Arimathaya katika sura ya kumi na tisa.
Kwa nini Nikodemo alimjia Yesu usiku?
Maandiko hayasemi waziwazi sababu yake, lakini muktadha unatoa dalili. Alikuwa kiongozi mwenye jina kubwa, na kuonekana akiongea na mwalimu kutoka Galilaya kungeweza kumgharimu heshima yake mbele ya wenzake, ambao tayari walikuwa na mashaka na Yesu. Yohana hutumia usiku na mchana kama alama katika Injili yake, hivyo kutajwa kwa usiku kunaonyesha pia hali ya moyo wake: bado yuko gizani kiroho, hajafikia uwazi. Jambo la kutia moyo ni kwamba Yesu hakumkataa wala kumdhihaki kwa kuja kimyakimya.
Kuzaliwa mara ya pili kuna maana gani hasa?
Kuzaliwa mara ya pili ni kazi ya Mungu ya kumpa mtu uhai mpya wa kiroho, si juhudi ya mtu kujirekebisha. Yesu alisema katika Yohana 3:3 kwamba mtu asipozaliwa mara ya pili hawezi hata kuuona ufalme wa Mungu, akimaanisha kwamba bila uhai huu mpya hatuwezi kutambua wala kuingia katika uhalisi wa utawala wa Mungu. Ni kama ilivyoahidiwa katika Ezekieli 36:26, ambapo Mungu anaondoa moyo wa jiwe na kutoa moyo wa nyama. Kinachobadilika si tabia ya nje peke yake, bali chanzo cha maisha ndani ya mtu.
Je, Nikodemo aliokoka kweli?
Biblia haitamki moja kwa moja siku ambayo Nikodemo aliamini, lakini matunda yanaonyesha wazi mwelekeo wa moyo wake. Katika Yohana 7:51 anahatarisha jina lake kwa kutetea haki ya Yesu kusikilizwa, na katika Yohana 19:39 anajitokeza hadharani kuuzika mwili wa Yesu kwa manukato ya thamani kubwa wakati ambapo hakuna faida yoyote ya kidunia ya kufanya hivyo. Yohana anamkumbuka kwa makusudi kama "yule aliyemwendea usiku hapo kwanza," akionyesha safari kutoka giza hadi mchana. Mapokeo ya kanisa la kwanza pia yanamhesabu kuwa aliyemwamini Kristo.
Kwa nini Yesu hakumjibu swali la Nikodemo moja kwa moja?
Kwa sababu Nikodemo hakuwa ameuliza swali. Alianza kwa pongezi, akisema anajua Yesu ametoka kwa Mungu kwa sababu ya ishara alizozifanya (Yohana 3:2). Yesu, ambaye alijua yaliyo ndani ya mioyo ya watu, alijibu kile kilichokuwa chini ya maneno yale. Badala ya kuingia katika mjadala wa kitaalamu kuhusu ishara, aliweka wazi hitaji kubwa zaidi la mwalimu huyu: hahitaji maelezo bali uhai. Ni mfano mzuri wa jinsi Yesu anavyoshughulika na kiini cha shida yetu badala ya maswali yetu ya juujuu.
Yohana 3:16 ilisemwa kwa nani?
Mstari huu maarufu ulitoka ndani ya mazungumzo ya usiku kati ya Yesu na Nikodemo. "Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu, hata akamtoa Mwanawe pekee, ili kila mtu amwaminiye asipotee, bali awe na uzima wa milele" (Yohana 3:16). Ulinenwa baada ya Yesu kujilinganisha na nyoka wa shaba aliyeinuliwa jangwani na Musa, akimaanisha msalaba. Ni muhimu kuona kwamba ahadi hii kubwa kuliko zote haikutangazwa kwenye umati mkubwa, bali ilipewa mtu mmoja mwenye hofu na maswali, gizani.
Je, mtu mwema anahitaji kuzaliwa mara ya pili?
Ndiyo, na habari ya Nikodemo ipo hasa ili kujibu swali hilo. Kama kuna mtu ambaye wema wake wa dini ungemtosha, ni yeye: Farisayo, mwalimu, kiongozi mwenye heshima. Hata hivyo Yesu alimwambia hawezi kuuona ufalme wa Mungu bila kuzaliwa upya. Shida ya mwanadamu si upungufu wa adabu bali ukosefu wa uhai wa kiroho, na uhai hauwezi kupatikana kwa bidii. Hii ni habari ya kuvunja kiburi lakini pia ni habari njema, kwa sababu inamaanisha mlango upo wazi kwa yeyote, si kwa wema tu.
Kuna tofauti gani kati ya kuzaliwa mara ya pili na kubatizwa?
Ubatizo ni ishara ya nje inayoonyesha na kuthibitisha kile ambacho Mungu amekifanya ndani kwa Roho wake, lakini maji peke yake hayatoi uhai mpya. Yesu alisema mtu lazima azaliwe kwa maji na kwa Roho, akirejea unabii wa Ezekieli ambapo Mungu huwanyunyizia watu wake maji safi na kuwatia roho mpya. Petro anaeleza chanzo cha kuzaliwa huku: "Kwa kuwa mmezaliwa mara ya pili, si kwa mbegu iharibikayo, bali kwa ile isiyoharibika; kwa neno la Mungu lenye uzima, lidumulo hata milele" (1 Petro 1:23). Roho hutumia Neno kuzalisha uhai, nao ubatizo huushuhudia.
Nitajuaje kama nimezaliwa mara ya pili?
Yesu mwenyewe alitoa kipimo cha upepo: huoni upepo, lakini unaona athari zake. Ishara za uhai mpya ni pamoja na kumtegemea Kristo kwa wokovu badala ya juhudi zako, kuchukia dhambi uliyoipenda zamani, kupenda Neno la Mungu na watu wa Mungu, na kuwa na hamu ya kumwita Mungu Baba. Hisia huja na kuondoka, hivyo usitegemee hisia pekee. Angalia mwelekeo wa maisha yako kwa muda, kama ilivyokuwa kwa Nikodemo, ambaye mabadiliko yake yalionekana zaidi baada ya miaka kuliko siku ile ya kwanza.
Kwa nini Nikodemo alileta manukato mengi kiasi kile?
Ratli mia za machanganyiko ya manemane na uudi zilikuwa kiasi kikubwa mno, karibu kilo thelathini, zikigharimu utajiri wa kweli na kutosha kwa mazishi ya mfalme. Kitendo hicho kilikuwa tamko bila maneno: Nikodemo alimheshimu Yesu kama mfalme halisi wa Israeli hata baada ya kufa kwake. Zaidi ya hayo, kugusa maiti kulimfanya Farisayo kuwa najisi kisheria wakati wa Pasaka, na kujihusisha na mtu aliyesulubiwa kulihatarisha nafasi yake katika Baraza. Kwa hiyo manukato yale yalikuwa dhabihu ya pesa, ya hadhi, na ya usalama wake.
Je, Nikodemo na Yusufu wa Arimathaya walikuwa marafiki?
Yohana 19:38 na 39 inawaonyesha wakifanya kazi pamoja wakati wa kuuzika mwili wa Yesu, na wote wawili walikuwa watu wa hadhi: Yusufu anaelezwa kuwa mwanafunzi wa Yesu kwa siri kwa sababu ya hofu ya Wayahudi, naye Nikodemo alikuwa mjumbe wa Baraza. Injili haitueleze historia ya urafiki wao, lakini ni wazi kwamba siku ile walikubaliana kutoka nje ya usiri wao kwa pamoja. Ni picha nzuri ya jinsi waumini wenye hofu wanavyoweza kutiana moyo kusimama wazi kwa ajili ya Kristo.
Kwa nini Yesu alimkemea Nikodemo kwa kutojua mambo haya?
Yesu alimwuliza, "Wewe u mwalimu wa Israeli, na mambo haya huyafahamu?" kwa sababu fundisho la moyo mpya lilikuwa tayari limeandikwa katika manabii waliokuwa mtaala wake wa kila siku. Musa alizungumza juu ya kutahiriwa kwa moyo, Yeremia juu ya sheria iliyoandikwa mioyoni, na Ezekieli juu ya moyo wa jiwe kubadilishwa kuwa moyo wa nyama. Kemeo hilo halikuwa la kumdharau bali la kumwamsha, likionyesha kwamba mtu anaweza kufundisha Maandiko kwa miaka mingi bila kuyaruhusu yamshike moyo wake.
Je, mtu anaweza kuzaliwa mara ya pili bila kujua tarehe yake?
Ndiyo. Yesu alitumia picha ya upepo kuonyesha kwamba kazi ya Roho haifuati ratiba yetu wala haiwezi kudhibitiwa; unasikia sauti yake lakini hujui unakotoka. Watu wengine hukumbuka saa na mahali walipomkabidhi Kristo maisha yao, na hiyo ni baraka. Wengine, hasa waliokulia katika familia za Kikristo, hushuhudia ukuaji wa taratibu kama wa Nikodemo, ambapo imani ilianza gizani na kuonekana wazi baadaye. Kinachohesabiwa si kumbukumbu ya tarehe, bali kama leo unamtegemea Yesu Kristo kwa wokovu wako.
Kwa kuhitimisha
Nikodemo anatuacha na picha mbili zinazokaa pamoja: mtu anayebisha mlango usiku, na mtu anayetembea mchana akibeba mzigo mzito wa manemane. Kati ya picha hizo mbili kuna kazi ya kimya ya Roho Mtakatifu, ile ambayo Yesu aliifananisha na upepo. Hiyo ndiyo sababu habari hii ni ya kufariji kwa wengi wetu. Hatuhitaji kuwa na simulizi la kuvutia la mabadiliko ya ghafla ili tuhesabiwe kuwa wa Kristo. Tunahitaji uhai, nao hutolewa na Mungu, si kununuliwa kwa bidii yetu.
Kama ungependa kuendelea kuchimba, soma Yohana sura ya tatu polepole, kisha ufungue Ezekieli sura ya thelathini na sita na thelathini na saba, na umalizie na 1 Petro sura ya kwanza. Utaona uzi mmoja ukiunganisha mifupa mikavu, moyo mpya, mbegu isiyoharibika, na mwalimu aliyekuja usiku.
Na kama moyo wako unagusika leo, usisubiri uwe tayari zaidi. Nikodemo hakuwa tayari. Alikuja akiwa na pongezi badala ya maombi, na akaondoka ameambiwa maneno mazito kuliko yote: Mungu aliupenda ulimwengu hata akamtoa Mwanawe pekee. Maneno hayo ni yako pia, usiku huu.
